از مامان بگو (برنامه تلویزیونی)؛ برنامه‌ای روایت‌محور دربارهٔ مادری و مادران ایرانی.

برنامه تلویزیونی از مامان بگو با حضور سالار عقیلی
برنامه تلویزیونی از مامان بگو با حضور سالار عقیلی
اطلاعات کلی
کشورایران
زبانفارسی
ژانرمستندگونه / روایت‌محور / اجتماعی
گونهخانواده و بانوان
مدتحدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه
عوامل فیلم
کارگردانمحمد پورصباغیان
محمدهادی نعمت‌اللهی
حبیبه یوسفی
تهیه‌کنندهمریم نیکان‌لو
احمد صداقت‌منش
سید یزدان ملک‌آبادی
مجری(ها)زهرا شوقی
محیا اسناوندی
نیکا خسروآبادی
تولید و نمایش
شرکت تولیدگروه خانواده شبکه دو سیما
نخستین نمایشدی ۱۴۰۱ش

برنامهٔ تلویزیونی از مامان بگو، تولید گروه خانواده شبکه دو سیمای جمهوری اسلامی ایران است که با رویکردی خانواده‌محور و متمرکز بر بانوان ایرانی، به بازنمایی تجربه مادرانه می‌پردازد و پیام‌های اجتماعی را در دل روایت‌های شخصی مهمانان پیگیری می‌کند. این مجموعه تلاش می‌کند با بهره‌گیری از الگوهای هنری و رسانه‌ای، ابعاد گوناگون نهاد خانواده و جایگاه مادری را به تصویر بکشد.

معرفی

«از مامان بگو» برنامه‌ای تلویزیونی با موضوع مادری است که نخستین‌بار در دی‌ماه ۱۴۰۱ش در قالب یک ویژه‌برنامهٔ مناسبتی به مجری‌گری زهرا شوقی از شبکه دو سیما پخش شد. زمان پخش این ویژه برنامه پنج‌شنبه و جمعه، ساعت ۱۸:۰۰ بود[۱] که با تبدیل به برنامه هفتگی زمان پخش تغییر کرد و به چهارشنبه و پنج‌شنبه هر هفته حوالی ساعت ۲۲:۴۰ رسید.[۲] این برنامه در طول شش فصل، طیف گسترده‌ای از موضوعات را دربر گرفته است؛ از تجربهٔ مادران شاغل و خانه‌دار تا نقش زنان در تربیت نسل‌های آینده.[۳]

عوامل اجرایی

عوامل اجرایی از مامان بگو در طول فصل‌های مختلف آن ثابت نمانده‌اند و با تغییر مجری، تهیه‌کننده و حتی رویکرد کارگردانی و شیوه روایت همراه بوده‌اند.

  • کارگردان: محمد پورصباغیان کارگردانی فصل‌های اول تا سوم از مامان بگو را بر عهده داشته و از فصل چهارم (ویژه‌برنامه‌های نوروز و رمضان ۱۴۰۳) محمدهادی نعمت‌اللهی[۴] و حبیبه یوسفی[۵] سکان کارگردانی این برنامه را به‌دست گرفتند.[۶]
  • تهیه‌کننده: نخستین نسخه برنامه در دیماه ۱۴۰۱ش با تهیه‌کنندگی مریم نیکان‌لو تولید شد. وی تهیه‌کنندگی این مجموعه را تا فصل سوم ادامه داد و پس از آن احمد صداقت منش[۷] این نقش را بر عهده گرفت.[۸] از ۳۰ تیر ۱۴۰۳ش، تهیه‌کنندگی از مامان بگو به سید یزدان ملک‌آبادی سپرده شد.[۹]
  • مجری: زهرا شوقی مجری فصل‌های نخستین برنامه از مامان بگو بود.[۱۰] اجرای برنامه در نوروز و ماه رمضان ۱۴۰۳ش به محیا اسناوندی سپرده شد که تاکنون به‌عنوان مجری ثابت این برنامه فعالیت دارد.[۱۱] در ویژه‌برنامه‌های اربعین مربوط به مادران شهیدان جنگ دوازده‌روزه، نیکا خسروآبادی به جمع مجریان پیوست.[۱۲]

پیام‌های اجتماعی

از مامان بگو جایگاه مادری را در پیوند با خانواده، هویت ایرانی[۱۳] و آموزه‌های اسلامی بازنمایی می‌کند.[۱۴] در بخش‌هایی از برنامه، از جمله «شبیه مادرم»، روایت‌هایی دربارهٔ مادرانگی فاطمه زهرا و آداب‌ورسوم مناطق مختلف ایران ارائه می‌شود.[۱۵] آیتم «شیرین‌بیان» نیز با حضور مادربزرگ‌هایی از اقوام مختلف، به بازگویی لهجه‌ها، ضرب‌المثل‌ها، لالایی‌ها و دیگر عناصر فرهنگ محلی می‌پردازد.[۱۶]

