پرش به محتوا

احساس تنهایی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
دیداریویکی‌متن
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۴۰۵ ویرایش‌ها
صفحه‌ای تازه حاوی «<big>'''احساس تنهایی'''</big>؛ احساس ترس از دست دادن و تنها شدن.<br> احساس تنهایی، در واقع احساس ترس از قطع شدن رابطه و یا بیگانگی با دیگران است. کسانی‌که همواره احساس تنهایی دارند ممکن است بیش از حد به دیگران وابسته شده باشند که منجر به تشخیص اختلال...» ایجاد کرد
 
ابرابزار
 
(۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''احساس تنهایی'''</big>؛ احساس ترس از دست دادن و تنها شدن.<br>
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =
| زیرنویس تصویر    =
| image_alt        =
| فایل پادکست      =
| حجم فایلپادکست    =
| تاریخ پادکست      =
| زیرنویس عنوان    =
| عنوان اصلی        =احساس تنهایی
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =روان‌شناسی و سلامت روان
| نوع مفهوم        =مفهوم روان‌شناختی و عاطفی
| معنای اصطلاحی      =تجربه‌ای ذهنی و ناخوشایند ناشی از ناکافی بودن روابط اجتماعی یا عاطفی
| حوزه کاربرد      =روان‌شناسی و علوم اجتماعی
| گستره جغرافیایی  =جهانی
| منشأ تاریخی      =
| نخستین کاربرد    =
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =افسردگی{{سخ}}اضطراب{{سخ}}روابط اجتماعی
| اهمیت            =بالا در سلامت روان و کیفیت زندگی
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}


احساس تنهایی، در واقع احساس [[ترس]] از قطع شدن رابطه و یا بیگانگی با دیگران است. کسانی‌که همواره احساس تنهایی دارند ممکن است بیش از حد به دیگران وابسته شده باشند که منجر به تشخیص اختلال ترس از تنهایی یا مونوفوبیا می‌شود.
'''احساس تنهایی'''، احساس ترس از دست دادن و تنها شدن.
==مفهوم‌شناسی==
 
احساس تنهایی، تجربۀ فردی ناخوشایند، منفی، عذاب‌آور و دردناکی است که منجر به احساس بی‌حوصلگی، بی‌فایدگی، ناامیدی، [[افسردگی]]، [[اضطراب]] و تیره و تار دیدن دنیا می‌شود.<ref>Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).</ref> این در حالی است که انسان‌ها، با نیاز به ارتباط و صمیمیت متولد شده و در شدت این نیاز و چگونگی برآوردن آن، تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. آدمی، برای پاسخ دادن به این نیاز، باید تعاملات مثبت و زیادی با افراد دیگر در یک موقعیت باثبات برقرار کند که منجر به شادکامی و سعادت طرفین شود. در نتیجه، افرادی که در برقراری ارتباط و حفظ روابط رضایت‌بخش با دیگران ناتوان هستند، به احتمال زیاد، حس محرومیتی را تجربه خواهند کرد که با احساس تنهایی نشان داده می‌شود.<ref>شیخ‌الاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.</ref>  
احساس تنهایی، در واقع احساس [[ترس]] از قطع‌شدن رابطه یا بیگانگی با دیگران است. کسانی‌که همواره احساس تنهایی دارند ممکن است بیش از حد به دیگران وابسته شده باشند که منجر به اختلال [[ترس از تنهایی]] یا مونوفوبیا می‌شود.
==تاریخچه==
 
احساس تنهایی، یکی از سازه‌های پیچیدۀ روان‌شناختی است که نزد فلاسفه نیز مورد بحث بوده است. در گذشته، این احساس، به‌عنوان یک مفهوم مثبت و به‌معنای کناره‌گیری داوطلبانۀ فرد از درگیری‌های روزمرۀ زندگی به‌منظور رسیدن به اهداف بالاتر تلقی می‌شد؛ اما امروزه، در علم [[روان‌شناسی]]، به احساس تنهایی، نگرش مثبتی نداشته و آن را حالتی در نظر می‌گیرند که در آن، فرد، فقدان روابط با دیگران را درک یا تجربه کرده و نیز شامل عناصر مهمی همچون احساس نامطلوب فقدان، از دست دادن همدم، جنبه‌های ناخوشایند و منفی روابط از دست رفته و از دست دادن سطح کیفی روابط با دیگری است. همچنین، این سازه، در گذشته، با مشکلات دیگری همچون [[افسردگی]]، کم‌رویی، [[خشم]] و رفتار خودانزواطلبانه مفهوم‌سازی شده بود. این در حالی است که امروزه، احساس تنهایی یک سازۀ روان‌شناختی مستقل از دیگر مشکلات در نظر گرفته شده که خطرات منحصر به فردی دارد.<ref> [https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیم‌زاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123-141.]</ref> 
== تعریف ==
==ویژگی‌ها==
احساس تنهایی تجربه‌ای ذهنی و ناخوشایند است که می‌تواند با عواطفی مانند [[ناامیدی]]، [[اضطراب]]، [[افسردگی]] و احساس بی‌ارزشی همراه باشد.<ref>Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).</ref> این پدیده معمولاً در شرایطی بروز می‌کند که نیاز بنیادین انسان به ارتباط و صمیمیت به‌طور رضایت‌بخش تأمین نشود. افراد از نظر شدت این نیاز و شیوهٔ برآوردن آن متفاوت‌اند، اما ناتوانی در ایجاد یا حفظ روابط پایدار و رضایت‌بخش می‌تواند به احساس محرومیت و در نتیجه تجربهٔ تنهایی بینجامد.<ref>شیخ‌الاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.</ref>
هرچند، تعاریف بسیاری متنوعی از احساس تنهایی توسط کارشناسان، در حوزه‌های مختلف علوم ارائه شده، اما چهار خصوصیت مورد توافق همگان بوده است:
 
# احساس تنهایی با نقص‌هایی در روابط اجتماعی همراه است؛ 
در [[روان‌شناسی]] میان تنها زیستن و احساس تنهایی تمایز قائل می‌شوند. احساس تنهایی زمانی رخ می‌دهد که [[روابط اجتماعی]] مهم از نظر کمی یا کیفی ناکافی باشند.<ref>شیخ‌الاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.</ref> در مقابل، تنها بودن اگر به‌صورت انتخابی و تحت کنترل فرد باشد، می‌تواند تجربه‌ای مثبت تلقی شود؛<ref>[https://zehnemovafagh.com/enjoy-being-alone/ «چطور از تنهایی لذت ببریم»، وب‌سایت ذهن موفق.]</ref> با این حال، احساس تنهایی غالباً با ترس از فقدان یا تنهاشدن، که در برخی موارد به‌صورت هراس از تنهایی (مونوفوبیا) توصیف می‌شود، ارتباط دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/loneliness7-ways-deal.html «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
# حداقل بخشی از این احساس، ذهنی بوده و به انتظارات و ادراک افراد وابسته است؛
 
