پیش‌نویس:جودیت باتلر

جودیت باتلر؛ فمینیسم پساساختارگرا، منتقد فمنیست آمریکایی.

جودیت باتلر، استاد دانشگاه کلمبیا، از نظریه‌پردازان برجسته در حوزهٔ جنسیت و فلسفه سیاسی است. اثر مشهور او آشفتگی جنسیتی با ارائه نظریه اجرای جنسیت، جنسیت را نه یک هویت ذاتی، بلکه یک اجرای اجتماعی و قابل تغییر می‌داند. وی با رد دسته‌بندی‌های ثابت دودویی، معتقد است تقسیم‌بندی جنسیتی ریشه در گفتمان‌های سلطه‌گر دارد. نظریه‌های باتلر پایه‌ای اساسی برای مطالعات کوییر، فمینیسم موج سوم و نظریه‌های پسافمینیستی فراهم کرده‌اند.

زندگی‌نامه

جودیت باتلر، فیلسوف فمینیست و نظریه‌پرداز جنسیت آمریکایی، در ۲۴ فوریه ۱۹۵۶م در کلیولند در یک خانواده یهودی-مجارستانی و یهودی-روسی‌تبار به دنیا آمد. وی تحصیلات عالی خود را در دانشگاه ییل گذراند و در ۱۹۷۸م مدرک کارشناسی و در ۱۹۸۴م دکترای فلسفه دریافت کرد. باتلر از ۱۹۹۳م به هیئت علمی دانشگاه کالیفرنیا، برکلی پیوست و در نهایت استاد کرسی مکسین الیوت در گروه‌های رتوریک و ادبیات تطبیقی شد. وی از بنیانگذاران برنامه تئوری انتقادی در همان دانشگاه است.

آثار باتلر که به زبان‌های مختلفی ترجمه شده، تأثیر زیادی بر فلسفهٔ قاره‌ای، مطالعات جنسیت، نظریهٔ فمینیستی و علوم سیاسی گذاشته است. وی یکی از متفکران معاصر در حوزه نظریه انتقادی محسوب می‌شود.

شهرت باتلر مرهون انتشار کتاب «آشفتگی جنسیتی: فمینیسم و برهم‌زدن هویت» در ۱۹۹۰م است. نظریهٔ محوری او با عنوان اجرای جنسیت که نخست در مقالهٔ ۱۹۸۸م با عنوان کنش‌های اجرایی و تکوین جنسیت بسط داده شد، جنسیت را نه یک ماهیت ذاتی بلکه یک عملکرد اجتماعی و تکرارشونده می‌داند.

باتلر در کتاب خود، «اجساد مهم: دربارهٔ حدود گفتمانی جنس» (۱۹۹۳م)، به بسط و تصحیح خوانش‌ها از نظریه اجرایی خود پرداخت و در آثار بعدی خود مانند «زندگی آسیب‌پذیر» (۲۰۰۴م) و «قاب‌های جنگ» (۲۰۰۹م) به مسائل سیاسی‌تری از جمله خشونت، سوگ و آسیب‌پذیری مشترک انسانی پرداخت. باتلر به‌عنوان یک کنشگر سیاسی نیز شناخته می‌شود و دربارهٔ حقوق فلسطینیان، مخالفت با صهیونیسم و دفاع از حقوق LGBTQIA به‌طور گسترده سخن گفته و نوشته است.

دیدگاه‌های جودیت باتلر

مهم‌ترین رویکرد متاخر در مطالعات جنسیت از دید بسیاری از نظریه‌پردازان، مفهوم‌پردازی اجرای جنسیت توسط جودیت باتلر است. از دیدگاه وی، جنسیت نه یک هویت ذاتی، بلکه یک کردار گفتمانی و اجرایی اجتماعی است که در بستر جامعه شکل می‌گیرد. باتلر رابطه سنتی بین جنس (زیستی) و جنسیت (فرهنگی) را وارونه می‌کند و استدلال می‌کند که این جنسیت است که هویت جنسی را می‌سازد، نه بالعکس.

این رویکرد رادیکال، با به‌کارگیری مدل فوکویی، تمام طبقه‌بندی‌های هویتی را متأثر از نهادها، اعمال و گفتمان‌ها می‌داند و تمایز بنیادین بین جنس و جنسیت را به چالش می‌کشد. نتیجهٔ این دیدگاه، امکان آشفتگی جنسیتی است. به این معنا که افراد با اجراهای هنجارشکن می‌توانند گفتمان‌های مسلط (مانند دگرجنس‌خواهی اجباری) و معانی قطعی آنها را به چالش بکشند. از این منظر، حتی جسم نیز یک امر برساختهٔ فرهنگی تلقی می‌شود. این ایده که هیچ هویت جنسی راستین و ذاتی وجود ندارد، اساس نظریات فمینیسم موج سوم، پست‌فمینیسم و به‌ویژه نظریهٔ کوییر را تشکیل داده و پیش‌فرض وجود یک هویت مشترک زنانه را در جنبش فمینیستی مورد تردید اساسی قرار داده است.

