افسانه صفوی

افسانه صفوی، چهره ماندگار ایران در دانش شیمی.

افسانه صفوی، نخستین زن ایرانی که در علوم پایه به رتبه استادی رسیده و هم‌اکنون استاد پایه دانشگاه شیراز است. وی در ششمین همایش چهره‌های نامدار، به‌عنوان چهره ماندگار ایران معرفی شده است.

زندگی‌نامه

افسانه صفوی در ۱۳۳۴ش، در شهر شیراز به دنیا آمد. دوره ابتدایی و دبیرستان را در همین شهر گذراند. او در ۱۳۵۰ش تحصیلات کارشناسی خود را در رشته شیمی در دانشگاه شیراز شروع کرد و در ۱۳۵۵ش با بورسیه‌شدن در رتبه اول وزارت علوم دانشگاه بیرمنگام راهی انگلستان شد. او در ۱۳۵۷ش دوره کارشناسی ارشد و در ۱۳۶۰ش دوره دکترای خود را در رشته شیمی تجزیه، در این دانشگاه به پایان برد و پس از گرفتن مدرک دکتری به ایران بازگشت.

فعالیت‌ها

افسانه صفوی از ۱۳۶۰ش همکاری خود را با بخش شیمی دانشگاه شیراز با رتبه استادیاری آغاز کرد و در ۱۳۶۷ش رتبه دانشیاری را کسب کرد و در ۱۳۷۱ش موفق شد به مرتبه استادی نایل شود. افسانه صفوی بعد از اتمام مقطع دکتری، وقت خود را صرف کارهای علمی کرده است. او از کوچک‌ترین فرصت استفاده کرده و مقالات دانشجویان را تصحیح می‌کند، پایان‌نامه‌های آنها را می‌خواند و به پرسش‌های علمی پاسخ می‌دهد. برخی از دانشجویان و شاگردان وی اکنون از دانشمندان برجستهٔ بین‌المللی شیمی ایران هستند. بخشی از فعالیت‌های پژوهشی او عبارتند از:

• انتشار بیش‌از ۱۵۵ مقاله در مجلات علمی معتبر بین‌المللی؛
• ارائة ۱۳۰ مقاله در کنفرانس‌های داخلی و خارجی؛
• عضویت در هیئت تحریریة مجلات علوم و فناوری ایران؛
• عضویت در مجلة انجمن شیمی ایران؛
• خدمت‌رسانی در نقش مشاور ادارة کل محیط‌زیست استان فارس؛
• داوری مقالات و مجلات معتبر بین‌المللی؛
• راهنمایی و سرپرستی ۲۶ رساله دکترا و ۴۰ پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد.

دیدگاه‌ها

خانم دکتر افسانه صفوی، خدمت به وطن را هدفی مقدس می‌داند و به‌عنوان عضوی از جامعه پرافتخار ایرانی کوشیده است به نسل جوان دانشجو خدمت کند. بزرگ‌ترین افتخار زندگی علمی او مشاهده موفقیت دانشجویان در عرصه‌های علمی، اجتماعی و فرهنگی است. وی از طرفداران استفاده دانشجویان از فرصت‌های مطالعاتی در خارج از ایران است و آن را زمینهٔ رسیدن فرهیختگان ایرانی به خودباوری می‌داند؛ زیرا دانشجو پس از آشنا شدن با مراکز علمی و تحقیقاتی کشورهای دیگر درمی‌یابد که ایران در زمینه تحقیقات از دنیا عقب نیست و پژوهش‌های در دست انجام در ایران از پژوهش‌های کشورهای پیشرفته دنیا دست کمی ندارد. افسانه صفوی پشرفت علمی ایران را افتخارآمیز دانسته و برای بهبود آن، خواستار استقلال دانشگاه‌ها، باور عمیق به توانایی متخصصان داخلی، حمایت بیشتر از محققان و ایجاد بانک نیازهای صنعتی کشور شده است.