# همواره پدیده‌ای ناخوشایند تلقی شده است؛ 
== احساس تنهایی در گذر زمان ==
# افرادی که دچار این احساس هستند، برانگیخته می‌شوند تا از شدت آن بکاهند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/847413/fa مدنی‌پور، «رابطۀ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش.]</ref>  
احساس تنهایی، یکی از سازه‌های پیچیدهٔ روان‌شناختی است که نزد فلاسفه نیز مورد بحث بوده است. در گذشته، این احساس، به‌عنوان یک مفهوم مثبت و به معنای کناره‌گیری داوطلبانهٔ فرد از درگیری‌های روزمرهٔ زندگی به‌منظور رسیدن به اهداف بالاتر تلقی می‌شد؛ اما امروزه، در علم [[روان‌شناسی]]، به احساس تنهایی، نگرش مثبتی نداشته و آن را حالتی در نظر می‌گیرند که در آن، فرد، فقدان روابط با دیگران را درک یا تجربه کرده و نیز شامل عناصر مهمی همچون احساس نامطلوب فقدان، از دست دادن همدم، جنبه‌های ناخوشایند و منفی روابط ازدست‌رفته و از دست دادن سطح کیفی روابط با دیگری است. همچنین، این سازه، در گذشته، با مشکلات دیگری همچون [[افسردگی]]، [[کم‌رویی]]، [[خشم]] و رفتار خودانزواطلبانه مفهوم‌سازی شده بود. این در حالی است که امروزه، احساس تنهایی یک سازهٔ روان‌شناختی مستقل از دیگر مشکلات در نظر گرفته شده که خطرات منحصربه‌فردی دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیم‌زاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123.]</ref>
==عوامل==
 
بررسی‌های صورت‌گرفته توسط کارشناسان، هفت مقیاس را از جمله عوامل تشکیل‌دهندۀ احساس تنهایی می‌دانند:  
== ویژگی‌ها ==
# هیجانی / فردی: تجربۀ احساس فاعلی منفی یا ناخوشایند، برآورده نشدن خواسته‌ها (عاطفی) و انتظارها (عقلانی)؛ دلتنگی مبهم، داشتن نقش‌های متفاوت در زندگی (مسئولیت ناخواسته)، عدم صمیمیت، عدم ارضای نیازها، ناتوانی در بیان، بی‌هیجانی، احساس طردشدگی و ترس از دست دادن.  
با وجود ارائهٔ تعاریف گوناگون از احساس تنهایی در حوزه‌های مختلف علمی، چند ویژگی اساسی در بیشتر این تعاریف مشترک است:
# اجتماعی: ناهمخوانی بین روابط اجتماعی واقعی و مورد نیاز فرد؛ نارضایتی از روابط بین فردی، درک نشدن توسط دیگران، بی‌محبتی و بی‌توجهی، نداشتن دوست (صمیمی)، نداشتن پشتیبان عاطفی و روانی، مقایسۀ خود با دیگران و تفاوت داشتن با آنها.  
* این احساس معمولاً با کاستی در روابط اجتماعی همراه است.
# خانوادگی: نارضایتی فاعلی از روابط با [[خانواده]]؛ عدم درک توسط خانواده، احساس تنهایی در خانواده، انتظارهای والدین، کنار گذاشته شدن توسط خانواده و [[پدر]] و [[مادر]] با شخصیت منفی.
* بخشی از آن ماهیتی ذهنی دارد و به انتظارات و ادراک فرد از روابط اجتماعی وابسته است.
# احساساتی: عدم وجود رابطۀ عاشقانه ارضاکننده؛ نداشتن همراه مناسب برای تقسیم [[غم]] و [[شادی]] و دریافت حمایت از یک رابطۀ صمیمی.
* به‌طور کلی تجربه‌ای ناخوشایند تلقی می‌شود.
# گروه‌های بزرگ‌تر: عدم وجود روابط محلی، فرهنگی، ورزشی و دانشجویی؛ عدم تعلق به گروه و دریافت حمایت در محل زندگی.  
* افراد در مواجهه با این وضعیت معمولاً برای کاهش یا رفع آن انگیزه می‌یابند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/847413/fa مدنی‌پور و سپاه منصور، «رابطۀ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش، ص۱۱۵۵.]</ref>
# هستی‌گرا: شرایط وجودی نخستین و اجتناب‌ناپذیر هستی که راه حل دائمی ندارند؛ جلوتر بودن از زمان خود، بی‌همتایی و منحصر به فرد بودن و اجتناب‌ناپذیر بودن احساس تنهایی.  
 
# مذهبی / معنوی: دور شدن از خداوند و عدم فعالیت مورد رغبت؛ ناتوانی در راز و نیاز، از دست دادن خدا، تصور موقتی بودن همه چیز، مشغول نبودن با کتاب‌ها، نوشته‌ها و فعالیت‌هایی مانند ورزش و موسیقی.<ref>[https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیم‌زاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123-141.]</ref>  
== علائم ==
==علائم==
برخی نشانه‌های گزارش‌شدهٔ احساس تنهایی شامل مجموعه‌ای از علائم روان‌شناختی و جسمانی است. این علائم می‌تواند دربرگیرندهٔ اضطراب شدید و نامتناسب با موقعیت، ترس مفرط هنگام تصور یا تجربهٔ تنها بودن، و احساس نادیده گرفته‌شدن حتی در جمع باشد.<ref>[https://zehnemovafagh.com/enjoy-being-alone/ «چطور از تنهایی لذت ببریم»، وب‌سایت ذهن موفق.]</ref> همچنین تلاش افراطی برای اجتناب از انزوا،<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/loneliness7-ways-deal.html «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> دشواری در حفظ روابط عاطفی رضایت‌بخش و تجربهٔ تنهایی در بستر رابطه از دیگر ویژگی‌های مطرح‌شده است.<ref>[https://ravandarman.com/blog/monophobia/ «ترس از تنهایی چیست و راهکارهای رفع آن کدامند؟»، وب‌سایت روان درمان.]</ref> در برخی موارد، واکنش‌های جسمانی مانند افزایش ضربان قلب، تنگی قفسهٔ سینه، اختلال تنفسی، سرگیجه، تهوع<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/loneliness7-ways-deal.html «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> یا حملات وحشت‌زدگی نیز گزارش شده است.<ref>[https://ravandarman.com/blog/monophobia/ «ترس از تنهایی چیست و راهکارهای رفع آن کدامند؟»، وب‌سایت روان درمان.]</ref>
برخی از علائم احساس تنهایی به شرح زیر هستند:
 
