پرش به محتوا

ازدواج سفید: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
دیداریویکی‌متن
صفحه‌ای تازه حاوی «'''{{درشت|ازدواج سفید}}'''، هم‌خانگی زن و مرد بدون پیوند رسمی ازدواج. امروزه در پی شتاب فزاینده تغییرات اجتماعی و دگرگونی ارزش‌ها، جامعه بشری با سبک‌های زندگی نوپدیدی روبرو شده است که افزایش گونه‌های نامتعارف هم‌باشی و هم‌زیستی انسان‌ها را...» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۳: خط ۳:
امروزه در پی شتاب فزاینده تغییرات اجتماعی و دگرگونی ارزش‌ها، جامعه بشری با سبک‌های زندگی نوپدیدی روبرو شده است که افزایش گونه‌های نامتعارف هم‌باشی و هم‌زیستی انسان‌ها را به دنبال داشته است. ازدواج مدنی، ازدواج بنفش، ازدواج هم‌جنس‌گرایان، ازدواج با خود، ازدواج با حیوانات، ازدواج گروهی، ازدواج با محارم، ازدواج بی‌وصال و<ref group="دیدگاه">این انواع ازدواج درمقاله نیست. در نتیجه در هندسه هم لازم نیست که بیاید</ref> ازدواج سفید انواع پیوندهایی است که در این روزگار برای گزینش شریک زندگی، مورد توجه بعضی از انسان‌ها قرار گرفته است.
امروزه در پی شتاب فزاینده تغییرات اجتماعی و دگرگونی ارزش‌ها، جامعه بشری با سبک‌های زندگی نوپدیدی روبرو شده است که افزایش گونه‌های نامتعارف هم‌باشی و هم‌زیستی انسان‌ها را به دنبال داشته است. ازدواج مدنی، ازدواج بنفش، ازدواج هم‌جنس‌گرایان، ازدواج با خود، ازدواج با حیوانات، ازدواج گروهی، ازدواج با محارم، ازدواج بی‌وصال و<ref group="دیدگاه">این انواع ازدواج درمقاله نیست. در نتیجه در هندسه هم لازم نیست که بیاید</ref> ازدواج سفید انواع پیوندهایی است که در این روزگار برای گزینش شریک زندگی، مورد توجه بعضی از انسان‌ها قرار گرفته است.


==مفهوم‌شناسی ازدواج سفید==
== مفهوم‌شناسی ازدواج سفید ==
اصطلاح «ازدواج سفید» با اصطلاح «هم‌خانگی» و «هم‌باشی» دارای هم‌پوشانی مفهومی و مصداقی است. فرهنگ‌نامه‌های آمریکایی و اروپایی در مواردی که ازدواج سفید را به مفهوم هم‌باشی نزدیک دانسته‌اند<ref>[http://ensani.ir/fa/article/424130/ عظیم پور مقدم، پایی نژاد، «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، 1390ش،ص74 ]</ref> و آن را به ازدواج بدون رابطه جنسی یا ازدواج بدون هدف بلندمدت معنا کرده‌اند. اما در مواردی که ازدواج سفید را با مفهوم هم‌خانگی پیوند زده‌اند آن را به زندگی کردن با یکدیگر و داشتن رابطه جنسی بدون ازدواج یا شبه‌ ازدواج و زندگی با یکدیگر مانند زن و شوهر معنا کرده‌اند.<ref><cite class="book">احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص53.</cite></ref> ازدواج سفید نزد ایرانیان این‌گونه فهم می‌شود که زن و مرد بدون مشروعیت حقوقی و ثبت قانونی، گونه‌ای از هم‌باشی و هم‌خانگی را انتخاب کرده‌اند که در چارچوب ضوابط شرعی یا خارج از آن، دارای رابطه جنسی و عاطفی هستند.
اصطلاح «ازدواج سفید» با اصطلاح «هم‌خانگی» و «هم‌باشی» دارای هم‌پوشانی مفهومی و مصداقی است. فرهنگ‌نامه‌های آمریکایی و اروپایی در مواردی که ازدواج سفید را به مفهوم هم‌باشی نزدیک دانسته‌اند<ref>[http://ensani.ir/fa/article/424130/ عظیم پور مقدم، پایی نژاد، «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، 1390ش،ص74]</ref> و آن را به ازدواج بدون رابطه جنسی یا ازدواج بدون هدف بلندمدت معنا کرده‌اند. اما در مواردی که ازدواج سفید را با مفهوم هم‌خانگی پیوند زده‌اند آن را به زندگی کردن با یکدیگر و داشتن رابطه جنسی بدون ازدواج یا شبه ازدواج و زندگی با یکدیگر مانند زن و شوهر معنا کرده‌اند.<ref><cite class="book">احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص53.</cite></ref> ازدواج سفید نزد ایرانیان این‌گونه فهم می‌شود که زن و مرد بدون مشروعیت حقوقی و ثبت قانونی، گونه‌ای از هم‌باشی و هم‌خانگی را انتخاب کرده‌اند که در چارچوب ضوابط شرعی یا خارج از آن، دارای رابطه جنسی و عاطفی هستند.


ازدواج سفید، پیوندی غیرقانونی و غیررسمی است که در آن دو طرف هیچ تعهد برای کنار هم ماندن ندارند.<ref> [https://www.magiran.com/paper/2192839 علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6]</ref> ازدواج سفید یکی از مصادیق «نکاح معاطی»<ref group="دیدگاه">این تعبیر مقداری سنگین نیست؟</ref> و ازدواجی باطل است. نکاح معاطی نوعی از ازدواج است که برای تشکیل خانواده حق تمتع و رابطه زناشویی بین '''[[زن]]''' و مرد بدون‌ جاری شدن صیغه عقد برقرار می‌شود.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6</ref>
ازدواج سفید، پیوندی غیرقانونی و غیررسمی است که در آن دو طرف هیچ تعهد برای کنار هم ماندن ندارند.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2192839 علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6]</ref> ازدواج سفید یکی از مصادیق «نکاح معاطی»<ref group="دیدگاه">این تعبیر مقداری سنگین نیست؟</ref> و ازدواجی باطل است. نکاح معاطی نوعی از ازدواج است که برای تشکیل خانواده حق تمتع و رابطه زناشویی بین '''[[زن]]''' و مرد بدون جاری شدن صیغه عقد برقرار می‌شود.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6</ref>


گسترش هم‌خانگی در غرب، الگوی تازه‌ای از خانواده را به نمایش گذاشته که مهم‌ترین تغییر نهاد خانواده در دوره معاصر است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/362930/بررسی-کیفی-وضعیت-زندگی-زنان-دارای-رابطه-هم-خانگی-با-جنس-مخالف کریمیان و زارعی، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، 1395ش، ص40.]</ref> اما هم‌خانگی در ایران به الگوی نهادینه‌شده‌ای از خانواده تبدیل نشده است و اگر مشکلاتی که زنان و مردان ایرانی را به‌سوی پذیرش این سبک از زندگی سوق داده، برطرف شود بسیاری از مصادیق هم‌خانگی در ایران به ازدواج رسمی و قانونی تبدیل می‌شود.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>
گسترش هم‌خانگی در غرب، الگوی تازه‌ای از خانواده را به نمایش گذاشته که مهم‌ترین تغییر نهاد خانواده در دوره معاصر است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/362930/بررسی-کیفی-وضعیت-زندگی-زنان-دارای-رابطه-هم-خانگی-با-جنس-مخالف کریمیان و زارعی، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، 1395ش، ص40.]</ref> اما هم‌خانگی در ایران به الگوی نهادینه‌شده‌ای از خانواده تبدیل نشده است و اگر مشکلاتی که زنان و مردان ایرانی را به‌سوی پذیرش این سبک از زندگی سوق داده، برطرف شود بسیاری از مصادیق هم‌خانگی در ایران به ازدواج رسمی و قانونی تبدیل می‌شود.<ref group="دیدگاه">منبع؟</ref>


==پیشینه از دواج سفید==
== پیشینه از دواج سفید ==
در دوره‌های اولیه پیدایش هم‌خانگی، افرادی که توانایی مالی ازدواج رسمی و تشکیل خانواده را نداشتند از برقراری چنین رابطه‌ای استقبال می‌کردند. بعد از جنگ جهانی دوم، زنان آلمانی که شوهر خود را از دست داده بودند برای حفظ حقوق دوران بیوگی که دولت به آن‌ها پرداخت می‌کرد، غالباً هم‌خانگی را به ازدواج مجدد ترجیح می‌دادند. انقلاب جنسی که اواخر دههٔ ۱۹۶۰م در جامعه غربی پدیدار شد با عادی‌سازی روابط جنسی پیش از ازدواج، زمینه‌های فرهنگی گسترش هم‌خانگی را فراهم کرد و آن را به سبک جدید زندگی تبدیل کرد.<ref>احمدی، سفیدِ سیاه، 1399، ص55ـ56.</ref> امروزه در بسیاری از کشورهای غربی، از هم‌خانگی به‌عنوان یک رابطه قانونی حمایت می‌شود. بر اساس آمارهای رسمی، در سال ۱۹۸۹م در بریتانیا ۲۶٪ از زنان مجرد دارای رابطه هم‌باشی بوده‌اند. در سال ۲۰۱۰م در آمریکا ۱۴ میلیون نفر در قالب هم‌خانگی با یکدیگر زندگی می‌کردند. همچنین برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد نیمی از زنانی که در آمریکا ازدواج رسمی خود را ثبت می‌کنند پیش از آن، رابطه هم‌خانگی را با همسر فعلی خود تجربه کرده‌اند. پدیده هم‌خانگی در استرالیا نیز از ۱۶٪ در ۱۹۷۵م به ۷۰٪ در ۲۰۰۷م رسیده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/312925/هم-خانگی-پیدایش-شکل-های-جدید-خانواده-در-تهران آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص46-47.]</ref><ref group="دیدگاه">در ایران سابقه ندارد؟</ref>
در دوره‌های اولیه پیدایش هم‌خانگی، افرادی که توانایی مالی ازدواج رسمی و تشکیل خانواده را نداشتند از برقراری چنین رابطه‌ای استقبال می‌کردند. بعد از جنگ جهانی دوم، زنان آلمانی که شوهر خود را از دست داده بودند برای حفظ حقوق دوران بیوگی که دولت به آن‌ها پرداخت می‌کرد، غالباً هم‌خانگی را به ازدواج مجدد ترجیح می‌دادند. انقلاب جنسی که اواخر دههٔ ۱۹۶۰م در جامعه غربی پدیدار شد با عادی‌سازی روابط جنسی پیش از ازدواج، زمینه‌های فرهنگی گسترش هم‌خانگی را فراهم کرد و آن را به سبک جدید زندگی تبدیل کرد.<ref>احمدی، سفیدِ سیاه، 1399، ص55ـ56.</ref> امروزه در بسیاری از کشورهای غربی، از هم‌خانگی به‌عنوان یک رابطه قانونی حمایت می‌شود. بر اساس آمارهای رسمی، در سال ۱۹۸۹م در بریتانیا ۲۶٪ از زنان مجرد دارای رابطه هم‌باشی بوده‌اند. در سال ۲۰۱۰م در آمریکا ۱۴ میلیون نفر در قالب هم‌خانگی با یکدیگر زندگی می‌کردند. همچنین برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد نیمی از زنانی که در آمریکا ازدواج رسمی خود را ثبت می‌کنند پیش از آن، رابطه هم‌خانگی را با همسر فعلی خود تجربه کرده‌اند. پدیده هم‌خانگی در استرالیا نیز از ۱۶٪ در ۱۹۷۵م به ۷۰٪ در ۲۰۰۷م رسیده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/312925/هم-خانگی-پیدایش-شکل-های-جدید-خانواده-در-تهران آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص46-47.]</ref><ref group="دیدگاه">در ایران سابقه ندارد؟</ref>


