پرش به محتوا

تنب بزرگ: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''{{درشت|تنب بزرگ؛}}''' جزیره‌ای در شمال شرقی جزیره ابوموسی.
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =تنب بزرگ.jpg 
| زیرنویس تصویر    =نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ 
| image_alt        =نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ
| فایل پادکست      =تنب بزرگ.ogg 
| حجم فایلپادکست    =8/92 
| تاریخ پادکست      =17-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 


تنب بزرگ جزیره‌ای در نزدیکی تنگه هرمز است. این جزیره با جمعیت محدود و کمبود پوشش گیاهی کاربری نظامی و مسکونی دارد.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =
 
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|تنب بزرگ؛}}''' جزیره‌ای در شمال شرقی جزیره ابوموسی با موقعیت راهبردی در خلیج فارس و آب‌های سرزمینی ایران..
 
تنب بزرگ یا تمب گپ، جزیره‌ای به وسعت ۱۰٫۳ کیلومتر مربع یکی از [[جزایر ایرانی خلیج فارس]] و از توابع شهرستان ابوموسی در استان [[هرمزگان]] است. این جزیرهٔ صخره‌ای در نزدیکی [[تنگه هرمز|تنگهٔ هرمز]] واقع شده و به‌عنوان یکی از [[جزایر سه‌گانه خلیج فارس]] در کنار [[تنب کوچک]] و [[جزیره ابوموسی]]، نقش مهمی در کنترل مسیرهای دریایی دارد. تنب بزرگ با وجود اقلیم خشک، سکونتگاه بومیان و نیروهای نظامی است و امروزه به زیرساخت‌هایی نظیر فرودگاه و بیمارستان مجهز شده است.


== موقعیت جغرافیایی ==
== موقعیت جغرافیایی ==
تنب بزرگ در فاصلهٔ ۱۵۶ کیلومتری از شهر بندرعباس، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی جزیره ابوموسی،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/167020/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86 «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> این جزیره در شرق تنب کوچک، شمال ابوموسی و رأس‌الخیمه، حدود پنجاه کیلومتری بندرلنگه و ۳۱ کیلومتری جنوب جزیرهٔ قشم قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسي دلایل سياسي و تاريخي ادعاهاي امارات متحده عربي و استدلال ايران در مورد مالکيت ايران بر جزاير سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسي»، 1395ش، ص78.]</ref> همچنین از راس الخیمه و جزیره حمرا در امارات متحدهٔ عربی بیش از 70 کیلومتر فاصله دارد و در بخش شمالی خط منصف خلیج فارس واقع شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> این جزیره بین ۵۵/۱۶ و ۵۵/۱۹ درجه طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۵ و ۲۶/۱۹ درجهٔ عرض شمالی واقع شده است. نیمه شمالی جزیره نسبت به نیمه جنوبی آن ارتفاع بیشتری دارد و زمین آن اغلب پوشیده از سنگ و صخره است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثير چالش ژئوپليتيك بر همبستگي ملي (مطالعه موردي: جزاير سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref>  
تنب بزرگ در فاصلهٔ ۱۵۶ کیلومتری از شهر [[بندر عباس|بندرعباس]]، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی [[جزیره ابوموسی]]،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/167020/آشنایی-با-جزیره-تنب-بزرگ-هرمزگان «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> در شرق [[تنب کوچک]]، شمال ابوموسی و رأس‌الخیمه، حدود پنجاه کیلومتری [[بندر لنگه|بندرلنگه]] و ۳۱ کیلومتری جنوب [[جزیره قشم|جزیرهٔ قشم]] قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> همچنین از رأس‌الخیمه و جزیرهٔ حمرا در [[امارات متحده عربی|امارات متحدهٔ عربی]] بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله دارد و در بخش شمالی [[خط منصف خلیج فارس]] واقع شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> این جزیره بین ۵۵/۱۶ و ۵۵/۱۹ درجهٔ طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۵ و ۲۶/۱۹ درجهٔ عرض شمالی قرار گرفته است. نیمهٔ شمالی جزیره نسبت به نیمهٔ جنوبی آن ارتفاع بیشتری دارد و زمین آن اغلب پوشیده از سنگ و صخره است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> شکل این جزیره تقریباً دایره‌ای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و با وسعت تقریبی ۱۰٫۳ کیلومتر مربع است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224413/تنب،-جزایر وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
 
== نام‌های جزیره ==
تنب بزرگ به نام‌های تنب مار، تنب مار بزرگ و تل‌مار نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> دریانوردان نیز این جزیره را به‌نام تمب گپ یعنی تنب بزرگ می‌نامیدند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009189/نتایج-تحقیقات-سازمان-نقشه‌برداری-در-زمینه-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-خلیج-فارس «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