# سرگیجه، غش یا حالت تهوع در تنهایی؛
== عوامل پیدایش و تداوم ==
# تجربۀ [[اضطراب]] شدید نامتناسب با وضعیت؛
رویکردها و نظریات مختلفی پیرامون علل پیدایش و تداوم احساس تنهایی مطرح شده‌اند:
# احساس ترس بی‌اندازه، در زمان فکر کردن به تنهایی؛
# '''رویکرد روان‌تحلیلی''': احساس تنهایی، تجربه‌ای پایدار و طاقت‌فرسا است که در فرد نفوذ کرده و به‌تدریج قلب او را فرسوده می‌کند. این دیدگاه روان‌شناسی بر این باور است که احساس تنهایی، ریشه در طفولیت دارد.
# احساس تنهایی در جمع یا نادیده گرفته شدن حتی در یک گروه یا جمعیت؛
# '''رویکرد وجودگرایی''': احساس تنهایی، پدیده‌ای نافذ، عالم‌گیر و گریزناپذیر است که به سراغ هر انسانی، فارغ از [[نژاد]]، سن، [[جنس]] و [[فرهنگ]] می‌رود.
# تلاش زیاد برای جلوگیری از منزوی شدن؛
# '''رویکرد نیازهای اجتماعی''': احساس تنهایی، در غیاب یک رابطهٔ مورد نیاز یا مجموعه‌ای از روابط است که همگی صمیمانه یا دمساز نبوده اما نیازهای اجتماعی ذاتی فرد را تأمین می‌کنند.
# افزایش ضربان قلب، گرفتگی قفسۀ سینه و مشکل تنفسی در تنهایی؛
# '''رویکرد ناهماهنگی شناختی''': فرآیندهای شناختی، نقطهٔ مرکزی تنهایی هستند. این دیدگاه بر این باور است که تنهایی، محصول عدم تناسب ادراک شده بین موقعیت‌های اجتماعی ایده‌آل و موقعیت اجتماعی موجود، به‌دلیل خطاهای شناختی است.
# موارد وحشت‌زدگی؛
# '''رویکرد تعامل‌گرا''': احساس تنهایی ناشی از فعل و انفعالات و اثرات متقابل شخصی، فرهنگی و عوامل موقعیتی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/999927/fa ابراهیمی، «عوامل و زمینه‌های احساس تنهایی زنان»، 2020م، ص1-27.]</ref>
# عدم توانایی در حفظ روابط سالم و احساس تنهایی در رابطۀ عاطفی؛
 