نقد دیدگاه‌های جودیت باتلر

دیدگاه برساخت‌گرایی رادیکال باتلر، با تأکید بر تاریخمندی و نسبیت تمام پدیده‌های اجتماعی، با نقدهای متعددی مواجه شده است. یک نقد فلسفی کلان، اشاره به تناقض درونی نسبیت‌گرایی دارد: اگر همه شناخت‌ها نسبی هستند، پس خود این ادعا نیز نسبی است و نمی‌تواند به‌عنوان یک اصل مطلق مطرح شود. از سوی دیگر، این رویکرد، علم حضوری، مانند ادراک مستقیم فرد از وجود خویش و بسیاری از حقایق مطلق در علوم حصولی را نادیده می‌گیرد.

در حوزهٔ خاص مطالعات جنسیت، منتقدان استدلال می‌کنند که انکار هرگونه ارتباط بین تفاوت‌های جنسیتی و ویژگی‌های طبیعی و زیستی، نیازمند دلایل علمی محکمی است که ارائه نشده است. شواهد فراوان علمی حاکی از آن است که اگرچه عناصر اجتماعی در شکل‌گیری هویت جنسی نقش دارند، اما یک پایهٔ زیستی و روانی طبیعی این هویت را استوار ساخته و به آن مشروعیت می‌بخشد؛ بنابراین، تقلیل تمام تفاوت‌ها به برساخت‌های فرهنگی و نادیده‌انگاری کامل بنیان‌های زیستی، از نقاط ضعف اساسی این نظریه تلقی می‌شود.

افتخارات

باتلر در طول حیات علمی خود موفق به دریافت افتخارات معتبر بین‌المللی شده است. از جمله مهم‌ترین این افتخارات می‌توان به دریافت جایزهٔ تئودور آدورنو در ۲۰۱۲م و انتخاب به‌عنوان عضو آکادمی هنر و علوم آمریکا در ۲۰۱۹م اشاره کرد.

پانویس

دیدگاه‌های ارزیابان

منابع

• ریتا ال اتکینسون، ریچاردسی و دیگران، زمینة روان‌شناسی هیلگارد، ترجمه محمدنقی براهنی، تهران، رشد، ۱۳۸۵ش.
• مصباح یزدی، محمد تقی، «آموزش فلسفه»، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۳ش.
• ریچارد آپیگنانزی و گریس کارات، «پسامدرنیسم، قدم اول»، ترجمه فاطمه جلالی سعادت، تهران، شیرازه، ۱۳۸۸ش.
• حمیرا مشیرزاده، «از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم»، تهران، شیرازه، ۱۳۹۰ش.
• استیون، سیدمن، «کشاکش آرا در جامعه‌شناسی»، ترجمه هادی جلیلی، تهران، نی، ۱۳۸۶ش.
• میلنر، اندرو؛ براویت، جف، «درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر»، ترجمه جمال محمدی، ققنوس، ۱۳۸۵ش.

• 1988,Butler, Judith, Performative Acts and Gender Constitution: An Essay in Phenomenology and Feminist Theory. The Johns Hopkins University ,Press.
• Butler, Judith (2004). Precarious Life: The Powers of Mourning and Violence. Verso Books. p. 20.
• Burr, Vivien (1995), an introduction to social constructionism, Routledg press.
• "2019 Fellows and International Honorary Members with their affiliations at the time of election". members.amacad.org. Archived from the original on March 2, 2020. Retrieved ۲۰۲۰-۰۳-۰۴.
• "Judith Butler". McGill Reporter. McGill. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.
• He, Li "The Construction of Gender: Judith Butler and Gender Performativity" (PDF). Advances in Social Science, Education and Humanities Research. via Atlantis 2017 Press.
• Regina Michalik (مه ۲۰۰۱). "Interview with Judith Butler". Lola Press. Archived from the original on December 19, 2006. Retrieved March 1, 2010.
• Rottenberg, Catherine (۲۷ اوت ۲۰۰۳). "Judith Butler". The Literary Encyclopedia. Retrieved 18 June 2022.
• Thulin, Lesley (۱۹ آوریل ۲۰۱۲). "Feminist theorist Judith Butler rethinks kinship". Columbia Spectator. Archived from the original on September 25, 2015. Retrieved 9 October 2013.
• Smith, Amelia (۲۹ اوت ۲۰۱۲). "Judith Butler wins Theodor Adorno Prize despite opponents". Middle East Monitor. Archived from the original on September 1, 2012.