پرش به محتوا

مگامال: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۳۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''مگ‌مال؛''' مرکز خرید بزرگ و چندمنظوره.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =مگامال.jpg 
| زیرنویس تصویر    =مجتمع خلیج فارس شیراز از مگامال‌های ایرانی 
| image_alt        =مجتمع خلیج فارس شیراز - مگامال‌
| فایل پادکست      = 
| حجم فایلپادکست    = 
| تاریخ پادکست      = 
| زیرنویس عنوان    = 


مگ‌مال‌ها به‌عنوان پدیده‌ای مدرن، فراتر از کارکرد خرید صرف، با تجمیع خدمات و تفریحات در یک مکان، رفاه و حق انتخاب مصرف‌کننده را افزایش می‌دهند. این مراکز از یک‌سو با ایجاد اشتغال و جذب سرمایه محرک اقتصادی هستند و از سوی دیگر با تمرکز بازار و قدرت مالی بالا به کسب‌وکارهای محلی فشار وارد می‌کنند. در بعد اجتماعی، به عنوان فضایی برای تعامل عمل می‌کنند؛ اما می‌توانند به شکاف‌های دسترسی دامن بزنند. از نظر فرهنگی، الگوهای مصرف را نمایش می‌دهند و از جنبۀ محیط‌زیستی، بدون مدیریت پایدار به چالش‌هایی چون مصرف انرژی و تولید پسماند منجر می‌شوند. در نتیجه، موفقیت و تأثیرات آن‌ها در گرو برنامه‌ریزی یکپارچه و سیاست‌گذاری مبتنی بر توسعۀ پایدار شهری است.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =


=== '''مفهوم‌شناسی''' ===
| نخستین کاربرد    =  
واژۀ مگ‌مال از ترکیب دو بخش انگلیسی تشکیل شده است که به تازگی وارد ادبیات فرهنگ شهری ایران شده است.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> واژۀ مدرنی که نتوانسته معنای اصیل خود را حفظ کند<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگا‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> و به‌دلیل نبود واژه‌ای رسمی برای ترجمۀ مگ‌مال، از معادل فارسی '''بزرگ‌ بازار''' استفاده شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/130647/fa#downloadbottom آهور و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگا‌مال)»، 1391ش، ص153.]</ref> امروزه به مراکز خریدی که خرید و قدم زدن در آن‌ باهم ترکیب شده<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86- توسلی، «مروری بر کتاب «مگا‌مال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> و چندمنظوره با امکانات متعدد و تحت مدیریت واحد هستند، گفته می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref>
| ریشه واژه        =  
| مرتبط با          =  
| اهمیت            =  
| مبدع              =  
| مروج              =  
| مقدس برای         =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''مگامال؛''' مرکز خرید بزرگ و چندمنظوره.


=== '''تاریخچۀ پیدایش مگ‌مال در جهان و ایران''' ===
مگامال یا اَبَربازار، به مراکز خرید بسیار بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که با ترکیب کارکردهای تجاری، تفریحی، فرهنگی و خدماتی، الگوی نوینی از خرید و گردش شهری را بازنمایی می‌کنند. این پدیده که پس از [[جنگ جهانی دوم]] در غرب شکل گرفت و در دهه‌های اخیر وارد ساختار شهری [[ایران]] شده است، فراتر از یک فضای اقتصادی، به عنصری اثرگذار در سازمان فضایی شهر، [[سبک زندگی]]، [[الگوی مصرف|الگوهای مصرف]] و [[مناسبات اجتماعی]] بدل شده است. توسعهٔ مگامال‌ها در ایران، در عین برخورداری از ظرفیت‌هایی چون تمرکز خدمات و ایجاد فضاهای چندمنظوره، با چالش‌ها و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، فضایی و هویتی همراه بوده و از همین‌رو، موضوع تحلیل‌ها، نقدها و راهکارهای سیاستی در حوزهٔ مدیریت و برنامه‌ریزی شهری قرار گرفته است.
'''جهان؛''' مگ‌مال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید خرید و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های 60  و 70 میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرآیند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگا‌مال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>


'''ایران'''؛ ساخت مگ‌مال‌ها با تأثیر جهانی‌سازی و رونق مصرف‌گرایی،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دهۀ 70 شمسی آغاز شد که با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شد. این مراکز، با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86- توسلی، «مروری بر کتاب «مگا‌مال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز تجاری در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، مال‌ها و مگ‌مال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائۀ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژۀ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> به‌عنوان نمونه؛ مگ‌مال اکباتان، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار و ۵ طبقه در غرب تهران واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%AA%D8%B9-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84/ «دربارۀ مگا‌مال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاه‌های برند، هایپرمارکت، شهربازی، سینما، و رستوران‌های متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران اوقات فراغت شهروندان و گردشگران فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراه‌ها و مترو، تجربه‌ای بی‌نظیر را ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-%D9%85%DA%AF%D8%A7-%D9%85%D8%A7%D9%84/ «مگ‌مال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
== مفهوم‌شناسی ==
مگامال (به انگلیسی: megamall) به‌معنای مرکز خرید بسیار بزرگ شامل شمار بسیاری مغازه و [[فروشگاه]] و [[سینما]] و غذاخوری است که در [[زبان فارسی|فارسی]] برای آن معادل اَبَربازار ثبت شده است.<ref>[https://wiki.apll.ir/word/index.php/Megamall «واژه‌های مصوب»، وب‌سایت فرهنگستان زبان و ادب فارسی.]</ref> این اصطلاح در سال‌های اخیر وارد ادبیات [[فرهنگ شهری]] ایران شده است<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> و به مراکز خرید بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که علاوه بر کارکرد تجاری، فضاهای [[تفریح|تفریحی]] و خدماتی متنوع را در قالب مدیریتی یکپارچه ارائه می‌کنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> و در آن‌ها خرید و گردش شهری به‌طور هم‌زمان انجام می‌گیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref>


=== '''برخی تحولات در توسعه و اُفول مگ‌مال‌ها''' ===
== تاریخچهٔ پیدایش ==
مگ‌مال‌ها با معماری مدرن، ساختاری مقاوم و امکانات متنوع از جمله فروشگاه‌ها، رستوران‌ها، سینماها، فضاهای فرهنگی و خدمات رفاهی، مراکز تفریحی و فرهنگی مدرنی بودند که علاوه بر مشتریان داخلی، گردشگران خارجی را نیز جذب می‌کردند و به‌عنوان فضایی برای گشت‌وگذار و سپری کردن اوقات فراغت شناخته می‌شدند.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این مجتمع‌ها از مراکز خرید سادۀ ابتدایی، بعدها به پروژه‌های عظیم و مؤثر سرمایه‌داری جدید با هدف ایجاد رانت تجاری و تمرکز سود تبدیل شدند.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> رشد شتابان آنها حاصل ائتلاف سه‌جانبۀ میان سرمایه‌گذاران سودجو، استقبال گستردۀ شهروندان و مجوزهای شهرداری‌هاست. این هم‌افزایی اگرچه به گسترش کالبدی این مراکز منجر شده؛ اما در موارد بسیاری در تضاد با منافع عمومی و عدالت شهری قرار گرفته و پیامدهای گسترده‌ای را برای شهرها به همراه آورده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1430358/fa#downloadbottom نیک‌بین و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگامال‌های منطقۀ یک تهران»، 1402ش، ص12.]</ref>
* '''در جهان'''؛ مگامال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و [[تفریح]]، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله [[قاره آسیا|آسیا]] و [[خاورمیانه]]، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>
* '''در ایران'''؛ ساخت مگامال‌ها در [[ایران]] با تأثیر [[جهانی‌شدن|جهانی‌سازی]] و رونق [[مصرف‌گرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، [[مال]]‌ها و مگامال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> [[مگ‌مال اکباتان|مگامال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است.<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref>