# باور به رخ دادن یک اتفاق فاجعه بار در زمان تنهایی.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%20%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3,%D8%AA%D8%B1%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%20%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%20%D9%85%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF. طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وب‌سایت هنر زندگی.]</ref>  
بر پایهٔ برخی پژوهش‌ها، احساس تنهایی در چند بُعد یا مقیاس تحلیلی بررسی شده است که هر یک به جنبه‌ای از عوامل آن اشاره دارند:<ref>[https://www.sid.ir/paper/101561/fa رحیم‌زاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123-141.]</ref>
==درمان==
{| class="wikitable"
متخصصان، عوامل اجتماعی و روانی بسیاری را در راستای درمان این احساس و پیامدهای آن معرفی کرده‌اند:
! مقیاس
# حمایت اجتماعی: این نوع از حمایت، تعهدات متقابلی را پدید می‌آورد که موجب احساس دوست داشته شدن، مراقبت، عزت نفس و ارزشمند بودن، می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/847413/fa مدنی‌پور، «رابطۀ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش.]</ref> 
! توضیح
# استفاده از تکنیک‌های کسب آرامش: مانند شیوه‌های خاص تنفس، تمرینات آرام‌سازی عضلانی و تصویرسازی ذهنی هدایت‌شده.
|-
# استفاده از حواس‌پرتی: مانند پخش موسیقی یا صدای تلویزیون.
| هیجانی / فردی
# حساسیت‌زدایی: فرآیندی که در آن، همزمان با تمرین تکنیک‌هایی برای حفظ آرامش خود در معرض موقعیت‌هایی قرار می‌گیرید که باعث ایجاد اضطراب می‌شود. این تمرین‌ها، به آرامی فرد و ذهنیت او را نسبت به تنهایی تغییر می‌دهد.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%20%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3,%D8%AA%D8%B1%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%20%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%20%D9%85%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF. طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وب‌سایت هنر زندگی.]</ref>  
| تجربهٔ عواطف منفی ناشی از برآورده نشدن نیازها و انتظارات، احساس دلتنگی، فقدان صمیمیت، ناتوانی در بیان هیجانات، احساس طردشدگی یا ترس از دست دادن.
|-
==تفاوت تنهایی و احساس تنهایی==
| اجتماعی
روان‌شناسان معتقدند که احساس تنهایی با زندگی کردن به تنهایی، مترادف نیست. در حقیقت، احساس تنهایی، زمانی رخ می‌دهد که تعاملات مهم و معنادار اجتماعی از نظر کیفی یا کمی دچار نقص شوند.<ref>شیخ‌الاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.</ref> تنها بودن در صورتی‌که تحت کنترل فرد باشد، می‌تواند لذت‌بخش و مثبت باشد، اما احساس تنهایی، ناشی از ترس از دست دادن و تنها شدن است.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%20%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3,%D8%AA%D8%B1%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%20%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%20%D9%85%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF. طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وب‌سایت هنر زندگی.]</ref> 
| ناهمخوانی میان روابط اجتماعی موجود و روابط مطلوب فرد، نارضایتی از تعاملات بین‌فردی، فقدان دوست صمیمی یا حمایت عاطفی و احساس درک‌نشدن، مقایسهٔ خود با دیگران.
==رویکردها==
|-
رویکردها و نظریات مختلفی پیرامون علل پیدایش و تداوم احساس تنهایی مطرح شده‌اند:
| خانوادگی
# رویکرد روان تحلیلی Zilboorg: او معتقد بود که احساس تنهایی، تجربه‌ای پایدار و طاقت‌فرسا است که در فرد نفوذ کرده و به‌تدریج قلب او را فرسوده می‌کند. این دیدگاه روانشناسی بر این باور است که احساس تنهایی، ریشه در طفولیت دارد. 
| نارضایتی از روابط درون [[خانواده]]، احساس بی‌توجهی یا کنار گذاشته شدن و ادراک عدم حمایت یا درک متقابل.
# رویکرد وجودگرایی: بر اساس این رویکرد، احساس تنهایی، پدیده‌ای نافذ، عالم‌گیر و گریزناپذیر است که به سراغ هر انسانی، فارغ از نژاد، سن، جنس و فرهنگ می‌رود. 
|-
# رویکرد نیازهای اجتماعی: مطابق این دیدگاه، احساس تنهایی، در غیاب یک رابطۀ مورد نیاز یا مجموعه‌ای از روابط است که همگی صمیمانه یا دمساز نبوده اما نیازهای اجتماعی ذاتی فرد را تأمین می‌کنند. 
| عاطفی
# رویکرد ناهماهنگی شناختی: بر اساس این دیدگاه، فرآیندهای شناختی نقطۀ مرکزی تنهایی هستند. این دیدگاه بر این باور است که تنهایی، محصول عدم تناسب ادراک شده بین موقعیت‌های اجتماعی ایده‌آل و موقعیت اجتماعی موجود، به‌دلیل خطاهای شناختی است. 
| فقدان رابطهٔ صمیمی یا عاشقانهٔ رضایت‌بخش و نبود همراهی برای سهیم شدن در [[غم]] و [[شادی]].
# رویکرد تعامل‌گرا: دیدگاه تعاملی، احساس تنهایی را ناشی از فعل و انفعالات و اثرات متقابل شخصی، فرهنگی و عوامل موقعیتی می‌داند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/999927/fa ابراهیمی، «عوامل و زمینه های احساس تنهایی زنان»، 2020م، ص1-27.]</ref>
|-
==عوارض==
| گروه‌های بزرگ‌تر
تداوم در احساس تنهایی می‌تواند بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد. عوارض تنهایی و ترس از تنها شدن، همچنین می‌تواند به اختلالات اضطرابی، حملات وحشت‌زدگی، [[هراس]]، [[افسردگی]]، خودکشی، اعتیاد به مواد مخدر و الکل و نیز ابتلای به بیماری‌های حاد و مزمن منجر شود.<ref>[https://honarehzendegi.com/fa/The-cause-of-feeling-lonely#:~:text=%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%20%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3,%D8%AA%D8%B1%D8%B3%20%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%20%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%86%20%D9%85%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF. طباطبایی، «علت احساس تنهایی»، وب‌سایت هنر زندگی.]</ref>   از دیگر عوارض ناشی از این احساس می‌توان به [[وسواس فکری]]، رفتارهای وسواس‌گونه، انزواطلبی، مشکلات قلبی عروقی، بی‌منطق شدن، درک نادرست از حرف دیگران، افزایش کورتیزول، کاهش دوپامین و در نتیجه کاهش احساس لذت از زندگی، تضعیف سیستم ایمنی بدن، افزایش کلسترول خون، چاقی و فشار خون اشاره کرد.<ref>[https://hamandishan.com/%D8%A7%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D8%B3-%D8%AA%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ «احساس تنهایی چیست؟»، وب‌سایت مرکز مشاورۀ هم‌اندیشان.]</ref>  
| نداشتن تعلق به گروه‌های اجتماعی، فرهنگی، آموزشی یا محلی و محرومیت از حمایت جمعی.
==احساس تنهایی در سالمندان==
|-
احساس تنهایی در تمامی گروه‌های سنی به چشم می‌خورد، اما شیوع آن در سالمندی بیشتر است. این احساس، مشکل پیچیده‌ای است که رفاه روانی- اجتماعی را تحت‌الشعاع خود قرار داده و موجب عواقب جدی در سالمندان می‌شود. احساس تنهایی در سالمندی، منشأ بسیاری از حالات نامتعادل روانی مانند [[افسردگی]]، [[خودکشی]] و یأس شدید است. این احساس که بیشتر با انزوا و ناامیدی همراه است، در حدود 12 تا 40 درصد از جمعیت بالای 65 سال را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. کارشناسان معتقدند که درمان این احساس، ممکن است خطر عوارض جدی همچون افسردگی را در سالمندان کاهش داده و علاوه بر آن، افزایش تماس‌های اجتماعی، منجر به ارتقای سلامت این گروه از بزرگسالان شود.<ref>Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).</ref>  
| هستی‌گرا
==پانویس==
| تجربهٔ تنهایی به‌عنوان وضعیتی بنیادین و گاه اجتناب‌ناپذیر در حیات انسانی، همراه با احساس بی‌همتایی یا ناهمزمانی با دیگران.
|-
| مذهبی / معنوی
| احساس فاصله از باورها یا فعالیت‌های معنوی، کاهش مشارکت در مناسک دینی و معنوی.
|}
 
== درمان ==
متخصصان، عوامل اجتماعی و روانی بسیاری را در راستای درمان این احساس و پیامدهای آن معرفی کرده‌اند:
# '''حمایت اجتماعی''': این نوع از حمایت، تعهدات متقابلی را پدیدمی‌آورد که موجب احساس دوست داشته شدن، مراقبت، [[عزت نفس|عزت‌نفس]] و ارزشمند بودن، می‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/847413/fa مدنی‌پور و سپاه منصور، «رابطۀ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش، ص۱۱۵۵.]</ref>
# '''استفاده از تکنیک‌های کسب آرامش''': مانند شیوه‌های خاص تنفس، تمرینات آرام‌سازی عضلانی و تصویرسازی ذهنی هدایت‌شده.
# '''استفاده از حواس‌پرتی''': مانند پخش [[موسیقی]] یا صدای [[تلویزیون]].
# '''حساسیت‌زدایی''': فرایندی که در آن فرد، همزمان با یادگیری و تمرین تکنیک‌های حفظ آرامش، به‌تدریج در معرض موقعیت‌های اضطراب‌آور قرار می‌گیرد. این تمرین‌ها به‌مرور زمان، نگرش و ذهنیت او را نسبت به تنهایی دگرگون می‌سازد.<ref>[https://www.beytoote.com/psychology/zendegi-behtar/loneliness7-ways-deal.html «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
 
