روز ملی خلیج فارس؛ دهم اردیبهشت مصادف با سالروز اخراج پرتغالیها از خلیج فارس.
 اکران تصویر گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در یکی از معابر شهر تهران، اردیبهشت ۱۴۰۴ش |
روز ملی خلیج فارس معادل با دهم اردیبهشت است که از سال ۱۳۸۴ش در تقویم رسمی ایران ثبت شده است. هدف از اختصاص روز ملی به خلیج فارس، پاسداشت هویت تاریخی آن و مقابله با تحریفات برخی کشورها در استفاده از نام جعلی برای این خلیج است. این روز همزمان با سالگرد اخراج پرتغالیها از منطقهٔ خلیج فارس در سال ۱۶۲۲م است.
پیشینه
در قرن شانزدهم میلادی، پرتغال با اشغال جزیرهٔ هرمز و کنترل مسیرهای تجاری، بیش از صد سال بر خلیجفارس حاکمیت داشت. در دورهٔ شاهعباس اول، این اشغالگری پایان یافت و در سال ۱۶۲۲م نیروهای ایرانی به فرماندهی امامقلیخان موفق شدند جزیرهٔ هرمز را آزاد کنند. بر پایهٔ اسناد تاریخی، خروج نهایی پرتغالیها از سواحل ایران در بازهای ۹ روزه، از ۲۱ تا ۳۰ آوریل ۱۶۲۲م، مصادف با اول تا دهم اردیبهشت، صورت گرفت. این رویداد، مبدأ بازتثبیت حاکمیت کامل ایران بر خلیج فارس شد. به پاس این پیروزی، دهم اردیبهشت بهصورت نمادین با عنوان روز ملی خلیج فارس گرامی داشته میشود.[۱]
پیشنهاد نامگذاری روز ملی خلیج فارس نخستین بار در دی ۱۳۸۳ش توسط روزنامهنگار و پژوهشگر هرمزگانی، به استاندار وقت هرمزگان ارائه شد. این پیشنهاد در سال ۱۳۸۴ش در شورای فرهنگ عمومی کشور به تصویب رسید و دهم اردیبهشت بهعنوان روز ملی خلیج فارس در تقویم رسمی ایران ثبت شد.[۲]
هدف
این نامگذاری که بهمثابه یک اقدام ملی و پدافند غیرعامل در برابر نفوذ فرهنگی بیگانگان است، با دو هدف صورت گرفته است:[۳]
۱. پاسداری از هویت تاریخی و ملی خلیج فارس بهعنوان بخشی جداییناپذیر از تمدن و جغرافیای ایران؛[۴] نام خلیج فارس ریشه در متون کهن، نقشههای تاریخی و آثار معتبر جهانی دارد و قرنها از سوی مورخان، جغرافیدانان و نهادهای بینالمللی چون سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده است.[۵]
۲. مقابلهٔ فعال با تحریفات تاریخی و رد ادعاهای برخی کشورها در مورد نام جعلی خلیج عربی؛[۶] برخی کشورهای عربزبان مانند امارات متحده عربی، کویت و عربستان سعودی با تأکید بر اختلافات موجود بر سر جزایر ایرانی خلیج فارس، از نام خلیج عربی استفاده میکنند.[۷] این اصطلاح ساختگی برای نخستینبار بهصورت مکتوب، توسط رودریک اوون، نمایندهٔ سیاسی انگلیس در خلیج فارس، در سال ۱۹۵۸م ارائه شدبه کار رفت. پیش از آن، اختلافی دربارهٔ نام خلیج فارس وجود نداشت و تمامی منابع معتبر در اروپا، آمریکا و آسیا، از این نام استفاده میکردند.[۸]
کارکرد
روز ملی خلیج فارس فرصتی برای بیان نقش ایران در برقراری امنیت دریایی، ترویج همزیستی مسالمتآمیز در منطقه و ارتقای سطح گفتوگو دانسته میشود.[۹] نکوداشت روز ملی خلیجفارس، فرصتی برای نمایش جاذبههای گردشگری خلیج فارس و همکاریهای بینالمللی برای توسعه و آبادانی این منطقه است.[۱۰]
برنامههای روز ملی خلیج فارس
هر ساله به این مناسبت، برنامههای گستردهای در سراسر کشور و بهویژه در استانهای ساحلی جنوب ایران برگزار میشود. یکی از مهمترین این برنامهها، جشنوارهٔ خلیج فارس است[۱۱] که برنامههای آن شامل اجرای موسیقی، نمایشگاههای هنری شامل آثار نقاشی، صنایع دستی، معرفی آثار ادبی و تاریخی، ارائه غذاهای سنتی و نشستهای علمی،[۱۲] شب شعر شاعران، اهتزاز پرچم جمهوری اسلامی ایران، رژه قایقهای صیادی، جشنواره عودنوازان خلیج فارس، جشنواره عکس و پوستر مقاومت، جشنواره تئاتر مونولوگ، جشنواره موسیقی ساحلی و هنرهای محیطی است.[۱۳]
نگارخانه
-
اکران طرح خلیج فارس در دیوارنگاره میدان ونک، آبان ۱۴۰۴ش -
دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) با طرحی از خلیج همیشه فارس و سه جزیره ایرانی، آبان ۱۴۰۳ -
بخشی از نقشه جغرافیایی ایران که در سال ۱۸۸۳ در دوره قاجار منتشر شده و در کتابخانه کنگره ایالات متحده نگهداری میشود و در آن نام خلیج فارس ذکر شده است -
خیابانی با نام خلیج فارس در مصر -
تلگرافی که از سوی ناصر به ابراهیم الراید ارسال شده و در آن او را با عنوان «فرمانده محترم نیروی دریایی بحرین در خلیج فارس» خطاب کرده است. -
