مدگرایی
پادکست مقاله | 🡇
|
مدگرایی؛ نوگرایی، تغییر و تحول در ظاهر و نحوهٔ پوشش افراد.
مدگرایی از زمانهای گذشته وجود داشته است. افراد با تبعیت از مد میخواهند خود را متمایز از دیگران نشان دهند و وقت و هزینهٔ زیادی را صرف این کار میکنند. مدگرایی در صورت افراط میتواند موجب خودباختگی، وسواس و عدم اعتمادبهنفس شود. تلفیق مد با فرهنگ اصیل ایرانی میتواند آثار مثبتی در پی داشته باشد.
مفهومشناسی
واژهٔ فرانسوی «مد» (mode) بهمعنای سلیقه، روش، عادت، رسم و شیوه،[۱][۲] در اصطلاح عبارت است از ذوق و سلیقهٔ موقت افراد در سبک زندگی از جمله شکل لباسپوشیدن، نوع آداب پذیرایی و معاشرت و تزیین و معماری خانه.[۳][۴] مُد در فرهنگ فارسی بهمعنی روش موقتی است که طبق ذوق و سلیقهٔ اهل زمان طرز زندگی و لباس پوشیدن افراد را تنظیم کند.[۵] به عبارت دیگر مدگرایی نیز بهمعنی مدپرستی و پیروی از مد است.[۶]
در ماهیت مد، تغییر سلیقهٔ ناگهانی و مکرر همه یا بعضی افراد یک جامعه دخالت دارد که منجر به انجام رفتار خاص یا مصرف کالای بهخصوص یا در پیشگرفتن سبک ویژه در زندگی میشود.[۷] از این منظر، «مدگرایی» رویکردی است که در آن فرد، سبک لباسپوشیدن و طرز زندگی و رفتار خود را طبق آخرین الگوهای رایج تنظیم کند و به محض آن که مد جدیدی در جامعه رواج یافت، از آن پیروی کند.[۸]
تاریخچه
در ایران
مدگرایی ریشه در تاریخ گذشته دارد. در زمانی که اغلب زنان و مردان لباسهای بلند میپوشیدند، کسانی که قشر پایین جامعه بودند رداهایی به رنگ نارنجی میپوشیدند؛ ولی قشر مرفه رداهایشان به رنگ ارغوانی بود و با پوشش طلایی و نقرهای زینت داده میشد؛[۹] پیشینهٔ مد در ایران نیز به دوران قاجار برمیگردد. تحول در صنعت پوشاک مربوط به سفر درباریان و افراد عام به اروپا است. نقطهٔ عطف مدگرایی در این دوره از تاریخ، سفر همسر فتحعلیشاه و توجه به لباس خاص الیزابت مکنیل گفته شده است که پس از آن لباسهای زنان دربار شکلی جدید یافت. در دوران پهلوی نیز با دستور کشف حجاب از سوی رضا پهلوی مدپرستی با گرایش به انواع آرایشها و لباسها به اوج خود رسید.[۱۰]
قبل از آن بهدلیل غنای فرهنگ ایرانی تقلید از بیگانگان و مدگرایی، منفی تلقی میشد و حتی در دوران صفویه، مقامات حکومتی و مردم نوع پوشش و چگونگی لباسپوشیدن ایرانی را برتر از اروپاییها میدانستند. پس از انعقاد قرارداد «فینکناشتاین» بین ایران و فرانسه در ۱۸۰۷م کارشناسان نظامی فرانسه به ایران آمدند تا به تجدید سازمان ارتش ایران بپردازند. فرانسویها چهارهزار سرباز پیادهنظام را با لباس متحدالشکل و به طرز اروپایی تربیت کردند. در این زمان، افرادی از طبقات دیگر نیز در پوشیدن لباس از این سبک تقلید کردند و اولین مد غربی بهنام «رخت نظامی» میان ایرانیان رایج شد. با تأسیس مدارس جدید در عصر ناصرالدین شاه، پوشاک دانشآموزان این مدارس نیز که بیشتر از طبقهٔ فرادست بودند، متحول شد. در نخستین سالهای حکومت رضاخان، اولین حرکت منسجم برای تغییر در لباس ایرانیان، از سوی مجلس شورای ملی آغاز شد و نمایندگان مجلس در ۲۹ بهمن ۱۳۰۱ش تصویب کردند که همه کارکنان شهری، اعضای کابینه و نمایندگان