== پیامدها ==
تداوم در احساس تنهایی می‌تواند بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد. عوارض تنهایی و ترس از تنها شدن، همچنین می‌تواند به اختلالات اضطرابی، حملات وحشت‌زدگی، [[هراس]]، [[افسردگی]]، [[خودکشی]]، [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد به موادمخدر]] و [[مصرف الکل|الکل]] و نیز ابتلای به بیماری‌های حاد و مزمن منجر شود.<ref>[https://www.apollohospitals.com/fa/diseases-and-conditions/monophobia-symptoms-causes-complication-and-treatment «مونوفوبیا-علائم، علل، عوارض و درمان»، وب‌سایت بیمارستان‌های آپولو.]</ref> از دیگر عوارض ناشی از این احساس می‌توان به [[وسواس فکری]]، رفتارهای وسواس‌گونه، انزواطلبی، مشکلات قلبی‌عروقی، بی‌منطق شدن، درک نادرست از حرف دیگران، افزایش کورتیزول، کاهش دوپامین و در نتیجه کاهش احساس لذت از زندگی، تضعیف سیستم ایمنی بدن، افزایش کلسترول خون، چاقی و فشارخون اشاره کرد.<ref>[https://hamandishan.com/احساس-تنهایی/ «احساس تنهایی چیست؟»، وب‌سایت مرکز مشاورۀ هم‌اندیشان.]</ref>
 
== احساس تنهایی در سالمندان ==
احساس تنهایی در تمامی گروه‌های سنی به چشم می‌خورد، اما شیوع آن در [[سالمندی]] بیشتر است. این احساس، مشکل پیچیده‌ای است که رفاه روانی-اجتماعی را تحت‌الشعاع خود قرار داده و موجب عواقب جدی در [[سالمند|سالمندان]] می‌شود. احساس تنهایی در سالمندی، منشأ بسیاری از حالات نامتعادل روانی مانند [[افسردگی]]، [[خودکشی]] و یأس شدید است. این احساس که بیشتر با انزوا و ناامیدی همراه است، در حدود ۱۲ تا ۴۰درصد از جمعیت بالای ۶۵ سال را تحت‌تأثیر خود قرار می‌دهد. کارشناسان معتقدند که درمان این احساس، ممکن است خطر عوارض جدی همچون افسردگی را در سالمندان کاهش داده و علاوه‌بر آن، افزایش تماس‌های اجتماعی، منجر به ارتقای سلامت این گروه از بزرگ‌سالان شود.<ref>Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).</ref>
 
== احساس تنهایی همسران ==
[[انسان]] به‌عنوان موجودی اجتماعی، نیازمند ارتباط و احساس تعلق به دیگران است؛ ازاین‌رو ناتوانی در برآوردن این نیاز می‌تواند به تجربهٔ احساس تنهایی بینجامد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/847413/fa مدنی‌پور و سپاه‌منصور، «رابطة بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش، ص1156 و 1157.]</ref> در روابط زناشویی نیز عواملی مانند افزایش تنش‌ها و ناملایمات، فرسودگی جسمی و روانی، توقعات بالا از [[رابطه زناشویی|رابطهٔ زناشویی]]،<ref>[https://www.sid.ir/paper/899948/fa معتمدی و بخشی‌پور، «بررسی اثربخشی آموزش غنی‌سازی روابط زناشویی بر کاهش احساس تنهایی و دلزدگی زناشویی زنان متأهل با گرایش به خیانت»، 1398ش، ص2 و 3.]</ref> برآورده نشدن انتظارات اجتماعی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1114865/fa غفوری و دیگران، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی بر اساس احساس تنهایی، اضطراب مرگ و معنای زندگی در زوجین شهر تهران»، 1402ش، ص227.]</ref> و تحقق نیافتن [[نیازهای عاطفی]] می‌تواند به [[نارضایتی از زندگی|نارضایتی]] و دلزدگی میان زوجین منجر شود. چنین شرایطی در برخی موارد با بروز افسردگی و تجربهٔ احساس تنهایی بعد از ازدواج در یکی از همسران یا هر دو همراه است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/899948/fa معتمدی و بخشی‌پور، «بررسی اثربخشی آموزش غنی‌سازی روابط زناشویی بر کاهش احساس تنهایی و دلزدگی زناشویی زنان متأهل با گرایش به خیانت»، 1398ش، ص2 و 3.]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==  
 
* ابراهیمی، نازیلا و دیگران، «عوامل و زمینه های احساس تنهایی زنان»، نشریۀ زن و جامعه، 2020م.
== منابع ==
* «احساس تنهایی چیست؟»، وب‌سایت مرکز مشاورۀ هم‌اندیشان، تاریخ بازدید: 25 دی 1401ش.
{{آغاز منابع}}
* رحیم‌زاده، سوسن و دیگران، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، نشریۀ روانشناسی تحولی، دوره 8، شماره 30، 1390ش.
* ابراهیمی، نازیلا و دیگران، «عوامل و زمینه‌های احساس تنهایی زنان»، نشریهٔ زن و جامعه، ۲۰۲۰م.
* شیخ‌الاسلامی، فرزانه و دیگران، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، نشریۀ پرستاری و مامایی جامع نگر، دوره 21، شماره 2، 1390ش.
* «احساس تنهایی چیست؟»، وب‌سایت مرکز مشاورهٔ هم‌اندیشان، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۱ش.
* طباطبایی، فرزاد، «علت احساس تنهایی»، وب‌سایت هنر زندگی، تاریخ بازدید: 25 دی 1401ش.
* «ترس از تنهایی چیست و راهکارهای رفع آن کدامند؟»، وب‌سایت روان درمان، تاریخ به‌روزرسانی: ۳۱ تیر ۱۴۰۴ش.
* مدنی‌پور، نادیا و سپاه منصور، مژگان، «رابطۀ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، کنگرۀ ملی روانشناسی اجتماعی ایران، دوره برگزاری 2، 1392ش.
* «چطور از تنهایی لذت ببریم»، وب‌سایت ذهن موفق، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
* Heravi kimavi M, Anooshe M,Froghan M,sheikhi M, Hajizadeh E, Syed bagher madah M, Mohammadi I, Ahmadi F, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, Journal of ageing quarterly, 2008.
* رحیم‌زاده، سوسن و دیگران، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعهٔ کیفی»، نشریهٔ روان‌شناسی تحولی، دوره ۸، شماره ۳۰، ۱۳۹۰ش.
* شیخ‌الاسلامی، فرزانه و دیگران، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، نشریهٔ پرستاری و مامایی جامع نگر، دوره ۲۱، شماره ۲، ۱۳۹۰ش.
* طباطبایی، فرزاد، «علت احساس تنهایی»، وب‌سایت هنر زندگی، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۱ش.
* غفوری، محمدسجاد و دیگران، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی بر اساس احساس تنهایی، اضطراب مرگ و معنای زندگی در زوجین شهر تهران»، فصلنامهٔ خانواده پژوهی، سال ۱۹، شماره ۷۴، ۱۴۰۲ش.
* مدنی‌پور، نادیا و سپاه منصور، مژگان، «رابطهٔ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، کنگرهٔ ملی روان‌شناسی اجتماعی ایران، دوره برگزاری ۲، ۱۳۹۲ش.
* معتمدی، فاطمه و بخشی‌پور، باب‌الله، «بررسی اثربخشی آموزش غنی‌سازی روابط زناشویی بر کاهش احساس تنهایی و دلزدگی زناشویی زنان متأهل با گرایش به خیانت»، همایش ملی روان‌شناسی، تعلیم و تربیت و سبک زندگی، ۱۳۹۸ش.
* «مونوفوبیا-علائم، علل، عوارض و درمان»، وب‌سایت بیمارستان‌های آپولو، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
* «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
{{آغاز چپ‌چین}}
* Heravi kimavi M, Anooshe M, Froghan M, sheikhi M, Hajizadeh E, Syed bagher madah M, Mohammadi I, Ahmadi F, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, Journal of ageing quarterly, 2008.
{{پایان چپ‌چین}}
{{پایان منابع}}
 