=== '''کیفیت فضایی در مراکز خرید بزرگ؛ از استانداردهای جهانی تا شاخص‌های زمینه‌ای''' ===
== زمینه‌های شکل‌گیری ==
استانداردهای جهانی مراکز خرید بزرگ، با هدف ارتقای تجربه مشتری و کارایی فضای تجاری، چارچوبی مبتنی بر شاخص‌هایی مانند دسترسی مناسب، امکانات رفاهی، کیفیت محیطی و تنوع خرده‌فروشی ارائه می‌دهند؛<ref>[https://jvfc.ir/article-1-192-fa.html صالحی و همکاران، «آینده‌پژوهی تصویر ذهنی ضمنی در مراکز خرید بزرگ»، 11401ش، ص64.]</ref> تلاشی که برای هماهنگ‌سازی طبقه‌بندی این مراکز در سطح بین‌المللی، به‌ویژه توسط نهادهایی مانند شورای بین‌المللی مراکز  خرید،<ref>شورای بین‌المللی مراکز خرید(ICSC)؛ یک انجمن جهانی با بیش از ۷۰ هزار عضو از صدها کشور است که به رشد صنعت مراکز خرید و تقویت نقش آنها در اقتصاد و جامعه کمک می‌نماید. [https://haftshahrjournal.udrc.ir/article_31301.html گروه مطالعاتی دبیرخانۀ جستار، «معرفی رویدادهای مشابه در موضوع عرصۀ عمومی در بافت‌های تاریخی»، 1396ش، ص57-56.]  </ref> صورت می‌گیرد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص14.]</ref> با این‌حال، در عمل و در مقیاس تک‌بناهایی مانند مگ‌مال‌ها، کیفیت فضایی لزوماً برآیند ثابتی از این شاخص‌ها نیست، بلکه ترکیب و اولویت‌بندی متغیرهای سازندۀ آن از جمله تعاملات اجتماعی، امنیت، تناسبات طراحی، جذابیت بصری، استفاده از عناصر طبیعی و نورپردازی با توجه به شرایط و اهداف پروژه تغییر می‌کند؛ به‌طوری‌که ممکن است تمرکز یک مجموعه بر آسایش و سرزندگی اجتماعی باشد و دیگری بر هویت بصری و غنای امکانات تأکید کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/464047/%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%B4-%D8%AA%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%B6%D8%A7-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D9%85%DA%AF%D8%A7-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86-?utm_source=copilot.com غلامی‌گوهره و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگ‌مال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعۀ موردی: مگا-پروژۀ سیتی‌سنتر و ارگ‌ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، 1400ش، ص112-102.]</ref>
مگامال‌ها به‌عنوان پدیده‌ای کلیدی در اقتصاد مصرفی معاصر، تحت‌تأثیر عوامل چندبعدی به وجود آمده‌اند:
# '''تحولات فرهنگی-اجتماعی و معماری''': با تجربه‌محور شدن خرید و خلق فضاهای چندعملکردی مثل ترکیب خرید، تفریح و خدمات.<ref>[https://magirans.com/دانلود-مقاله-مگامال-ها-و-فرصت-های-توسعه.htm مگامال‌ها و فرصت‌های توسعۀ گردشگری شهری»، وب‌سایت مگیران.]</ref>
# '''عوامل سیاسی-اقتصادی''': شامل سیاست‌های کلان دولتی، رانت‌جویی نهادهای وابسته به قدرت و مدیریت شهری تسهیل‌گر با محوریت ارزش افزودهٔ زمین و تقاضای طبقات پردرآمد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_714237.html رستمی و همکاران، «بررسی عوامل مداخلۀ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعۀ مراکز خرید چندمنظورۀ تهران با تأکید بر دهۀ هشتاد و نود شمسی»، 1403ش، ص224-223.]</ref>


=== '''دیدگا‌ه‌ها دربارۀ مگ‌مال‌''' ===
== تحولات مگامال ==
از دهۀ 40 شمسی با ظهور مراکز خرید، جایگاه بازار‌های سنتی در ایران به چالش کشیده شد و این تحول، رویکردهای گوناگونی از همزیستی تا تقابل را به دنبال داشت.<ref>[https://www.jscm.ir/article_104379.html کاظمی و احمدی، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، 1398ش، ص27-24.]</ref> دیدگاه‌ها دربارۀ مگ‌مال نیز متفاوت است؛ از فضای شبه‌عمومی تا نماد جهانی‌شدن و سرمایه‌داری که موافقان توسعه، آن را ضرورتی ناشی از جهانی‌شدن و تحول نظام توزیع می‌دانند. درحالی‌که منتقدان آن را محصول منطق سرمایه‌داری، کالایی‌سازی فضا و فساد در ساخت‌وساز تلقی می‌کنند. این اختلاف‌نظرها نشان‌دهندۀ پیچیدگی جایگاه این مرکز در ساختار شهری و تأثیرات گستردۀ آن بر جامعه است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص320-317.]</ref>
این مجتمع‌ها از مراکز خرید ساده اولیه به‌تدریج به پروژه‌های بزرگ و اثرگذار در سرمایه‌داری معاصر تبدیل شده‌اند.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> گسترش شتابان آن‌ها نتیجه تعامل میان سرمایه‌گذاران، تقاضای شهری و سیاست‌های مجوزدهی شهرداری‌ها است. این روند، در کنار توسعه کالبدی مراکز خرید، در برخی موارد با چالش‌هایی در حوزه منافع عمومی و عدالت شهری همراه بوده و پیامدهایی برای ساختار و کارکرد شهرها به‌دنبال داشته است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1430358/fa#downloadbottom نیک‌بین و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگامال‌های منطقۀ یک تهران»، 1402ش، ص12.]</ref>