برنامه، مادری را صرفاً به فرزندآوری محدود نمی‌کند و بر ابعاد مراقبتی، عاطفی و تربیتی آن تأکید دارد.[۱۷] در این چارچوب، روایت زنانی که از کودکان یا اعضای خانواده مراقبت کرده‌اند و نیز زنانی که در فعالیت‌های خیریه با کودکان همراه بوده‌اند، مطرح می‌شود و مفاهیمی مانند صبوری، همدلی، ازخودگذشتگی و امید در روایت‌های آنان بازتاب می‌یابد. پرداختن به موضوعاتی مانند کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست نیز بخشی از توجه برنامه به مسائل اجتماعی[۱۸] مرتبط با خانواده و مادری است.[۱۹]

تکریم مادر و نقش او در تربیت فرزندان و شکل‌گیری نسل‌های آینده از محورهای اصلی برنامه به‌شمار می‌رود.[۲۰] به‌گفته عوامل این برنامه، از مامان بگو بر نقش مادران در تربیت نسل‌های آینده تأکید دارد و تربیت هر فرزند را در شکل‌گیری نسل‌های بعدی مؤثر می‌داند.[۲۱] در این چارچوب، زنان تنها پرورش‌دهنده فرزندان خود نیستند، بلکه در روایت برنامه، با نقش‌آفرینی در تربیت و شکل‌دهی به نسل آینده، جایگاهی ویژه و اثرگذار پیدا می‌کنند و «امت‌ساز» معرفی می‌شوند.[۲۲] در همین رویکرد، از مامان بگو به روایت مادران خانواده‌های شهدا،[۲۳] از جمله مادران شهدای جنگ دوازده‌روزه، و مادرانی از گروه‌ها و قومیت‌های مختلف ایرانی و غیرایرانی[۲۴] پرداخته است.[۲۵] این روایت‌ها تجربه‌های مادری، مراقبت، تربیت و ایثار را بازتاب می‌دهند و نقش مادر در زندگی و تربیت فرزندان را برجسته می‌کنند.[۲۶] در روایت برنامه مادران ایرانی به‌عنوان سرچشمه عشق، تربیت و بالندگی،[۲۷] همچون ستاره‌هایی توصیف شده‌اند که با رفتار، تلاش، خدمت یا ایثار خود، مسیر زندگی فرزندانشان را روشن کرده‌اند. به این معنی که موفقیت فرزندان نتیجه مستقیم رفتار مادر در دوران بارداری، کودکی یا حتی نوجوانی است.[۲۸]

دیدگاه‌ها و نقدها

برخی رسانه‌ها از مامان بگو را نمونه‌ای موفق از یک برنامه گفت‌وگومحور با رویکرد اجتماعی توصیف کرده‌اند که با پرداختن به تجربه عاطفی و عمیق مادر و فرزند، توانسته است توجه ویژه بخشی از مخاطبان را به خود جلب کند.[۲۹] برخی دیگر تلفیق روایت انسانی، خلاقیت اجرایی و ارتباط عاطفی با مخاطب را تحسین کرده‌اند.[۳۰] به‌گفته منتقدان، آغاز برنامه با مهمان، استفاده از دو استودیو، تصاویر آرشیوی و نقش محدودتر مجری در برابر مهمان، ساختار برنامه را از گفت‌وگوی ساده به روایت چندلایه نزدیک کرده است.[۳۱]

رئیس صداوسیما ایده برنامه را خلاقانه توصیف کرده و تأکید بر هویت ایرانی‌اسلامی را مزیت این برنامه دانسته است. در این دیدگاه، از مامان بگو بخشی از ضرورت اجتماعی، فرهنگی و تمدنی برای احیای مرجعیت خانواده و مادر است.[۳۲] همچنین پس از مادر شدن محیا اسناوندی، مجری برنامه، بازخوردهای مثبتی دربارهٔ عمیق‌تر و پخته‌تر شدن اجرای او در برنامه گزارش شده است.[۳۳]

از سوی دیگر برخی ناظران بر این باورند که تمرکز بیش از اندازه بر احساسات و لحظات عاطفی ممکن است موجب کم‌رنگ‌شدن پیچیدگی‌های زندگی مادران و چالش‌های اجتماعی و اقتصادی آنان شود. منتقدان بر این باورند که غلبه روایت‌های احساسی می‌تواند برنامه را به سمت کلیشه‌های عاطفی و بیان‌های شعارگونه سوق دهد.[۳۴]

