خیانت زناشویی

خیانت زناشویی؛ رفتارهای پنهانی و معارض با عهد زناشویی از سوی زن یا مرد.
زناشویی بر بنیاد تعهد شرعی در قالب عقد ازدواج استوار است و هر عملی که موجب نقض این تعهد شود، خیانت زناشویی تلقی می‌شود. وفاداری جنسی و دلبستگی عاطفی مهم‌ترین رکن این عهد است. خیانت زناشویی متاثر از عوامل شخصیتی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بوده و افشای آن پیامدهای سنگینی برای زن و شوهر، اعضای خانواده، شبکه خویشاوندی و اخلاق جنسی در جامعه دارد. جنسیت می‌تواند در خیانت زناشویی تاثیرگذار باشد، اما این تاثیر به عوامل فرهنگی، اجتماعی و فردی بستگی دارد. درک این تفاوت‌ها می‌تواند به بهبود روابط و پیشگیری از خیانت کمک کند.

مفهوم‌شناسی خیانت زناشویی

خیانت در لغت به‌معنای حیله، ناراستی، بی‌وفایی، نمک به‌حرامی، بی‌عصمتی و زناکاری آمده است. خیانت در اصطلاح، بیشتر به رابطه جنسی یا عاطفی مخفیانه و خارج از چهارچوب زناشویی تعریف شده است. منظور از خیانت زناشویی در اسلام، عمل نکردن زن و شوهر به تعهدات زناشویی و ناظر به نقض تعهدات عقد نکاح است.

در روانشناسی نیز به‌عبور فرد از مرز زناشویی و برقراری صمیمیت فیزیکی یا عاطفی با فردی خارج از رابطه زناشویی تعریف شده است. در معنای عام و از لحاظ تاریخی، خیانت زناشویی به شکستن قرارداد مبنی بر انحصاری‌بودن روابط‌ جنسی میان زن و مردی اطلاق شده که هردو متعهد به عقد ازدواج شده‌اند.

دیدگاه‌های نظری دربارۀ خیانت زناشویی

بر اساس نظریۀ کنترل؛ نظارت و سرزنش‌های مداوم زوجین توسط همدیگر، روابط زناشویی را سرد ساخته و مهم‌ترین انگیزۀ افراد متاهلی که مرتکب خیانت می‌شوند، تجربه مجدد صمیمیت فردی و جنسی است. بر اساس نظریه وابستگی متقابل، افراد نقاط مثبت و منفی رابطه زناشویی خود را با رابطۀ با فرد دیگر مقایسه می‌کنند، نتیجه‌گیری این مقایسه، با فرایند خیانت زناشویی ارتباط بسیار نزدیکی دارد. نظریه نقص یا کمبود، بر این مفهوم استوار است که رابطه‌ زناشویی اگر با کمبود رضایت‌مندی از رابطه یا عدم ارضای نیازهای جنسی مواجه شود، منجر به پیمان‌شکنی و خیانت می‌شود.

نظریه رفتار طراحی‌شده، خیانت زناشویی را مرتبط با نظام هنجاری دانسته و بر این امر تاکید دارد که اگر افراد مایل به رابطه فرازناشویی، بدانند که افراد بیشتری درگیر این رابطه هستند، احتمال ارتکاب خیانت در آنها تقویت می‌شود. در نظریه مبادله، فرض بر این است که افراد بر اساس منافع متقابل عمل می‌کنند، در روابط زناشویی گاهی خیانت تنها راه ممکن برای کسب منفعت برابر در رابطۀ زناشویی تصور می‌شود.

از نظر تئوری سیستمی، وقتی یکی از زوجین درگیر رابطۀ فرازناشویی می‌شود، مسئول ایجاد آن هر دو هستند؛ لذا همسر فریب خورده نه‌تنها مورد خیانت قرار می‌گیرد، بلکه تا حدی مسئول خیانت همسر خود نیز شمرده می‌شود. بر اساس دیدگاه غیرسیستمی، همسران فریب خورده، اغلب قربانی توطئه همسران‌شان بوده و همسران آنها برای توجیه عمل خود آنها را وادار به ایفای نقش منفی در روابط همسرانه می‌کنند.

جنسیت و خیانت‌ زناشویی

نتایج پژوهش‌های مختلف نشان می‌دهد که خیانت با جنسیت رابطه دارد؛ مــردان بیشتر از زنان دچار خیانت زناشویی شده و حتی بدون وجود نارضایتی در زندگی زناشویی خود نیز وارد روابط مبتنی بر خیانت می‌شوند. این در حالی است که زنان، هنگامی تمایل بیشتری به درگیر شدن در خیانت زناشویی دارند که رضایت زناشویی آنها کاهش یافته باشد.