=== '''پیامدهای چندبعدی توسعۀ مگ‌مال‌ها و راهکارهای تعدیل آن''' ===
== کیفیت فضایی در مراکز خرید بزرگ ==
استانداردهای جهانی مراکز خرید بزرگ، با هدف ارتقای تجربهٔ مشتری و کارایی فضای تجاری، چارچوبی مبتنی بر شاخص‌هایی مانند دسترسی مناسب، امکانات رفاهی، کیفیت محیطی و تنوع خرده‌فروشی ارائه می‌دهند؛<ref>[https://jvfc.ir/article-1-192-fa.html صالحی و همکاران، «آینده‌پژوهی تصویر ذهنی ضمنی در مراکز خرید بزرگ»، 11401ش، ص64.]</ref> تلاشی که برای هماهنگ‌سازی طبقه‌بندی این مراکز در سطح بین‌المللی، به‌ویژه توسط نهادهایی مانند شورای بین‌المللی مراکز خرید،<ref>شورای بین‌المللی مراکز خرید(ICSC)؛ یک انجمن جهانی با بیش از ۷۰ هزار عضو از صدها کشور است که به رشد صنعت مراکز خرید و تقویت نقش آنها در اقتصاد و جامعه کمک می‌نماید. [https://haftshahrjournal.udrc.ir/article_31301.html گروه مطالعاتی دبیرخانۀ جستار، «معرفی رویدادهای مشابه در موضوع عرصۀ عمومی در بافت‌های تاریخی»، 1396ش، ص57-56.]</ref> صورت می‌گیرد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص14.]</ref> با این‌حال، کیفیت فضایی، در عمل و در مقیاس تک‌بناهایی مانند مگامال‌ها، خروجی ثابتی از این شاخص‌ها نیست، بلکه ترکیب و اولویت‌بندی متغیرهای سازندهٔ آن از جمله تعاملات اجتماعی، [[امنیت]]، تناسبات طراحی، [[جذابیت بصری]]، استفاده از عناصر طبیعی و نورپردازی با توجه به شرایط و اهداف پروژه تغییر می‌کند؛ به‌طوری‌که ممکن است تمرکز یک مجموعه بر [[آسایش]] و سرزندگی اجتماعی باشد و دیگری بر هویت بصری و غنای امکانات تأکید کند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/464047/سنجش-تطبیقی-کیفیات-فضایی-مگامال-ها-از-دیدگاه-کاربران-فضا-مطالعه-موردی-مگا-پروژه-سیتی-سنتر-و-ارگ-جهان-نما-در-کلان-شهر-اصفهان-?utm_source=copilot.com غلامی‌گوهره و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگ‌مال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعۀ موردی: مگا-پروژۀ سیتی‌سنتر و ارگ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، 1400ش، ص112-102.]</ref>


* '''پیامدهای منفی و چالش‌های کلان'''
== دیدگاه‌ها دربارهٔ مگامال‌ها ==
از دههٔ ۴۰ شمسی با ظهور مراکز خرید، جایگاه [[بازار|بازارهای سنتی]] در [[ایران]] به چالش کشیده شد و این تحول، رویکردهای گوناگونی از همزیستی تا تقابل را به‌دنبال داشت.<ref>[https://www.jscm.ir/article_104379.html کاظمی و احمدی، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، 1398ش، ص27-24.]</ref> در همین زمینه دیدگاه‌ها دربارهٔ مگامال‌ها نیز متفاوت است؛ از فضاهای شبه‌عمومی تا نمادهای جهانی‌شدن و سرمایه‌داری که موافقان توسعه، آنها را ضرورتی ناشی از [[جهانی‌شدن]] و تحول نظام توزیع می‌دانند. درحالی‌که منتقدان، آنها را محصول منطق [[سرمایه‌داری]]، کالایی‌سازی فضاها و فساد در ساخت‌وسازها تلقی می‌کنند. این اختلاف‌نظرها نشان‌دهندهٔ پیچیدگی جایگاه این مراکز در ساختار شهری و تأثیرات گستردهٔ آنها بر [[جامعه]] است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص320-317.]</ref>


توسعۀ مگ‌مال‌ها در ایران، عمدتاً به دلیل مکان‌یابی نامناسب، تقلید از مدل‌های غربی و نبود سیاست‌گذاری هماهنگ با بافت بومی، پیامدهای گسترده‌ای داشته است:<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>  
== پیامدها و کارکردهای توسعهٔ مگامال‌ها ==
 
=== چالش‌ها ===
# '''اقتصادی:''' دور کردن نیروی کار از بخش‌های مولد و پایه‌های اقتصادی با ایجاد اشتغال‌های کوتاه‌مدت و غیرمولد،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> افزایش قیمت زمین<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خرده‌فروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و برندگرایی،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> گسترش شکاف طبقاتی<ref name=":0">[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> و تداوم رانت.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref>
توسعهٔ مگامال‌ها در ایران، عمدتاً به‌دلیل مکان‌یابی نامناسب، تقلید از مدل‌های غربی و نبود سیاست‌گذاری هماهنگ با بافت بومی، پیامدهای منفی گسترده‌ای داشته است:<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
# '''اجتماعی-''' '''فرهنگی:''' کاهش امنیت و سرمایۀ اجتماعی، تضعیف سنت‌ها<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویت‌های بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصی‌سازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، ترویج مدگرایی و تغییر سبک زندگی.<ref name=":0" /> محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوق‌های سنتی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرآیند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص205.]</ref>و تبدیل شدن به صحنۀ نمایش و بازتولید ارزش‌های مدرن مصرف‌گرایی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref>
# '''اقتصادی:''' دور کردن نیروی کار از بخش‌های مولد و پایه‌های اقتصادی با ایجاد اشتغال‌های کوتاه‌مدت و غیرمولد،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> افزایش قیمت زمین<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خرده‌فروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و [[برندگرایی]]،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> گسترش شکاف طبقاتی<ref name=":0">[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> و تداوم [[رانت]].<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref>
# '''کالبدی، ترافیکی:''' بحران ترافیک، کمبود پارکینگ، تغییر کاربری<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/5114/-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D9%84%DA%AF%D8%AF%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF ««مگ‌مال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین.]</ref> و ایجاد فضاهای کنترل شده.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص38-35.]</ref>
# '''اجتماعی-''' '''فرهنگی:''' کاهش امنیت و سرمایهٔ اجتماعی، تضعیف سنت‌ها<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویت‌های بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصی‌سازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، ترویج [[مدگرایی]] و تغییر [[سبک زندگی]]،<ref>ا[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en حمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوق‌های سنتی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص205.]</ref> و تبدیل شدن به صحنهٔ نمایش و بازتولید ارزش‌های مدرن مصرف‌گرایی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref>
# '''زیست‌محیطی؛''' افزایش آلودگی هوا، تولید زباله،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> تخریب فضای سبز و فشار بر زیرساخت‌های شهری.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص190.]</ref>
# '''کالبدی، ترافیکی:''' بحران ترافیک، کمبود پارکینگ، تغییر کاربری<ref>[https://otaghiranonline.ir/news/5114/-مگامال-ها-حقوق-شهروندی-را-لگدمال-می-کنند ««مگامال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین.]</ref> و ایجاد فضاهای کنترل شده.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص38-35.]</ref>
# '''فضایی-مکانی و هویتی:''' توسعۀ ناموزون،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> اعیانی‌سازی محلات تاریخی و نابودی هویت بومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص194-188.]</ref>و تضعیف هویت معماری ایرانی-اسلامی از طریق تقلید از الگوهای غیربومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص195-194.]</ref>
# '''زیست‌محیطی؛''' افزایش [[آلودگی هوا]]، [[تولید زباله]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> تخریب [[فضای سبز]] و فشار بر [[زیرساخت‌های شهری]].<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص190.]</ref>
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگ‌مال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>
# '''فضایی-مکانی و هویتی:''' [[توسعه نامتوازن|توسعهٔ ناموزون]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگامال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> اعیانی‌سازی محلات تاریخی و نابودی هویت بومی و تضعیف هویت [[معماری ایرانی‌اسلامی|معماری ایرانی-اسلامی]] از طریق تقلید از الگوهای غیربومی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص195-188.]</ref>
 
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگامال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>
* '''کارکردها و ظرفیت‌های مثبت در صورت مدیریت صحیح'''