==انواع ازدواج سفید==
== انواع ازدواج سفید ==
در ازدواج سفید، دو الگوی اصلی را می‌توان شناسایی کرد:
در ازدواج سفید، دو الگوی اصلی را می‌توان شناسایی کرد:
* هم‌خانگی پیش از ازدواج؛ در این الگو، هم‌خانگی مقدمه و مرحله آزمایشی برای رسیدن به وضعیت اصلی، یعنی ازدواج رسمی است. افرادی که در این الگو به هم‌خانگی گرایش دارند برای شناخت یکدیگر و فراهم شدن موقعیت مناسب تحصیلی و اقتصادی با یکدیگر هم‌خانه می‌شوند. در ایران، بعضی از افرادی که به هم‌خانگی روی آورده‌اند، آن را مقدمه ازدواج اعلام کرده‌اند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/362930/بررسی-کیفی-وضعیت-زندگی-زنان-دارای-رابطه-هم-خانگی-با-جنس-مخالف کریمیان و زارعی، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، 1395ش، ص42.]</ref>
* هم‌خانگی پیش از ازدواج؛ در این الگو، هم‌خانگی مقدمه و مرحله آزمایشی برای رسیدن به وضعیت اصلی، یعنی ازدواج رسمی است. افرادی که در این الگو به هم‌خانگی گرایش دارند برای شناخت یکدیگر و فراهم شدن موقعیت مناسب تحصیلی و اقتصادی با یکدیگر هم‌خانه می‌شوند. در ایران، بعضی از افرادی که به هم‌خانگی روی آورده‌اند، آن را مقدمه ازدواج اعلام کرده‌اند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/362930/بررسی-کیفی-وضعیت-زندگی-زنان-دارای-رابطه-هم-خانگی-با-جنس-مخالف کریمیان و زارعی، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، 1395ش، ص42.]</ref>
* هم‌خانگی بدون ازدواج؛ در این الگو، افراد به ازدواج رسمی توجهی ندارند و به ادامه وضع موجود رضایت می‌دهند. در برخی از کشورهای غربی، هم‌خانگی قبل از ازدواج به‌سرعت جای خود را به هم‌خانگی بدون ازدواج داده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/312925/هم-خانگی-پیدایش-شکل-های-جدید-خانواده-در-تهران آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص49.]</ref>
* هم‌خانگی بدون ازدواج؛ در این الگو، افراد به ازدواج رسمی توجهی ندارند و به ادامه وضع موجود رضایت می‌دهند. در برخی از کشورهای غربی، هم‌خانگی قبل از ازدواج به‌سرعت جای خود را به هم‌خانگی بدون ازدواج داده است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/312925/هم-خانگی-پیدایش-شکل-های-جدید-خانواده-در-تهران آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص49.]</ref>


==زمینه‌های گرایش به ازدواج سفید==
== زمینه‌های گرایش به ازدواج سفید ==
در جامعهٔ ایران، مصادیق ازدواج سفید شامل انواع هم‌باشی و هم‌خانگی شرعی و غیرشرعی می‌شود؛ در همین چارچوب، پژوهشگران در بررسی زمینه‌های گرایش به ازدواج سفید، عوامل زیر را مورد توجه قرار داده‌اند:
در جامعهٔ ایران، مصادیق ازدواج سفید شامل انواع هم‌باشی و هم‌خانگی شرعی و غیرشرعی می‌شود؛ در همین چارچوب، پژوهشگران در بررسی زمینه‌های گرایش به ازدواج سفید، عوامل زیر را مورد توجه قرار داده‌اند:


===ضعف جامعه‌پذیری===
=== ضعف جامعه‌پذیری ===
در هم‌خانگی، هر کدام از طرفین حق دارد به‌صورت آزاد انتخاب کند و تصمیم بگیرد. معنا ندارد که انسان به‌خاطر دیگری، آینده خود را به خطر اندازد. پس اگر شریک زندگی دچار عارضه‌ای شود، شخص مقابل به‌راحتی می‌تواند او را ترک کند و فرد دیگری را برگزیند. در هم‌خانگی، مرد نگران تأمین معیشت همسر یا پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی و جنسی او نیست. در مقابل، زن نیز نگران کارهای خانه و وظایف زنانه از قبیل پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی و جنسی همسر یا تربیت فرزند نیست. البته این‌گونه از فعالیت‌ها معمولاً به‌صورت داوطلبانه انجام می‌شود اما وظیفه آن‌ها به‌شمار نمی‌رود. ترجیح منافع فردی و سهولت در ارضای نیاز جنسی از انگیزه‌های اصلی افراد است که گریز از مسئولیت‌پذیری و روی‌آوری به ازدواج سفید را برای آنان توجیه می‌کند.<ref>احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص67-74.</ref>
در هم‌خانگی، هر کدام از طرفین حق دارد به‌صورت آزاد انتخاب کند و تصمیم بگیرد. معنا ندارد که انسان به‌خاطر دیگری، آینده خود را به خطر اندازد. پس اگر شریک زندگی دچار عارضه‌ای شود، شخص مقابل به‌راحتی می‌تواند او را ترک کند و فرد دیگری را برگزیند. در هم‌خانگی، مرد نگران تأمین معیشت همسر یا پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی و جنسی او نیست. در مقابل، زن نیز نگران کارهای خانه و وظایف زنانه از قبیل پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی و جنسی همسر یا تربیت فرزند نیست. البته این‌گونه از فعالیت‌ها معمولاً به‌صورت داوطلبانه انجام می‌شود اما وظیفه آن‌ها به‌شمار نمی‌رود. ترجیح منافع فردی و سهولت در ارضای نیاز جنسی از انگیزه‌های اصلی افراد است که گریز از مسئولیت‌پذیری و روی‌آوری به ازدواج سفید را برای آنان توجیه می‌کند.<ref>احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص67-74.</ref>


===کمبودهای حمایتی===
=== کمبودهای حمایتی ===
کمبودهای حمایتی در خانواده، زمینه گرایش فرزندان به محیط‌های جبران‌کننده را افزایش می‌دهد. این گرایش می‌تواند به‌دلیل سرخوردگی از رابطه عاطفی پیشینی یا برای مقابله با تحقیر دوستان، تشدید شود.
کمبودهای حمایتی در خانواده، زمینه گرایش فرزندان به محیط‌های جبران‌کننده را افزایش می‌دهد. این گرایش می‌تواند به‌دلیل سرخوردگی از رابطه عاطفی پیشینی یا برای مقابله با تحقیر دوستان، تشدید شود.


===طغیان روحیه استقلال‌طلبی===
=== طغیان روحیه استقلال‌طلبی ===
خانواده‌هایی که از سبک فرزندپروری سخت‌گیرانه بهره می‌گیرند معمولاً با پرخاش‌گری و سرکشی فرزندان در سنین نوجوانی و جوانی روبرو می‌شوند. چنین فرزندانی تلاش می‌کنند که با سرپیچی از دستورها و خواسته‌های والدین و جامعه، خود را اثبات کنند. رهایی از بند سنت‌های جامعه، یکی از مهم‌ترین علت‌های شکل‌گیری هم‌خانگی است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/312925/هم-خانگی-پیدایش-شکل-های-جدید-خانواده-در-تهران آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص64.]</ref>
خانواده‌هایی که از سبک فرزندپروری سخت‌گیرانه بهره می‌گیرند معمولاً با پرخاش‌گری و سرکشی فرزندان در سنین نوجوانی و جوانی روبرو می‌شوند. چنین فرزندانی تلاش می‌کنند که با سرپیچی از دستورها و خواسته‌های والدین و جامعه، خود را اثبات کنند. رهایی از بند سنت‌های جامعه، یکی از مهم‌ترین علت‌های شکل‌گیری هم‌خانگی است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/312925/هم-خانگی-پیدایش-شکل-های-جدید-خانواده-در-تهران آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص64.]</ref>


===کم‌رنگ شدن ارزش‌ها===
=== کم‌رنگ شدن ارزش‌ها ===
گسترش فرهنگ غربی در جهان موجب تضعیف سنت‌ها و ارزش‌های اجتماعی شده است. هنگامی که نظام ارزشی جامعه دستخوش دگرگونی می‌شود هنجارهای اجتماعی نیز تغییر می‌کنند. به‌همین دلیل، جوانان امروز پیوند کمتری با امور انتزاعی دارند و یادگرفته‌اند که عینی‌تر به مسائل بنگرند. از این‌رو با مفاهیم ارزشی مانند توکل بیگانه شده‌اند و تا زمانی که با محاسبات خود، از آینده مطمئن نباشند کاری نمی‌کنند.
گسترش فرهنگ غربی در جهان موجب تضعیف سنت‌ها و ارزش‌های اجتماعی شده است. هنگامی که نظام ارزشی جامعه دستخوش دگرگونی می‌شود هنجارهای اجتماعی نیز تغییر می‌کنند. به‌همین دلیل، جوانان امروز پیوند کمتری با امور انتزاعی دارند و یادگرفته‌اند که عینی‌تر به مسائل بنگرند. از این‌رو با مفاهیم ارزشی مانند توکل بیگانه شده‌اند و تا زمانی که با محاسبات خود، از آینده مطمئن نباشند کاری نمی‌کنند.


