پیش‌نویس:از مامان بگو (برنامه تلویزیونی)

از مامان بگو (برنامه تلویزیونی)؛ برنامه‌ای روایت‌محور درباره مادران ایرانی

برنامهٔ تلویزیونی «از مامان بگو»، تولید گروه خانواده شبکه دو سیماست که با رویکردی خانواده‌محور و متمرکز بر بانوان ایرانی، به بازنمایی تجربه مادرانه می‌پردازد و پیام‌های اجتماعی متعددی را در دل روایت‌های شخصی مهمانان پی می‌گیرد. در این مجموعه مفاهیمی مانند تکریم مادر و تأکید بر نقش تربیتی و امت‌ساز مادران مورد توجه قرار گرفته است. ایده اولیه «از مامان بگو» ریشه در یک دغدغهٔ شخصی، پیرامون جایگاه مادر در جامعه داشته و در چارچوبی با محوریت هویت ایرانی اسلامی و تنوع فرهنگی قومیتی ارائه شده است.

معرفی

«از مامان بگو» نخستین‌بار در دی‌ماه ۱۴۰۱ش در قالب یک ویژه‌برنامهٔ مناسبتی روی آنتن رفت و در فصل‌های بعد، با تغییراتی در مجری، تهیه‌کننده و شیوهٔ روایت، ادامه یافت. موضوعات برنامه در فصل‌های مختلف طیف گسترده‌ای را در بر می‌گیرد؛ از تجربهٔ مادران شاغل و خانه‌دار تا نقش زنان در تربیت نسل‌های آینده.

عوامل کلیدی

عوامل اجرایی «از مامان بگو» در طول فصل‌های مختلف آن ثابت نمانده‌اند و با تغییر مجری، تهیه‌کننده و حتی رویکرد کارگردانی همراه بوده‌اند.

• کارگردان

محمد پورصباغیان کارگردانی فصل‌های اول تا سوم «از مامان بگو» را بر عهده داشته و از فصل چهارم (ویژه‌برنامه‌های نوروز و رمضان ۱۴۰۳) محمدهادی نعمت‌اللهی و حبیبه یوسفی سکان کارگردانی این برنامه را به دست گرفتند.

• تهیه‌کننده

نخستین نسخه برنامه در دیماه ۱۴۰۱ش با تهیه‌کنندگی مریم نیکان‌لو تولید شد. وی تهیه‌کنندگی این مجموعه را تا فصل سوم ادامه داد و پس از آن احمد صداقت منش این نقش را بر عهده گرفت. از ۳۰ تیر ۱۴۰۳ش، تهیه‌کنندگی «از مامان بگو» به سید یزدان ملک‌آبادی سپرده شد.

• مجری

زهرا شوقی مجری فصل‌های نخستین برنامه «از مامان بگو» بود. اجرای برنامه در نوروز و ماه رمضان ۱۴۰۳ش به محیا اسناوندی سپرده شد که تاکنون به‌عنوان مجری ثابت این برنامه فعالیت دارد. در ویژه‌برنامه‌های اربعین مربوط به مادران شهیدان جنگ دوازده‌روزه، نیکا خسروآبادی به جمع مجریان پیوست.

آمار مخاطبین

آمار پلتفرم تلوبیون، بیش از یک میلیون و ۳۹۰ هزار بازدید برای این برنامه ثبت کرده است.