=== کارکردها و ظرفیت‌ها ===
این مراکز در صورت برنامه‌ریزی اصولی می‌توانند ظرفیت‌هایی داشته باشند:
این مراکز در صورت برنامه‌ریزی اصولی می‌توانند ظرفیت‌هایی داشته باشند:
# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، [[تفریح]] و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/جایگاه-مگامال-ها-ی-تهران-در-نظام-مصرف-بازکاوی-در-مفهوم-وانموده-و-وانمود-بودریار ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>
# ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درون‌شهری در صورت مکان‌یابی مناسب.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref>
# ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/دکتر-فاضلی-در-نشست-از-بازار-تا-مگامال-مگامال-تبلور-هژمونی-پول-است-مهاجرت-از-شهر-تولیدی-به-شهر-مصرفی «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگامال: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>
# جذب سرمایه و کمک به توسعهٔ زیرساخت‌هایی مانند [[مترو]].<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>


# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%A9%D8%A7%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B1 ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌ها‌ی تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>
=== اصلاح و تعدیل ===
# ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درون‌شهری در صورت مکان‌یابی مناسب.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref>
برخی صاحب‌نظران برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز به‌سوی [[توسعه پایدار|توسعهٔ پایدار]]، راهکارهایی را پیشنهاد کرده‌اند، ازجمله:
# ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.<ref>[https://www.ihcs.ac.ir/fa/news/10543/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D8%A7%D8%B6%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%B1-%D9%87%DA%98%D9%85%D9%88%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C «دکتر فاضلی در نشست «از بازار تا مگ‌مال»: مگ‌مال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.]</ref>
# '''طراحی و برنامه‌ریزی هوشمند:''' مکان‌یابی مناسب با دسترسی عادلانه،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref>
# جذب سرمایه و کمک به توسعه زیرساخت‌هایی مانند مترو.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>
# '''حکمروایی و مدیریت مشارکتی:''' تشکیل نهادهای محلی برای تصمیم‌گیری،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اجرای پروژه‌ها با مشارکت ساکنان<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و انجام ارزیابی‌های اثرات اجتماعی و زیست‌محیطی پیش از اجرا.<ref name=":2">[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ مال‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
# '''حمایت از اقتصاد و اجتماع محلی:''' حمایت از کسب‌وکارهای کوچک،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اصلاح عرضهٔ کالا و خدمات برای همه اقشار<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ مال‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref> و احیای فضاهای عمومی-فرهنگی درون مجتمع‌ها.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref>
# '''ارتقای کیفیت و نظارت: ت'''قویت برنامه‌ریزی محله‌محور،<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> مدیریت کیفیت از طریق تعامل با ذی‌نفعان و آموزش پرسنل.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref>


* '''راهکارهای اصلاحی و تعدیلی:'''
بر اساس تأکید متخصصان، تحقق این اهداف نیازمند گفت‌وگوی مؤثر میان علم و عمل در مدیریت شهری است تا با پرهیز از تقلید الگوهای وارداتی، مدلی پایدار و متناسب با نیاز جامعهٔ ایرانی ایجاد شود تا هم پایداری شهری را حفظ کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref>


برخی از راهکارها برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز به سوی توسعۀ پایدار عبارتند از:
== مگامال‌های معروف در ایران ==
[[سیتی‌سنتر اصفهان]] به‌عنوان چهارمین مرکز خرید بزرگ دنیا، [[مجتمع خلیج فارس شیراز]] با معماری الهام‌گرفته از [[دوران هخامنشی]] و رتبهٔ هفتم در جهان، [[سام‌سنتر]] در [[تهران]] با تمرکز بر برندهای لوکس جهانی و [[ارگ‌سنتر تجریش]] با امکانات گستردهٔ فرهنگی و تجاری،<ref>[https://kite.ir/blog/1071/مرکز-خرید-ایران اکبری، «بزرگ‌ترین مراکز خرید ایران»، وبلاگ کایت.]</ref> [[پالادیوم تهران]] با استانداردهای بین‌المللی و طراحی لوکس، [[ایران‌مال]] در غرب تهران، با [[معماری ایرانی]] و امکاناتی چون سینمای پیشرفته و پارکینگ رایگان، [[مجتمع کوروش]] نیز با ترکیب [[سینما]]، [[شهربازی]] و تنوع فروشگاهی در کنار قیمت‌های مناسب، مقصدی خانوادگی محسوب می‌شوند. [[مگ‌مال اکباتان]] نیز با دسترسی آسان به مترو، هایپراستار گسترده و قیمت‌های مناسب از مراکز جذاب خرید به‌حساب می‌آید.<ref>[https://pinorest.com/mag/tehran-best-shopping-malls/ «20 مال محبوب تهران؛ نکته‌های مثبت و منفی (از تیراژه تا ایران‌مال)»، وب‌سایت پینورست.]</ref>


# '''طراحی و برنامه‌ریزی هوشمند:''' مکان‌یابی مناسب با دسترسی عادلانه،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری<ref name=":1">[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.<ref name=":1" />
== پانویس ==
# '''حکمروایی و مدیریت مشارکتی:''' تشکیل نهادهای محلی برای تصمیم‌گیری،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اجرای پروژه‌ها با مشارکت ساکنان<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> و انجام ارزیابی‌های اثرات اجتماعی و زیست‌محیطی پیش از اجرا.<ref name=":2">[http://news.mrud.ir/news/45053/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AA%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D9%82%DB%8C%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9-%D9%87%D8%A7%DB%8C «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
# '''حمایت از اقتصاد و اجتماع محلی:''' حمایت از کسب‌وکارهای کوچک،<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> اصلاح عرضۀ کالا و خدمات برای همه اقشار<ref name=":2" /> و احیای فضاهای عمومی-فرهنگی درون مجتمع‌ها [۳۹،۴۳،۴۵].
# '''ارتقای کیفیت و نظارت: ت'''قویت برنامه‌ریزی محله‌محور،<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref> مدیریت کیفیت از طریق تعامل با ذی‌نفعان<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref> و آموزش پرسنل.<ref>[https://iic.ihss.ac.ir/Article/13188/FullText شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.]</ref>
 
بر اساس تأکید متخصصان، تحقق این اهداف نیازمند گفت‌وگوی مؤثر میان علم و عمل در مدیریت شهری است تا با پرهیز از تقلید الگوهای وارداتی، مدلی پایدار و متناسب با نیاز جامعۀ ایرانی ایجاد شود تا هم پایداری شهری را حفظ کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%86%D8%A8%D8%B1%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7 «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref>
 