برخی محققین بیان کرده‌اند که بین خیانت زناشویی مردان و زنان، «تفاوت کیفی» وجود دارد و نه صرفا «تفاوت کمی»؛ مردان، بیشتر تمایل دارند که وارد «خیانت جنسی» شوند؛ اما زنان، عمدتا وارد «خیانت عاطفی» می‌شوند. مردانی که از موقعیت بالاتری برخوردارند، به‌دلیل قدرت و فرصت‌های بیشتری که در اختیار دارند، احتمال خیانت در بین آنها نیز بیشتر است ولی خیانت برای دست‌یابی به رفاه بیشتر و موقعیت بالاتر، میان زنان رایج‌تر است.

نرخ شیوع خیانت زناشویی در جوامع گوناگون با‌اندکی اختلاف، برای مردها ۲۱% و برای زنان ۱۱% ذکر شده است. پیامدهای خیانت زناشویی نیز برای زنان و مردان در مواردی متفاوت گزارش شده است؛ زنان بیشتر از خیانت عاطفی همسر خود پریشان می‌شوند؛ در حالی‌که مردان، بیشتر از خیانت جنسیِ همسر خود برآشفته می‌شوند.

انواع خیانت زناشویی

پژوهشگرانی که خیانت زناشویی را به خیانت جنسی تقلیل نداده‌اند، آن را شامل خیانت عاطفی، خیانت فیزیکی و خیانت مجازی یا آنلاین نیز می‌دانند. در برخی خرده‌فرهنگ‌ها، خیانت توافقی نیز رایج است که به انواع دروغ، آلوده بوده و هزینه‌های سنگین عاطفی بر زوجین تحمیل می‌کند. عدم رازداری، غیبت طولانی یکی از زوجین و تحقیر همدیگر از دیگر انواع خیانت زناشویی است.

برخی محققین؛ خودخواهی، بی‌عدالتی، حمایت‌نکردن از همسر و سوءاستفاده از نقاط ضعف همسر برای تحت فشار قراردادن او را نیز خلاف عهد زناشویی و نوعی خیانت می‌دانند. از نظر اسلام؛ فراتر از این امور، چشم‌چرانی، خلوت و شوخی‌کردن با نامحرم، خودآرایی برای غیر همسر، شنیدن صدای نامحرم (با شهوت) و لمس‌کردن نامحرم، از مصادیق خیانت زناشویی به‌شمار می‌روند.

عوامل خیانت زناشویی

بر اساس مطالعات میدانی؛ ریشه اصلی بسیاری از خیانت‌های زناشویی، مشکلات زوجین در روابط همسرانه است. به گزارش برخی تحقیقات؛ عوامل اصلی چنین خیانتی، نارضایتی جنسی، تنوع‌طلبی جنسی و امکانات اقتصادی است.

بر مبنای گزارش‌های تفصیلی؛ رفاه اقتصادی، فقر و تمایل به داشتن زندگی‌ مرفه، دست‌یابی به موقعیت‌های اجتماعی بالاتر، جذابیت‌های جنسی، ناآگاهی زوجین از نیازهای همدیگر، عدم ارتباط عاطفی، ضعف مبانی اخلاقی، ازدواج‌های ناهمگون و اجباری، نبود جذابیت در همسران، انتقام از رفتار خیانت‌کارانه همسر، مشکلات شخصیتی یا روانی یکی از زوجین، سؤظن‌های افراطی و نابه‌جای همسران از عوامل مؤثر در ایجاد و تقویت تمایل به خیانت زناشویی است.

بر اساس گزارش‌های آماری؛ با افزایش نارضایتی جنسی و عاطفی، احتمال خیانت زناشویی نیز افزایش می‌یابد، به‌طوری‌که افراد دارای رضایت کمتر از ازدواج خود نسبت به افراد خیلی خرسند از ازدواج‌شان، چهار برابر بیشتر در معرض خیانت زناشویی قرار دارند.

پیامدهای خیانت ‌زناشویی

یکی از ﻋﻮاﻣﻞ آﺳﻴﺐزا در ﺳﺎﺧﺘﺎر و ﺛﺒﺎت ﺧﺎﻧﻮاده، ﻣﺴﺌﻠﺔ روزاﻓﺰون رواﺑﻂ ﻓﺮازﻧﺎﺷﻮﻳﻲ اﺳﺖ؛ برخی پژوهش‌ها راﺑﻄﺔ ﻣﻌﻨﺎداری ﺑﻴﻦ خیانت و ﺗﻌﺎرﺿﺎت زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ کشف کرده‌اند؛ از این منظر، رواﺑﻂ ﻓﺮازﻧﺎﺷﻮﻳﻲ، ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﺗﻬﺪﻳﺪﻫﺎ ﺑﺮای ﺛﺒﺎت رواﺑﻂ زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ و از ﻋﻤﺪهﺗﺮﻳﻦ دﻻیل ﻃﻼق در ﻓﺮهنگﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد.