===افزایش مسائل اقتصادی===
=== افزایش مسائل اقتصادی ===
در جامعهٔ امروزی هزینه‌های زندگی مشترک افزایش چشمگیری یافته و تأمین آن توسط مرد، به‌عنوان سرپرست خانواده، مشکل‌تر شده است. افزایش نرخ بیکاری و تورم نیز این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند. امروزه بیکاری، تورّم، ناامنی شغلی و دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک، جوانان را از تشکیل خانواده ناامید می‌کند.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86</ref> از طرف دیگر ورود زنان به بازار کار و تغییر نگرش جامعه دربارهٔ اشتغال زنان، مطالبه‌گری حقوق زنان را در جامعه افزایش داده و موازنه ازدواج را به چالش کشیده است. همین فرایند در لایه دوم، موجب افزایش آمار [[طلاق]] در جامعه شده که نگرش منفی جوانان به ازدواج رسمی و سنتی را در پی داشته است. آداب و رسوم دست‌وپاگیری که جامعه بر ازدواج رسمی تحمیل کرده است، چالش دیگری است که افراد را به‌سوی پذیرش هم‌خانگی سوق می‌دهد؛ زیرا در هم‌باشی دو طرف بدون دخالت دیگران، شریک خود را انتخاب می‌کنند و دغدغه انواع مراسم را ندارند.<ref>احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص90-94.</ref><ref group="دیدگاه">دکتر گرامی تلفیق درست انجام شده است. اما حق مطلب هم به نظر شما ادا شده است؟ اگر نه چه باید بکنیم؟</ref>
در جامعهٔ امروزی هزینه‌های زندگی مشترک افزایش چشمگیری یافته و تأمین آن توسط مرد، به‌عنوان سرپرست خانواده، مشکل‌تر شده است. افزایش نرخ بیکاری و تورم نیز این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند. امروزه بیکاری، تورّم، ناامنی شغلی و دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک، جوانان را از تشکیل خانواده ناامید می‌کند.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86</ref> از طرف دیگر ورود زنان به بازار کار و تغییر نگرش جامعه دربارهٔ اشتغال زنان، مطالبه‌گری حقوق زنان را در جامعه افزایش داده و موازنه ازدواج را به چالش کشیده است. همین فرایند در لایه دوم، موجب افزایش آمار [[طلاق]] در جامعه شده که نگرش منفی جوانان به ازدواج رسمی و سنتی را در پی داشته است. آداب و رسوم دست‌وپاگیری که جامعه بر ازدواج رسمی تحمیل کرده است، چالش دیگری است که افراد را به‌سوی پذیرش هم‌خانگی سوق می‌دهد؛ زیرا در هم‌باشی دو طرف بدون دخالت دیگران، شریک خود را انتخاب می‌کنند و دغدغه انواع مراسم را ندارند.<ref>احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص90-94.</ref><ref group="دیدگاه">دکتر گرامی تلفیق درست انجام شده است. اما حق مطلب هم به نظر شما ادا شده است؟ اگر نه چه باید بکنیم؟</ref>


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس پیش‌نویس}}
{{ پانویس پیش‌نویس}}


==منابع==
== منابع ==
*آزاد ارمکی، تقی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، دوفصلنامه جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره ۵، ۱۳۹۱ش.
* آزاد ارمکی، تقی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، دوفصلنامه جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره ۵، ۱۳۹۱ش.
*احمدی، زهیر، سفیدِ سیاه: تحلیل و بررسی ابعاد پدیده نوظهور ازدواج سفید با رویکرد دینی و روان‌شناختی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۹ش.
* احمدی، زهیر، سفیدِ سیاه: تحلیل و بررسی ابعاد پدیده نوظهور ازدواج سفید با رویکرد دینی و روان‌شناختی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۹ش.
*کریمیان، نادر و زارعی، اقبال، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه، سال هفتم، شماره ۲، ۱۳۹۵ش.
* کریمیان، نادر و زارعی، اقبال، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه، سال هفتم، شماره ۲، ۱۳۹۵ش.
*رسولی، الهام، «نگرش جوانان درباره‌ی ازدواج سفید»، ماهنامه آفات علوم انسانی، سال پنجم، شماره پنجاهم، خردادماه 1400ش.
* رسولی، الهام، «نگرش جوانان دربارهٔ ازدواج سفید»، ماهنامه آفات علوم انسانی، سال پنجم، شماره پنجاهم، خردادماه ۱۴۰۰ش.
*عظیم پور مقدم، عظیم؛ پایی نژاد، فاطمه؛ « راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، مطالعات راهبردی زنان، دوره بیست و یکم، شماره 84، تابستان 1398 ش.
* عظیم پور مقدم، عظیم؛ پایی نژاد، فاطمه؛ «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، مطالعات راهبردی زنان، دوره بیست و یکم، شماره ۸۴، تابستان ۱۳۹۸ ش.
*علی کریمی، رضا؛ فخاری، فاطمه؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق»، فقه، حقوق و علوم جزا، شماره 15، بهار 1399ش.
* علی کریمی، رضا؛ فخاری، فاطمه؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق»، فقه، حقوق و علوم جزا، شماره ۱۵، بهار ۱۳۹۹ش.
*قنبریان، مهدی؛ «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب(مدرنیته)»، مطالعات حقوق، سال دوم، شماره هفده، زمستان 1396ش.
* قنبریان، مهدی؛ «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب (مدرنیته)»، مطالعات حقوق، سال دوم، شماره هفده، زمستان ۱۳۹۶ش.
*نصرتی، علی؛ حسینی زیدی، سید ابوالقاسم؛ لشنی، موسی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، دوره 23، شماره 91، بهار 1400 ش.
* نصرتی، علی؛ حسینی زیدی، سید ابوالقاسم؛ لشنی، موسی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، دوره ۲۳، شماره ۹۱، بهار ۱۴۰۰ ش.
ویکی زندگی
ویکی ز


'''ازدواج سفید'''؛ همباشی زن و مرد بدون پیوند رسمی '''[[ازدواج]]'''.
'''ازدواج سفید'''؛ همباشی زن و مرد بدون پیوند رسمی '''[[ازدواج]]'''.


ازدواج سفید نوعی رابطۀ عاطفی- جنسی بین زن و مرد است که در آن طرفین بدون صیغه نکاح شرعی، یا کامل نبودن شروط ازدواج و بدون ثبت قانونی اقدام به تشکیل زندگی مشترک می‌کنند. لذا زندگی زناشویی بدون ازدواج رسمی یا زندگی مشترک بدون ازدواج را ازدواج سفید می‌نامند.  
ازدواج سفید نوعی رابطهٔ عاطفی- جنسی بین زن و مرد است که در آن طرفین بدون صیغه نکاح شرعی، یا کامل نبودن شروط ازدواج و بدون ثبت قانونی اقدام به تشکیل زندگی مشترک می‌کنند؛ لذا زندگی زناشویی بدون ازدواج رسمی یا زندگی مشترک بدون ازدواج را ازدواج سفید می‌نامند.
 
در فرهنگ غرب آن را به عنوان همباشی و هم‌خانگی معرفی می‌کنند. ازدواج سفید علل و زمینه‌های مختلفی دارد مانند اومانیسم، آموزه‌های فمینیستی، افزایش روابط بی قید پسر و دختر و آزادی‌های جنسی، آزمایش میزان تفاهم و سازگاری، گسترش سکونت فردی و…


در فرهنگ غرب آن را به عنوان همباشی و هم‌خانگی معرفی می‌کنند. ازدواج سفید علل و زمینه های  مختلفی دارد مانند اومانیسم، آموزه‌های فمینیستی، افزایش روابط بی قید پسر و دختر و آزادی‌های جنسی، آزمایش میزان تفاهم و سازگاری، گسترش سکونت فردی و...
== ازدواج سفید در لغت و اصطلاح ==
ازدواج سفید در فرهنگ آکسفورد، به معنای همباشی می‌باشد. همباشی نوعی زندگی زناشویی و برقراری رابطه جنسی بدون ثبت رسمی پیوند ازدواج است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/424130/ عظیم پور مقدم، پایی نژاد، «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، 1390ش،ص74]</ref> و ازدواج سفید از نظر اسلام؛ زندگی مشترک بدون محرمیت می‌باشد. از این رو از دیدگاه اسلام پدیده ازدواج سفید که در قرون اخیر ظهور کرده و عموماً به روابط خارج از محدوده‌های شرعی و قانونی منجر می‌شود، که مورد تأیید نیست. هر چند در دنیا پدیده جدیدی نیست و ریشه شکل‌گیری آن را باید در غرب جست؛ به‌طور کلی ازدواج سفید محصول مدرنیته است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/470898/ رسولی، «نگرش جوانان درباره‌ی ازدواج سفید»، 1400ش، ص63]</ref>