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}
=== منابع ===


* احمدی، معصومه و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، فصلنامۀ علمی جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورۀ چهارم، شمارۀ دوم، 1401ش.
== منابع ==
* ایمانی‌شاملو، جواد و عزتی‌مهر، محمدرضا، «بررسی تأثیرات مگا‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری، دورۀ 3، شمارۀ 4، 1401ش.
{{آغاز منابع}}
* آهور، ایران و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگا‌مال)»، فصلنامۀ آمایش محیط، دورۀ 6، شمارۀ 20، 1391ش.
* احمدی، معصومه و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، فصلنامهٔ علمی جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورهٔ چهارم، شمارهٔ دوم، ۱۴۰۱ش.
* البرزی، پریا و همکاران، «تبیین نقش فرم و پوستۀ ظاهری ساختمان در برندسازی مجتمع‌های تجاری بررسی موردی: مجتمع‌های تجاری شهر تهران»، نشریۀ علمی باغ نظر، دورۀ 18، شمارۀ 104، 1400ش.
* اکبری، ضحا، «بزرگ‌ترین مراکز خرید ایران»، وبلاگ کایت، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۹۹ش.
* پوررضا کریم‌سرا، ناصر و دهقان، حسین، «نقش مگ‌مال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، توسعۀ محلی(روستائی – شهری)، دورۀ 11، شمارۀ 2، 1399ش.
* ایمانی‌شاملو، جواد و عزتی‌مهر، محمدرضا، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونهٔ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۱ش.
* پوررضا کریم‌سرا، ناصر و دهقان، حسین، «فضاهای تجاری در فرآیند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگ‌مال‌ها و مغازه‌های محلی»، مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، دورۀ 13، شمارۀ 52، 1400ش.
* پوررضا کریم‌سرا، ناصر و دهقان، حسین، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایهٔ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، توسعهٔ محلی (روستائی – شهری)، دورهٔ ۱۱، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۹ش.
* توسلی، عطیه، «مروری بر کتاب «مگا‌مال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، مسائل اجتماعی ایران، دورۀ 13، شمارۀ 2، 1401ش.
* پوررضا کریم‌سرا، ناصر و دهقان، حسین، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربهٔ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، مطالعات توسعهٔ اجتماعی ایران، دورهٔ ۱۳، شمارهٔ ۵۲، ۱۴۰۰ش.
* «تهران در چنبرۀ مگا‌مال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز، تاریخ درج مطلب: 28 مهر 1396ش.  
* توسلی، عطیه، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، مسائل اجتماعی ایران، دورهٔ ۱۳، شمارهٔ ۲، ۱۴۰۱ش.
* «دربارۀ مگا‌مال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان، تاریخ درج مطلب: 20 مهر 1402ش.  
* «تهران در چنبرهٔ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۶ش.
* «دکتر فاضلی در نشست «از بازار تا مگا‌مال»: مگا‌مال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: 12 خرداد 1394ش.  
* «دربارهٔ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۴۰۲ش.
* راستادبروجنی، مرضیه و همکاران، «نگرشی انتقادی به تاثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگا‌مال‌های شهر تهران)»، باغ نظر، دورۀ 19، شمارۀ 108، 1401ش.
* «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگامال: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۳۹۴ش.
* ساسان‌پور، فرزانه و همکاران، «تحلیل اثرات مگا‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، مجلۀ جغرافیا و توسعة ناحیه‌ای، دورۀ 20، شمارۀ 3، 1401ش.
* راستادبروجنی، مرضیه و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعهٔ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، باغ نظر، دورهٔ ۱۹، شمارهٔ ۱۰۸، ۱۴۰۱ش.
* سالاری، محمد، «مجتمع‌هاى تجارى چند‌منظوره، مال‌ها ومگا‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت، تاریخ درج مطلب: 31 ژوئیه 2018م.  
* رستمی، ثریا و همکاران، «بررسی عوامل مداخلهٔ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعهٔ مراکز خرید چندمنظورهٔ تهران با تأکید بر دههٔ هشتاد و نود شمسی»، فصلنامهٔ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۳ش.
* شیعه، اسماعیل و حاجیانی، مهسا، «تأثیرات مگا‌مال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، فصلنامۀ مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال نهم، شمارۀ 36، 1398ش.
* ساسان‌پور، فرزانه و همکاران، «تحلیل اثرات مگامال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعهٔ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، مجلهٔ جغرافیا و توسعة ناحیه‌ای، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۳، ۱۴۰۱ش.
* صالحی، نگار و همکاران، «آینده‌پژوهی تصویر ذهنی ضمنی در مراکز خرید بزرگ»، فصلنامۀ چشم‌انداز شهرهای آینده، دورۀ سوم، شمارۀ دوم، 1401ش.
* سالاری، محمد، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت، تاریخ درج مطلب: ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۸م.
* علی‌‌یاری بروجنی، علی‌اکبر و مقدری‌امیری، عباس، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگا‌مال‌ها)»، فصلنامۀ علمی پژوهشی مدیریت شهری و روستایی، شمارۀ 75، تابستان 1403ش.
* شیعه، اسماعیل و حاجیانی، مهسا، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعهٔ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، فصلنامهٔ مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال نهم، شمارهٔ ۳۶، ۱۳۹۸ش.
* غلامی‌گوهره، محمدرضا و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگا‌مال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعۀ موردی: مگا-پروژۀ سیتی‌سنتر و ارگ‌ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، مطالعات محیطی هفت‌حصار، سال دهم، شمارۀ 36، 1400ش.
* صالحی، نگار و همکاران، «آینده‌پژوهی تصویر ذهنی ضمنی در مراکز خرید بزرگ»، فصلنامهٔ چشم‌انداز شهرهای آینده، دورهٔ سوم، شمارهٔ دوم، ۱۴۰۱ش.
* کاظمی، عباس و احمدی، معصومه، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، فصلنامۀ علمی- ترویجی جامعه، فرهنگ و رسانه، دورۀ 8، شمارۀ 32، پاییز 1398ش.
* علی‌یاری بروجنی، علی‌اکبر و مقدری‌امیری، عباس، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگامال‌ها)»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی مدیریت شهری و روستایی، شمارهٔ ۷۵، تابستان ۱۴۰۳ش.
* کاظمی، عباس و امیرابراهیمی، مسرت، «گونه‌شناسی ‌مجتمع‌های ‌تجاری ‌در ‌شهر ‌تهران»، فصلنامۀ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال پانزدهم، شمارۀ 56، پاییز 1398ش.
* غلامی‌گوهره، محمدرضا و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگامال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعهٔ موردی: مگا-پروژهٔ سیتی‌سنتر و ارگ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، مطالعات محیطی هفت‌حصار، سال دهم، شمارهٔ ۳۶، ۱۴۰۰ش.
* گروه مطالعاتی دبیرخانۀ جستار، «معرفی رویدادهای مشابه در موضوع عرصۀ عمومی در بافت‌های تاریخی»، هفت ظهر، دورۀ 4، شمارۀ 59 و 60، 1396ش.
* کاظمی، عباس و احمدی، معصومه، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، فصلنامهٔ علمی- ترویجی جامعه، فرهنگ و رسانه، دورهٔ ۸، شمارهٔ ۳۲، پاییز ۱۳۹۸ش.
* ماندگارلنگرودی، شهروز و همکاران، «جایگاه مگا‌مال‌ها‌ی تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، هویت شهر، سال هجدهم، شمارۀ 57، 1403ش
* کاظمی، عباس و امیرابراهیمی، مسرت، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، فصلنامهٔ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال پانزدهم، شمارهٔ ۵۶، پاییز ۱۳۹۸ش.
* مرادی، مهدی و همکاران، «تبیین اثرات رفتار مصرفی شهروندان دوران معاصر در شکل‌گیری فضاهای شهری در مراکزخرید (نمونۀ موردی: مگ‌مال اکباتان – کلا‌ن‌شهر تهران»، فصلنامۀ علمی برنامه‌ریزی و توسعۀ محیط شهری، دورۀ 3، شمارۀ 9، 1402ش.
* گروه مطالعاتی دبیرخانهٔ جستار، «معرفی رویدادهای مشابه در موضوع عرصهٔ عمومی در بافت‌های تاریخی»، هفت ظهر، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، ۱۳۹۶ش.
* مرادی، مهدی و همکاران، «تبیین اثرگذاری ویژگی‌های جامعۀ مصرفی دوران معاصر بر استفاده از مراکز خرید بزرگ مقیاس (نمونۀ موردی: مگ‌مال اکباتان)»، مطالعات محیطی هفت‌حصار، دورۀ 13، شمارۀ 49، 1403ش.
* ماندگارلنگرودی، شهروز و همکاران، «جایگاه مگامال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، هویت شهر، سال هجدهم، شمارهٔ ۵۷، ۱۴۰۳ش
* «مگا‌مال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو، تاریخ درج مطلب: 11 مهر 1396ش.
* « «مگامال» ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۵ش.
* «مگا‌مال نامه»، وب‌سایت سوشیانس، تاریخ درج مطلب: 13 تیر 1399ش.
* «مگامال‌ها و فرصت‌های توسعهٔ گردشگری شهری»، وب‌سایت مگیران، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش.
* ««مگامال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: 13 آبان 1395ش.
* «نسخهٔ شهری برای تعویق مرگ «مال» ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی، تاریخ درج مطلب: ۵ آبان ۱۳۹۶ش.
* «مگا‌مال‌ها و فرصت‌های توسعۀ گردشگری شهری»، وب‌سایت مگیران، تاریخ بازدید: 11 دی 1404ش.  
* نیک‌بین، آسیه و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانهٔ قدرت در توسعهٔ مگامال‌های منطقهٔ یک تهران»، نامهٔ معماری و شهرسازی، دورهٔ ۱۶، شمارهٔ ۴۱، ۱۴۰۲ش.
* «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی، تاریخ درج مطلب: 5 آبان 1396ش.  
* «واژه‌های مصوب»، وب‌سایت فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تاریخ بازدید: ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ش.
* نیک‌بین، آسیه و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگا‌مال‌های منطقۀ یک تهران»، نامۀ معماری و شهرسازی، دورۀ 16، شمارۀ 41، 1402ش.
* «۲۰ مال محبوب تهران؛ نکته‌های مثبت و منفی (از تیراژه تا ایران‌مال)»، وب‌سایت پینورست، تاریخ بازدید: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۲۲

