شوخی با نامحرم
پادکست مقاله | 🡇
|
شوخی با نامحرم، گفتار و رفتارِ همراه با خنده، بین زن و مردِ نامحرم.
ارتباط فردی و اجتماعی بدون رعایت کردن حدود شرعی، زمینهٔ گفتگوی غیرضروری و مزاح‌گونه را بین افراد نامحرم ایجاد می‌کند و آسیب‌هایی را به دنبال دارد.
مفهوم‌شناسی
شوخی، از نظر لغوی به‌معنی گستاخی، بی‌شرمی، خوشی و مزاح است[۱] و در اصطلاح؛ گفته و نوشته یا رفتاری است که شنیدن و دیدن آن، خنده و لبخند به همراه دارد و تحقیر و آزار کسی را به دنبال ندارد. هَزل و دُعابه واژهایی است که در قرآن و احادیث برای شوخی به کار برده شده است.[۲] از نظر فقهی، نامحرم به کسی گفته می‌شود که ازدواج با او حرام نیست.[۳]
ارتباط با نامحرم
حضور گسترده و فعالیت اجتماعی زنان و مردان در محل کار، تحصیل، بازار و غیره، زمینهٔ گفتگو و ارتباط با نامحرم را بیشتر فراهم می‌کند. از نظر اسلام، ارتباط با نامحرم، اگر بدون گناه باشد، اشکال ندارد و این نوع ارتباط باید حداقلی باشد.[۴]
حدود ارتباط با نامحرم
گفتگوی تفریحی و همراه با مزاح بین زن و مرد نامحرم، عملی گناه‌آلود است و موجب آسیب‌های فردی و اجتماعی می‌شود.[۵] در دین اسلام، برای رشد جامعهٔ انسانی، حدومرز ارتباط فردی و اجتماعی تعیین شده است. از جمله این حدود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اکتفاکردن به برقراری ارتباط با نامحرم در حد ضرورت.
- نگه‌داشتن حریم ارتباطی و پرهیز از بروز رفتار تحریک‌کننده.
- پرهیز از نگاه، شوخی و رفتار هوس‌آلود.
- توجه به شرایط روحی و سنی نامحرم.[۶]
انواع شوخی با نامحرم
شوخی با نامحرم، در موقعیت‌های مختلف فردی و اجتماعی بروز پیدا می‌کند. از جمله: بین افراد نامحرم فامیل در مراسم خانوادگی و مهمانی، استاد و شاگرد، هم‌کلاسی‌ها، خریدار و فروشنده، کارمندان نامحرم یک اداره، مسافر و راننده و شوخی با نامحرم به صورت چت گروهی و شخصی در فضای مجازی.[۷]
پیامدهای فردی و اجتماعی
از نظر آسیب‌شناسان اجتماعی و کارشناسان دینی شوخی با نامحرم، پیامدهایی را به‌دنبال دارد:
- فراهم‌شدن زمینهٔ گناه؛[۸]
- ارتباط و اختلاط بدون رعایت کردن عفت و حیا؛[۹]
- تحریک جنسی و عدم کنترل غرایز؛[۱۰]
- ایجاد اُلفت و علاقه بین زن و مرد؛[۱۱]
- کاهش کیفیت و بهره‌وری در محل کار و تحصیل؛[۱۲]
- تأثیر منفی در تصمیم‌گیری و زندگی شخصی؛[۱۳]
- افسردگی، ایجاد تنش و سردی در روابط زناشوئی.[۱۴]
- از بین بردن حیا.[۱۵]
پیشگیری
شوخی با نامحرم مقدمهٔ انجام گناهان ناهنجاری است و کارشناسان برای پیشگیری و جلوگیری از عادی‌شدن این عمل ناهنجار راهکارهایی ارائه کرده‌اند:
- استفاده از قول معروف وپسندیدهٔ اسلامی.