==ازدواج سفید در لغت و اصطلاح==
== ازدواج سفید از منظر حقوق ==
ازدواج سفید در فرهنگ آکسفورد، به معنای همباشی می‌باشد. همباشی نوعی زندگی زناشویی و برقراری رابطه جنسی بدون ثبت رسمی پیوند ازدواج است.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/424130/ عظیم پور مقدم، پایی نژاد، «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، 1390ش،ص74 ]</ref> و ازدواج سفید از نظر اسلام؛ زندگی مشترک بدون محرمیت می‌باشد. از این رو از دیدگاه اسلام پدیده ازدواج سفید که در قرون اخیر ظهور کرده و عموماً به روابط خارج از محدوده‌های شرعی و قانونی منجر می شود، که مورد تایید نیست. هر چند در دنیا پدیده جدیدی نیست و ریشه شکل گیری  آن را باید در غرب جست؛ بطور کلی ازدواج سفید محصول مدرنیته است.<ref> [http://ensani.ir/fa/article/470898/ رسولی، «نگرش جوانان درباره‌ی ازدواج سفید»، 1400ش، ص63]</ref>
قراداد دوطرفه بین دختر و پسر همراه با شروع زندگی مشترک زیر یک سقف، بدون ثبت رسمی، قانونی و حقوقی را ازدواج سفید می‌گویند. ازدواج سفید، پیوندی غیرقانونی و غیررسمی است که در آن دو طرف هیچ تعهد برای کنار هم ماندن ندارند.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2192839 علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6]</ref>
==ازدواج سفید از منظر حقوق==
قراداد دوطرفه بین دختر و پسر همراه با شروع زندگی مشترک زیر یک سقف، بدون ثبت رسمی، قانونی و حقوقی را ازدواج سفید می‌گویند. ازدواج سفید، پیوندی غیرقانونی و غیررسمی است که در آن دو طرف هیچ تعهد برای کنار هم ماندن ندارند.<ref> [https://www.magiran.com/paper/2192839 علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6]</ref>
==ازدواج سفید از منظر فقه==
ازدواج بدون لفظ از نظر فقه «نکاح معاطی» نامیده می‌شود که ازدواجی باطل است. نکاح معاطی نوعی از ازدواج است که برای تشکیل خانواده حق تمتع و رابطه زناشویی بین '''[[زن]]''' و مرد بدون‌ جاری شدن صیغه عقد برقرار می‌شود.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6</ref>
==تاریخچه ازدواج سفید==
نهاد خانواده در جهان در دهه‌های اخیر تحوّلات چشمگیری داشته است؛ ریشه‌ این تحولات را باید در انقلاب جنسی اواخر دهه‌ی 1960م، در کشورهای اروپایی و آمریکایی جست. یکی از شیوه‌های رایج در غرب، زندگی بدون ازدواج است. بیشتر از دو سوم زوج‌های آمریکایی معمولا قبل از ازدواج رسمی، مدّتی را بدون ازدواج با یکدیگر زیر یک سقف سپری می‌کنند. 


در اروپا نیز گسترش هم‌خانگی در میانه‌ی دهه‌ی 1960 م آغاز شد، در مرحله‌ اوّل در شمال این قارّه و در سوئد به وقوع پیوست و پس از مقبولیتی که در این کشور پیدا کرد، در مرحله‌دوم، شیوع بیشتری یافت و در دهه‌ی 1970 م به کشورهای مانند فرانسه، اتریش، سوئیس، آلمان، هلند و انگلستان منتشر شد. سپس در مرحله‌ سوم از حیات تاریخی خویش، در اوایل دهه‌ی 1980 م به جنوب اروپا و کشورهایی چون ایتالیا، پرتغال، اسپانیا و یونان انتقال یافت.  
== ازدواج سفید از منظر فقه ==
ازدواج بدون لفظ از نظر فقه «نکاح معاطی» نامیده می‌شود که ازدواجی باطل است. نکاح معاطی نوعی از ازدواج است که برای تشکیل خانواده حق تمتع و رابطه زناشویی بین '''[[زن]]''' و مرد بدون جاری شدن صیغه عقد برقرار می‌شود.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6</ref>


به این شکل، هم‌خانگی در اروپا با پیمودن سرزمین‌های گوناگون، به تدریج ازرفتار نابهنجار به رفتاری بهنجار و پیش پا افتاده تغییر معنا داد. امروزه هم‌خانگی نه تنها در کشورهای توسعه یافته بلکه در کشورهای در حال توسعه نیز در حال همه‌گیری است.<ref> [https://hawzah.net/fa/SpecialTopics/View/75303/3294/ رحمت آبادی، کاریزی، «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص81 ]</ref> در این بین سونامی ازدواج سفید و تغییرات الگوی خانواده، هر چند دیر ولی بالاخره به آسیا هم رسید.  
== تاریخچه ازدواج سفید ==
نهاد خانواده در جهان در دهه‌های اخیر تحوّلات چشمگیری داشته است؛ ریشه این تحولات را باید در انقلاب جنسی اواخر دههٔ ۱۹۶۰م، در کشورهای اروپایی و آمریکایی جست. یکی از شیوه‌های رایج در غرب، زندگی بدون ازدواج است. بیشتر از دو سوم زوج‌های آمریکایی معمولاً قبل از ازدواج رسمی، مدّتی را بدون ازدواج با یکدیگر زیر یک سقف سپری می‌کنند.


فرآیند جهانی شدن و اشاعه فرهنگی ارزش‌های مناطق دیگر، باعث شد هم‌خانگی را به آسیا نیز کشیده شود. هر چند در کشورهای اسیایی میزان هم‌خانگی از کشورهای اروپایی و آمریکایی بسیار کمتر است، با این حال روند رو به رشدی در سال‌های خیر داشته است.<ref>رحمت آبادی، کاریزی، «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص82</ref>
در اروپا نیز گسترش هم‌خانگی در میانهٔ دههٔ ۱۹۶۰ م آغاز شد، در مرحله اوّل در شمال این قارّه و در سوئد به وقوع پیوست و پس از مقبولیتی که در این کشور پیدا کرد، در مرحله‌دوم، شیوع بیشتری یافت و در دههٔ ۱۹۷۰ م به کشورهای مانند فرانسه، اتریش، سوئیس، آلمان، هلند و انگلستان منتشر شد. سپس در مرحله سوم از حیات تاریخی خویش، در اوایل دههٔ ۱۹۸۰ م به جنوب اروپا و کشورهایی چون ایتالیا، پرتغال، اسپانیا و یونان انتقال یافت.
==انواع ازدواج سفید==
در ازدواج سفید یا طرفین قصدی برای ازدواج شرعی دارند یا چنین قصدی ندارند و آنجا که قصد برای ازدواج شرعی دارند یا لفظ به کار می‌برند یا لفظ به کار نمی‌برند؛ بنابراین طبق این تقسیم بندی ابداعی و در طی سه عنوان مجزا به بررسی فقهی و حقوقی ازدواج سفید می‌پردازیم:
#'''فقدان قصد ازدواج شرعی''': به طور کلی یکی از مصادیق ازدواج سفید این است که طرفین بدون هیچ گونه قصدی برای ازدواج صحیح شرعی مدتی را در کنار هم باشند. در بیشتر موارد قصد هر دو طرف همباشی می‌باشد و عده محدودی برای آشنایی و ادامه زندگی روی به این ازدواج می‌آورند. بنابراین شرط قصد و رضای طرفین که از شروط اصلی نکاح است را ندارد و در نتیجه عمل هر دو طرف باطل است و ازدواج شرعی و قانونی صورت نگرفته است.<ref>[http://www.jwss.ir/article_141227.html نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش،ص92] </ref>
#'''ازدواج همراه با قصد و بدون لفظ''': در مواردی قصد طرفین از همباشی این است که برای زمانی کوتاه در کنار هم زندگی کنند تا با آشنایی و شناخت هم متوجه شوند که آیا می توانند طرف مقابل را به عنوان '''همسر''' خود انتخاب نمایند. در این مورد چون قصد به صورت لفظی بیان نشده است اجماع فقها و صراحت قانون بر این است که چنین ابزاری مورد قبول نیست و تنها با ابزار لفظی قصد طرفین بر نکاح است که رابطه زوجیت محقق می‌شود، این حالت از ازدواج همان نکاح معاطاتی است که مورد پذیرش فقه امامیه نیست.<ref>نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش،ص102</ref>
#'''ازدواج همراه با قصد و لفظ''': در این حالت از ازدواج سفید هر دو طرف با قصد ازدواج در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و علاوه بر آن ایجاب و قبول لفظی را نیز به کار می‌برند اما سایر شرایط صحت [[ازدواج]] شرعی مانند اذن ولی، بیان مهر و غیره را نادیده می‌گیرند.<ref>نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش،ص99</ref>