مجلس، در طول ساعات کاری، باید کتوشلوار آبیرنگ بر تن و کلاه لبهدار «پهلوی» را بر سر کنند. در این دوره با شکلگیری طبقهٔ متوسط ایرانی، «هیپیگری» توسط جوانان ایرانی از غرب اقتباس شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تحولات بنیادین فرهنگی در طبقات مختلف جامعه، بسیاری از مدهای غربی به فراموشی سپرده شد و جای خود را به مدهای بومی برخاسته از ارزشهای اسلامی داد؛ این امر بهویژه در دوران جنگ تحمیلی نمود بیشتری پیدا کرد. در این دوره پوشش بسیجیهای زمان جنگ و بعد از جنگ در قالب افراد حزباللهی از نوع آرایش موها، نوع محاسن و هم چنین نوع لباسی که میپوشیدند، در قالب یک مد در جامعه رایج شد. پس از جنگ، تهاجم فرهنگ غربی به جامعه ایرانی بار دیگر آغاز شد که از سوی آیتالله خامنهای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، شبیخون فرهنگی نام گرفت.[۱۱]
امروزه نیز با گسترش وسایل ارتباطجمعی از جمله اینترنت و ماهواره، هنجارها و ارزشها بهویژه در میان برخی زنان و دختران جوان تغییر یافته و موجب تمایل آنان به مدگرایی افراطی شده است.[۱۲]
عوامل مدگرایی
مدگرایی، گسترهای به وسعت زندگی انسان دارد و تمامی شئونات آن را در بر میگیرد، از جمله: پوشش، آرایش، محیطآرایی، مدل ماشین، مدل کیف، لوازم منزل، حتی ادبیات سیاسی، شیوهٔ احوالپرسی و جنبههای زیباشناختی زندگی. در این میان، پوشاک و شیوهٔ آرایش، شاخصترین کالای مدشونده محسوب میشود.[۱۳] امروزه استفاده از لباسهای تنگ و چسبان، استفاده از لوازم آرایشی، جراحی بینی، تاتو (خالکوبی)، سوراخکردن پوست و نصب اشیای تزیینی روی آن، برنزهکردن پوست، تزریق ژل بوتاکس و ایمپلنت سینه در خانمها، کاشت ناخن و نگین چشم از مصادیق مدگرایی است.[۱۴]
تنوعطلبی
بر اساس منابع دینی، نوگرایی از نیازهای طبیعی انسان است که هم موجب نشاط روانی انسان میشود و هم از یکنواختی زندگی انسان جلوگیری میکند، اما انسان عاقل این حس فطری را بهانهای برای مدگرایی افراطی و تقلید کورکورانه قرار نمیدهد؛ در همین چارچوب، امام علی رنگارنگشدن (تلون و مدگرایی) را از نشانههای حماقت دانسته است. در عصر جدید تنوعجویی در بین قشر جوان بیشتر به چشم میخورد و این تنوعگرایی از کششهایی است که انسان را به مدگرایی ترغیب میکند.[۱۵]
خودآرایی و زیبایی
از دیگر عوامل مهم مدگرایی، میل به خودآرایی و زیبایی است که در آموزههای دینی نیز مورد تأکید قرار گرفته است. برای مثال امام علی خودآرایی را از ویژگیهای خاص انسانهای مؤمن دانسته است.[۱۶] اما در سبک زندگی اسلامی برای خودآرایی چارچوب خاصی تعیین شده تا به اسراف در سرمایهها و استعدادها، تجملپرستی، خودنمایی، تحریک هواهای نفسانی و امیال جنسی دیگران و تقلید کورکورانه منجر نشود.[۱۷] اعتقادات دینی قدرت خویشتنداری فرد را افزایش میدهد. بههمین دلیل مدگرایی در افراد دیندار کمرنگتر است.[۱۸]
افرادی که خود را مربوط به قشر مرفه جامعه میدانند سعی میکنند برتری خود را در گویش، لباسپوشیدن و سبک آرایش و زیورآلات نشان دهند. آنها همواره در پی مدهای جدید هستند و حس میکنند مدهای قدیمی نمیتواند آنها را از بقیه افراد جامعه متمایز کند.[۱۹] روحیهٔ برتریجویی و تشخصطلبی افراد مرفه آنها را وامیدارد که از لباسهای گرانقیمت و مد روز استفاده کنند و افراد دیگر نیز میخواهند خود را شبیه آنها نمایند و در ظاهر و لباسپوشیدن از آنها تبعیت میکنند.[۲۰][۲۱]