محور برنامه

برنامه «از مامان بگو» با محوریت مادرانگی و نقش بی بدلیل مادر در پرورش و رشد فردی و جمعی جوامع ساخته شده است. مریم نیکان‌لو، هویت اصلی برنامه را «مادر، مادرانگی و تجربهٔ زیستن» توصیف کرده و گفته است که این برنامه مادر بودن را تنها از بعد فیزیولوژیک نمی‌بیند؛ بلکه به ابعاد گسترده‌تری از مادرانگی، ازخودگذشتگی، عزت‌نفس، امیدواری، صبوری و همدلی می‌پردازد. این برنامه می‌کوشد تا جایگاه مادر را به عنوان عامل تربیتی، عاطفی و فرهنگی معرفی کند که با محبت، ایمان، صبوری و فداکاری، زیربنای شخصیت و مسیر رشد فرزندان خود را می‌سازد. این محوریت در چارچوب خانواده و هویت ایرانی اسلامی و با هدف تبیین و ترویج جایگاه مادر بر اساس آموزه‌های اسلامی بازتولید شده است. برای نمونه، ویژه‌برنامه‌های اربعین این مجموعه، به روایتگری جایگاه مادران در پرورش نسلی مؤمن و عاشورایی با فرهنگ ایثار پرداخته است.

پیام‌های اجتماعی

پیوند مادری با هویت ایرانی اسلامی

برنامه «از مامان بگو» در کنار تبیین جایگاه مادری، بر هویت ایرانی اسلامی نیز تأکید دارد. رسانه‌ها این موضوع را از وجوه تمایز برنامه نسبت به نمونه‌های مشابه دانسته‌اند. پرداختن به روایت‌هایی درباره مادرانگی حضرت فاطمه زهرا(س) در آیتم «شبیه مادرم» و بازنمایی رسم‌ورسوم و فرهنگ‌های محلی، مفهوم مادری را با مؤلفه‌های دینی، هویت ایرانی و سنت‌های فرهنگی و محلی پیوند می‌دهد.

پرداختن به مسائل اجتماعی

بر اساس اظهارات کارگردان، پرداختن به مسائل اجتماعی مانند توجه به مسئله کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست، از اهداف برنامه «از مامان بگو» بوده است.

تکریم مادر

این برنامه جایگاه مادر را صرفاً در چارچوب یک نقش خانوادگی تعریف نمی‌کند؛ بلکه او را منشأ کرامت انسانی می‌داند. از سوی دیگر، برنامه بر احیای مرجعیت خانواده و عناصر تشکیل‌دهنده آن، به‌ویژه مادر، به‌عنوان ضرورتی اجتماعی، فرهنگی و تمدنی در جامعه امروز تأکید دارد و احترام به مقام مادر، از جمله دست‌بوسی، را نه صرفاً رفتاری فردی، بلکه بخشی از فرهنگ عمومی معرفی می‌کند.

مادری مفهومی فراتر از فرزندآوری

در «از مامان بگو»، مادری صرفاً از منظر فیزیولوژیک و داشتن فرزند تعریف نمی‌شود، بلکه برنامه به ابعاد گسترده‌تری از مادرانگی و تجربه زیسته افراد می‌پردازد. در این چارچوب، دختران مجردی که نقش مراقبتی و تربیتی بر عهده گرفته‌اند، فرزندانی که از مادران خود مراقبت کرده‌اند و زنانی که بدون داشتن فرزند، در مؤسسات خیریه از کودکان حمایت کرده و دغدغه‌هایی مشابه مادران داشته‌اند، در شمار مهمانان برنامه قرار گرفته‌اند. ازخودگذشتگی، عزت‌نفس، امیدواری، صبوری و همدلی نیز از جمله مفاهیمی هستند که در روایت‌های برنامه مورد توجه قرار می‌گیرند. بر همین اساس، برنامه مادرانگی را محدود به تولد فرزند نمی‌داند و عشق و مسئولیت مادری را در شکل‌های گوناگون مراقبت، حمایت و تربیت بازنمایی می‌کند.

امت‌سازی

به گفته عوامل این برنامه، «از مامان بگو» بر نقش مادران در تربیت نسل‌های آینده تأکید دارد و تربیت هر فرزند را در شکل‌گیری نسل‌های بعدی مؤثر می‌داند. در این چارچوب، زنان تنها پرورش‌دهنده فرزندان خود نیستند، بلکه در روایت برنامه، با نقش‌آفرینی در تربیت و شکل‌دهی به نسل آینده، جایگاهی ویژه و اثرگذار پیدا می‌کنند و «امت‌ساز» معرفی می‌شوند.