- حفظ حریم و فاصلهٔ کلامی و رفتاری بین زن و مرد؛[۱۶]
- توجه به پیامدهای دنیوی و اخروی این عمل ناپسند؛[۱۷]
- خلوت‌نکردن و صحبت طولانی نداشتن با نامحرم؛[۱۸]
- استفاده از تکنیک‌های ترک عادتِ بد با تمرین و پشتکار.[۱۹]
شوخی با نامحرم در آموزه‌های دینی
در دین اسلام، شوخی و خوشحال کردن دیگران، سفارش شده است. این کار تا زمانی مورد تأیید اسلام است که با گناه همراه نباشد.[۲۰] امام باقر ابوبصیر را از شوخی با زن قرآن‌آموز نهی کرد.[۲۱] پیامبر خدا، حبس هزارماهه در آتش را جزای شوخی با نامحرم در روز جزا دانسته و زنان و مردان را از این عمل نهی کرد.[۲۲] از نظر پیشوایان دینی، شوخی بین زن و مرد نامحرم، عملی ناپسند[۲۳] و یکی از گناهان زبانی است.[۲۴]
حکم شوخی با نامحرم
از نظر فقها، گفتگوی غیرضروری و سخن طولانی با مرد نامحرم، کراهت دارد. فقها، بر قول معروف و سخن بدون مزاح با نامحرم تأکید کرده و برای ارتباط با نامحرم محدودیت قائل هستند.[۲۵] شوخی با مرد نامحرم از جمله؛ استاد، همکار، مغازه‌دار و همکلاسی که موجب فتنه وفساد باشد، اشکال دارد.[۲۶] از نظر شرعی، ارتکاب چنین عملی که موجب هتک و اذیت باشد، حرام است[۲۷] و باید از انواع آن اجتناب کرد.[۲۸] مراجع تقلید، بین انواع شوخی از جمله خانوادگی، رسانه‌ای[۲۹] یا به صورت چت، صوت، تفاوتی قائل نیستند.[۳۰]
پانویس
- ↑ معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه شوخی، وب‌سایت واژه‌یاب.
- ↑ «مفهوم و تعریف در به کار بردن شوخی کردن»، وبلاگ مداح اهل بیت کربلایی هادی صالح زاده.
- ↑ «احکام نگاه و شوخی با نامحرم»، وب‌سایت بیتوته.
- ↑ طاهری‌نیا، «ارتباط گفتاری زن و مرد نامحرم از دیدگاه کتاب و سنّت»، 1386ش، ص11، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت.
- ↑ «احکام نگاه و شوخی با نامحرم»، وب‌سایت بیتوته.
- ↑ «حدود ارتباط با نامحرم چگونه باید باشد؟»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.
- ↑ «شوخی با نامحرم، تا کجا»، وب‌سایت اندیشه برتر.
- ↑ پسندیده، رضایت از زندگی، بی‌تا، ص186-185.
- ↑ پسندیده، پژوهشی در فرهنگ حیا، بی‌تا، ص218.
- ↑ سهراب‌پور، خلوت شیطانی: خود ارضایی و راه درمان آن، ص87.
- ↑ اسماعیلی و مهدیان، «ویژگی‌ها و معیارهای عفاف و حیای شخصیت زن در جامعه اسلامی»، 1393ش، ص،3، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت.
- ↑ صادقی، آداب و احکام وسایل صوتی و تصویری، 1394ش، ص49-50.
- ↑ «ملکوت شوخی با نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حجةالاسلام امینی‌خواه.
- ↑ «عواقب تلخ گپ و گفت‌های به ظاهر معمولی/ اثرات بگو بخند با نامحرم بر زندگی زناشویی»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.
- ↑ «عاقبت شوخی با نامحرم»، وب‌سایت مرسلون.
- ↑ اسماعیلی و مهدیان، «ویژگی‌ها و معیارهای عفاف و حیای شخصیت زن در جامعه اسلامی»، 1393ش، ص3، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت.
- ↑ برزگر، « شیوه استظهار مطالبات شارع با نگاهی دوباره به بحث اوامر و نواهی»، 1390ش، ص4، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت.
- ↑ «آداب و شرایط مزاح»، وب‌سایت رشد- بلاغ.
- ↑ «عواقب تلخ گپ و گفت‌های به ظاهر معمولی/ اثرات بگو بخند با نامحرم بر زندگی زناشویی»، وب‌سایت مشرق‌نیوز.
- ↑ «حد و مرز شوخی در روایات؛ نگاهی به شوخ‌طبعی‌های پیامبر اسلام»، خبرگزاری داشنجویان ایران «ایسنا».
- ↑ پسندیده، رضایت از زندگی، بی‌تا، ص186-185.
- ↑ طاهری‌نیا، «ارتباط گفتاری زن و مرد نامحرم از دیدگاه کتاب و سنّت»، 1386ش، ص11.
- ↑ اسماعیلی و مهدیان، «ویژگی‌ها و معیارهای عفاف و حیای شخصیت زن در جامعه اسلامی»،1393ش، ص3، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت.
- ↑ حقیقی‌زاده، فرازهایی از محتویات کتاب خلاصۀ المکاسب، بی‌تا، ص49.