تقلید و رقابت
شبیهسازی و تقلید جوانان امروزی به فرایندی اطلاق میشود که فرد ویژگیها، نگرشها و الگوهای رفتاری فرد دیگری را برای خود سرمشق قرار میدهد و بهویژه در شیوهٔ لباسپوشیدن و طرز رفتار با آنها همانند میشود.[۲۲] پژوهشگران بیشتر مدهای رایج بین جوانان و نوجوانان امروزی را برگرفته از الگوهای غربی میدانند که نوعی تقلید منفی و مذموم محسوب میشود.[۲۳]
رقابت و چشموهمچشمی در جامعه امروزی از عوامل مهم مدگرایی منفی بهویژه بین زنان، جوانان و نوجوانان محسوب میشود. از این جهت بسیاری از مردم تلاش میکنند که از لحاظ ظاهری بهویژه در سبک لباسپوشیدن از دیگران عقب نماند.[۲۴] حس رقابت در زنان باعث بهوجود آمدن چشم و همچشمی در میان آنان میشود. البته رقابت در مردان نیز وجود دارد اما نمود بیرونی آن در زنان بیشتر است.[۲۵] بسیاری از افراد با تغییر لباس و آرایش خود و خریدن لباسهای گرانقیمت و مد روز، در صدد جلب توجه دیگران بر میآیند. استفاده از لباسهای چسبناک و براق و رنگارنگ، کفشهای پاشنهبلند، آرایشهای غلیظ و غیرطبیعی که بیش از همه بین جوانان و بهخصوص در دختران رواج دارد، از مواردی است که برخی برای جلب توجه در اجتماع از آن استفاده میکنند.[۲۶]
یکی از علتهای مدگرایی در زنان و مردان میل به برتر و متمایز بودن از دیگران است. فرد مدگرا تلاش میکند شخصیت ویژهای از خود به نمایش بگذارد.[۲۷] با توجه به ویژگیهای روحی و عاطفی زنان، تمایل به جلوهگری و نوگرایی بهوسیلهٔ مد در آنان بیشتر است.[۲۸]
رسانه
از جمله رسانههایی که انواع مدها را تبلیغ میکنند، میتوان به مجلات و سایتهای فعال اینترنتی اشاره کرد. از سوی دیگر با ساخت انواع فیلم و سریال، چه در شبکههای داخلی با ترویج اشرافیگری و چه از طریق ماهواره، به بازنمایی سبکها و مدهای خاص و رایج میپردازند. بر اساس بررسیها و پژوهشهای صورتگرفته، رسانههای جمعی مثل تلویزیون، ماهواره، مجلات و شبکههای اجتماعی احساس نیاز کاذب در مخاطبان خود ایجاد کرده و آنها را به مصرف کالاهای غیرضروری ترغیب میکنند.[۲۹] تغییر ذائقهٔ فرهنگی گاهی تا مرز خودباختگی فرهنگی پیش میرود و مادیگرایی و لذتجویی، جایگزین ارزشهای فرهنگی میشود. در فرهنگ غربی، زن مهمترین وسیله برای نمایش کالاهای مصرفی و انواع مد پوشاک، آرایش و حتی نحوهٔ ژست گرفتن و صحبت کردن است.[۳۰]
آسیبشناسی
توجه بیش از حد به مد بهویژه در نوجوانان و جوانان موجب اضطراب در آنان میشود؛ بهگونهای که آنها قادر نخواهند بود با علاقهٔ خود چیزی بپوشند و سرمایهٔ عمر و انرژی خود را صرف تبعیت از مد میکنند.[۳۱] مدگرایی افراطی موجب آشفتگی هویت، بیثباتی و تحول قوانین و هنجارها میشود و هزینههای بسیاری را به چرخهٔ اقتصادی خانواده تحمیل میکند.[۳۲]