==علل گرایش به ازدواج سفید==
به این شکل، هم‌خانگی در اروپا با پیمودن سرزمین‌های گوناگون، به تدریج ازرفتار نابهنجار به رفتاری بهنجار و پیش پا افتاده تغییر معنا داد. امروزه هم‌خانگی نه تنها در کشورهای توسعه یافته بلکه در کشورهای در حال توسعه نیز در حال همه‌گیری است.<ref>[https://hawzah.net/fa/SpecialTopics/View/75303/3294/ رحمت آبادی، کاریزی، «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص81]</ref> در این بین سونامی ازدواج سفید و تغییرات الگوی خانواده، هر چند دیر ولی بالاخره به آسیا هم رسید.
تمایل جوانان به این نوع از زندگی علل خاص خود را دارد که مهمترین آنها عبارتند از:
#'''آموزه‌های فمینیستی''': قبول و پذیرش آموزه‌های فمینیستی یکی از عوامل اصلی گسترش ازدواج سفید در بین جوانان است. فمینیست‌ها برای دفاع از آزادی، ازدواج و تشکیل خانواده را بردگی و آن را برده‌داری قانونی برمی‌شمارند.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص83</ref>
#'''اومانیسم''': باید ریشه تزلزل خانواده و ازدواج را در فرهنگ غرب در اومانیسم یعنی اصالت بشر و خودبنیادی او جستجو کرد. اومانیسم در فرهنگ غرب عبارت است از اصالت دادن به نفس سرکش در برابر اصالت به بندگی خدا.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص83</ref>
#'''افزایش روابط دختر و پسر و آزادی‌های جنسی''': یکی دیگر از عوامل زمینه ساز ازدواج سفید افزایش [[روابط دختر و پسر]] است که با افزایش بی‌بند و باری '''[[خانواده|خانواده‌ها]]''' و غفلت آنها.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص84</ref>
#'''آزمایش میزان تفاهم و سازگاری''': بعضاً افرادی که به همباشی تمایل دارند، قصد دارند آن را به عنوان مقدمه‌ای برای ازدواج و یک دوره آزمایشی تلقّی کنند که آنها را در کسب شناخت کافی از نگرش‌ها، رفتارها و خلق و خوی یکدیگر پیش از ازدواج یاری کند. این امر به چون جنبۀ شرعی و قانونی ندارد، ازدواج نامشروع است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص84</ref> بر اساس تحقیقات، تقریبا  بیش از نیمی از زنان متاهل در آمریکا، معمولا قبل از ازدواج رابطه‌ هم‌خانگی را با همسر فعلی خود تجربه کرده اند.<ref>رسولی، «نگرش جوانان درباره ازدواج سفید»، 1400ش، ص57</ref>
#'''افزایش میل جوانان به زندگی مجردی''': افزایش سکونت در منازل انفرادی به دلایل مختلف از جمله دلایل تحصیلی، شغلی، ندادن خانه به افراد مجرد و برعکس کنار آمدن بیشتر مالکان خانه‌های استیجاری در خصوص اسکان زوج‌های هم‌خانه در مقایسه با دهه‌های گذشته، یکی از زمینه‌های مهم گرایش افراد به ازدواج سفید به شمار می‌رود. این امر نا خواسته باعث بوجود آمدن پدیده همباشی شده است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص85</ref>
#'''عدم مسئولیت‌پذیری''': ازدواج سفید چون نه در جایی ثبت می‌شود و نه تعهّد و مسئولیت مهمّی را ایجاد می‌کند و همیشه و بدون هیچ دلیلی قابل به هم زدن است روز به روز رو به گسترش است در حالی‌که نهاد خانواده و ازدواج رسمی به خاطر اینکه نیازمند مسئولیت‌پذیری است و تعهّد جدّی زوجین به یکدیگر را می‌طلبد و طبعاً آزادی آنان را محدود می‌کند، در حال کمرنگ شدن است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86</ref>
#'''مشکلات مالی و اقتصادی''': مشکلات و شرایط سخت اقتصادی یکی دیگر از عواملی است که به گزینش این نوع ازدواج‌ها دامن می‌زند. لازمه‌ ازدواج و تشکیل خانواده، داشتن استقلال اقتصادی و ثبات شغلی است؛ در حالی‌که امروزه بیکاری، تورّم، ناامنی شغلی و دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک، جوانان را از تشکیل خانواده ناامید می‌کند.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86</ref>
#'''تقلید از رسانه های نوین ارتباطی''': امروزه گسترش وسایل ارتباط جمعی از قبیل ماهواره و اینترنت در پیدایش تغییرات اجتماعی و فرهنگی نقش بسزایی داشته است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص87</ref>
==ازدواج سفید در ایران چرا و چگونه==
ازدواج سفید در ایران مسئله‌ای جدید و یک شوک فرهنگی است در این نوع از ازدواج زن و '''مرد''' با هم، هم خانه هستند و کارهای مربوط به خانواده بر دوش هر دوی آنها است با این تفاوت که از نظر قانون زن و شوهر رسمی محسوب نمی‌شوند. افرادی که، به تعهد اجتماعی و شخصی که ازدواج لازم دارد تمایل ندارند، این راه می‌تواند برای زمانی کوتاه یک مسیر میان بر برای رسیدن به غرایض جنسیشان باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1300899/ قنبریان، «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب(مدرنیته)»، 1396ش، ص171]</ref>


در ایران افزایش '''[[سن ازدواج]]''' یکی از علل اصلی شکل‌گیری این پدیده است به شکلی که جامعه ایران در دهه‌های اخیر مواردی مانند تغییر در میانگین سن ازدواج، نسبت تجرد قطعی، بالا رفتن میزان طلاق را تجربه کرده است. یکی دیگر از عوامل گرایش افراد به سوی هم‌خانگی بدون ازدواج است.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 9</ref> تورم و بیکاری، دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک و سطح بسیار بالای انتظارات خانواده‌ها از فرزندان باعث شده جوانان از تشکیل خانواده ناامید شوند.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 9</ref>
فرایند جهانی شدن و اشاعه فرهنگی ارزش‌های مناطق دیگر، باعث شد هم‌خانگی را به آسیا نیز کشیده شود. هر چند در کشورهای آسیایی میزان هم‌خانگی از کشورهای اروپایی و آمریکایی بسیار کمتر است، با این حال روند رو به رشدی در سال‌های خیر داشته است.<ref>رحمت آبادی، کاریزی، «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص82</ref>
==پانویس==
 
== انواع ازدواج سفید ==
در ازدواج سفید یا طرفین قصدی برای ازدواج شرعی دارند یا چنین قصدی ندارند و آنجا که قصد برای ازدواج شرعی دارند یا لفظ به کار می‌برند یا لفظ به کار نمی‌برند؛ بنابراین طبق این تقسیم‌بندی ابداعی و در طی سه عنوان مجزا به بررسی فقهی و حقوقی ازدواج سفید می‌پردازیم:
# '''فقدان قصد ازدواج شرعی''': به‌طور کلی یکی از مصادیق ازدواج سفید این است که طرفین بدون هیچ گونه قصدی برای ازدواج صحیح شرعی مدتی را در کنار هم باشند. در بیشتر موارد قصد هر دو طرف همباشی می‌باشد و عده محدودی برای آشنایی و ادامه زندگی روی به این ازدواج می‌آورند؛ بنابراین شرط قصد و رضای طرفین که از شروط اصلی نکاح است را ندارد و در نتیجه عمل هر دو طرف باطل است و ازدواج شرعی و قانونی صورت نگرفته است.<ref>[http://www.jwss.ir/article_141227.html نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش،ص92]</ref>
# '''ازدواج همراه با قصد و بدون لفظ''': در مواردی قصد طرفین از همباشی این است که برای زمانی کوتاه در کنار هم زندگی کنند تا با آشنایی و شناخت هم متوجه شوند که آیا می‌توانند طرف مقابل را به عنوان '''همسر''' خود انتخاب نمایند. در این مورد چون قصد به صورت لفظی بیان نشده است اجماع فقها و صراحت قانون بر این است که چنین ابزاری مورد قبول نیست و تنها با ابزار لفظی قصد طرفین بر نکاح است که رابطه زوجیت محقق می‌شود، این حالت از ازدواج همان نکاح معاطاتی است که مورد پذیرش فقه امامیه نیست.<ref>نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش، ص102</ref>
# '''ازدواج همراه با قصد و لفظ''': در این حالت از ازدواج سفید هر دو طرف با قصد ازدواج در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و علاوه بر آن ایجاب و قبول لفظی را نیز به کار می‌برند اما سایر شرایط صحت [[ازدواج]] شرعی مانند اذن ولی، بیان مهر و غیره را نادیده می‌گیرند.<ref>نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش، ص99</ref>
 
== علل گرایش به ازدواج سفید ==
تمایل جوانان به این نوع از زندگی علل خاص خود را دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند از:
# '''آموزه‌های فمینیستی''': قبول و پذیرش آموزه‌های فمینیستی یکی از عوامل اصلی گسترش ازدواج سفید در بین جوانان است. فمینیست‌ها برای دفاع از آزادی، ازدواج و تشکیل خانواده را بردگی و آن را برده‌داری قانونی برمی‌شمارند.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص83</ref>
# '''اومانیسم''': باید ریشه تزلزل خانواده و ازدواج را در فرهنگ غرب در اومانیسم یعنی اصالت بشر و خودبنیادی او جستجو کرد. اومانیسم در فرهنگ غرب عبارت است از اصالت دادن به نفس سرکش در برابر اصالت به بندگی خدا.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص83</ref>
# '''افزایش روابط دختر و پسر و آزادی‌های جنسی''': یکی دیگر از عوامل زمینه‌ساز ازدواج سفید افزایش [[روابط دختر و پسر]] است که با افزایش بی‌بند و باری '''[[خانواده]]‌ها''' و غفلت آنها.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص84</ref>
# '''آزمایش میزان تفاهم و سازگاری''': بعضاً افرادی که به همباشی تمایل دارند، قصد دارند آن را به عنوان مقدمه‌ای برای ازدواج و یک دوره آزمایشی تلقّی کنند که آنها را در کسب شناخت کافی از نگرش‌ها، رفتارها و خلق و خوی یکدیگر پیش از ازدواج یاری کند. این امر به چون جنبهٔ شرعی و قانونی ندارد، ازدواج نامشروع است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص84</ref> بر اساس تحقیقات، تقریباً بیش از نیمی از زنان متأهل در آمریکا، معمولاً قبل از ازدواج رابطه هم‌خانگی را با همسر فعلی خود تجربه کرده‌اند.<ref>رسولی، «نگرش جوانان دربارهٔ ازدواج سفید»، 1400ش، ص57</ref>
# '''افزایش میل جوانان به زندگی مجردی''': افزایش سکونت در منازل انفرادی به دلایل مختلف از جمله دلایل تحصیلی، شغلی، ندادن خانه به افراد مجرد و برعکس کنار آمدن بیشتر مالکان خانه‌های استیجاری در خصوص اسکان زوج‌های هم‌خانه در مقایسه با دهه‌های گذشته، یکی از زمینه‌های مهم گرایش افراد به ازدواج سفید به‌شمار می‌رود. این امر نا خواسته باعث بوجود آمدن پدیده همباشی شده است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص85</ref>
# '''عدم مسئولیت‌پذیری''': ازدواج سفید چون نه در جایی ثبت می‌شود و نه تعهّد و مسئولیت مهمّی را ایجاد می‌کند و همیشه و بدون هیچ دلیلی قابل به هم زدن است روز به روز رو به گسترش است در حالی‌که نهاد خانواده و ازدواج رسمی به خاطر اینکه نیازمند مسئولیت‌پذیری است و تعهّد جدّی زوجین به یکدیگر را می‌طلبد و طبعاً آزادی آنان را محدود می‌کند، در حال کمرنگ شدن است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86</ref>
# '''مشکلات مالی و اقتصادی''': مشکلات و شرایط سخت اقتصادی یکی دیگر از عواملی است که به گزینش این نوع ازدواج‌ها دامن می‌زند. لازمه ازدواج و تشکیل خانواده، داشتن استقلال اقتصادی و ثبات شغلی است؛ در حالی‌که امروزه بیکاری، تورّم، ناامنی شغلی و دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک، جوانان را از تشکیل خانواده ناامید می‌کند.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86</ref>
# '''تقلید از رسانه‌های نوین ارتباطی''': امروزه گسترش وسایل ارتباط جمعی از قبیل ماهواره و اینترنت در پیدایش تغییرات اجتماعی و فرهنگی نقش بسزایی داشته است.<ref>رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص87</ref>
 