پانویس

  1. سعیدی، ««از مامان بگو» در شبکه دو سیما تماشایی می‌شود»، خبرگزاری مهر.
  2. ««از مامان بگو» ویژه برنامه‌ای برای بانوان ایرانی»، قدس آنلاین.
  3. «ملک‌آبادی: «از مامان بگو» تلاشی برای ترویج جایگاه مادر در نگاه اسلام و جامعه/ وقتی مادران دیده می‌شوند، خانواده رشد می‌کند»، خبرگزاری برنا.
  4. «شب‌های ماه مبارک رمضان «از مامان بگو»»، پایگاه اطلاع‌رسانی سیما.
  5. «برای «مادری کردن» حتماً نباید مادر بود/ معضلات اجتماعی؛ اولویت «از مامان بگو» در ماه رمضان امسال»، خبرگزاری آنا.
  6. «زمان پخش برنامه از مامان بگو از شبکه دو رمضان 1403»، وب‌سایت حرف تازه.
  7. «لیست کامل عوامل برنامه تلویزیونی از مامان بگو 4(1402)»، وب‌سایت منظوم.
  8. «زمان پخش برنامه از مامان بگو از شبکه دو رمضان 1403»، وب‌سایت حرف تازه.
  9. «بازگشت برنامه از مامان بگو به تلویزیون»، خبرگزاری آفتاب.
  10. «تپق برای مجری است/ برنامه‌های تلویزیون دربارهٔ خانم‌ها جای کار دارد»، خبرگزاری ایسنا.
  11. زارعی، «مادر شدن؛ یک چالش در اجرای «از مامان بگو» / برای اجازه با زهرا شوقی تماس گرفتم»، رسانه فرهنگ و هنر صبا.
  12. ««از مامان بگو»؛ روایتی مادرانه از ستارگان مقاومت در قاب اربعین»، وب‌سایت شبکه دو.
  13. «بازدید رئیس رسانه ملی از پشت صحنه برنامه «از مامان بگو»»، خبرگزاری صدا و سیما.
  14. «دربارهٔ برنامه تلویزیونی «از مامان بگو» | روایتی مادرانه از ستارگان مقاومت در قاب اربعین»، شهرآرا نیوز.
  15. مؤذن، «ویژه‌برنامه نوروزی «از مامان بگو» از شبکه دو»، خبرگزاری مهر.
  16. مؤذن، «ویژه‌برنامه نوروزی «از مامان بگو» از شبکه دو»، خبرگزاری مهر.
  17. ««از مامان بگو»؛ روایت مادران ایرانی با ساختاری متفاوت»، وب‌سایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
  18. «برای «مادری کردن» حتماً نباید مادر بود/ معضلات اجتماعی؛ اولویت «از مامان بگو» در ماه رمضان امسال»، خبرگزاری آنا.
  19. «تپق برای مجری است/ برنامه‌های تلویزیون دربارهٔ خانم‌ها جای کار دارد»، خبرگزاری ایسنا.
  20. «ملک‌آبادی: «از مامان بگو» تلاشی برای ترویج جایگاه مادر در نگاه اسلام و جامعه/ وقتی مادران دیده می‌شوند، خانواده رشد می‌کند»، خبرگزاری برنا.
  21. ««از مامان بگو»؛ روایت مادران ایرانی با ساختاری متفاوت»، وب‌سایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
  22. «محیا اسناوندی: مادران این سرزمین امت‌ساز هستند»، خبرگزاری برنا.
  23. «از مامان بگو؛ روایت مادران شهدا و تجربه‌ای انسانی-تلویزیونی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  24. «ملک‌آبادی: «از مامان بگو» تلاشی برای ترویج جایگاه مادر در نگاه اسلام و جامعه/ وقتی مادران دیده می‌شوند، خانواده رشد می‌کند»، خبرگزاری برنا.
  25. «دربارهٔ برنامه تلویزیونی «از مامان بگو» | روایتی مادرانه از ستارگان مقاومت در قاب اربعین»، شهرآرا نیوز.
  26. ««از مامان بگو»؛ روایت مادران ایرانی با ساختاری متفاوت»، وب‌سایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
  27. ««از مامان بگو»؛ روایت مهرِ مادر و ریشه‌های موفقیت در شب‌های رمضان شبکه دو»، پایگاه اطلاع‌رسانی سیما.
  28. «ملک‌آبادی: «از مامان بگو» تلاشی برای ترویج جایگاه مادر در نگاه اسلام و جامعه/ وقتی مادران دیده می‌شوند، خانواده رشد می‌کند»، خبرگزاری برنا.
  29. ««از مامان بگو»؛ روایت مادران ایرانی با ساختاری متفاوت»، وب‌سایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
  30. ««از مامان بگو»؛ روایت مادران ایرانی با ساختاری متفاوت»، وب‌سایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
  31. «از مامان بگو؛ روایت مادران شهدا و تجربه‌ای انسانی-تلویزیونی»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  32. «بازدید رئیس رسانه ملی از پشت صحنه برنامه «از مامان بگو»»، خبرگزاری صدا و سیما.
  33. زارعی، «مادر شدن؛ یک چالش در اجرای «از مامان بگو» / برای اجازه با زهرا شوقی تماس گرفتم»، رسانه فرهنگ و هنر صبا.
  34. ««از مامان بگو»؛ روایت مادران ایرانی با ساختاری متفاوت»، وب‌سایت سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.

منابع