== اهمیت ==
== اهمیت ==
اگرچه تنب بزرگ به‌دلیل فاصلهٔ نسبتاً زیاد از تنگهٔ هرمز، ارزش استراتژیک مستقیم چندانی ندارد؛ اما حلقه‌ای حیاتی در زنجیرهٔ دفاعی ایران در این تنگه محسوب می‌شود<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> و در شکل‌دهی بخشی از خط دفاعی ایران در ورودی تنگه هرمز اهمیت دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثير چالش ژئوپليتيك بر همبستگي ملي (مطالعه موردي: جزاير سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> دایرهای بودن آن، بهترین شکل برای دفاع فراهم کرده است. در میان دو مسیر ورودی و خروج طرح تفکیک تردد در خلیج فارس واقع شده است و از نقش بیبدیل کنترلی برخوردار است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 امیری و نادری، «نقش جزایر سه گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.]</ref>
[[پرونده:تنب بزرگ۱.jpg|جایگزین=نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد|بندانگشتی|نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد. دو خط‌چین موازی خطوط تلگراف دریایی هستند.]]
اگرچه تنب بزرگ به‌دلیل فاصلهٔ نسبتاً زیاد از تنگهٔ هرمز، ارزش استراتژیک مستقیم چندانی ندارد؛ اما حلقه‌ای حیاتی در زنجیرهٔ دفاعی ایران در این تنگه محسوب می‌شود<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> و در شکل‌دهی بخشی از خط دفاعی ایران در ورودی تنگه هرمز اهمیت دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> اهمیت و موقعیت راهبردی جزیره تنب بزرگ به‌همراه دو جزیره ابوموسی و تنب کوچک در دهانه [[خلیج فارس]]، موجب شده است که کشور تازه‌تأسیس [[امارات متحده عربی]] (۱۹۷۱م) خواستار مالکیت این [[جزایر سه‌گانه خلیج فارس|جزایر سه‌گانه در خلیج فارس]] شود و حاکمیت تاریخی [[ایران]] بر این جزایر را به چالش بکشد. گفته شده است که دایره‌ای بودن جزیره تنب بزرگ، بهترین حالت دفاعی را فراهم کرده است و در مسیر ورود و خروج از خلیج فارس دارای نقش کنترلی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.]</ref> بخش جنوبی جزیره هموار و مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره است.<ref name=":1" />


== جمعیت‌شناسی ==
== جمعیت‌شناسی ==
این جزیره بر اساس تقسیمات کشوری بخشی از شهرستان ابوموسی در استان هرمزگان است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009189/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی‌خبری عصر ایران.]</ref> طبق سرشماری مرکز آمار در سال 1390ش، این منطقه جمعیتی حدود ۳۸۰ نفر و شامل ۵۸ خانوار، از توابع شهرستان ابوموسی در استان هرمزگان محسوب می‌شود.<ref name=":0">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/%D8%AA%D8%A7%D8%AB%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%DA%98%DB%8C%D9%88%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%B1-%D9%87%D9%85%D8%A8%D8%B3%D8%AA%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%DA%AF%D8%A7%D9%86%D9%87 حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثير چالش ژئوپليتيك بر همبستگي ملي (مطالعه موردي: جزاير سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> جمعیت کم‌شمار این جزیره از ایرانیان با اصالت بندرلنگه‌ای و عرب‌هایی از قبیلهٔ بنی‌یاس دبی تشکیل شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> و مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند.<ref>[https://www.tinn.ir/بخش-دریایی-49/283826-شرایط-زندگی-در-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-کوچک-چگونه-است «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز.]</ref>
طبق [[سرشماری]] [[مرکز آمار ایران|مرکز آمار]] در سال ۱۳۹۵ش، این منطقه جمعیتی حدود ۶۹۰ نفر و شامل ۳۸ خانوار داشته است<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> که از ایرانیان با اصالت بندرلنگه‌ای و عرب‌هایی از قبیلهٔ بنی‌یاس دبی تشکیل شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند.<ref>[https://www.tinn.ir/بخش-دریایی-49/283826-شرایط-زندگی-در-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-کوچک-چگونه-است «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز.]</ref>