مگامال
مجتمع خلیج فارس شیراز - مگامال‌
مجتمع خلیج فارس شیراز از مگامال‌های ایرانی

مگامال؛ مرکز خرید بزرگ و چندمنظوره.

مگامال یا اَبَربازار، به مراکز خرید بسیار بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که با ترکیب کارکردهای تجاری، تفریحی، فرهنگی و خدماتی، الگوی نوینی از خرید و گردش شهری را بازنمایی می‌کنند. این پدیده که پس از جنگ جهانی دوم در غرب شکل گرفت و در دهه‌های اخیر وارد ساختار شهری ایران شده است، فراتر از یک فضای اقتصادی، به عنصری اثرگذار در سازمان فضایی شهر، سبک زندگی، الگوهای مصرف و مناسبات اجتماعی بدل شده است. توسعهٔ مگامال‌ها در ایران، در عین برخورداری از ظرفیت‌هایی چون تمرکز خدمات و ایجاد فضاهای چندمنظوره، با چالش‌ها و پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، فضایی و هویتی همراه بوده و از همین‌رو، موضوع تحلیل‌ها، نقدها و راهکارهای سیاستی در حوزهٔ مدیریت و برنامه‌ریزی شهری قرار گرفته است.

مفهوم‌شناسی

مگامال (به انگلیسی: megamall) به‌معنای مرکز خرید بسیار بزرگ شامل شمار بسیاری مغازه و فروشگاه و سینما و غذاخوری است که در فارسی برای آن معادل اَبَربازار ثبت شده است.[۱] این اصطلاح در سال‌های اخیر وارد ادبیات فرهنگ شهری ایران شده است[۲] و به مراکز خرید بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که علاوه بر کارکرد تجاری، فضاهای تفریحی و خدماتی متنوع را در قالب مدیریتی یکپارچه ارائه می‌کنند[۳] و در آن‌ها خرید و گردش شهری به‌طور هم‌زمان انجام می‌گیرد.[۴]

تاریخچهٔ پیدایش

  • در جهان؛ مگامال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید خرید و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند[۵] و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.[۶]
  • در ایران؛ ساخت مگامال‌ها در ایران با تأثیر جهانی‌سازی و رونق مصرف‌گرایی،[۷] از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.[۸] این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، مال‌ها و مگامال‌ها تکامل یافتند[۹] و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.[۱۰] مگامال اکباتان، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب تهران واقع شده است.[۱۱]

زمینه‌های شکل‌گیری

مگامال‌ها به‌عنوان پدیده‌ای کلیدی در اقتصاد مصرفی معاصر، تحت‌تأثیر عوامل چندبعدی به وجود آمده‌اند:

  1. تحولات فرهنگی-اجتماعی و معماری: با تجربه‌محور شدن خرید و خلق فضاهای چندعملکردی مثل ترکیب خرید، تفریح و خدمات.[۱۲]
  2. عوامل سیاسی-اقتصادی: شامل سیاست‌های کلان دولتی، رانت‌جویی نهادهای وابسته به قدرت و مدیریت شهری تسهیل‌گر با محوریت ارزش افزودهٔ زمین و تقاضای طبقات پردرآمد.[۱۳]

تحولات مگامال

این مجتمع‌ها از مراکز خرید ساده اولیه به‌تدریج به پروژه‌های بزرگ و اثرگذار در سرمایه‌داری معاصر تبدیل شده‌اند.[۱۴] گسترش شتابان آن‌ها نتیجه تعامل میان سرمایه‌گذاران، تقاضای شهری و سیاست‌های مجوزدهی شهرداری‌ها است. این روند، در کنار توسعه کالبدی مراکز خرید، در برخی موارد با چالش‌هایی در حوزه منافع عمومی و عدالت شهری همراه بوده و پیامدهایی برای ساختار و کارکرد شهرها به‌دنبال داشته است.[۱۵]

کیفیت فضایی در مراکز خرید بزرگ

استانداردهای جهانی مراکز خرید بزرگ، با هدف ارتقای تجربهٔ مشتری و کارایی فضای تجاری، چارچوبی مبتنی بر شاخص‌هایی مانند دسترسی مناسب، امکانات رفاهی، کیفیت محیطی و تنوع خرده‌فروشی ارائه می‌دهند؛[۱۶] تلاشی که برای هماهنگ‌سازی طبقه‌بندی این مراکز در سطح بین‌المللی، به‌ویژه توسط نهادهایی مانند شورای بین‌المللی مراکز خرید،[۱۷] صورت می‌گیرد.[۱۸] با این‌حال، کیفیت فضایی، در عمل و در مقیاس تک‌بناهایی مانند مگامال‌ها، خروجی ثابتی از این شاخص‌ها نیست، بلکه ترکیب و اولویت‌بندی متغیرهای سازندهٔ آن از جمله تعاملات اجتماعی، امنیت، تناسبات طراحی، جذابیت بصری، استفاده از عناصر طبیعی و نورپردازی با توجه به شرایط و اهداف پروژه تغییر می‌کند؛ به‌طوری‌که ممکن است تمرکز یک مجموعه بر آسایش و سرزندگی اجتماعی باشد و دیگری بر هویت بصری و غنای امکانات تأکید کند.[۱۹]