[[رده:اختلالات اضطرابی]]
[[رده:اصلاح رباتیک]]
[[رده:روان‌شناسی]]
[[رده:هندسه بحث رباتیک]]

نسخهٔ کنونی تا ۱۴ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۴۹

احساس تنهایی
عنوان اصلیاحساس تنهایی
شاخه علمیروان‌شناسی و سلامت روان
نوع مفهوممفهوم روان‌شناختی و عاطفی
معنای اصطلاحیتجربه‌ای ذهنی و ناخوشایند ناشی از ناکافی بودن روابط اجتماعی یا عاطفی
حوزه کاربردروان‌شناسی و علوم اجتماعی
گستره جغرافیاییجهانی
مرتبط باافسردگی
اضطراب
روابط اجتماعی
اهمیتبالا در سلامت روان و کیفیت زندگی


احساس تنهایی، احساس ترس از دست دادن و تنها شدن.

احساس تنهایی، در واقع احساس ترس از قطع‌شدن رابطه یا بیگانگی با دیگران است. کسانی‌که همواره احساس تنهایی دارند ممکن است بیش از حد به دیگران وابسته شده باشند که منجر به اختلال ترس از تنهایی یا مونوفوبیا می‌شود.

تعریف

احساس تنهایی تجربه‌ای ذهنی و ناخوشایند است که می‌تواند با عواطفی مانند ناامیدی، اضطراب، افسردگی و احساس بی‌ارزشی همراه باشد.[۱] این پدیده معمولاً در شرایطی بروز می‌کند که نیاز بنیادین انسان به ارتباط و صمیمیت به‌طور رضایت‌بخش تأمین نشود. افراد از نظر شدت این نیاز و شیوهٔ برآوردن آن متفاوت‌اند، اما ناتوانی در ایجاد یا حفظ روابط پایدار و رضایت‌بخش می‌تواند به احساس محرومیت و در نتیجه تجربهٔ تنهایی بینجامد.[۲]

در روان‌شناسی میان تنها زیستن و احساس تنهایی تمایز قائل می‌شوند. احساس تنهایی زمانی رخ می‌دهد که روابط اجتماعی مهم از نظر کمی یا کیفی ناکافی باشند.[۳] در مقابل، تنها بودن اگر به‌صورت انتخابی و تحت کنترل فرد باشد، می‌تواند تجربه‌ای مثبت تلقی شود؛[۴] با این حال، احساس تنهایی غالباً با ترس از فقدان یا تنهاشدن، که در برخی موارد به‌صورت هراس از تنهایی (مونوفوبیا) توصیف می‌شود، ارتباط دارد.[۵]

احساس تنهایی در گذر زمان

احساس تنهایی، یکی از سازه‌های پیچیدهٔ روان‌شناختی است که نزد فلاسفه نیز مورد بحث بوده است. در گذشته، این احساس، به‌عنوان یک مفهوم مثبت و به معنای کناره‌گیری داوطلبانهٔ فرد از درگیری‌های روزمرهٔ زندگی به‌منظور رسیدن به اهداف بالاتر تلقی می‌شد؛ اما امروزه، در علم روان‌شناسی، به احساس تنهایی، نگرش مثبتی نداشته و آن را حالتی در نظر می‌گیرند که در آن، فرد، فقدان روابط با دیگران را درک یا تجربه کرده و نیز شامل عناصر مهمی همچون احساس نامطلوب فقدان، از دست دادن همدم، جنبه‌های ناخوشایند و منفی روابط ازدست‌رفته و از دست دادن سطح کیفی روابط با دیگری است. همچنین، این سازه، در گذشته، با مشکلات دیگری همچون افسردگی، کم‌رویی، خشم و رفتار خودانزواطلبانه مفهوم‌سازی شده بود. این در حالی است که امروزه، احساس تنهایی یک سازهٔ روان‌شناختی مستقل از دیگر مشکلات در نظر گرفته شده که خطرات منحصربه‌فردی دارد.[۶]

ویژگی‌ها

با وجود ارائهٔ تعاریف گوناگون از احساس تنهایی در حوزه‌های مختلف علمی، چند ویژگی اساسی در بیشتر این تعاریف مشترک است:

  • این احساس معمولاً با کاستی در روابط اجتماعی همراه است.
  • بخشی از آن ماهیتی ذهنی دارد و به انتظارات و ادراک فرد از روابط اجتماعی وابسته است.
  • به‌طور کلی تجربه‌ای ناخوشایند تلقی می‌شود.
  • افراد در مواجهه با این وضعیت معمولاً برای کاهش یا رفع آن انگیزه می‌یابند.[۷]

علائم

برخی نشانه‌های گزارش‌شدهٔ احساس تنهایی شامل مجموعه‌ای از علائم روان‌شناختی و جسمانی است. این علائم می‌تواند دربرگیرندهٔ اضطراب شدید و نامتناسب با موقعیت، ترس مفرط هنگام تصور یا تجربهٔ تنها بودن، و احساس نادیده گرفته‌شدن حتی در جمع باشد.[۸] همچنین تلاش افراطی برای اجتناب از انزوا،[۹] دشواری در حفظ روابط عاطفی رضایت‌بخش و تجربهٔ تنهایی در بستر رابطه از دیگر ویژگی‌های مطرح‌شده است.[۱۰] در برخی موارد، واکنش‌های جسمانی مانند افزایش ضربان قلب، تنگی قفسهٔ سینه، اختلال تنفسی، سرگیجه، تهوع[۱۱] یا حملات وحشت‌زدگی نیز گزارش شده است.[۱۲]