رمز موفقیت

داشتن هدف و توکل؛ صفوی راه‌های کسب موفقیت را جنسیتی نمی‌داند و معتقد است که روش‌های موفقیت زنان و مردان فرقی ندارد؛ زیرا شرط موفقیت هر انسانی داشتن هدف مشخص، برنامه‌ریزی و تلاش در مسیر درست برای رسیدن به آن در سایهٔ توکل به خداوند است. صفوی رسیدن به موقعیت‌های بلند علمی را قبل از هر چیز به کسب مرجعیت در رشته علمی هر شخص منوط می‌کند و می‌گوید که در طول فعالیت‌های علمی خود هیچگاه به‌عنوان یک زن بیشتر از موانع که مردان با آن مواجه بوده، برخورد و احساس نکرده است.

خانواده؛ او نقش خانواده را در رسیدن به موفقیت خود بسیار مؤثر دانسته است. صفوی تصریح می‌کند که کارهای علمی او هیچ‌وقت سبب نشده است که از امور خانواده غفلت کند بلکه همواره تلاش کرده است که همزمان وظایف خود را در ارتباط با امور کاری و زندگی خانوادگی به‌طور کامل و درست انجام دهد. وی معتقد است که این کار بدون تقبل از خودگذشتگی و زحمت ممکن نیست.

خودباوری؛ از نظر صفوی مانع جدی در مسیر رشد زنان در جامعه ایران وجود ندارد. شواهد روشن مبنی بر بالندگی زنان جامعه ایران در صحنه‌های مختلف علمی، فرهنگی و هنری وجود دارد. زمینه برای رشد و فعالیت بانوان ایرانی فراهم بوده و باید تلاش بیشتری صورت گیرد تا خودباوری در زنان ایران تقویت شود.

افتخارات

برخی از افتخارات و جوایزی که صفوی دریافت کرده است عبارتند از:

• برنده جایزه علمی بین‌المللی پروفسور عبدالسلام در ایتالیا در رشته شیمی؛
• پرمقاله‌ترین دانشمند زن در کشورهای جهان سوم؛
• برنده نشان دانش (سال ۱۳۸۳ش)؛
• دارنده عنوان استاد نمونه کشوری سال۱۳۸۰ش؛
• چهره ماندگار سال ۱۳۸۵ش؛
• دارنده چندین بورس، نشان و جایزه علمی داخلی و خارجی از جمله بورس هامبوست از کشور آلمان؛
• برنده جایزه Medal Lecture آکادمی در سال ۲۰۱۸م؛
• دانشمند ISI؛
• برندة جایزه دوم تحقیق در جشنواره خوارزمی؛
• عضو کمیته علمی مشورتی کمسیون علوم وتکنولوژی کشورهای جهان اسلام؛
• اخذ عنوان برتر برای مقاله‌های خود در چندین همایش داخلی و خارجی؛
• کسب نخستین جایزه زنان در علم.

تصویرپردازی

مستند رمان افسانة کیمیا (روایت زندگی افسانه صفوی)، توسط حمید روزی‌طلب نوشته شده و اولین بار در سال ۱۳۹۶ش به چاپ رسید.

منابع

• «اعطای اولین جایزه زنان در علم به سرکار خانم پروفسور افسانه صفوی»، وب‌سایت انجمن شیمی ایران، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مرداد ۱۳۹۶ش.
• «افسانه صفوی بانوی شیمی ایران»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۳۹۹ش.
• «اهدا جایزة جهانی TWAS به افسانه افسانه‌ای، خانم پروفسور افسانه صفوی»، وب‌سایت انجمن شیمی ایران، تاریخ درج مطلب: ۲ دی ۱۳۹۶ش.
• «ایران بانو؛ پروفسور افسانه صفوی»، خبرگزاری بین‌المللی تصویری ایران‌پرس، تاریخ درج مطلب: ۲۶ خرداد ۱۴۰۲ش.
• «بیانات در دیدار استادان دانشگاه‌ها»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مرداد ۱۳۹۱ش.
• «رمان مستند روایت زندگی‌نامه ۴ استاد شامخ شیمی»، وب‌سایت انجمن شیمی ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ دی ۱۳۹۷ش.
• «زنان پرافتخار سرزمینم (افسانه صفوی؛ چهره ماندگار شیمی کشور)»، وب‌سایت رادیو تهران، تاریخ درج مطلب: ۴ بهمن ۱۴۰۱ش.