دیدگاه‌ها دربارهٔ مگامال‌ها

از دههٔ ۴۰ شمسی با ظهور مراکز خرید، جایگاه بازارهای سنتی در ایران به چالش کشیده شد و این تحول، رویکردهای گوناگونی از همزیستی تا تقابل را به‌دنبال داشت.[۲۰] در همین زمینه دیدگاه‌ها دربارهٔ مگامال‌ها نیز متفاوت است؛ از فضاهای شبه‌عمومی تا نمادهای جهانی‌شدن و سرمایه‌داری که موافقان توسعه، آنها را ضرورتی ناشی از جهانی‌شدن و تحول نظام توزیع می‌دانند. درحالی‌که منتقدان، آنها را محصول منطق سرمایه‌داری، کالایی‌سازی فضاها و فساد در ساخت‌وسازها تلقی می‌کنند. این اختلاف‌نظرها نشان‌دهندهٔ پیچیدگی جایگاه این مراکز در ساختار شهری و تأثیرات گستردهٔ آنها بر جامعه است.[۲۱]

پیامدها و کارکردهای توسعهٔ مگامال‌ها

چالش‌ها

توسعهٔ مگامال‌ها در ایران، عمدتاً به‌دلیل مکان‌یابی نامناسب، تقلید از مدل‌های غربی و نبود سیاست‌گذاری هماهنگ با بافت بومی، پیامدهای منفی گسترده‌ای داشته است:[۲۲]

  1. اقتصادی: دور کردن نیروی کار از بخش‌های مولد و پایه‌های اقتصادی با ایجاد اشتغال‌های کوتاه‌مدت و غیرمولد،[۲۳] افزایش قیمت زمین[۲۴] و مسکن،[۲۵] ورشکستگی خرده‌فروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و برندگرایی،[۲۶] گسترش شکاف طبقاتی[۲۷] و تداوم رانت.[۲۸]
  2. اجتماعی- فرهنگی: کاهش امنیت و سرمایهٔ اجتماعی، تضعیف سنت‌ها[۲۹] و هویت‌های بومی،[۳۰] خصوصی‌سازی فضای عمومی[۳۱] و نقض عدالت فضایی، ترویج مدگرایی و تغییر سبک زندگی،[۳۲] محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوق‌های سنتی[۳۳] و تبدیل شدن به صحنهٔ نمایش و بازتولید ارزش‌های مدرن مصرف‌گرایی.[۳۴]
  3. کالبدی، ترافیکی: بحران ترافیک، کمبود پارکینگ، تغییر کاربری[۳۵] و ایجاد فضاهای کنترل شده.[۳۶]
  4. زیست‌محیطی؛ افزایش آلودگی هوا، تولید زباله،[۳۷] تخریب فضای سبز و فشار بر زیرساخت‌های شهری.[۳۸]
  5. فضایی-مکانی و هویتی: توسعهٔ ناموزون،[۳۹] اعیانی‌سازی محلات تاریخی و نابودی هویت بومی و تضعیف هویت معماری ایرانی-اسلامی از طریق تقلید از الگوهای غیربومی.[۴۰]
  6. حقوقی و مدیریتی: رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.[۴۱]

کارکردها و ظرفیت‌ها

این مراکز در صورت برنامه‌ریزی اصولی می‌توانند ظرفیت‌هایی داشته باشند:

  1. تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.[۴۲]
  2. ارائه خدمات متنوع، امنیت نسبی و کاهش سفرهای درون‌شهری در صورت مکان‌یابی مناسب.[۴۳]
  3. ایجاد حس تعلق و ایفای نقشی فراتر از تجارت در زندگی شهری.[۴۴]
  4. جذب سرمایه و کمک به توسعهٔ زیرساخت‌هایی مانند مترو.[۴۵]

اصلاح و تعدیل

برخی صاحب‌نظران برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز به‌سوی توسعهٔ پایدار، راهکارهایی را پیشنهاد کرده‌اند، ازجمله:

  1. طراحی و برنامه‌ریزی هوشمند: مکان‌یابی مناسب با دسترسی عادلانه،[۴۶] تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.[۴۷]
  2. حکمروایی و مدیریت مشارکتی: تشکیل نهادهای محلی برای تصمیم‌گیری،[۴۸] اجرای پروژه‌ها با مشارکت ساکنان[۴۹] و انجام ارزیابی‌های اثرات اجتماعی و زیست‌محیطی پیش از اجرا.[۵۰]
  3. حمایت از اقتصاد و اجتماع محلی: حمایت از کسب‌وکارهای کوچک،[۵۱] اصلاح عرضهٔ کالا و خدمات برای همه اقشار[۵۲] و احیای فضاهای عمومی-فرهنگی درون مجتمع‌ها.[۵۳]
  4. ارتقای کیفیت و نظارت: تقویت برنامه‌ریزی محله‌محور،[۵۴] مدیریت کیفیت از طریق تعامل با ذی‌نفعان و آموزش پرسنل.[۵۵]

بر اساس تأکید متخصصان، تحقق این اهداف نیازمند گفت‌وگوی مؤثر میان علم و عمل در مدیریت شهری است تا با پرهیز از تقلید الگوهای وارداتی، مدلی پایدار و متناسب با نیاز جامعهٔ ایرانی ایجاد شود تا هم پایداری شهری را حفظ کند و هم کیفیت زندگی شهروندان را ارتقا دهد.[۵۶]

مگامال‌های معروف در ایران

سیتی‌سنتر اصفهان به‌عنوان چهارمین مرکز خرید بزرگ دنیا، مجتمع خلیج فارس شیراز با معماری الهام‌گرفته از دوران هخامنشی و رتبهٔ هفتم در جهان، سام‌سنتر در تهران با تمرکز بر برندهای لوکس جهانی و ارگ‌سنتر تجریش با امکانات گستردهٔ فرهنگی و تجاری،[۵۷] پالادیوم تهران با استانداردهای بین‌المللی و طراحی لوکس، ایران‌مال در غرب تهران، با معماری ایرانی و امکاناتی چون سینمای پیشرفته و پارکینگ رایگان، مجتمع کوروش نیز با ترکیب سینما، شهربازی و تنوع فروشگاهی در کنار قیمت‌های مناسب، مقصدی خانوادگی محسوب می‌شوند. مگ‌مال اکباتان نیز با دسترسی آسان به مترو، هایپراستار گسترده و قیمت‌های مناسب از مراکز جذاب خرید به‌حساب می‌آید.[۵۸]