== ازدواج سفید در ایران چرا و چگونه ==
ازدواج سفید در ایران مسئله‌ای جدید و یک شوک فرهنگی است در این نوع از ازدواج زن و '''مرد''' با هم، هم‌خانه هستند و کارهای مربوط به خانواده بر دوش هر دوی آنها است با این تفاوت که از نظر قانون زن و شوهر رسمی محسوب نمی‌شوند. افرادی که، به تعهد اجتماعی و شخصی که ازدواج لازم دارد تمایل ندارند، این راه می‌تواند برای زمانی کوتاه یک مسیر میان بر برای رسیدن به غرایض جنسیشان باشد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1300899/ قنبریان، «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب(مدرنیته)»، 1396ش، ص171]</ref>
 
در ایران افزایش '''[[سن ازدواج]]''' یکی از علل اصلی شکل‌گیری این پدیده است به شکلی که جامعه ایران در دهه‌های اخیر مواردی مانند تغییر در میانگین سن ازدواج، نسبت تجرد قطعی، بالا رفتن میزان طلاق را تجربه کرده است. یکی دیگر از عوامل گرایش افراد به سوی هم‌خانگی بدون ازدواج است.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 9</ref> تورم و بیکاری، دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک و سطح بسیار بالای انتظارات خانواده‌ها از فرزندان باعث شده جوانان از تشکیل خانواده ناامید شوند.<ref>علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 9</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
*رسولی، الهام، «نگرش جوانان درباره‌ی ازدواج سفید»، ماهنامه آفات علوم انسانی، سال پنجم، شماره پنجاهم، خردادماه 1400ش.
== منابع ==
*عظیم پور مقدم، عظیم؛ پایی نژاد، فاطمه؛ « راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، مطالعات راهبردی زنان، دوره بیست و یکم، شماره 84، تابستان 1398 ش.
* رسولی، الهام، «نگرش جوانان دربارهٔ ازدواج سفید»، ماهنامه آفات علوم انسانی، سال پنجم، شماره پنجاهم، خردادماه ۱۴۰۰ش.
*علی کریمی، رضا؛ فخاری، فاطمه؛ «جرم شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق»، فقه، حقوق و علوم جزا، شماره 15، بهار 1399ش.
* عظیم پور مقدم، عظیم؛ پایی نژاد، فاطمه؛ «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، مطالعات راهبردی زنان، دوره بیست و یکم، شماره ۸۴، تابستان ۱۳۹۸ ش.
*قنبریان، مهدی؛ «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب(مدرنیته)»، مطالعات حقوق، سال دوم، شماره هفده، زمستان 1396ش.
* علی کریمی، رضا؛ فخاری، فاطمه؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق»، فقه، حقوق و علوم جزا، شماره ۱۵، بهار ۱۳۹۹ش.
*نصرتی، علی؛ حسینی زیدی، سید ابوالقاسم؛ لشنی، موسی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، دوره 23، شماره 91، بهار 1400 ش.
* قنبریان، مهدی؛ «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب (مدرنیته)»، مطالعات حقوق، سال دوم، شماره هفده، زمستان ۱۳۹۶ش.
ویکی جنسیت
* نصرتی، علی؛ حسینی زیدی، سید ابوالقاسم؛ لشنی، موسی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، دوره ۲۳، شماره ۹۱، بهار ۱۴۰۰ ش.
ویکی ج
 
{{ازدواج}}

نسخهٔ کنونی تا ۹ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۰۹

ازدواج سفید، هم‌خانگی زن و مرد بدون پیوند رسمی ازدواج.

امروزه در پی شتاب فزاینده تغییرات اجتماعی و دگرگونی ارزش‌ها، جامعه بشری با سبک‌های زندگی نوپدیدی روبرو شده است که افزایش گونه‌های نامتعارف هم‌باشی و هم‌زیستی انسان‌ها را به دنبال داشته است. ازدواج مدنی، ازدواج بنفش، ازدواج هم‌جنس‌گرایان، ازدواج با خود، ازدواج با حیوانات، ازدواج گروهی، ازدواج با محارم، ازدواج بی‌وصال و[دیدگاه ۱] ازدواج سفید انواع پیوندهایی است که در این روزگار برای گزینش شریک زندگی، مورد توجه بعضی از انسان‌ها قرار گرفته است.

مفهوم‌شناسی ازدواج سفید

اصطلاح «ازدواج سفید» با اصطلاح «هم‌خانگی» و «هم‌باشی» دارای هم‌پوشانی مفهومی و مصداقی است. فرهنگ‌نامه‌های آمریکایی و اروپایی در مواردی که ازدواج سفید را به مفهوم هم‌باشی نزدیک دانسته‌اند[۱] و آن را به ازدواج بدون رابطه جنسی یا ازدواج بدون هدف بلندمدت معنا کرده‌اند. اما در مواردی که ازدواج سفید را با مفهوم هم‌خانگی پیوند زده‌اند آن را به زندگی کردن با یکدیگر و داشتن رابطه جنسی بدون ازدواج یا شبه ازدواج و زندگی با یکدیگر مانند زن و شوهر معنا کرده‌اند.[۲] ازدواج سفید نزد ایرانیان این‌گونه فهم می‌شود که زن و مرد بدون مشروعیت حقوقی و ثبت قانونی، گونه‌ای از هم‌باشی و هم‌خانگی را انتخاب کرده‌اند که در چارچوب ضوابط شرعی یا خارج از آن، دارای رابطه جنسی و عاطفی هستند.

ازدواج سفید، پیوندی غیرقانونی و غیررسمی است که در آن دو طرف هیچ تعهد برای کنار هم ماندن ندارند.[۳] ازدواج سفید یکی از مصادیق «نکاح معاطی»[دیدگاه ۲] و ازدواجی باطل است. نکاح معاطی نوعی از ازدواج است که برای تشکیل خانواده حق تمتع و رابطه زناشویی بین زن و مرد بدون جاری شدن صیغه عقد برقرار می‌شود.[۴]

گسترش هم‌خانگی در غرب، الگوی تازه‌ای از خانواده را به نمایش گذاشته که مهم‌ترین تغییر نهاد خانواده در دوره معاصر است.[۵] اما هم‌خانگی در ایران به الگوی نهادینه‌شده‌ای از خانواده تبدیل نشده است و اگر مشکلاتی که زنان و مردان ایرانی را به‌سوی پذیرش این سبک از زندگی سوق داده، برطرف شود بسیاری از مصادیق هم‌خانگی در ایران به ازدواج رسمی و قانونی تبدیل می‌شود.[دیدگاه ۳]

پیشینه از دواج سفید

در دوره‌های اولیه پیدایش هم‌خانگی، افرادی که توانایی مالی ازدواج رسمی و تشکیل خانواده را نداشتند از برقراری چنین رابطه‌ای استقبال می‌کردند. بعد از جنگ جهانی دوم، زنان آلمانی که شوهر خود را از دست داده بودند برای حفظ حقوق دوران بیوگی که دولت به آن‌ها پرداخت می‌کرد، غالباً هم‌خانگی را به ازدواج مجدد ترجیح می‌دادند. انقلاب جنسی که اواخر دههٔ ۱۹۶۰م در جامعه غربی پدیدار شد با عادی‌سازی روابط جنسی پیش از ازدواج، زمینه‌های فرهنگی گسترش هم‌خانگی را فراهم کرد و آن را به سبک جدید زندگی تبدیل کرد.[۶] امروزه در بسیاری از کشورهای غربی، از هم‌خانگی به‌عنوان یک رابطه قانونی حمایت می‌شود. بر اساس آمارهای رسمی، در سال ۱۹۸۹م در بریتانیا ۲۶٪ از زنان مجرد دارای رابطه هم‌باشی بوده‌اند. در سال ۲۰۱۰م در آمریکا ۱۴ میلیون نفر در قالب هم‌خانگی با یکدیگر زندگی می‌کردند. همچنین برخی از پژوهش‌ها نشان می‌دهد نیمی از زنانی که در آمریکا ازدواج رسمی خود را ثبت می‌کنند پیش از آن، رابطه هم‌خانگی را با همسر فعلی خود تجربه کرده‌اند. پدیده هم‌خانگی در استرالیا نیز از ۱۶٪ در ۱۹۷۵م به ۷۰٪ در ۲۰۰۷م رسیده است.[۷][دیدگاه ۴]

انواع ازدواج سفید

در ازدواج سفید، دو الگوی اصلی را می‌توان شناسایی کرد:

  • هم‌خانگی پیش از ازدواج؛ در این الگو، هم‌خانگی مقدمه و مرحله آزمایشی برای رسیدن به وضعیت اصلی، یعنی ازدواج رسمی است. افرادی که در این الگو به هم‌خانگی گرایش دارند برای شناخت یکدیگر و فراهم شدن موقعیت مناسب تحصیلی و اقتصادی با یکدیگر هم‌خانه می‌شوند. در ایران، بعضی از افرادی که به هم‌خانگی روی آورده‌اند، آن را مقدمه ازدواج اعلام کرده‌اند.[۸]
  • هم‌خانگی بدون ازدواج؛ در این الگو، افراد به ازدواج رسمی توجهی ندارند و به ادامه وضع موجود رضایت می‌دهند. در برخی از کشورهای غربی، هم‌خانگی قبل از ازدواج به‌سرعت جای خود را به هم‌خانگی بدون ازدواج داده است.[۹]

زمینه‌های گرایش به ازدواج سفید

در جامعهٔ ایران، مصادیق ازدواج سفید شامل انواع هم‌باشی و هم‌خانگی شرعی و غیرشرعی می‌شود؛ در همین چارچوب، پژوهشگران در بررسی زمینه‌های گرایش به ازدواج سفید، عوامل زیر را مورد توجه قرار داده‌اند:

ضعف جامعه‌پذیری

در هم‌خانگی، هر کدام از طرفین حق دارد به‌صورت آزاد انتخاب کند و تصمیم بگیرد. معنا ندارد که انسان به‌خاطر دیگری، آینده خود را به خطر اندازد. پس اگر شریک زندگی دچار عارضه‌ای شود، شخص مقابل به‌راحتی می‌تواند او را ترک کند و فرد دیگری را برگزیند. در هم‌خانگی، مرد نگران تأمین معیشت همسر یا پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی و جنسی او نیست. در مقابل، زن نیز نگران کارهای خانه و وظایف زنانه از قبیل پاسخ‌گویی به نیازهای عاطفی و جنسی همسر یا تربیت فرزند نیست. البته این‌گونه از فعالیت‌ها معمولاً به‌صورت داوطلبانه انجام می‌شود اما وظیفه آن‌ها به‌شمار نمی‌رود. ترجیح منافع فردی و سهولت در ارضای نیاز جنسی از انگیزه‌های اصلی افراد است که گریز از مسئولیت‌پذیری و روی‌آوری به ازدواج سفید را برای آنان توجیه می‌کند.[۱۰]

کمبودهای حمایتی

کمبودهای حمایتی در خانواده، زمینه گرایش فرزندان به محیط‌های جبران‌کننده را افزایش می‌دهد. این گرایش می‌تواند به‌دلیل سرخوردگی از رابطه عاطفی پیشینی یا برای مقابله با تحقیر دوستان، تشدید شود.