بازتاب مادری در موفقیت فرزندان

در روایت برنامه مادران ایرانی به‌عنوان سرچشمه عشق، تربیت و بالندگی، همچون ستاره‌هایی توصیف شده‌اند که با رفتار، تلاش، خدمت یا ایثار خود، مسیر زندگی فرزندانشان را روشن کرده‌اند. به این معنی که موفقیت فرزندان نتیجه مستقیم رفتار مادر در دوران بارداری، کودکی یا حتی نوجوانی است.

روایت خانواده شهدا و ارزش‌های ایثار

فصل اخیر برنامه با تمرکز بر خانواده‌های شهدا، به‌ویژه مادران شهدای جنگ دوازده‌روزه، روایت‌های دست‌اول آنان را بازگو کرده است تا فرصتی برای ادای احترام و تجلیل از مقام مادرانه فراهم می‌شود. به گفته کارشناسان، این روایت‌ها با نمایش تجربه‌های واقعی و مبارزه عاطفی مادران، مفاهیمی مانند صبر، ایثار، همدلی و وفاداری را به مخاطبان و نسل‌های جدید منتقل می‌کنند و ضمن ایجاد همذات‌پنداری عمیق با مادران شهدا، تصویری انسانی و زنده از تأثیر جنگ بر خانواده‌ها ارائه می‌دهند.

تنوع قومی و ملی در روایت مادری

برنامه «از مامان بگو» با میزبانی از مهمان‌هایی از خانواده‌های متنوع ایرانی و غیرایرانی، از مادران آذربایجانی و ترک گرفته تا مادران شهدای افغانِ فاطمیون، تلاش کرده است تا روایت‌های طیف گسترده مادران را بازتاب دهد.

آشنایی با آداب و رسوم

آیتم «شیرین‌بیان» در این برنامه به مادربزرگ‌هایی از قومیت‌های مختلف اختصاص دارد که درباره رسم‌ورسوم منطقه خود سخن می‌گویند و با لهجه محلی، ضرب‌المثل‌ها، لالایی‌ها و عاشقانه‌های بومی را بازگو می‌کنند.

دیدگاه‌ها و نقدها

برخی رسانه‌ها «از مامان بگو» را نمونه‌ای موفق از یک برنامه‌ گفت‌وگومحور با رویکرد اجتماعی توصیف کرده‌اند که با پرداختن به تجربه عاطفی و عمیق مادر و فرزند، توانسته است توجه ویژه بخشی از مخاطبان را به خود جلب کند. برخی دیگر تلفیق روایت انسانی، خلاقیت اجرایی و ارتباط عاطفی با مخاطب را تحسین کرده‌اند. به گفته منتقدان، آغاز برنامه با مهمان، استفاده از دو استودیو، تصاویر آرشیوی و نقش محدودتر مجری در برابر مهمان، نقاط تمایز «از مامان بگو» بوده که ساختار برنامه را از گفت‌وگوی ساده به روایت چندلایه نزدیک کرده است.

رئیس صداوسیما ایده برنامه را خلاقانه توصیف کرده و تاکید بر هویت ایرانی، اسلامی را مزیت این برنامه دانسته است. در این دیدگاه، «از مامان بگو» بخشی از ضرورت اجتماعی، فرهنگی و تمدنی برای احیای مرجعیت خانواده و مادر است.

همچنین پس از مادر شدن محیا اسناوندی، مجری برنامه، بازخوردهای مثبتی درباره عمیق‌تر و پخته‌تر شدن اجرای او در برنامه گزارش شده است.