پانویس

  1. ↑ «واژه‌های مصوب»، وب‌سایت فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
  2. ↑ کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.
  3. ↑ توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.
  4. ↑ ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.
  5. ↑ «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.
  6. ↑ پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.
  7. ↑ «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.
  8. ↑ توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص316-315.
  9. ↑ ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.
  10. ↑ احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.
  11. ↑ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.
  12. ↑ مگامال‌ها و فرصت‌های توسعۀ گردشگری شهری»، وب‌سایت مگیران.
  13. ↑ رستمی و همکاران، «بررسی عوامل مداخلۀ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعۀ مراکز خرید چندمنظورۀ تهران با تأکید بر دهۀ هشتاد و نود شمسی»، 1403ش، ص224-223.
  14. ↑ «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.
  15. ↑ نیک‌بین و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگامال‌های منطقۀ یک تهران»، 1402ش، ص12.
  16. ↑ صالحی و همکاران، «آینده‌پژوهی تصویر ذهنی ضمنی در مراکز خرید بزرگ»، 11401ش، ص64.
  17. ↑ شورای بین‌المللی مراکز خرید(ICSC)؛ یک انجمن جهانی با بیش از ۷۰ هزار عضو از صدها کشور است که به رشد صنعت مراکز خرید و تقویت نقش آنها در اقتصاد و جامعه کمک می‌نماید. گروه مطالعاتی دبیرخانۀ جستار، «معرفی رویدادهای مشابه در موضوع عرصۀ عمومی در بافت‌های تاریخی»، 1396ش، ص57-56.
  18. ↑ کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص14.
  19. ↑ غلامی‌گوهره و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگ‌مال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعۀ موردی: مگا-پروژۀ سیتی‌سنتر و ارگ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، 1400ش، ص112-102.
  20. ↑ کاظمی و احمدی، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، 1398ش، ص27-24.
  21. ↑ توسلی، «مروری بر کتاب مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»، 1401ش، ص320-317.
  22. ↑ «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.
  23. ↑ سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.
  24. ↑ ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.
  25. ↑ ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.
  26. ↑ سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.
  27. ↑ احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.
  28. ↑ سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.
  29. ↑ ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.
  30. ↑ احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.
  31. ↑ راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.
  32. ↑ احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.
  33. ↑ پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص205.
  34. ↑ احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.
  35. ↑ ««مگامال»ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین.
  36. ↑ راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص38-35.
  37. ↑ ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.
  38. ↑ احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص190.
  39. ↑ ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگامال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.
  40. ↑ احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص195-188.
  41. ↑ علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگامال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.
  42. ↑ ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.
  43. ↑ راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.
  44. ↑ «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگامال: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.
  45. ↑ کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص13.
  46. ↑ «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.
  47. ↑ پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.
  48. ↑ شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.
  49. ↑ پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.
  50. ↑ «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ مال‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.
  51. ↑ شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.
  52. ↑ «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ مال‌ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.
  53. ↑ شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.
  54. ↑ پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.
  55. ↑ شیعه و حاجیانی، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعۀ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، 1398ش، ص78.
  56. ↑ «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.
  57. ↑ اکبری، «بزرگ‌ترین مراکز خرید ایران»، وبلاگ کایت.
  58. ↑ «20 مال محبوب تهران؛ نکته‌های مثبت و منفی (از تیراژه تا ایران‌مال)»، وب‌سایت پینورست.

منابع

  • احمدی، معصومه و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، فصلنامهٔ علمی جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورهٔ چهارم، شمارهٔ دوم، ۱۴۰۱ش.
  • اکبری، ضحا، «بزرگ‌ترین مراکز خرید ایران»، وبلاگ کایت، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۹۹ش.
  • ایمانی‌شاملو، جواد و عزتی‌مهر، محمدرضا، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونهٔ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، اقتصاد و برنامه‌ریزی شهری، دورهٔ ۳، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۱ش.
  • پوررضا کریم‌سرا، ناصر و دهقان، حسین، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایهٔ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، توسعهٔ محلی (روستائی – شهری)، دورهٔ ۱۱، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۹ش.
  • پوررضا کریم‌سرا، ناصر و دهقان، حسین، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربهٔ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، مطالعات توسعهٔ اجتماعی ایران، دورهٔ ۱۳، شمارهٔ ۵۲، ۱۴۰۰ش.
  • توسلی، عطیه، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، مسائل اجتماعی ایران، دورهٔ ۱۳، شمارهٔ ۲، ۱۴۰۱ش.
  • «تهران در چنبرهٔ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۶ش.
  • «دربارهٔ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۴۰۲ش.
  • «دکتر فاضلی در نشست از بازار تا مگامال: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۳۹۴ش.
  • راستادبروجنی، مرضیه و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعهٔ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، باغ نظر، دورهٔ ۱۹، شمارهٔ ۱۰۸، ۱۴۰۱ش.
  • رستمی، ثریا و همکاران، «بررسی عوامل مداخلهٔ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعهٔ مراکز خرید چندمنظورهٔ تهران با تأکید بر دههٔ هشتاد و نود شمسی»، فصلنامهٔ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۳ش.
  • ساسان‌پور، فرزانه و همکاران، «تحلیل اثرات مگامال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعهٔ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، مجلهٔ جغرافیا و توسعة ناحیه‌ای، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۳، ۱۴۰۱ش.
  • سالاری، محمد، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت، تاریخ درج مطلب: ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۸م.
  • شیعه، اسماعیل و حاجیانی، مهسا، «تأثیرات مگامال‌ها بر هویت محله‌ای در شهر تهران؛ مطالعهٔ موردی: اطلس‌مال نیاوران محورهای موضوعی: شهرسازی اسلامی»، فصلنامهٔ مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال نهم، شمارهٔ ۳۶، ۱۳۹۸ش.
  • صالحی، نگار و همکاران، «آینده‌پژوهی تصویر ذهنی ضمنی در مراکز خرید بزرگ»، فصلنامهٔ چشم‌انداز شهرهای آینده، دورهٔ سوم، شمارهٔ دوم، ۱۴۰۱ش.
  • علی‌یاری بروجنی، علی‌اکبر و مقدری‌امیری، عباس، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگامال‌ها)»، فصلنامهٔ علمی پژوهشی مدیریت شهری و روستایی، شمارهٔ ۷۵، تابستان ۱۴۰۳ش.
  • غلامی‌گوهره، محمدرضا و همکاران، «سنجش تطبیقی کیفیات فضایی مگامال‌ها از دیدگاه کاربران فضا (مطالعهٔ موردی: مگا-پروژهٔ سیتی‌سنتر و ارگ جهان‌نما در کلان‌شهر اصفهان)»، مطالعات محیطی هفت‌حصار، سال دهم، شمارهٔ ۳۶، ۱۴۰۰ش.
  • کاظمی، عباس و احمدی، معصومه، «بازارهای سنتی و مال‌ها در خاورمیانه با تأکید بر ایران»، فصلنامهٔ علمی- ترویجی جامعه، فرهنگ و رسانه، دورهٔ ۸، شمارهٔ ۳۲، پاییز ۱۳۹۸ش.
  • کاظمی، عباس و امیرابراهیمی، مسرت، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، فصلنامهٔ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال پانزدهم، شمارهٔ ۵۶، پاییز ۱۳۹۸ش.
  • گروه مطالعاتی دبیرخانهٔ جستار، «معرفی رویدادهای مشابه در موضوع عرصهٔ عمومی در بافت‌های تاریخی»، هفت ظهر، دورهٔ ۴، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، ۱۳۹۶ش.
  • ماندگارلنگرودی، شهروز و همکاران، «جایگاه مگامال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، هویت شهر، سال هجدهم، شمارهٔ ۵۷، ۱۴۰۳ش
  • « «مگامال» ها حقوق شهروندی را «لگدمال» می‌کنند»، وب‌سایت اتاق ایران‌آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۵ش.
  • «مگامال‌ها و فرصت‌های توسعهٔ گردشگری شهری»، وب‌سایت مگیران، تاریخ بازدید: ۱۱ دی ۱۴۰۴ش.
  • «نسخهٔ شهری برای تعویق مرگ «مال» ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی، تاریخ درج مطلب: ۵ آبان ۱۳۹۶ش.
  • نیک‌بین، آسیه و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانهٔ قدرت در توسعهٔ مگامال‌های منطقهٔ یک تهران»، نامهٔ معماری و شهرسازی، دورهٔ ۱۶، شمارهٔ ۴۱، ۱۴۰۲ش.
  • «واژه‌های مصوب»، وب‌سایت فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تاریخ بازدید: ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «۲۰ مال محبوب تهران؛ نکته‌های مثبت و منفی (از تیراژه تا ایران‌مال)»، وب‌سایت پینورست، تاریخ بازدید: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=مگامال&oldid=31660»