جلوهگری دختران و پسران در جامعه بهطور طبیعی جاذبهٔ جنسی ایجاد میکند و زمینهٔ تحریک، انحراف و فساد جنسی را فراهم میکند. امروزه پوشاکی که از راه مد به جوانان ارائه میشود چسبان، تنگ، کوتاه و دارای رنگهای جذاب است که در تحریک امیال غریزی و تقویت و افزایش هوس در نوجوان و جوان دختر و پسر نقش دارد.[۳۳]
راههای کاهش و میریت مدگرایی
با ایجاد سرگرمیهای جدید، کشف استعدادها و راههایی دیگر برای دیده شدن جوانان در جامعه، میتوان مدگرایی را کاهش داد. پوشش ایرانی - اسلامی با نوآوری و طرحهای سنتی و چشمنواز میتواند از روند رایج شدن لباسهای غربی بکاهد. رسانهها نیز میتوانند با ایجاد برنامههای جذاب و مناسب، به مقابله با مدپرستی بپردازند.[۳۴] همچنین افزایش آگاهی جوانان و نوجوانان در مورد علل و پیامدهای مدگرایی، تلاش رسانههای داخلی برای فرهنگسازی در استفاده از الگوهای ملی و فرهنگ غنی قرآنی و دینی میتواند موجب پیشگیری از آسیبهای ناشی از گرایش افراطی به مدگرایی شود. رفتار صحیح پدر و مادر نیز برای الگودهی مناسب به فرزندان در درجه اول اهمیت قرار دارد.[۳۵]
ارتقای شخصیت، از روشهای کنترل مدگرایی افراطی است؛ برخی افراد میخواهند کمبودهای خود را با ظواهر و زینتهای ظاهری پر کنند در حالیکه روشهای بهتری برای بالابردن منزلت وجود دارد که در آموزههای دینی معرفی شده است. توجه به پیامبران، صلحا و اولیای الهی که قرآن آنها را بهعنوان الگو معرفی کرده، افراد را از فرورفتن در مدگرایی افراطی بازمیدارد. قرآن کریم آشکارا پیامبر اسلام را بهعنوان الگو (اسوه حسنه) معرفی کرده است.[۳۶] متناسب با زیستبوم ایران، پوششهای ایرانی - اسلامی زیادی وجود دارد و این پوششها با توجه به طرحها و الگوهای متنوع و زیبا میتواند، جایگزین مد غربی شود و حس غرور و افتخار را در جوانان ایجاد کند.[۳۷] انسان ذاتاً تنوع و زیبایی را دوست دارد از این رو مدگرایی امری گریزناپذیر است. از منظر سیاستگزار فرهنگی، مهم آن است که مد در چهارچوب سازگار با فرهنگ دینی و ملی، جهتدهی شود تا هم نیاز زیباییدوستی و تمایلات نوگرایانهٔ بشر را تأمین کند و هم به فرهنگ جامعه لطمه وارد نکند.[۳۸]این هدف نیازمند اقدامات زیر دانسته شده است:
- ارائهٔ تعریف درست از زیبایی؛
- ارائه و آموزش صحیح شاخصها و اصول آراستگی از منظر دین؛
- تقویت فرهنگ حیا و غیرت در جامعه دینی؛
- معرفی الگوهای مناسب برای نوجوانان و جوانان بهویژه در زمینهٔ پوشش و آرایش؛
- ارائهٔ بینش صحیح از فلسفهٔ زندگی و جهان هستی و کمک به درک ارزشهای حقیقی؛
- افزایش عزت نفس و خویشتنداری در فرزندان توسط خانواده؛
- تبیین آثار مثبت پرهیز از مدگرایی؛
- تبیین آثار منفی مدگرایی؛
- شناخت ظرفیتهای فرهنگی دینی و ملی جامعه و بهرهبرداری از آن برای ارائهٔ مدهای بومی؛
- وضع و اجرای قوانین لازم برای مقابله با ترویج فرهنگ بیگانه[۳۹]
رویکردها
رویکرد فرهنگی
پژوهشگران، مدگرایی رایج را پدیدهٔ غربی و مولود «مدرنیسم» میدانند؛ زیرا ماهیت مدرنیسم، نگاه نو به جهان و انسان و شناختی برخاسته از زیستن در «اکنون» و گسستن از «گذشته» بوده و آشکارا با مفهوم سنّت در تقابل است. مدرنیته همواره خود را در ستیز با پیروی از هنجارهای پایدار قرار میدهد و کشش آن بهسوی نوآوری در فرهنگ و ارزشهای اجتماعی است. از این جهت، مدگرایی، نماد مدرنیسم قلمداد میشود. از آنجا که جوامع غربی خاستگاه اصلی فرهنگ مدرنیسم بوده است، فرایند مدرنسازی و اشاعهٔ طرحها و مدهای نو، با غربیسازی و غربگرایی بهصورت کامل همافق و معادل بوده و رابطهٔ مدگرایی و غربگرایی را نشان میدهد.[۴۰]