افشای خیانت زناشویی، پیامدهایی برای هردو طرف رابطه دارد. خیانت زناشویی، آﺳﻴﺐﻫﺎیی را ﻣﻴﺎن اﻋﻀﺎی ﺧﺎﻧﻮاده، اﻓﺮاد واﺑﺴﺘﻪ و ﺳﺎﻳﺮﻳﻦ ﺑﻪ وﺟﻮد ﻣﻲآورد و اﻏﻠﺐ زوجﻫﺎ ﻣﺼﻮﻧﻴﺖ چندانی در ﺑﺮاﺑﺮ اﻳﻦ آﺳﻴﺐ ﻳﺎ اﺧﺘﻼل ﻧﺪارﻧﺪ. در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن، ﺑﻴﺶﺗﺮﻳﻦ آﺳﻴﺐ‌ها ﻣﺘﻮﺟﻪ ﻫﻤﺴﺮی اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻮرد ﺧﻴﺎﻧﺖ ﻗﺮار گرﻓﺘﻪ و به‌تبع آن دیگر افراد و شبکه ارتباطی مرتبط نیز متاثر می‌شوند. امروزه خیانت عاطفی مجازی یا آنلاین نیز می‌تواند به‌طول عمر و استحکام رابطۀ عاشقانه زوجین آسیب برساند.

خیانت زناشویی فراتر از آسیب‌های عاطفی، موجب خشونت شده و ممکن است در مواردی منجر به قتل‌های خانوادگی شود. برمبنای برخی تحقیقات، ۳۰٪ قتل‌های خانوادگی مربوط به زنانی است که به‌دلیل رابطۀ نامشروع و سوء‌ظن، توسط همسران خود به قتل رسیده‌اند. ۲۲٪ از قتل‌های خانوادگی مربوط به قتل مردان توسط همسران‌شان است که در۴۰٪ زنان با همدستی معشوق خود همسران‌شان را به قتل رسانده‌اند. ‌

رواج همجنس‌گرایی می‌تواند یکی از پیامدهای خیانت زناشویی باشد. گسترش همجنس‌گرایی، موجب نابودی جامعه می‌شود چنانچه منجر به هلاکت قوم لوط شد. مساحقه و همجنس‌گرایی زنان عمدتاً از پیامدهای گرایش مردها به همدیگر است؛ اولین بار این عمل زشت میان قوم لوط رواج یافت، چون وقتی مردهای آنها به یکدیگر پرداختند‌، زنان‌شان بی‌مرد مانده و به همدیگر روی آوردند.

مجازات خیانت ‌زناشویی در اسلام

در قانون مجازات اسلامی، خیانت همسر می‌تواند با عنوان زنا، فساد و سایر موارد مشابه مورد بررسی قرار گیرد. از نظر حقوقی، خیانت می‌تواند منجر به طلاق یا فسخ عقد ازدواج شده و در تعیین میزان مهریه، نفقه و حضانت فرزندان نیز تاثیرگذار است.

اسلام بر ممنوعیت روابط جنسی فرازناشویی تاکید دارد و زنا از گناهان کبیره است. حدّ زنا با محارم نَسبی، کشته‌شدن است. زن و مرد متاهل اگر مرتکب زنا شوند، سنگسار می‌شوند. زناکار مجرد تا سه مرتبه تازیانه زده شده و در مرتبه چهارم کشته‌ می‌شود.

همجنس‌گرایی زنانه و مردانه، در قرآن به شدت تقبیح شده است. از این منظر، حرمت لواط از زنا بیشتر است، چون شیوع لواط منجر به هلاکت جامعه می‌شود. حدّ لواط یا رابطه جنسی مرد با مرد، اعدام است. حدّ سُحق به‌معنای رابطه ‌جنسی زن با زن، صد تازیانه است. اگر مساحقه تکرار شود، در مرتبه چهارم حد آن، اعدام است.