طغیان روحیه استقلال‌طلبی

خانواده‌هایی که از سبک فرزندپروری سخت‌گیرانه بهره می‌گیرند معمولاً با پرخاش‌گری و سرکشی فرزندان در سنین نوجوانی و جوانی روبرو می‌شوند. چنین فرزندانی تلاش می‌کنند که با سرپیچی از دستورها و خواسته‌های والدین و جامعه، خود را اثبات کنند. رهایی از بند سنت‌های جامعه، یکی از مهم‌ترین علت‌های شکل‌گیری هم‌خانگی است.[۱۱]

کم‌رنگ شدن ارزش‌ها

گسترش فرهنگ غربی در جهان موجب تضعیف سنت‌ها و ارزش‌های اجتماعی شده است. هنگامی که نظام ارزشی جامعه دستخوش دگرگونی می‌شود هنجارهای اجتماعی نیز تغییر می‌کنند. به‌همین دلیل، جوانان امروز پیوند کمتری با امور انتزاعی دارند و یادگرفته‌اند که عینی‌تر به مسائل بنگرند. از این‌رو با مفاهیم ارزشی مانند توکل بیگانه شده‌اند و تا زمانی که با محاسبات خود، از آینده مطمئن نباشند کاری نمی‌کنند.

افزایش مسائل اقتصادی

در جامعهٔ امروزی هزینه‌های زندگی مشترک افزایش چشمگیری یافته و تأمین آن توسط مرد، به‌عنوان سرپرست خانواده، مشکل‌تر شده است. افزایش نرخ بیکاری و تورم نیز این وضعیت را پیچیده‌تر می‌کند. امروزه بیکاری، تورّم، ناامنی شغلی و دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک، جوانان را از تشکیل خانواده ناامید می‌کند.[۱۲] از طرف دیگر ورود زنان به بازار کار و تغییر نگرش جامعه دربارهٔ اشتغال زنان، مطالبه‌گری حقوق زنان را در جامعه افزایش داده و موازنه ازدواج را به چالش کشیده است. همین فرایند در لایه دوم، موجب افزایش آمار طلاق در جامعه شده که نگرش منفی جوانان به ازدواج رسمی و سنتی را در پی داشته است. آداب و رسوم دست‌وپاگیری که جامعه بر ازدواج رسمی تحمیل کرده است، چالش دیگری است که افراد را به‌سوی پذیرش هم‌خانگی سوق می‌دهد؛ زیرا در هم‌باشی دو طرف بدون دخالت دیگران، شریک خود را انتخاب می‌کنند و دغدغه انواع مراسم را ندارند.[۱۳][دیدگاه ۵]

پانویس

  1. ↑ عظیم پور مقدم، پایی نژاد، «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، 1390ش،ص74
  2. ↑ احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص53.
  3. ↑ علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6
  4. ↑ علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6
  5. ↑ کریمیان و زارعی، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، 1395ش، ص40.
  6. ↑ احمدی، سفیدِ سیاه، 1399، ص55ـ56.
  7. ↑ آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص46-47.
  8. ↑ کریمیان و زارعی، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، 1395ش، ص42.
  9. ↑ آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص49.
  10. ↑ احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص67-74.
  11. ↑ آزاد ارمکی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، 1391ش، ص64.
  12. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86
  13. ↑ احمدی، سفیدِ سیاه، 1399ش، ص90-94.

دیدگاه‌های ارزیابان

  1. ↑ این انواع ازدواج درمقاله نیست. در نتیجه در هندسه هم لازم نیست که بیاید
  2. ↑ این تعبیر مقداری سنگین نیست؟
  3. ↑ منبع؟
  4. ↑ در ایران سابقه ندارد؟
  5. ↑ دکتر گرامی تلفیق درست انجام شده است. اما حق مطلب هم به نظر شما ادا شده است؟ اگر نه چه باید بکنیم؟

منابع

  • آزاد ارمکی، تقی و دیگران، «هم‌خانگی، پیدایش شکل‌های جدید خانواده در تهران»، دوفصلنامه جامعه‌پژوهی فرهنگی، شماره ۵، ۱۳۹۱ش.
  • احمدی، زهیر، سفیدِ سیاه: تحلیل و بررسی ابعاد پدیده نوظهور ازدواج سفید با رویکرد دینی و روان‌شناختی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۹۹ش.
  • کریمیان، نادر و زارعی، اقبال، «بررسی کیفی وضعیت زندگی زنان دارای رابطه هم‌خانگی با جنس مخالف»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه، سال هفتم، شماره ۲، ۱۳۹۵ش.
  • رسولی، الهام، «نگرش جوانان دربارهٔ ازدواج سفید»، ماهنامه آفات علوم انسانی، سال پنجم، شماره پنجاهم، خردادماه ۱۴۰۰ش.
  • عظیم پور مقدم، عظیم؛ پایی نژاد، فاطمه؛ «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، مطالعات راهبردی زنان، دوره بیست و یکم، شماره ۸۴، تابستان ۱۳۹۸ ش.
  • علی کریمی، رضا؛ فخاری، فاطمه؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق»، فقه، حقوق و علوم جزا، شماره ۱۵، بهار ۱۳۹۹ش.
  • قنبریان، مهدی؛ «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب (مدرنیته)»، مطالعات حقوق، سال دوم، شماره هفده، زمستان ۱۳۹۶ش.
  • نصرتی، علی؛ حسینی زیدی، سید ابوالقاسم؛ لشنی، موسی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، دوره ۲۳، شماره ۹۱، بهار ۱۴۰۰ ش.

ویکی ز

ازدواج سفید؛ همباشی زن و مرد بدون پیوند رسمی ازدواج.

ازدواج سفید نوعی رابطهٔ عاطفی- جنسی بین زن و مرد است که در آن طرفین بدون صیغه نکاح شرعی، یا کامل نبودن شروط ازدواج و بدون ثبت قانونی اقدام به تشکیل زندگی مشترک می‌کنند؛ لذا زندگی زناشویی بدون ازدواج رسمی یا زندگی مشترک بدون ازدواج را ازدواج سفید می‌نامند.

در فرهنگ غرب آن را به عنوان همباشی و هم‌خانگی معرفی می‌کنند. ازدواج سفید علل و زمینه‌های مختلفی دارد مانند اومانیسم، آموزه‌های فمینیستی، افزایش روابط بی قید پسر و دختر و آزادی‌های جنسی، آزمایش میزان تفاهم و سازگاری، گسترش سکونت فردی و…

ازدواج سفید در لغت و اصطلاح

ازدواج سفید در فرهنگ آکسفورد، به معنای همباشی می‌باشد. همباشی نوعی زندگی زناشویی و برقراری رابطه جنسی بدون ثبت رسمی پیوند ازدواج است.[۱] و ازدواج سفید از نظر اسلام؛ زندگی مشترک بدون محرمیت می‌باشد. از این رو از دیدگاه اسلام پدیده ازدواج سفید که در قرون اخیر ظهور کرده و عموماً به روابط خارج از محدوده‌های شرعی و قانونی منجر می‌شود، که مورد تأیید نیست. هر چند در دنیا پدیده جدیدی نیست و ریشه شکل‌گیری آن را باید در غرب جست؛ به‌طور کلی ازدواج سفید محصول مدرنیته است.[۲]

ازدواج سفید از منظر حقوق

قراداد دوطرفه بین دختر و پسر همراه با شروع زندگی مشترک زیر یک سقف، بدون ثبت رسمی، قانونی و حقوقی را ازدواج سفید می‌گویند. ازدواج سفید، پیوندی غیرقانونی و غیررسمی است که در آن دو طرف هیچ تعهد برای کنار هم ماندن ندارند.[۳]

ازدواج سفید از منظر فقه

ازدواج بدون لفظ از نظر فقه «نکاح معاطی» نامیده می‌شود که ازدواجی باطل است. نکاح معاطی نوعی از ازدواج است که برای تشکیل خانواده حق تمتع و رابطه زناشویی بین زن و مرد بدون جاری شدن صیغه عقد برقرار می‌شود.[۴]

تاریخچه ازدواج سفید

نهاد خانواده در جهان در دهه‌های اخیر تحوّلات چشمگیری داشته است؛ ریشه این تحولات را باید در انقلاب جنسی اواخر دههٔ ۱۹۶۰م، در کشورهای اروپایی و آمریکایی جست. یکی از شیوه‌های رایج در غرب، زندگی بدون ازدواج است. بیشتر از دو سوم زوج‌های آمریکایی معمولاً قبل از ازدواج رسمی، مدّتی را بدون ازدواج با یکدیگر زیر یک سقف سپری می‌کنند.

در اروپا نیز گسترش هم‌خانگی در میانهٔ دههٔ ۱۹۶۰ م آغاز شد، در مرحله اوّل در شمال این قارّه و در سوئد به وقوع پیوست و پس از مقبولیتی که در این کشور پیدا کرد، در مرحله‌دوم، شیوع بیشتری یافت و در دههٔ ۱۹۷۰ م به کشورهای مانند فرانسه، اتریش، سوئیس، آلمان، هلند و انگلستان منتشر شد. سپس در مرحله سوم از حیات تاریخی خویش، در اوایل دههٔ ۱۹۸۰ م به جنوب اروپا و کشورهایی چون ایتالیا، پرتغال، اسپانیا و یونان انتقال یافت.

به این شکل، هم‌خانگی در اروپا با پیمودن سرزمین‌های گوناگون، به تدریج ازرفتار نابهنجار به رفتاری بهنجار و پیش پا افتاده تغییر معنا داد. امروزه هم‌خانگی نه تنها در کشورهای توسعه یافته بلکه در کشورهای در حال توسعه نیز در حال همه‌گیری است.[۵] در این بین سونامی ازدواج سفید و تغییرات الگوی خانواده، هر چند دیر ولی بالاخره به آسیا هم رسید.