رویکرد اسلامی
در آموزههای اسلامی بر حفظ کرامت انسانی تأکید فراوان شده است. بدین منظور در طراحی الگوهای پوشش و آرایش به متقضیات زمانی، موقعیت خاص فردی، اجتماعی و اقتصادی افراد، موقعیت زناشویی، سلایق شخصی، مقتضیات سنی افراد، پاکیزگی و نظافت، آراستگی و مرتببودن، مطابقت با عرف جامعه و مطابقت با جنسیت افراد، رعایت عفاف و حیا، پرهیز از خودنمایی و فخرفروشی، پرهیز از تشبّه به کفار، اصل میانهروی و دوری از اسراف بهعنوان شاخصهای مهم و اصلی اشاره شده است.[۴۱] برخی شاخصهای شیکپوشی و آراستگی در آموزههای اسلام عبارت است از:
- توجه به اقتضائات فرهنگی و اقتصادی جامعه؛
- محدودیت آراستگی زن به کانون خانواده و جمعهای زنانه؛
- آشکار کردن نعمتهای الهی و دوری از فقرنمایی؛
- رعایت نظافت و پاکیزگی؛
- پرهیز از تشبه به کفار؛
- رعایت حیا و عفت در پوشش و رفتار؛
- پرهیز از فخرفروشی و خودنمایی.[۴۲]
پیامدها
پیامدهای اعتقادی
گاهی با استفاده از ابزار مد، باورهای انحرافی در قالب پوشش و آرایش منتشر میشود و اگر جوانان جامعه آگاه نباشند بهراحتی در دام این گروهها گرفتار میشوند و به پیروی از تفکرات آنها میپردازند.[۴۳] گرایش به مد، اصول و ارزشهای دینی را کمرنگ کرده و میل به مادیگری را در انسان افزابش میدهد.[۴۴] مدگرایی افراطی نوعی تقلید مذموم است که مانع معرفت شده و در نهایت انسان را از سعادت بازمیدارد.[۴۵]
پیامدهای اخلاقی
مدگرایی افراطی و منفی باعث فخرفروشی، زیادهخواهی، خودنمایی، اسراف و تجملگرایی میشود. همچنین اگر افراد توانایی مالی نداشته باشند که خود را به مد روز برسانند ممکن است سراغ دزدی و تجاوز به حقوق دیگران بروند.[۴۶] گرایش افراطی به مد و تنوعطلبی، فرد را از توجه به روح و ارزشهای انسانی مانند قناعت و عفت بازمیدارد. زیادهروی در مدگرایی بهویژه در زمینهٔ پوشش و خودآرایی، ارزشهای انسانی را تباه میکند.[۴۷]
پیامدهای روانی
روانشناسان بحران هویت، نارسایی عاطفی و روانی، احساس شکست و ناکامی، اختلال در حس زیباییشناختی و جمعگریزی را از مهمترین پیامدهای روانشناختی مدگرایی میدانند. انسان مدگرا خود را متمایز از بقیه میداند و با کسانی رابطه برقرار میکند که از نظر ظاهری شبیه او هستند. این ویژگی روحی سبب میشود بسیاری از روابط اجتماعی خود را کنار گذارد.[۴۸] از آنجا که مد هر روز در حال تغییر است و درصد کمی از افراد جامعه تمکن مالی لازم برای همراه شدن با آن را دارند، طبقات ضعیف و متوسط برای تأمین مالی مد، دچار اضطراب و نگرانی هستند. به علاوه اموری مانند زیبایی و جوانی قابل بازگرداندن نیست. از همه مهمتر اینکه فرد مدگرا بهجای تکیه بر اعتقاد و ارزشهای خود همیشه نگران است که آیا توانسته است توجه و خوشنودی دیگران را کسب کند یا خیر؟ و بههمین جهت همواره دچار تشویش و اضطراب است.[۴۹] گزارش شده که رواج مدهای غلط و مغایر با فرهنگ ملی و دینی در جامعه باعث ایجاد فساد در پوشش و رفتارهای جنسی شده و منجر به اختلالات جنسی مثل بلوغ زودرس در نوجوانان میشود.[۵۰] فرد مدگرا همواره در حال مقایسهٔ خود با دیگران است و تلاش میکند در پیروی از مد از اطرافیان سبقت بگیرد و در این مبارزه همیشه احساس ناخشنودی و عقبماندگی دارد.[۵۱]
