روز جانباز

روز جانباز، روز تجلیل از جانبازان به‌مناسبت میلاد حضرت عباس در چهارم شعبان.

روز جانباز در ایران، سالروز تولد ابوالفضل العباس و از روزهای مهم در تقویم ملی است. عباس از فرزندان امام علی و برادر امام حسین، در سبک زندگی اسلامی و ایرانی، نماد وفاداری و ازخودگذشتگی محسوب می‌شود؛ به‌همین دلیل، در تقویم کشور، روز میلاد وی را روز جانباز نام‌گذاری کرده‌اند تا از مقام جانبازان، به‌ویژ جانبازان دفاع مقدس، به‌عنوان نماد‌های جانبازی برای ایران و ارزش‌های اسلامی، تجلیل شود.

مفهوم‌شناسی

کلمۀ جانباز به کسی اطلاق می‌شود که در راه هدفی مقدس از جان خود گذشته و آن را فدا کند. در فرهنگ معاصر ایرانیان، جانباز کسی است که در راه حفظ وطن و ارزش‌های دینی، به‌خصوص هشت‌سال دفاع مقدس، دچار عوارض روانی و جسمی شده که روند زندگی عادی او را تحت تأثیر قرار داده است. روز جانباز با الهام از جانبازی حضرت عباس در واقعه کربلا، نام‌گذاری شده است.

جانباز در کلام امام خمینی

امام خمینی جانبازان را مایۀ سرافرازی کشور ایران معرفی کرده و در جایگاه رهبری انقلاب اسلامی، خود را در مقابل عظمت جانبازان کوچک می‌انگاشت و زبان را در بیان بزرگی و شکوه جانبازان قاصر می‌دانست. امام خمینی جانبازان را دستاورد روحیۀ ایثارگری برآمده از آموزه‌های اسلام در جامعه ایران، معرفی کرده است.

روز جانباز در کلام آیت‌الله خامنه‌ای

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب اسلامی ایران، در تجلیل از مقام جانبازان، از آنها به‌عنوان یادگاران بزرگ ملی و دفاع مقدس یاد کرده که نباید به بوتۀ فراموشی سپرده شوند. به عقیدۀ وی وظیفۀ ملت ایران است که نام و یاد این فداکاران را در قلب تاریخ خود زنده نگه‌دارد.

تکریم روز جانباز

از منظر ایرانیان، پایداری و برقراری جامعۀ ایران اسلامی، مدیون ایثارگری جانبازان جنگ تحمیلی است. بزرگ‌ترین وظیفۀ مردم، حفظ حرمت و جایگاه جانبازان و دستاوردهای فداکاری آنها به‌عنوان احترام به ستون‌های آزادگی و استقلال جامعه است. آشناسازی نسل جوان با روحیات و اهداف جانبازان از اهمّ مسئولیت‌ها است.

مراسم بزرگ‌داشت روز جانباز هر سال با محوریت بنیاد شهید انقلاب اسلامی و همکاری تمام ارگان‌ها و نهادها از جمله دانشگاه‌ها و مساجد با حضور جانبازان و خانواده‌های آنها برگزار می‌شود. در این روز، ترویج روحیۀ فداکاری و ولایت‌مداری با تبلیغات گسترده در سطح شهرها و فضای مجازی صورت می‌گیرد تا موجب آگاهی‌بخشی به نسل جوان شود.

به نطر پژوهشگران، روز جانباز بهترین فرصت است تا نسل جدید و جوانان امروز در کنار الگوگیری از ایثار و فداکاری‌های ابوالفضل‌العباس، دربارۀ حوادث دفاع مقدّس و رشادت‌ها و دلاوری‌های جانبازان جنگ تحمیلی مطالعه کرده و عبرت‌ها و آموزه‌های مفید و زندگی‌سازی از درون این صفحه از تاریخ ایران اسلامی استخراج کنند.

برنامه‌های روز جانباز

روز جانباز در ایران از سوی نهادهای دولتی از جمله بنیاد امور ایثارگران در سازمان‌ها و مساجد برگزار می‌‍‌شود. تبریک روز جانباز به جانبازان و ایثارگران جنگ تحمیلی، مولودی‌خوانی به‌مناسبت میلاد حضرت عباس، پذیرایی با شربت و شیرینی، قدردانی از مقام جانبازان و همراهی‌کردن با خانوادۀ آنها که دوشادوش جانباز، درد و رنج جسمی و روحی او را تحمل می‌کنند، از برنامه‌های ویژۀ روز جانباز در ایران است.

منابع

• «برگزاری مراسم ویژۀ روز جانباز توسط امور ایثارگران»، وب‌سایت آب منطقه‌ای تهران، تاریخ درج مطلب: 31 فروردین 1398ش.
• «تعریف جانباز»، مؤسسۀ قرآنی حوزۀ نوین، تاریخ بازدید: 8 شهریور 1402ش.
• دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 13 مرداد 1402ش.
• «راه‌کارهای تقویت فرهنگ ایثار و شهادت در بین دانش‌آموزان و دانش‌جویان»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: 19 اردیبهشت 1390ش.
• رضایی ‌مجد، رضا، «جانبازان قهرمانان ایران اسلامی»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 10 فروردین 1399ش.
• «روز جانباز»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بازدید: 23 مرداد 1402ش.
• «روز جانباز»، وبلاگ کوثر، تاریخ درج مطلب: 21 اردیبهشت 1395ش.
• عارفیان، محمدتقی، «اسوۀ ایثار»، وب‌سایت حوزه، 30 مهر 1381ش.
• فصیحی، «ولادت حضرت ابوالفضل العباس و روز جانباز»، وب‌سایت فرهنگی دانشگاه علوم پزشکی تهران، تاریخ درج مطلب: 16 اسفند 1400ش.
• «همایش سراسری بزرگ‌داشت روز جانباز برگزار می‌شود»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: 10 اردیبهشت 1396ش.
• «همسران جانبازان، اسطورۀ گمنام مقاومت»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 30 آذر 1399ش.