منابع

• قرآن کریم
• «انواع خیانت»، مرکز مشاوره خانواده و روان‌شناسی آویژه، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1400ش.
• ﺣﺒﻴﺒﻲ‌ ﻋسگرآﺑﺎد، ﻣﺠﺘﺒﻲ و حاجی‌حیدری، زهرا، «ﻋﻠﻞ ﺧﻴﺎﻧﺖ زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ از دﻳﺪگاه زوﺟﻴﻦ ﻣﺮاﺟﻌﻪﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ دادگاه ﺧﺎﻧﻮاده»، فصلنامه خانواده‌پژوهی، شماره 42، نابستان 1394ش.
• حر عاملی، محمد، الجواهر السنیۀ، ترجمه زین‌العابدین کاظمی خلخالی‏، تهران، دهقان، ‏1380ش.
• حر عاملی، محمد، وسائل الشیعۀ، ‌ قم، مؤسسه آل‌البیت، ‌1409ق‌.
• خمینی، روح‌الله، تحریرالوسیله، قم‌، جامعه مدرسین، بی‌تا،
• خیاط، ابراهیم و دیگران، «پیشبینی گرایش به خیانت بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و سبک‌های دلبستگی در افراد متاهل»، پژوهش‌های روان‌شناسی اجتماعی، شماره 31، پاییز1397ش.
• «خیانت زناشویی در نگاه روایات»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 12 اسفند 1403ش.
• دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران، 1377ش.
• شریفی ‌ساعی، محمدحسین، «پیامدهای خیانت زناشویی در ایران»، دوفصـــلنامۀ پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، شماره 22، بهار و تابستان 1402ش.
• صمدی ‌کاشان، سحر و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاه‌ها، عوامل و پیامدها»، رویش روان‌شناسی، شماره 37، تیر 1398ش.
• قیومی، آریادوخت، «انواع خیانت»، مرکز مشاوره دکتر قیومی، تاریخ بازدید مطلب: 12 اسفند 1403ش.
• کریمی، سارا و دیگران، «رواسازی پرسشنامه خیانت زناشویی»، نشریه علمی روانشناسی بالینی و شخصیت، شماره پیاپی32، بهار و تابستان 1398ش.
• کلینی‏، محمد بن یعقوب، الکافی‏، تهران‏، اسلامیه‏، 1407ق.
• «مجازات خیانت همسر در قانون ایران»، وب‌سایت وکیلجو، تاریخ بازدید مطلب: 13 اسفند 1403ش.
• نوری، نسیم، «خیانت زناشویی یا روابط فرا زناشویی چیست؟»، کلینیک روان‌شناسی و مشاوره دکتر نسیم نوری، تارخ بازدید مطلب: 12-12- 1403ش.
• هاشملو، جعفر، «نظریه‌های روابط فرا زناشویی و خیانت»، وب‌سایت روان‌شناسی‌هاشملو، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1400ش.

ویکی ج

خیانت برد پیت- جنیفر آنیستون

خیانت برد پیت به جنیفر آنیستون

خیانت زناشویی؛ نقض پیمان شرعی و قانونی میان زن و شوهر.

خیانت زناشویی و برقرای رابطۀ حقیقی یا مجازی با غیر همسر، مرزها و چارچوب‌های شرعی، عرفی و قانونی زناشویی را نقض می‌کند. خیانت زناشویی، یك مشکل اجتماعی پنهان و آسیبی چندبعدی محسوب می‌شود كه پیامدهای آن نهاد خانواده، تربیت فرزندان و سلامت و امنیت جامعه را به خطر می‌اندازد. خیانت زناشویی از نظر شرعی حرام و از نگاه حقوقی جرم محسوب می‌شود و از لحاظ فرهنگی و اجتماعی نیز نوعی ناهنجاری است. امروزه که سبک‌های متفاوت زندگی از جوامع و فرهنگ‌های گوناگون پیش روی مخاطبان قرار گرفته، ارزش‌هایی نظیر وفاداری، همدردی زن و مرد نسبت به یکدیگر، تولید مثل و تداوم زندگی مشترک، کم‌رنگ شده و آمار خیانت زناشویی بالا رفته است.

پرد پیت- آنجلینا جولی

پرد پیت در کنار  آنجلینا جولی

مفهوم‌شناسی

واژۀ خیانت به‌معنای حیله، ناراستی و ضد امانت، در حوزۀ روابط زناشویی به برقراری هرگونه رابطۀ جنسی یا عاطفی با نفر سوم گفته می‌شود که تعهد رابطۀ زناشویی را نقض می‌کند و با رنج‌های عاطفی در همسر خیانت‌دیده همراه است. مفهوم خیانت زناشویی در کنش‌های روزمرۀ مردم عبارت است از داشتن رابطۀ عاطفی خارج از زندگی زناشویی با شخصی دیگر که گاهی با عمل جنسی، همراه است.

مراتب و انواع خیانت زناشویی

در معارف دین، خیانت زناشویی مراتبى دارد كه از «نگاه» تا «سكس» را در بر می‌گیرد. همسران در سبک زندگی اسلامی در همۀ ابعاد وجودى‌ خود (دیدارى، شنیدارى، گفتارى، بویایى، قلبى و بدنى)، حریم و قلمروى دارند كه ورود جنسى به آن براى هیچ كس جز همسر، جایز نیست. بر پایۀ متون دینی، انواع خیانت در محورهای ذیل دسته‌بندی شده است:

1. خیانت دیدارى: نگاه‌كردن و داشتن پوشش نامناسب براى غیر همسر؛
2. خیانت گفتارى - شنیدارى: گفت‌وگوى تحریك‌كننده از طریق آهنگ كلام یا موضوع سخن با نامحرم و شنیدن آن؛
3. خیانت لمسى: دست‌دادن، بوسیدن و تماس بدنى غیر جنسی؛
4. خیانت قدمى: حركت و اقدام براى تحقّق انواع دیگر خیانت؛
5. خیانت بویایى: استفاده از بوى خوش براى نامحرم؛
6. خیانت قلبى: عاشق‌شدن و دل‌بستن به غیر همسر؛
7. خیانت جنسی؛
8. خیانت رفتاری: خودآرایی برای غیر همسر.