پیامدهای اجتماعی
ایجاد نابرابریهای اجتماعی و فاصلهٔ طبقاتی از پیامدهای اجتماعی مدگرایی دانسته شده است. ابتدا قشر مرفه جامعه با انتخاب یک مد تازه نظر دیگران را بهسوی خود جلب میکنند؛ سپس مردم عادی برای شبیهکردن خود به اشراف به همان مد روی میآورند و دوباره اشراف برای تمایز خود به دنبال مد تازه میروند و این چرخه همچنان ادامه پیدا میکند.[۵۲]
پیامدهای فرهنگی
با ورود انواع مد به یک کشور و قبول آن از سوی مردم، هویت فرهنگی آن کشور تهدید شده و مدگرایی زمینهساز پذیرش فرهنگ بیگانه میشود. در چنین شرایطی پایبندی به ارزشها و هنجارهای اجتماعی نماد انحطاط و جمود فکری تلقی شده و پذیرش فرهنگ بیگانه نشانهٔ پیشرفت و تمدن به حساب میآید.[۵۳]
پیامدهای اقتصادی
کارشناسان مدگرایی رایج را از مصادیق اصلی اسراف و تبذیر میدانند؛ در این پدیده، منابع و سرمایههای مالی افراد، خانوادهها و جامعه برای تأمین نیازهای کاذب هدر میرود؛ برای مثال در سبک زندگی اصیل ایرانی لباس و لوازم خانگی زمانی دور انداخته میشود که پاره یا کهنه شود اما در پدیدهٔ مدگرایی، بسیاری از کالاها از جمله لباس و لوازم خانگی بهدلیل از مد افتادن از چرخهٔ مصرف حذف میشود.[۵۴][۵۵]
پانویس
- ↑ معین، فرهنگ معین، 1376ش، ذیل واژهٔ مد؛ دهخدا، فرهنگ دهخدا، 1352ش، ذیل واژهٔ مد.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه مد
- ↑ معین، فرهنگ معین، 1376ش، ذیل واژهٔ مد.
- ↑ رفعتجاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۳8-۱۴۰.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ مُد، وبسایت واژهیاب.
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ مدگرایی، وبسایت واژهیاب.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص113؛ «بحثی دربارۀ مدگرایی و تأملی بر نگاه اسلام به شکل ظاهر و پوشش»، پایگاه اطلاعرسانی.
- ↑ «همه چیز درباره پدیده مد و مدگرایی»، وبسایت روزنامۀ مشرق.
- ↑ «تاریخچه مد و پوشاک در ایران»، وبسایت بپوشرو.
- ↑ «تاریخچۀ مد و فشن در ایران»، وبسایت طراح لباس.
- ↑ «مدگرایی در ایران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ کوهستان بحرآسمان و دیگران، «بررسی ارتباط بین مدگرایی و هویت اجتماعی در بین دختران جوان 15 تا 29 سال شهر کرمان»، 1398ش، ص2.
- ↑ «همه چیز درباره پدیده مد و مدگرایی»، وبسایت روزنامۀ مشرق.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص119.
- ↑ «مدگرایی چیست؛ بهرهمندی از تمدن جدید یا خود باختگی؟»، مشرقنیوز.
- ↑ آمدی، غررالحکم و دررالکلم، 1383، ج1، ص192.
- ↑ شفیعی، جنون مدگرایی، 1391ش، ص32.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۲۴.
- ↑ غرویزاد، درآمدی بر تئوریها و مدلهای تغییرات اجتماعی، 1373ش، ص199.