عوامل پیدایش و تداوم

رویکردها و نظریات مختلفی پیرامون علل پیدایش و تداوم احساس تنهایی مطرح شده‌اند:

  1. رویکرد روان‌تحلیلی: احساس تنهایی، تجربه‌ای پایدار و طاقت‌فرسا است که در فرد نفوذ کرده و به‌تدریج قلب او را فرسوده می‌کند. این دیدگاه روان‌شناسی بر این باور است که احساس تنهایی، ریشه در طفولیت دارد.
  2. رویکرد وجودگرایی: احساس تنهایی، پدیده‌ای نافذ، عالم‌گیر و گریزناپذیر است که به سراغ هر انسانی، فارغ از نژاد، سن، جنس و فرهنگ می‌رود.
  3. رویکرد نیازهای اجتماعی: احساس تنهایی، در غیاب یک رابطهٔ مورد نیاز یا مجموعه‌ای از روابط است که همگی صمیمانه یا دمساز نبوده اما نیازهای اجتماعی ذاتی فرد را تأمین می‌کنند.
  4. رویکرد ناهماهنگی شناختی: فرآیندهای شناختی، نقطهٔ مرکزی تنهایی هستند. این دیدگاه بر این باور است که تنهایی، محصول عدم تناسب ادراک شده بین موقعیت‌های اجتماعی ایده‌آل و موقعیت اجتماعی موجود، به‌دلیل خطاهای شناختی است.
  5. رویکرد تعامل‌گرا: احساس تنهایی ناشی از فعل و انفعالات و اثرات متقابل شخصی، فرهنگی و عوامل موقعیتی است.[۱۳]

بر پایهٔ برخی پژوهش‌ها، احساس تنهایی در چند بُعد یا مقیاس تحلیلی بررسی شده است که هر یک به جنبه‌ای از عوامل آن اشاره دارند:[۱۴]

مقیاس توضیح
هیجانی / فردی تجربهٔ عواطف منفی ناشی از برآورده نشدن نیازها و انتظارات، احساس دلتنگی، فقدان صمیمیت، ناتوانی در بیان هیجانات، احساس طردشدگی یا ترس از دست دادن.
اجتماعی ناهمخوانی میان روابط اجتماعی موجود و روابط مطلوب فرد، نارضایتی از تعاملات بین‌فردی، فقدان دوست صمیمی یا حمایت عاطفی و احساس درک‌نشدن، مقایسهٔ خود با دیگران.
خانوادگی نارضایتی از روابط درون خانواده، احساس بی‌توجهی یا کنار گذاشته شدن و ادراک عدم حمایت یا درک متقابل.
عاطفی فقدان رابطهٔ صمیمی یا عاشقانهٔ رضایت‌بخش و نبود همراهی برای سهیم شدن در غم و شادی.
گروه‌های بزرگ‌تر نداشتن تعلق به گروه‌های اجتماعی، فرهنگی، آموزشی یا محلی و محرومیت از حمایت جمعی.
هستی‌گرا تجربهٔ تنهایی به‌عنوان وضعیتی بنیادین و گاه اجتناب‌ناپذیر در حیات انسانی، همراه با احساس بی‌همتایی یا ناهمزمانی با دیگران.
مذهبی / معنوی احساس فاصله از باورها یا فعالیت‌های معنوی، کاهش مشارکت در مناسک دینی و معنوی.

درمان

متخصصان، عوامل اجتماعی و روانی بسیاری را در راستای درمان این احساس و پیامدهای آن معرفی کرده‌اند:

  1. حمایت اجتماعی: این نوع از حمایت، تعهدات متقابلی را پدیدمی‌آورد که موجب احساس دوست داشته شدن، مراقبت، عزت‌نفس و ارزشمند بودن، می‌شود.[۱۵]
  2. استفاده از تکنیک‌های کسب آرامش: مانند شیوه‌های خاص تنفس، تمرینات آرام‌سازی عضلانی و تصویرسازی ذهنی هدایت‌شده.
  3. استفاده از حواس‌پرتی: مانند پخش موسیقی یا صدای تلویزیون.
  4. حساسیت‌زدایی: فرایندی که در آن فرد، همزمان با یادگیری و تمرین تکنیک‌های حفظ آرامش، به‌تدریج در معرض موقعیت‌های اضطراب‌آور قرار می‌گیرد. این تمرین‌ها به‌مرور زمان، نگرش و ذهنیت او را نسبت به تنهایی دگرگون می‌سازد.[۱۶]

پیامدها

تداوم در احساس تنهایی می‌تواند بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد. عوارض تنهایی و ترس از تنها شدن، همچنین می‌تواند به اختلالات اضطرابی، حملات وحشت‌زدگی، هراس، افسردگی، خودکشی، اعتیاد به موادمخدر و الکل و نیز ابتلای به بیماری‌های حاد و مزمن منجر شود.[۱۷] از دیگر عوارض ناشی از این احساس می‌توان به وسواس فکری، رفتارهای وسواس‌گونه، انزواطلبی، مشکلات قلبی‌عروقی، بی‌منطق شدن، درک نادرست از حرف دیگران، افزایش کورتیزول، کاهش دوپامین و در نتیجه کاهش احساس لذت از زندگی، تضعیف سیستم ایمنی بدن، افزایش کلسترول خون، چاقی و فشارخون اشاره کرد.[۱۸]

احساس تنهایی در سالمندان

احساس تنهایی در تمامی گروه‌های سنی به چشم می‌خورد، اما شیوع آن در سالمندی بیشتر است. این احساس، مشکل پیچیده‌ای است که رفاه روانی-اجتماعی را تحت‌الشعاع خود قرار داده و موجب عواقب جدی در سالمندان می‌شود. احساس تنهایی در سالمندی، منشأ بسیاری از حالات نامتعادل روانی مانند افسردگی، خودکشی و یأس شدید است. این احساس که بیشتر با انزوا و ناامیدی همراه است، در حدود ۱۲ تا ۴۰درصد از جمعیت بالای ۶۵ سال را تحت‌تأثیر خود قرار می‌دهد. کارشناسان معتقدند که درمان این احساس، ممکن است خطر عوارض جدی همچون افسردگی را در سالمندان کاهش داده و علاوه‌بر آن، افزایش تماس‌های اجتماعی، منجر به ارتقای سلامت این گروه از بزرگ‌سالان شود.[۱۹]