== نام‌های جزیره ==
تنب بزرگ به نام‌های تنب مار، تنب مار بزرگ و تل‌مار نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسي دلایل سياسي و تاريخي ادعاهاي امارات متحده عربي و استدلال ايران در مورد مالکيت ايران بر جزاير سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسي»، 1395ش، ص78.]</ref> دریانوردان نیز این جزیره را به نام تمب گپ یعنی تنب بزرگ می‌نامیدند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009189/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
== مساحت ==
شکل این جزیره تقریباً دایره‌ای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و  با وسعت تقریبی ۱۰.۳ کیلومتر مربع است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224413/تنب،-جزایر وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
== پوشش گیاهی و جانوری ==
== پوشش گیاهی و جانوری ==
تنب بزرگ با پوششی از شن‌زار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. در بخش شمالی جزیره، رشته‌تپه‌هایی دیده می‌شود که بلندای برخی از آنها به ۵۳ متر می‌رسد. این جزیره تقریباً فاقد منابع آب شیرین است و آب آشامیدنی آن از جزیرهٔ قشم تأمین می‌شود. در گذشته چند حلقه چاه با آب نیمه‌شور در جنوب جزیره وجود داشت که همگی خشک شده‌اند. بخش جنوبی جزیره هموار و مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009189/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
تنب بزرگ با پوششی از شن‌زار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. بلندای برخی رشته‌تپه‌های بخش شمالی به ۵۳ متر می‌رسد. جزیره تقریباً فاقد منابع [[آب شیرین]] است و آب آشامیدنی آن از [[جزیره قشم|جزیرهٔ قشم]] تأمین می‌شود. چاهای آب نیمه‌شور در جنوب جزیره همگی خشک شده‌اند.<ref name=":1">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009189/نتایج-تحقیقات-سازمان-نقشه‌برداری-در-زمینه-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-خلیج-فارس «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


== امکانات ==
== امکانات ==
در سال ۱۴۰۲ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیره تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرهٔ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، بیمارستان ندسا، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، کتابخانهٔ عمومی، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب مسجد، پارک و فضای سبز، پایگاه مقاومت بسیج، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین فوتبال چمن مصنوعی و خاکی، زمین والیبال ساحلی، شبکهٔ برق و مرکز مخابرات<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1225284/جزیره-تنب-بزرگ-به-شهر-ارتقا-یافت «جزیره تنب بزرگ به شهر ارتقا یافت»، خبرگزاری تابناک.]</ref> و فرودگاه بین‌المللی است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/725943/%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
[[پرونده:تنب بزرگ۲.png|جایگزین=تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ|بندانگشتی|تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ]]
در سال ۱۴۰۲ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیرهٔ تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرهٔ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، [[بیمارستان]]، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، [[کتابخانه عمومی|کتابخانهٔ عمومی]]، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب [[مسجد]]، پارک و فضای سبز، [[پایگاه مقاومت بسیج]]، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین خاکی و چمن مصنوعی برای [[فوتبال]]، زمین [[والیبال ساحلی]]، شبکهٔ برق و مرکز مخابرات<ref>[https://nournews.ir/fa/news/166593/جزیره-%C2«ØªÙ†Ø¨-بزرگ%C2»-به-شهر-ارتقا-یافت «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز.]</ref> و [[فرودگاه بین‌المللی]] است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/725943/دستور-مقام-معظم-رهبری-برای-مسکونی-شدن-جزایر-خلیج-فارس «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}
 
== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
* «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت آوش، تاریخ درج مطلب: ۸ فروردین ۱۴۰۵ش.
* «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
* امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
* «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
* «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
* «تنب بزرگ و تنب کوچک کجا هستند؟»، وب‌سایت سفرمارکت، تاریخ درج مطلب: ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ش.
* جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
* «جزیره تنب بزرگ به شهر ارتقا یافت»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ش.
* «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ش.
* حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
* «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
* «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۴۰۳ش.
* «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۴۰۳ش.
* مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
* «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی‌خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
* «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
* وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۳

تنب بزرگ
نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ
نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ


تنب بزرگ؛ جزیره‌ای در شمال شرقی جزیره ابوموسی با موقعیت راهبردی در خلیج فارس و آب‌های سرزمینی ایران..

تنب بزرگ یا تمب گپ، جزیره‌ای به وسعت ۱۰٫۳ کیلومتر مربع یکی از جزایر ایرانی خلیج فارس و از توابع شهرستان ابوموسی در استان هرمزگان است. این جزیرهٔ صخره‌ای در نزدیکی تنگهٔ هرمز واقع شده و به‌عنوان یکی از جزایر سه‌گانه خلیج فارس در کنار تنب کوچک و جزیره ابوموسی، نقش مهمی در کنترل مسیرهای دریایی دارد. تنب بزرگ با وجود اقلیم خشک، سکونتگاه بومیان و نیروهای نظامی است و امروزه به زیرساخت‌هایی نظیر فرودگاه و بیمارستان مجهز شده است.