- ↑ «مدگرایی چیست؛ بهرهمندی از تمدن جدید یا خود باختگی؟»، مشرقنیوز.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۷ و ۱۲۲.
- ↑ غرویزاد، درآمدی بر تئوریها و مدلهای تغییرات اجتماعی، 1373ش، ص196.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص113؛ «بحثی دربارۀ مدگرایی و تأملی بر نگاه اسلام به شکل ظاهر و پوشش»، پایگاه اطلاعرسانی.
- ↑ غرویزاد، درآمدی بر تئوریها و مدلهای تغییرات اجتماعی، 1373ش، ص196.
- ↑ رفعتجاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۵۱ و ۱۵۹.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص116.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۲.
- ↑ رفعتجاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۶۰.
- ↑ مداحی و قبادی، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، ۱۴۰۰ش، ص۱۲۴.
- ↑ رفعتجاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص167-168 و ۱۷۳.
- ↑ «مدگرایی و سلب اختیار» دلایل مدگرایی افراطی جوانان چیست؟»، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ «پدیدۀ مدگرایی و آسیبهای اجتماعی آن (بخش اول)»، وبسایت راسخون.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص117.
- ↑ هاشمنژاد، «همه چیز درباره پدیدۀ مد و مدگرایی»، مشرق نیوز.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص117-119.
- ↑ سورهٔ احزاب، آیهٔ 21.
- ↑ «پوشش اسلامی – ایرانی، جایگزین مدگرایی غربی»، بارانی نیوز.
- ↑ رفعتجاه، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، ۱۳۸۶ش، ص۱۴۰.
- ↑ آقایی، «راهکارها»، ۱۳۹۶ش، ص۹۵-۱۰۳.
- ↑ «مقالهای کامل در مورد مد و مدگرایی»، هنر آنلاین.
- ↑ آقایی، «جایگاه مد در سبک زندگی اسلامی»، ۱۳۹۶ش، ص۸۹–۹۴.
- ↑ آقایی، «جایگاه مد و آراستگی در اسلام»، ۱۳۹۶ش، ص۸۳-۹۴.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص116.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزارههای دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۵.
- ↑ رحیمی نراقی و همکاران، «مدگرایی بهعنوان یکی از پیامدهای سبک زندگی غربی و آنتولوژی آن با اندیشۀ توریستین وبلن»، ۱۳۹۹ش، ص۸۵ و ۹۰.
- ↑ آمدی غررالحکم و دررالکلم: 3۱۰. ح 3۰1۹.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزارههای دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۲.
- ↑ وفاجو، مهدی، «مشاوره و تربیت؛ مدگرایی (قسمت دوم)»، 1384ش، ص42.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزارههای دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۳.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزارههای دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۶.
- ↑ رحیمی نراقی و همکاران، «مدگرایی بهعنوان یکی از پیامدهای سبک زندگی غربی و آنتولوژی آن با اندیشۀ توریستین وبلن»، ۱۳۹۹ش، ص۸۶.
- ↑ محمدزاده حقیقی، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، 1397ش، ص117.
- ↑ رفعتجاه، «هویت انسانی زن در پالایش و آرایش و مد»، 1386ش، ص33.
- ↑ بافکار، «نگاهی به پدیده مدگرایی»، 1386ش، ص43.
- ↑ حزباوی و همکاران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزارههای دینی»، ۱۴۰۰ش، ص۷۴.
منابع
- قرآن کریم.
- «پدیده مدگرایی و آسیبهای اجتماعی آن (بخش اول)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۸ بهمن ۱۳۹۷ش.
- «تاریخچه مد و پوشاک در ایران» وبسایت طراح لباس، تاریخ درج مطلب ۳۰خرداد ۱۴۰۱ش.
- «تاریخچهٔ مد و فشن در ایران»، وبسایت طراح لباس، تاریخ بازدید: ۲۶ آذر ۱۴۰۱ش.
- «دلایل مدگرایی افراطی جوانان چیست؟»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۴ اسفند ۱۴۰۰ش.
- کوهستان بحر آسمان، فاطمه و دیگران، «بررسی ارتباط بین مدگرایی و هویت اجتماعی در بین دختران جوان ۱۵ تا ۲۹ سال شهر کرمان»، فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، شماره سوم، پاییز ۱۳۹۸ش.