احساس تنهایی همسران

انسان به‌عنوان موجودی اجتماعی، نیازمند ارتباط و احساس تعلق به دیگران است؛ ازاین‌رو ناتوانی در برآوردن این نیاز می‌تواند به تجربهٔ احساس تنهایی بینجامد.[۲۰] در روابط زناشویی نیز عواملی مانند افزایش تنش‌ها و ناملایمات، فرسودگی جسمی و روانی، توقعات بالا از رابطهٔ زناشویی،[۲۱] برآورده نشدن انتظارات اجتماعی[۲۲] و تحقق نیافتن نیازهای عاطفی می‌تواند به نارضایتی و دلزدگی میان زوجین منجر شود. چنین شرایطی در برخی موارد با بروز افسردگی و تجربهٔ احساس تنهایی بعد از ازدواج در یکی از همسران یا هر دو همراه است.[۲۳]

پانویس

  1. ↑ Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).
  2. ↑ شیخ‌الاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.
  3. ↑ شیخ‌الاسلامی، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، 1390ش، ص28-34.
  4. ↑ «چطور از تنهایی لذت ببریم»، وب‌سایت ذهن موفق.
  5. ↑ «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.
  6. ↑ رحیم‌زاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123.
  7. ↑ مدنی‌پور و سپاه منصور، «رابطۀ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش، ص۱۱۵۵.
  8. ↑ «چطور از تنهایی لذت ببریم»، وب‌سایت ذهن موفق.
  9. ↑ «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.
  10. ↑ «ترس از تنهایی چیست و راهکارهای رفع آن کدامند؟»، وب‌سایت روان درمان.
  11. ↑ «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.
  12. ↑ «ترس از تنهایی چیست و راهکارهای رفع آن کدامند؟»، وب‌سایت روان درمان.
  13. ↑ ابراهیمی، «عوامل و زمینه‌های احساس تنهایی زنان»، 2020م، ص1-27.
  14. ↑ رحیم‌زاده، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعۀ کیفی»، 1390ش، ص123-141.
  15. ↑ مدنی‌پور و سپاه منصور، «رابطۀ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش، ص۱۱۵۵.
  16. ↑ «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته.
  17. ↑ «مونوفوبیا-علائم، علل، عوارض و درمان»، وب‌سایت بیمارستان‌های آپولو.
  18. ↑ «احساس تنهایی چیست؟»، وب‌سایت مرکز مشاورۀ هم‌اندیشان.
  19. ↑ Heravi kimavi, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, 2008:2(6).
  20. ↑ مدنی‌پور و سپاه‌منصور، «رابطة بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، 1392ش، ص1156 و 1157.
  21. ↑ معتمدی و بخشی‌پور، «بررسی اثربخشی آموزش غنی‌سازی روابط زناشویی بر کاهش احساس تنهایی و دلزدگی زناشویی زنان متأهل با گرایش به خیانت»، 1398ش، ص2 و 3.
  22. ↑ غفوری و دیگران، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی بر اساس احساس تنهایی، اضطراب مرگ و معنای زندگی در زوجین شهر تهران»، 1402ش، ص227.
  23. ↑ معتمدی و بخشی‌پور، «بررسی اثربخشی آموزش غنی‌سازی روابط زناشویی بر کاهش احساس تنهایی و دلزدگی زناشویی زنان متأهل با گرایش به خیانت»، 1398ش، ص2 و 3.

منابع

  • ابراهیمی، نازیلا و دیگران، «عوامل و زمینه‌های احساس تنهایی زنان»، نشریهٔ زن و جامعه، ۲۰۲۰م.
  • «احساس تنهایی چیست؟»، وب‌سایت مرکز مشاورهٔ هم‌اندیشان، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۱ش.
  • «ترس از تنهایی چیست و راهکارهای رفع آن کدامند؟»، وب‌سایت روان درمان، تاریخ به‌روزرسانی: ۳۱ تیر ۱۴۰۴ش.
  • «چطور از تنهایی لذت ببریم»، وب‌سایت ذهن موفق، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
  • رحیم‌زاده، سوسن و دیگران، «مبانی مفهومی احساس تنهای: یک مطالعهٔ کیفی»، نشریهٔ روان‌شناسی تحولی، دوره ۸، شماره ۳۰، ۱۳۹۰ش.
  • شیخ‌الاسلامی، فرزانه و دیگران، «احساس تنهایی و سلامت عمومی سالمندان»، نشریهٔ پرستاری و مامایی جامع نگر، دوره ۲۱، شماره ۲، ۱۳۹۰ش.
  • طباطبایی، فرزاد، «علت احساس تنهایی»، وب‌سایت هنر زندگی، تاریخ بازدید: ۲۵ دی ۱۴۰۱ش.
  • غفوری، محمدسجاد و دیگران، «پیش‌بینی سازگاری زناشویی بر اساس احساس تنهایی، اضطراب مرگ و معنای زندگی در زوجین شهر تهران»، فصلنامهٔ خانواده پژوهی، سال ۱۹، شماره ۷۴، ۱۴۰۲ش.
  • مدنی‌پور، نادیا و سپاه منصور، مژگان، «رابطهٔ بین حمایت اجتماعی و احساس تنهایی»، کنگرهٔ ملی روان‌شناسی اجتماعی ایران، دوره برگزاری ۲، ۱۳۹۲ش.
  • معتمدی، فاطمه و بخشی‌پور، باب‌الله، «بررسی اثربخشی آموزش غنی‌سازی روابط زناشویی بر کاهش احساس تنهایی و دلزدگی زناشویی زنان متأهل با گرایش به خیانت»، همایش ملی روان‌شناسی، تعلیم و تربیت و سبک زندگی، ۱۳۹۸ش.
  • «مونوفوبیا-علائم، علل، عوارض و درمان»، وب‌سایت بیمارستان‌های آپولو، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
  • «مونوفوبیا یا ترس از تنهایی و راه‌های مقابله با آن»، وب‌سایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۵ش.
  • Heravi kimavi M, Anooshe M, Froghan M, sheikhi M, Hajizadeh E, Syed bagher madah M, Mohammadi I, Ahmadi F, Elderly perspective on the phenomenon of loneliness, Journal of ageing quarterly, 2008.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=احساس_تنهایی&oldid=85122»