نامه ویلیام نیونهام، نماینده بمبئی، به ستوان دیوید ویلسون، نماینده دیپلماتیک بریتانیا، که در آن نام خلیج فارس ذکر شده و مربوط به سال ۱۸۲۷ است و در آرشیو قطر نگهداری میشود. -
پرچم ایران در عمق خلیج فارس -
راهنمای مقررات دریانوردی مربوط به سال ۱۴۹۰ که توسط ابن ماجد الجعفری نوشته شده و در آن نام خلیج فارس ذکر شده است. -
نام «دریای فارس» (خلیج فارس) در کتاب مشهور عربی با عنوان تاریخ اسلام و بزرگان آن نوشته محمد بن ذهبی، سال ۱۵۴۷، ذکر شده است. -
نام «دریای فارس» (خلیج فارس) در کتاب مشهور عربی با عنوان تاریخ کامل ابن الجزری (۱۳۵۰–۱۴۲۹) ذکر شده است. -
بزرگداشت روز ملی خلیج فارس -
نقش بستن نام خلیج فارس برای دیدار تیمهای پرسپولیس و ون پارس اصفهان -
پرچم «خلیج فارس» هواداران ملوان در ورزشگاه -
گرامیداشت روز ملی خلیج فارس در مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان استان بوشهر، اردیبهشت 1404ش -
نقشه جغرافیایی اروپایی خلیج فارس در سال ۱۹۱۷ -
بزرگداشت روز ملی خلیج فارس با حضور خانواده های شهدای ناو دنا و جمعی از بازماندگان صبح روز چهارشنبه ۹ اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ -
نقشه جغرافیایی فرانسوی از امپراتوری ایران و خلیج فارس، مربوط به سال ۱۷۸۷. -
آییننامه مربوط به آزادی بردگان عرب که در ۱۵ فوریه ۱۹۳۳ توسط دولت بریتانیا منتشر شده و در کتابخانه بریتانیا نگهداری میشود. -
نامه تاریخی سرهنگ لوئیس پلی، نماینده دیپلماتیک بریتانیا در خلیج فارس، به ترکی بن فیصل آل سعود در ۱۶ ژانویه ۱۸۶۵، که در آن عبارت «خلیج فارس» به کار رفته است. -
نامهای از عبدالعزیز بن آل سعود، بنیانگذار پادشاهی عربستان سعودی، در سال ۱۹۶۸ که در آن نام خلیج فارس ذکر شده است -
ساحل جنوبی خلیج فارس در قلمرو ایران در نقشه جغرافیایی عثمانی، سال ۱۷۲۹.
پانویس
- ↑ «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «خلیج فارس، گهوارۀ تمدنهای بزرگ بشری/ در پاسداشتِ روز ملی خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقهای»، وبسایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.
- ↑ «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیجفارس نامگذاری کردند؟»، وبسایت اعتمادآنلاین.
- ↑ «چرا امروز 10 اردیبهشت را روز ملی خلیجفارس نامگذاری کردند؟»، وبسایت اعتمادآنلاین.
- ↑ «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقهای»، وبسایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه.
- ↑ «خلیج فارس، گهوارۀ تمدنهای بزرگ بشری/ در پاسداشتِ روز ملی خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ «جشنواره بینالمللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وبسایت دبیرانه دائمی جشنواره بینالمللی فرهنگی هنری خلیج فارس.
- ↑ «هرمزگان میزبان فصل تازهای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گسترهای ملی و بینالمللی آغاز میشود»، وبسایت تجارت جنوب آنلاین.
منابع
- «استاد دانشگاه: روز ملی خلیج فارس، نمادی از مقاومت و پایداری ایرانیان است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- «جشنواره بینالمللی فرهنگی و هنری خلیج فارس»، وبسایت دبیرانه دائمی جشنواره بینالمللی فرهنگی هنری خلیج فارس، تاریخ بازدید: ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «چرا امروز ۱۰ اردیبهشت را روز ملی خلیجفارس نامگذاری کردند؟»، وبسایت اعتمادآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- «چرا ۱۰ اردیبهشت روز ملی خلیج فارس است؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- «خلیج فارس، گهوارهٔ تمدنهای بزرگ بشری/ در پاسداشتِ روز ملی خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
- «روز ملی خلیج فارس؛ تجلی تاریخ، هویت و همبستگی منطقهای»، وبسایت سفارت جمهوری اسلامی ایران لاهه، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ش.
- «روز ملی خلیج فارس؛ تلاقی تاریخ، هویت و حاکمیت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- «هرمزگان میزبان فصل تازهای از روایت خلیج فارس؛ جشنواره شانزدهم با گسترهای ملی و بینالمللی آغاز میشود»، وبسایت تجارت جنوب آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.