خیانت زناشویی در فضای مجازی

خیانت در فضای مجازی از مسائل فراگیر دنیاى امروز است؛ با گسترش ارتباطات و گونه‌گونی رسانه‌ها، نوع جدیدی از خیانت در قالب تلفن، ارسال تصویر، چت، پیام کوتاه، ایمیل و بولوتوث پدید آمده است. در این پدیده، افراد در ارتباط الکترونیکی با غیر‌همسر خود، رابطۀ خیانت‌آمیز برقرار می‌کنند. دسترسی آسان، گستره و گوناگونی فعالیت و گمنامی از ویژگی‌های خیانت مجازی است. یک کاربر فضای مجازی با هویت‌های دروغین می‌تواند از تعداد بی‌شماری سوژه‌های جنسی دیدن و نیازهای جنسی متعددی را ارضا کند.

ویژگی‌های خیانت زناشویی در ایران

1. پژوهش‌ها نشان می‌دهد بیشترین آمار قتل‌های خانوادگی که 30 درصد است به زنانی مربوط می‌شود که به‌دلیل رابطۀ نامشروع و سـوءظن، توسط همسران خود به قتل رسیده‌اند؛ از سوی دیگر، 22 درصد از قتل‌های خانوادگی مربوط به‌قتل مردان توسط همسران آنها است که در 40 درصد، زنان با همدستی معشوق خود، شوهران خود را کشته‌اند.
2. خیانت همسران در گذشته بیشتر مربوط به مردان بود، اما امروزه این مسئله به زنان نیز كشیده شده و پیشنهاد رابطه بسیار راحت‌تر از گذشته به زنان متأهل داده می‌شود.
3. مشاوران و روان‌درمان‌گران که با پرونده‌های خیانت زناشویی در ارتباط بوده‌اند معتقدند که از عوامل بسیار مهم خیانت همسران، نارضایتی جنسی زوجین است که در موارد بسیاری، طلاق را نیز در پی دارد.
4. بررسی‌های پژوهشی نشان می‌دهد که خیانت زناشویی بیش از همه میان افراد 25 تا 40 ساله رایج است و روند افزایشی شدیدی دارد.

زمینه‌ها و عوامل خیانت زناشویی

برخى امور، زمینۀ خیانت را فراهم مى‌آورند كه پاره‌اى از آنها به پیش از ازدواج برمى‌گردند و برخى با دورۀ زندگی مشترک، در پیوند است.

الف). پیش از ازدواج

داشتن روابط ناسالم و خارج از قاعده با جنس مخالف، از جمله زمینه‌هاى پیشینىِ خیانت محسوب می‌شود. به نظر روان‌شناسان كسى كه اهل این نوع ارتباط است، به آن عادت مى‌كند و به‌صورت معمول روابط گوناگونى نیز دارد. چنین فردى ممكن است با یكى از آنان ازدواج كند؛ امّا ارتباط با دیگران همچنان مى‌تواند باقى باشد. حتى اگر هیچ‌گاه آنان را نبیند، عادت ارتباط با دیگران، زمینۀ خیانت را فراهم مى‌آورد. کارشناسان، افزایش انواع ارتباط ناسالم حقیقى و مجازى را زنگ خطر جدی براى نهاد خانواده می‌دانند.

ب). هنگام زندگى مشترک

نارضایتى زناشویى

اگر فرد از زندگى خود ناراضى باشد، ممكن است به خیانت روى آورد؛ این نارضایتى مى‌تواند دلایل مختلفى مانند ناکامی عاطفی، ناکامی جنسی و آزار، داشته باشد.

خانواده، كانون دوستى و مهربانى است و یكى از نیازهاى اساسى انسان كه باید در این كانون برآورده شود، ارضاى عاطفى است. نادیده‌گرفتن این مسئله، موجب نارضایتى مى‌شود و مى‌تواند فرد را به‌سوى ابراز علاقه به دیگران، متمایل سازد.