- «مدگرایی چیست؛ بهرهمندی از تمدن جدید یا خودباختگی؟»، مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۶ دی ۱۳۹۵ش.
- «مدگرایی منفی و مدگرایی مثبت»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۳۹۱ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۶ آذر ۱۴۰۱ش.
- مشایخی، مصطفی، «پوشش اسلامی – ایرانی، جایگزین مدگرایی غربی»، بارانینیوز، تاریخ درج مطلب: ۶ اسفند ۱۳۹۶ش.
- هاشمنژاد، حسین، «همه چیز دربارهٔ پدیدهٔ مد و مدگرایی»، مشرقنیوز، تاریخ درج مطلب: ۶ دی ۱۳۸۹ش.
- آقایی، علی، «جایگاه مد و آراستگی در اسلام»، دوماهنامه پایش سبک زندگی، شماره ۱۸، فروردین ۱۳۹۶ش.
- آقایی، علی، «راهکارها»، دوماهنامه پایش سبک زندگی، شماره ۱۸، فروردین ۱۳۹۶ش.
- حزباوی، سعیده و دیگران، «واکاوی پیامدهای منفی مدگرایی از منظر گزارههای دینی»، پژوهشهای معاصر در علوم و تحقیقات، سال سوم، شماره ۲۵، ۱۴۰۰ش.
- رحیمی نراقی، حسین و دیگران، «مدگرایی بهعنوان یکی از پیامدهای سبک زندگی غربی و آنتولوژی آن با اندیشهٔ توریستین وبلن»، الهیات و معارف اسلامی، سال دوم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۳۹۹ش.
- رفعتجاه، مریم، «هویت انسانی زن در چالش مد و آرایش»، فصلنامهٔ شورای فرهنگی-اجتماعی زنان، سال دهم، شماره ۳۸، زمستان ۱۳۸۶ش. مداحی، جواد و قبادی، علیرضا، «مدگرایی و جوانان: مسئله اجتماعی در حال ظهور»، پژوهش مسائل اجتماعی ایران، شماره یکم، پاییز ۱۴۰۰ش.
- دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
- آقایی، سیدعلی، «جایگاه مد در سبک زندگی اسلامی»، مجلهٔ پایش سبک زندگی، سال چهارم، شماره ۱۸، فروردین ۱۳۹۶ش.
- آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، قم، سازمان چاپ و نشر، ۱۳۸۳ش.
- بافکار، حسین، «نگاهی به پدیده مدگرایی»، مجلهٔ طوبی، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۶ش.
- «بحثی دربارهٔ مدگرایی و تأملی بر نگاه اسلام به شکل ظاهر و پوشش»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۴ دی ۱۳۹۹ش.
- دهخدا، فرهنگ دهخدا، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۲ش.
- رفعتجاه، مریم، «هویت انسانی زن در پالایش و آرایش و مد»، فصلنامهٔ کتاب زنان، شمار، ۳، سال ۱۳۸۶ش.
- شفیعی، حسین، جنون مدگرایی، تهران، مجلهٔ کیهان، ۱۳۹۱ش.
- غرویزاد، احمدرضا، درآمدی بر تئوریها و مدلهای تغییرات اجتماعی، تهران، جهاد دانشگاهی، ۱۳۷۳ش.
- «مدگرایی در ایران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۱۷ دی ۱۳۹۶ش.
- محمدزاده حقیقی، عرفانه، «بررسی مسئله مدگرایی بر مبنای آموزههای قرآنی و روایات ائمه اطهار»، مجلهٔ روانشناسی و علوم رفتاری ایران، شمارهٔ ۱۳، بهار ۱۳۹۷ش.
- معین، محمد، فرهنگ معین، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۶ش.
- «مقالهای کامل در مورد مد و مدگرایی»، هنر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۲ش.
- وفاجو، مهدی، «مشاوره و تربیت؛ مدگرایی»، نشریهٔ صباح، شمارهٔ ۱۷–۱۸، پاییز و زمستان ۱۳۸۴ش.
- «همه چیز دربارهٔ پدیده مد و مدگرایی»، وبسایت روزنامهٔ مشرق، ۶ دی ۱۳۸۹ش.