موقعیت جغرافیایی

تنب بزرگ در فاصلهٔ ۱۵۶ کیلومتری از شهر بندرعباس، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی جزیره ابوموسی،[۱] در شرق تنب کوچک، شمال ابوموسی و رأس‌الخیمه، حدود پنجاه کیلومتری بندرلنگه و ۳۱ کیلومتری جنوب جزیرهٔ قشم قرار دارد.[۲] همچنین از رأس‌الخیمه و جزیرهٔ حمرا در امارات متحدهٔ عربی بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله دارد و در بخش شمالی خط منصف خلیج فارس واقع شده است.[۳] این جزیره بین ۵۵/۱۶ و ۵۵/۱۹ درجهٔ طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۵ و ۲۶/۱۹ درجهٔ عرض شمالی قرار گرفته است. نیمهٔ شمالی جزیره نسبت به نیمهٔ جنوبی آن ارتفاع بیشتری دارد و زمین آن اغلب پوشیده از سنگ و صخره است.[۴] شکل این جزیره تقریباً دایره‌ای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و با وسعت تقریبی ۱۰٫۳ کیلومتر مربع است.[۵]

نام‌های جزیره

تنب بزرگ به نام‌های تنب مار، تنب مار بزرگ و تل‌مار نیز شناخته می‌شود.[۶] دریانوردان نیز این جزیره را به‌نام تمب گپ یعنی تنب بزرگ می‌نامیدند.[۷]

اهمیت

نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد
نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد. دو خط‌چین موازی خطوط تلگراف دریایی هستند.

اگرچه تنب بزرگ به‌دلیل فاصلهٔ نسبتاً زیاد از تنگهٔ هرمز، ارزش استراتژیک مستقیم چندانی ندارد؛ اما حلقه‌ای حیاتی در زنجیرهٔ دفاعی ایران در این تنگه محسوب می‌شود[۸] و در شکل‌دهی بخشی از خط دفاعی ایران در ورودی تنگه هرمز اهمیت دارد.[۹] اهمیت و موقعیت راهبردی جزیره تنب بزرگ به‌همراه دو جزیره ابوموسی و تنب کوچک در دهانه خلیج فارس، موجب شده است که کشور تازه‌تأسیس امارات متحده عربی (۱۹۷۱م) خواستار مالکیت این جزایر سه‌گانه در خلیج فارس شود و حاکمیت تاریخی ایران بر این جزایر را به چالش بکشد. گفته شده است که دایره‌ای بودن جزیره تنب بزرگ، بهترین حالت دفاعی را فراهم کرده است و در مسیر ورود و خروج از خلیج فارس دارای نقش کنترلی است.[۱۰] بخش جنوبی جزیره هموار و مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره است.[۱۱]

جمعیت‌شناسی

طبق سرشماری مرکز آمار در سال ۱۳۹۵ش، این منطقه جمعیتی حدود ۶۹۰ نفر و شامل ۳۸ خانوار داشته است[۱۲] که از ایرانیان با اصالت بندرلنگه‌ای و عرب‌هایی از قبیلهٔ بنی‌یاس دبی تشکیل شده است.[۱۳] مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند.[۱۴]

پوشش گیاهی و جانوری

تنب بزرگ با پوششی از شن‌زار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. بلندای برخی رشته‌تپه‌های بخش شمالی به ۵۳ متر می‌رسد. جزیره تقریباً فاقد منابع آب شیرین است و آب آشامیدنی آن از جزیرهٔ قشم تأمین می‌شود. چاهای آب نیمه‌شور در جنوب جزیره همگی خشک شده‌اند.[۱۱] مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.[۱۵]

امکانات

تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ
تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ

در سال ۱۴۰۲ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیرهٔ تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرهٔ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، بیمارستان، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، کتابخانهٔ عمومی، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب مسجد، پارک و فضای سبز، پایگاه مقاومت بسیج، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین خاکی و چمن مصنوعی برای فوتبال، زمین والیبال ساحلی، شبکهٔ برق و مرکز مخابرات[۱۶] و فرودگاه بین‌المللی است.[۱۷]

پانویس

  1. ↑ «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  2. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  3. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  4. ↑ حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.
  5. ↑ وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  6. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  7. ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  8. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  9. ↑ حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.
  10. ↑ امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  12. ↑ «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.
  13. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  14. ↑ «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز.
  15. ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  16. ↑ «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز.
  17. ↑ «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.

منابع

  • «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
  • امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
  • «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
  • جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
  • «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
  • «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
  • «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۴۰۳ش.
  • مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
  • «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی‌خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
  • «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
  • وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=تنب_بزرگ&oldid=40920»