غریزۀ جنسى، از قوى‌ترین نیازهاى انسان است و خانواده، تنها منبع مشروعِ برآوردن این نیاز است. اگر به هر دلیلى، غریزۀ فرد در درون خانواده ارضا نشود، به نارضایتى منجر مى‌شود و فرد را بر آن مى‌دارد تا براى برآوردن نیاز جنسى خود، منبعى خارج از كانون خانواده پیدا كند. امام علی دلیل انحراف جنسى و خیانت زناشویىِ برخى امت‌هاى پیشین را رعایت‌نكردن این مهم از سوى مردان مى‌داند.

پژوهشگران یکی دیگر از زمینه‌هاى خیانت را «همسرآزاری» می‌دانند. به نظر آنها همسرآزارى و بداخلاقى و بدرفتارى با همسر، از عوامل مهم نارضایتى است كه فرد را از همسر خود متنفّر مى‌سازد و زمینۀ خیانت را فراهم مى‌كند..

تحریكات جنسىِ نابه‌جا

در پاره‌اى موارد، تحریك جنسى خارج از خانواده، سبب خیانت مى‌شود. در خانواده‌هایی که روابط اجتماعی باز دارند و ارتباط و پوشش شرعی را رعایت نمی‌کنند، گاه مواردى رخ مى‌دهد كه سبب تحریك جنسى نابه‌جا مى‌شود و زمینۀ خیانت را فراهم مى‌سازد. هر تحریك جنسى، با یك یا چند بُعد از ابعاد دیدارى، گفتارى، شنیدارى، بویایى و لمسى به وجود مى‌آید. استفاده از آرایش و پوشش بدن‌نما و همچنین نگاه ناسالم و معنادار به نامحرم از راه بینایى، استفاده از عطر و خوشبوكننده‌ها از راه بویایى، گفت‌وشنود صمیمى و نزدیك با نامحرم از راه گویایى- شنیدارى، و تماس بدنى پوست به پوست یا لباس به لباس از راه لامسه، موجب تحریك غریزۀ جنسى شده و زمینۀ خیانت را فراهم مى‌آورد. همچنین مجالس مختلط با ویژگى‌هاى خاص خود یا میهمانى‌هاى باز و با افراد ناشایست كه گاه همراه با تماشاى فیلم‌هاى غیراخلاقى، رقص و آوازخوانی نیز همراه است، تحریك نابه‌جا و چند بُعدىِ غریزۀ جنسى را به دنبال دارد و زمینۀ خیانت جنسى را فراهم مى‌آورد.

خیانت الیزابت تیلور و ریچارد برتون - سکانسی از فیلم کلئوپاترا

خیانت الیزابت تیلور و ریچارد برتون  - سکانسی از  فیلم کلئوپاترا

نبود غیرت دینی

از منظر دینی حریم خانواده، نیازمند پاسداری بوده که نگهبان آن، غیرت دینی است. به‌ویژه غیرت مرد، از عوامل مهم حفظ ناموس خانواده و جلوگیرى از خیانت محسوب می‌شود. نبود این ویژگى، هزینۀ خیانت را كاهش و امكان آن را افزایش مى‌دهد. امام علی وقتی به منطقۀ عراق وارد شد و گزارش صحنه‌هاى ناشایستى از روابط زنان و مردان نامحرم را در كوچه و بازار شنید، ریشۀ آن را در بى‌شرمى و بى‌غیرتى مردان دانست و آنان را نكوهش كرد. البته استفادۀ نادرست و بى‌جا از غیرت نیز افراد پاك را به مرز خیانت و ناپاكى مى‌كشانَد. روایات اسلامى، همان‌گونه که غیرت را تأیید کرده‌اند، از غیرت نابه‌جا نیز پرهیز و هشدار داده‌اند كه حساسیت زیاد در این زمینه مى‌تواند به فساد بینجامد. امام على تأکید می‌کند که از غیرت در غیر جایگاهش حذر شود؛ زیرا زن سالم را به بیمارى و زن پاك را به گمانه‌هاى بد فرا مى‌خواند.

شوخی با نامحرم

شوخی‌کردن با نامحرم، حریم میان آنها را کم‌رنگ کرده و احتمال وقوع گناه را بین آنان تقویت می‌کند. اولیای دین افراد را از مزاح با نامحرم برحذر داشته‌‌اند و هر کلمه چنین مزاحی را موجب هزار سال عذاب آتش در دوزخ دانسته‌اند.

موقعیت حضور

فضای حضور دو جنس مخالف نیز در جهت سلامت یا فساد رابطه تأثیرگذار است؛ در منابع اسلامی توصیه شده که موقعیت حضور نامحرمان نباید به گونه‌ای خلوت باشد که امکان ورود سایر افراد در آن وجود نداشته باشد. خلوت‌گزینی با جنس مخالف، موقعیت را برای تحقق گناه فراهم می‌سازد.