فرایند جهانی شدن و اشاعه فرهنگی ارزش‌های مناطق دیگر، باعث شد هم‌خانگی را به آسیا نیز کشیده شود. هر چند در کشورهای آسیایی میزان هم‌خانگی از کشورهای اروپایی و آمریکایی بسیار کمتر است، با این حال روند رو به رشدی در سال‌های خیر داشته است.[۶]

انواع ازدواج سفید

در ازدواج سفید یا طرفین قصدی برای ازدواج شرعی دارند یا چنین قصدی ندارند و آنجا که قصد برای ازدواج شرعی دارند یا لفظ به کار می‌برند یا لفظ به کار نمی‌برند؛ بنابراین طبق این تقسیم‌بندی ابداعی و در طی سه عنوان مجزا به بررسی فقهی و حقوقی ازدواج سفید می‌پردازیم:

  1. فقدان قصد ازدواج شرعی: به‌طور کلی یکی از مصادیق ازدواج سفید این است که طرفین بدون هیچ گونه قصدی برای ازدواج صحیح شرعی مدتی را در کنار هم باشند. در بیشتر موارد قصد هر دو طرف همباشی می‌باشد و عده محدودی برای آشنایی و ادامه زندگی روی به این ازدواج می‌آورند؛ بنابراین شرط قصد و رضای طرفین که از شروط اصلی نکاح است را ندارد و در نتیجه عمل هر دو طرف باطل است و ازدواج شرعی و قانونی صورت نگرفته است.[۷]
  2. ازدواج همراه با قصد و بدون لفظ: در مواردی قصد طرفین از همباشی این است که برای زمانی کوتاه در کنار هم زندگی کنند تا با آشنایی و شناخت هم متوجه شوند که آیا می‌توانند طرف مقابل را به عنوان همسر خود انتخاب نمایند. در این مورد چون قصد به صورت لفظی بیان نشده است اجماع فقها و صراحت قانون بر این است که چنین ابزاری مورد قبول نیست و تنها با ابزار لفظی قصد طرفین بر نکاح است که رابطه زوجیت محقق می‌شود، این حالت از ازدواج همان نکاح معاطاتی است که مورد پذیرش فقه امامیه نیست.[۸]
  3. ازدواج همراه با قصد و لفظ: در این حالت از ازدواج سفید هر دو طرف با قصد ازدواج در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و علاوه بر آن ایجاب و قبول لفظی را نیز به کار می‌برند اما سایر شرایط صحت ازدواج شرعی مانند اذن ولی، بیان مهر و غیره را نادیده می‌گیرند.[۹]

علل گرایش به ازدواج سفید

تمایل جوانان به این نوع از زندگی علل خاص خود را دارد که مهم‌ترین آنها عبارتند از:

  1. آموزه‌های فمینیستی: قبول و پذیرش آموزه‌های فمینیستی یکی از عوامل اصلی گسترش ازدواج سفید در بین جوانان است. فمینیست‌ها برای دفاع از آزادی، ازدواج و تشکیل خانواده را بردگی و آن را برده‌داری قانونی برمی‌شمارند.[۱۰]
  2. اومانیسم: باید ریشه تزلزل خانواده و ازدواج را در فرهنگ غرب در اومانیسم یعنی اصالت بشر و خودبنیادی او جستجو کرد. اومانیسم در فرهنگ غرب عبارت است از اصالت دادن به نفس سرکش در برابر اصالت به بندگی خدا.[۱۱]
  3. افزایش روابط دختر و پسر و آزادی‌های جنسی: یکی دیگر از عوامل زمینه‌ساز ازدواج سفید افزایش روابط دختر و پسر است که با افزایش بی‌بند و باری خانواده‌ها و غفلت آنها.[۱۲]
  4. آزمایش میزان تفاهم و سازگاری: بعضاً افرادی که به همباشی تمایل دارند، قصد دارند آن را به عنوان مقدمه‌ای برای ازدواج و یک دوره آزمایشی تلقّی کنند که آنها را در کسب شناخت کافی از نگرش‌ها، رفتارها و خلق و خوی یکدیگر پیش از ازدواج یاری کند. این امر به چون جنبهٔ شرعی و قانونی ندارد، ازدواج نامشروع است.[۱۳] بر اساس تحقیقات، تقریباً بیش از نیمی از زنان متأهل در آمریکا، معمولاً قبل از ازدواج رابطه هم‌خانگی را با همسر فعلی خود تجربه کرده‌اند.[۱۴]
  5. افزایش میل جوانان به زندگی مجردی: افزایش سکونت در منازل انفرادی به دلایل مختلف از جمله دلایل تحصیلی، شغلی، ندادن خانه به افراد مجرد و برعکس کنار آمدن بیشتر مالکان خانه‌های استیجاری در خصوص اسکان زوج‌های هم‌خانه در مقایسه با دهه‌های گذشته، یکی از زمینه‌های مهم گرایش افراد به ازدواج سفید به‌شمار می‌رود. این امر نا خواسته باعث بوجود آمدن پدیده همباشی شده است.[۱۵]
  6. عدم مسئولیت‌پذیری: ازدواج سفید چون نه در جایی ثبت می‌شود و نه تعهّد و مسئولیت مهمّی را ایجاد می‌کند و همیشه و بدون هیچ دلیلی قابل به هم زدن است روز به روز رو به گسترش است در حالی‌که نهاد خانواده و ازدواج رسمی به خاطر اینکه نیازمند مسئولیت‌پذیری است و تعهّد جدّی زوجین به یکدیگر را می‌طلبد و طبعاً آزادی آنان را محدود می‌کند، در حال کمرنگ شدن است.[۱۶]
  7. مشکلات مالی و اقتصادی: مشکلات و شرایط سخت اقتصادی یکی دیگر از عواملی است که به گزینش این نوع ازدواج‌ها دامن می‌زند. لازمه ازدواج و تشکیل خانواده، داشتن استقلال اقتصادی و ثبات شغلی است؛ در حالی‌که امروزه بیکاری، تورّم، ناامنی شغلی و دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک، جوانان را از تشکیل خانواده ناامید می‌کند.[۱۷]
  8. تقلید از رسانه‌های نوین ارتباطی: امروزه گسترش وسایل ارتباط جمعی از قبیل ماهواره و اینترنت در پیدایش تغییرات اجتماعی و فرهنگی نقش بسزایی داشته است.[۱۸]

ازدواج سفید در ایران چرا و چگونه

ازدواج سفید در ایران مسئله‌ای جدید و یک شوک فرهنگی است در این نوع از ازدواج زن و مرد با هم، هم‌خانه هستند و کارهای مربوط به خانواده بر دوش هر دوی آنها است با این تفاوت که از نظر قانون زن و شوهر رسمی محسوب نمی‌شوند. افرادی که، به تعهد اجتماعی و شخصی که ازدواج لازم دارد تمایل ندارند، این راه می‌تواند برای زمانی کوتاه یک مسیر میان بر برای رسیدن به غرایض جنسیشان باشد.[۱۹]

در ایران افزایش سن ازدواج یکی از علل اصلی شکل‌گیری این پدیده است به شکلی که جامعه ایران در دهه‌های اخیر مواردی مانند تغییر در میانگین سن ازدواج، نسبت تجرد قطعی، بالا رفتن میزان طلاق را تجربه کرده است. یکی دیگر از عوامل گرایش افراد به سوی هم‌خانگی بدون ازدواج است.[۲۰] تورم و بیکاری، دشواری‌های فراوان تأمین و مدیریت زندگی مشترک و سطح بسیار بالای انتظارات خانواده‌ها از فرزندان باعث شده جوانان از تشکیل خانواده ناامید شوند.[۲۱]

پانویس

  1. ↑ عظیم پور مقدم، پایی نژاد، «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، 1390ش،ص74
  2. ↑ رسولی، «نگرش جوانان درباره‌ی ازدواج سفید»، 1400ش، ص63
  3. ↑ علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6
  4. ↑ علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 6
  5. ↑ رحمت آبادی، کاریزی، «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص81
  6. ↑ رحمت آبادی، کاریزی، «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص82
  7. ↑ نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش،ص92
  8. ↑ نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش، ص102
  9. ↑ نصرتی؛ حسینی زیدی؛ لشنی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، 1391ش، ص99
  10. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص83
  11. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص83
  12. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص84
  13. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص84
  14. ↑ رسولی، «نگرش جوانان دربارهٔ ازدواج سفید»، 1400ش، ص57
  15. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص85
  16. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86
  17. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص86
  18. ↑ رحمت آبادی؛ کاریزی؛ «ازدواج سفید؛ پیامدها و خطرات»، 1396ش، ص87
  19. ↑ قنبریان، «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب(مدرنیته)»، 1396ش، ص171
  20. ↑ علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 9
  21. ↑ علی کریمی؛ فخاری؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق اسلامی»، ص 9

منابع

  • رسولی، الهام، «نگرش جوانان دربارهٔ ازدواج سفید»، ماهنامه آفات علوم انسانی، سال پنجم، شماره پنجاهم، خردادماه ۱۴۰۰ش.
  • عظیم پور مقدم، عظیم؛ پایی نژاد، فاطمه؛ «راهکارهای مقابله با ازدواج سفید از منظر قرآن و روایات»، مطالعات راهبردی زنان، دوره بیست و یکم، شماره ۸۴، تابستان ۱۳۹۸ ش.
  • علی کریمی، رضا؛ فخاری، فاطمه؛ «جرم‌شناسی ازدواج سفید با رویکرد فقه و حقوق»، فقه، حقوق و علوم جزا، شماره ۱۵، بهار ۱۳۹۹ش.
  • قنبریان، مهدی؛ «بررسی ازدواج سفید در نظام حقوقی ایران و غرب (مدرنیته)»، مطالعات حقوق، سال دوم، شماره هفده، زمستان ۱۳۹۶ش.
  • نصرتی، علی؛ حسینی زیدی، سید ابوالقاسم؛ لشنی، موسی؛ «ازدواج سفید از منظر فقهی_ حقوقی»، مطالعات راهبردی زنان، دوره ۲۳، شماره ۹۱، بهار ۱۴۰۰ ش.

ویکی ج

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=ازدواج_سفید&oldid=49172»