از سوی دیگر برخی ناظران بر این باورند که تمرکز بیش از اندازه بر احساسات و لحظات عاطفی ممکن است موجب کم‌رنگ‌شدن پیچیدگی‌های زندگی مادران و چالش‌های اجتماعی و اقتصادی آنان شود. مطابق با این دیدگاه، در برخی قسمت‌ها غلبه روایت‌های احساسی می‌تواند برنامه را به سمت کلیشه‌های عاطفی و بیان‌های شعارگونه سوق دهد.

پانویس

منابع

• «زمان پخش برنامه از مامان بگو از شبکه دو رمضان 1403». وب‌سایت حرف تازه. ۵ فروردین ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «شب‌های ماه مبارک رمضان «از مامان بگو»». پایگاه اطلاع رسانی سیما. ۲۲ اسفند ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• ««عنوان مقاله در سایت به طور کامل». خبرگزاری تسنیم. ۲ خرداد ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۱ بهمن ۱۴۰۴». وب‌سایت منظوم. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «بازگشت برنامه از مامان بگو به تلویزیون». خبرگزاری آفتاب. ۱ مرداد ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «تپق برای مجری است/ برنامه‌های تلویزیون درباره خانم‌ها جای کار دارد». خبرگزاری ایسنا. ۱۴ شهریور ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• ««از مامان بگو»؛ روایتی مادرانه از ستارگان مقاومت در قاب اربعین». وب‌سایت شبکه دو. ۷ مرداد ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• ««از مامان بگو»؛ روایت مادران ایرانی با ساختاری متفاوت». وب‌سایت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران. ۲۵ آذر ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «یک دورهمی زنانه با محوریت مادرانگی/ نگاه عمیق «از مامان بگو» در شبکه دو». وب‌سایت شبکه دو. ۲۲ فروردین ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• ««از مامان بگو»؛ روایت مهرِ مادر و ریشه‌های موفقیت در شب‌های رمضان شبکه دو». پایگاه اطلاع رسانی سیما. ۲۹ بهمن ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• ««از مامان بگو» از شنبه به تلویزیون می‌آید». سینماپرس. ۱۷ مرداد ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «بازدید رئیس رسانه ملی از پشت صحنه برنامه «از مامان بگو»». خبرگزاری صدا و سیما. ۲۳ اسفند ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• مؤذن، عطیه (۱ فروردین ۱۴۰۲). «ویژه‌برنامه نوروزی «از مامان بگو» از شبکه دو». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «برای «مادری کردن» حتماً نباید مادر بود/ معضلات اجتماعی؛ اولویت «از مامان بگو» در ماه رمضان امسال». خبرگزاری آنا. ۲۲ فروردین ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «ملک‌آبادی: «از مامان بگو» تلاشی برای ترویج جایگاه مادر در نگاه اسلام و جامعه/ وقتی مادران دیده می‌شوند، خانواده رشد می‌کند». خبرگزاری برنا. ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «درباره برنامه تلویزیونی «از مامان بگو» | روایتی مادرانه از ستارگان مقاومت در قاب اربعین». شهرآرا نیوز. ۷ مرداد ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «محیا اسناوندی: مادران این سرزمین امت‌ساز هستند». خبرگزاری برنا. ۱۰ فروردین ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «از مامان بگو؛ روایت مادران شهدا و تجربه‌ای انسانی-تلویزیونی». باشگاه خبرنگاران جوان. ۶ شهریور ۱۴۰۴. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• سعیدی، علیرضا (۲۲ دی ۱۴۰۱). ««از مامان بگو» در شبکه دو سیما تماشایی می‌شود». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• زارعی، پگاه (۲۱ فروردین ۱۴۰۳). «مادر شدن؛ یک چالش در اجرای «از مامان بگو»/ برای اجازه با زهرا شوقی تماس گرفتم». رسانه فرهنگ و هنر صبا. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.
• «بازگشت برنامه «از مامان بگو» به تلویزیون». وب‌سایت فرارو. ۳۱ تیر ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۱۴ شهریور ۱۴۰۵.