انتخاب همسر مناسب

در آموزه‌های دینی متناسب با عوامل و زمینه‌هاى خیانت همسران، به انتخاب همسر مناسب سفارش شده است. بى‌توجهی به معیارهای همسرگزینی، از عوامل مهم خیانت‌دیدن است. مهم‌ترین معیار همسرگزینی، برخوردارى از دین و ایمان است؛ امّا براى تشخیص این ویژگى، سفارش شده كه به صداقت و امانت‌دارى فرد توجّه شود. بر اساس متون دینی اگر امانت‌دارى در همسران وجود داشته باشد، حتى فراهم‌بودن زمینه‌ها نیز نمى‌تواند آنان را به خیانت بكشاند. بهره‌مندی از مهارت‌های زناشویى مانند مهارت ارضای عاطفی و مهارت ارضای نیاز جنسی و همچنین اهتمام به فراگیری آنها نیز از معیارهای انتخاب همسر مناسب است که سبب رضایتمندى و وفاى زناشویى می‌شود. در این چارچوب، ارضاى عاطفى، موجب استحكام خانواده و ایمنى از هرزگى مى‌شود. در روایات اسلامى، به همسردوستى، سفارش فراوان شده است. اهمیت این موضوع، تا حدی است كه همسردوستى، هم‌پاى ایمان دانسته شده و اندازۀ آن، متناسب با رشد ایمان، افزایش مى‌یابد. ارضاى نیاز جنسى نیز نقش مهمّى در رضایت‌مندى و پیشگیرى از خیانت زناشویى دارد. آموزه‌هاى دینى، بر این موضوع، تأكید جدى دارند و ترك آن را به شدّت نكوهش مى‌كنند. حقّ هم‌خوابگى، به لحاظ حقوقى نیز تأكید شده و حداقل‌هایى براى روابط جنسى، در نظر گرفته شده است. فراتر از این، رضایت جنسى نیز از امورى است كه دین، به آن توجّه جدّى كرده و مهارت‌هاى ویژه‌اى را برای آن بیان كرده است.

پیامدهای خیانت زناشویی

آسیب‌های فردی

تحققات نشان داده است که خیانت همسران می‌تواند باعث آسیب‌های جسمی از جمله ناراحتی قلبی و عروقی، اختلال در تغذیه و خواب، سردرد، بی‌حسی و کرختی بدن و کاهش یا افزایش فشار خون، زمینه‌ساز ابتلا به بیماری‌ها و یا تشدید بیماری‌های قلبی شود. مشکل جسمانی ناشی از خیانت زناشویی ممکن است بر عملکرد فرد در وظایف روزمرۀ والدین، وظایف شغلی و خانوادگی نیز تأثیر نامطلوب بر جای بگذارد. به‌دلیل تغییرات فیزیولوژی عصبی و هورمونی، فرد خیانت‌دیده مواردی چون از دست‌دادن آرامش و خواب راحت، از خواب‌پریدن مکرر، بی‌خوابی و وسواس، منگی و گیجی پس از بیدارشدن از خواب را تجربه می‌کند. همچنین خیانت زناشویی، انواع آسیب‌های روانی را برای زوجین درگیر خیانت در پی دارد، از جمله: افسردگی، اضطراب، بی‌اعتمادی، کاهش عزت نفس، شوک و واکنش بهت‌زدگی، زودرنجی، خشم و پرخاشگری، بی‌قراری، درگیری ذهنی و عدم تمرکز، احساس پوچی، ترس و تهدید، شک و تردید، میل به کشتن همسر، ناتوانی در کنترل هیجانات، احساس ناامیدی، احساس بی‌ارزشی، احساس درماندگی، از دست‌دادن احساس تعلق، افکار و اقدام به خودکشی، بدبینی به ازدواج، آشفتگی روانی، واکنش‌های هیجانی، تشدید حساسیت بین فردی، تشدید اختلالات روانی، احساسات منفی، احساس خردشدن و حقارت، احساس نگرانی و تشویش، احساس ناراحتی و نفرت، حواس‌پرتی، احساس ناتوانی، بی‌توجهی و بی‌حوصلگی، احساس بی‌ثباتی در زندگی، بی‌اهمیتی، احساس تنهایی، از دست‌دادن عزم و اراده و احساس قربانی‌شدن. هر کدام این آسیب‌ها ممکن است باعث مشکلات جسمی دیگر در فرد شود. برای مثال اضطراب در فرد به‌صورت مزمن و طولانی می‌تواند موجب تغییرات فیزیولوژیکی زیانبار نیز در بدن شود. این تأثیرات شامل تضعیف سامانۀ ایمنی بدن، افرایش میزان کلسترول خون، افرایش احتمال بروز بیمارهای قلبی و عروقی، افزایش فشار خون، سردردهای میگرنی، اختلالات گوارشی و بسیاری از بیماری‌ها و اختلالات روانی‌تنی می‌شود.