- ↑ طاهری‌نیا، «ارتباط گفتاری زن و مرد نامحرم از دیدگاه کتاب و سنّت»، 1386ش، ص11.
- ↑ برزگر، « شیوه استظهار مطالبات شارع با نگاهی دوباره به بحث اوامر و نواهی»، 1390ش، ص4.
- ↑ صافی گلپایگانی، رساله احکام بانوان، 1398ش، ص191.
- ↑ صادقی، آداب و احکام وسایل صوتی و تصویری، 1394ش، ص49-50.
- ↑ «شوخی با نامحرم در مجامع عمومی و رسانه‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله مکارم شیرازی.
- ↑ دایی چینی، احکام صنف تلفن همراه، 1393ش، ص83.
منابع
- «آداب و شرایط مزاح»، وب‌سایت رشد- بلاغ، تاریخ بازدید: ۱ آبان ۱۴۰۱ش.
- اسماعیلی، رفیع‌الدین و مهدیان، حفیظه، «ویژگی‌ها و معیارهای عفاف و حیای شخصیت زن در جامعه اسلامی»، نشریه معرفت، شماره ۱۹۹، ۱۳۹۳ش، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت، تاریخ بازدید: ۱۹ آذر ۱۴۰۱ش.
- «احکام نگاه و شوخی با نامحرم»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۲۷ مهر ۱۴۰۱ش.
- برزگر، مهدی، «شیوه استظهار مطالبات شارع با نگاهی دوباره به بحث اوامر و نواهی»، فصلنامه فقه، شماره ۷۰، دی ۱۳۹۰ش، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت، تاریخ بازدید: ۱۹ آذر ۱۴۰۱ش.
- پسندیده، عباس، رضایت از زندگی، قم، مرکز تحقیقات دارالحدیث، بی‌تا.
- پسندیده، عباس، پژوهشی در حیا، قم، مرکز تحقیقات دارالحدیث، بی‌تا.
- «تعریف نامحرم از نظر دین اسلام چیست؟»، وب‌سایت انجمن گفتگوی دینی، ۱۳ مرداد ۱۳۹۳ش.
- حقیقی‌زاده، عباسعلی، فرازهایی از محتویات کتاب خلاصهٔ المکاسب، اصفهان، مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان، بی‌تا.
- «حد و مرز شوخی در روایات؛ نگاهی به شوخ‌طبعی‌های پیامبر اسلام»، خبرگزاری دانشجویان ایران «ایسنا»، تارخ درج مطلب: ۲ اسفند ۱۳۸۹ش.
- «حدود ارتباط با نامحرم چگونه باید باشد؟»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آذر ۱۳۹۳ش.
- دایی چینی، مرتضی، احکام صنف تلفن همراه، قم، معرو ف، ۱۳۹۳ش.
- سهراب‌پور، علی، خلوت شیطانی: خود ارضایی و راه درمان آن، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۹۰ش.
- «شوخی با نامحرم در مجامع عمومی و رسانه‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله مکارم شیرازی، تاریخ بازدید: ۱ آبان ۱۴۰۱ش.
- «شوخی با نامحرم، تا کجا»، وب‌سایت اندیشه برتر، تاریخ درج مطلب: ۳۰ دی ۱۳۸۵ش.
- صافی گلپایگانی، لطف‌الله، رساله احکام بانوان، قم، دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی، ۱۳۹۸ش.
- صادقی، محمود، آداب و احکام وسایل صوتی و تصویری، قم، معروف، ۱۳۹۴ش.
- طاهری‌نیا، احمد، «ارتباط گفتاری زن و مرد نامحرم از دیدگاه کتاب و سنّت»، ماهنامه معرفت، شماره ۱۲۲، ۱۳۸۶ش، در وب‌سایت کتابخانه مدرسه فقاهت، تاریخ بازدید: ۱۹ آذر ۱۴۰۱ش.
- «عواقب تلخ گپ و گفت‌های به ظاهر معمولی/ اثرات بگو بخند با نامحرم بر زندگی زناشویی»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آبان ۱۳۹۳ش.
- «عاقبت شوخی با نامحرم»، وب‌سایت مرسلون، تاریخ درج مطلب: ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
- «مفهوم و تعریف در به کار بردن شوخی کردن»، وبلاگ مداح اهل بیت کربلایی هادی صالح‌زاده، تاریخ درج مطلب: ۴ مرداد ۱۳۹۴ش.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۶ آبان ۱۴۰۱ش.
- «ملکوت شوخی با نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حجةالاسلام امینی‌خواه، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اسفند ۱۳۹۹ش.