آسیب‌های خانوادگی

خیانت زناشویی، موجب تنش درخانواده و کاهش روابط عاطفی و سردی رابطۀ زناشویی و از بین رفتن صمیمیت خانوادگی، تغییر نگرش اقوام و مشکل با اقوام می‌شود. در صورتی که خانواده‌ها و اقارب از خیانت زناشویی آگاه شوند، آسیب‌های ناشی از خیانت شدت بیشتری می‌یابد و ممکن است زوجین ارتباط خود را با اقوام قطع کنند و اقوام نیز آنها را طرد کنند. همچنین نگرش اقوام نسبت به فرد خیانت‌کار تغییر می‌کند. زوجین درگیر خیانت زناشویی پس از افشای خیانت با اختلال در وظایف والدینی روبه‌رو می‌شوند و ممکن است نتوانند وظایف خود را در برابر فرزندان به‌خوبی انجام دهند. فرزندان نیز از آسیب‌های خیانت اثر می‌پذیرند و مشکل رفتاری، کاهش علاقه به خانواده، افت تحصیلی و گوشه‌گیری و ازدواج نامناسب را تجربه می‌کنند.

آسیب‌های اجتماعی و اقتصادی

بر اساس نتایج پژوهش‌ها، زوجین درگیر در خیانت‌های زناشویی به‌دلیل درگیری‌های ذهنی، مشکلات جسمانی، روانی و خانوادگی ناشی از خیانت زناشویی در عملکرد شغلی خود با مشکلاتی روبه‌رو می‌شوند که جروبحث در محل کار، مشکلات شغلی و از دست‌دادن شغل از این جمله است. همچنین خیانت زناشویی آسیب‌های زیادی بر وضعیت اقتصادی زوجین بر جای می‌گذارد مانند از دست‌دادن سرمایه به‌ویژه اگر رابطۀ زوجین به طلاق ختم شود. از بین‌رفتن آبرو یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی است که این آسیب به نوبۀ خود موجب آسیب‌های دیگری ازجمله احساس خجالت، نگرش منفی دیگران نسبت به فرد، از دست‌دادن ارتباط با دوستان، تغییر نگرش دوستان، از دست‌دادن جایگاه اجتماعی، قطع ارتباط با دیگران و مشکل در روابط با دیگران می‌شود.

پیامدهای معنوی

عذاب وجدان، تضعیف باورهای دینی، احساس شدید گناه و پشیمانی در زوجین درگیر با خیانت زناشویی، از پیامدهای معنوی خیانت زناشویی است.

منابع

ابن‌بابویه، محمد بن علی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1410ق.

ابی‌داوود، سلیمان بن اشعث سجستانی، سنن ابى‌داوود، تحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، بیروت، دار احیاء السنة النبویه، بی‌تا.

«بررسی ادعاها درباره افزایش خیانت»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ش.

پسندیده، عباس، رضایت زناشویی، قم، مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر،1391ش.

چوپانی، مریم و دیگران، «پدیدارهای وجودی در خیانت زناشویی مردان»، قصلنامۀ خانواده و پژوهش، سال هفدهم، شمارۀ 67، پاییز 1400ش.

«خیانت، عامل ۸۰ درصد طلاق‌ها»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۳۹۸ش.

دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 28 مرداد 1403ش.

سرابی، پیام و دیگران، «واکاوی علل زمینه‌ساز و پیامدهای روابط فرازناشویی (خیانت زناشویی) از دیدگاه جوانان متاهل شهر کرمانشاه: یک مطالعۀ نظریۀ زمینه‌ای»، مجلۀ رویش روانشناسی، سال 11، شمارۀ 6، شهریور، 1401ش.

سرمدی، یاسمن و احمدی، خدابخش، «انواع آسیب‌های ناشی از خیانت زناشویی در زوجین»، مجلۀ فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، دورۀ 16، شمارۀ 42، 1400ش.

صمدی کاشان، سحر و دیگران، «خیانت زناشویی: کاوشی در دیدگاه‌ها، عوامل و پیامدها»، مجلۀ رویش روانشناسی سال هشتم، شمارۀ 4،  تیر 1398ش.

قنبری، مرضیه، «راه‌های اعتمادافزایی در خانواده»، مجلۀ تبلیغ و خانواده، دورۀ 2، شمارۀ 4، تیز 1403ش.

کلینی، محمد بن یعقوب، الكافى، بیروت، دارالتعارف، 1401ق.

مجلسی،  محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، 1403ق.

نوری، حسین بن محمدتقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل‏، قم، مؤسسة آل‌البیت، 1408ق.

نهج‌البلاغه، جمع و تدوین موسوی، محمد بن الحسین، تصحیح محمد عبده، بیروت، موسسه اعلمی، بی‌تا.

ویکی ز