پرش به محتوا

تنب بزرگ: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۷ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''<big>تنب بزرگ؛</big>''' جزیره‌ای در شمال شرقی جزیره ابوموسی.<ref group="دیدگاه">درباره اهمیت جزیره مطلبی وجود ندارد؟</ref><ref group="دیدگاه">درباره فرهنگ مردم و ساکنان در منابع مطلبی نیست؟</ref><ref group="دیدگاه">تاریخچه جزیره و مالکیت و دعواهای مربوطه گزارش نمیشود؟ در حد خیلی کوتاه و مختصر بیاورید که تفصیل آن در مقاله جزایر سه گانه باشد</ref><ref group="دیدگاه">در موارد زیادی به سایت‌های ناشناخته استناد شده است در حالی که بسیاری از مطالب در مقالات علمی معتبر هم آمده است. تعدادی از منابع برای شما ارسال شد.</ref>
{{جعبه اطلاعات مفهوم
| تصویر            =تنب بزرگ.jpg 
| زیرنویس تصویر    =نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ 
| image_alt        =نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ
| فایل پادکست      =تنب بزرگ.ogg 
| حجم فایلپادکست    =8/92 
| تاریخ پادکست      =17-2-1405 
| زیرنویس عنوان    = 


تنب بزرگ جزیره‌ای در نزدیکی تنگه هرمز است. این جزیره با جمعیت محدود و کمبود پوشش گیاهی کاربری نظامی و مسکونی دارد.
| عنوان اصلی        =
| عنوان انگلیسی    =
| عنوان عربی        =
| عنوان علمی        =
| شاخه علمی        =
| نوع مفهوم        =
| معنای اصطلاحی      =
| حوزه کاربرد      =
| گستره جغرافیایی  =
| منشأ تاریخی      =


== موقعیت ==
| نخستین کاربرد    =
تنب بزرگ در فاصلۀ ۱۵۶ کیلومتری از شهر بندرعباس، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی جزیره ابوموسی،<ref>[https://avash.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/81020-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86 «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت آوش.]</ref> در ۳۱ کیلومتری جنوب غربی قشم و ۵۰ کیلومتری بندرلنگه قرار دارد. همچنین ۷۰ کیلومتر تا جزیرۀ الحمرا و حدود ۱۰۰ کیلومتر تا بندر شارجه در امارات متحدۀ عربی فاصله دارد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224413/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1 وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> این جزیره بین 55/16 و 55/19 درجه طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین 26/15 و 26/19 درجۀ عرض شمالی واقع شده است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/631972-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref>  
| ریشه واژه        =
| مرتبط با          =
| اهمیت            =
| مبدع              =
| مروج              =
| مقدس برای        =
| مورد احترام      =
| آثار مرتبط        =
}}
'''{{درشت|تنب بزرگ؛}}''' جزیره‌ای در شمال شرقی جزیره ابوموسی با موقعیت راهبردی در خلیج فارس و آب‌های سرزمینی ایران..
 
تنب بزرگ یا تمب گپ، جزیره‌ای به وسعت ۱۰٫۳ کیلومتر مربع یکی از [[جزایر ایرانی خلیج فارس]] و از توابع شهرستان ابوموسی در استان [[هرمزگان]] است. این جزیرهٔ صخره‌ای در نزدیکی [[تنگه هرمز|تنگهٔ هرمز]] واقع شده و به‌عنوان یکی از [[جزایر سه‌گانه خلیج فارس]] در کنار [[تنب کوچک]] و [[جزیره ابوموسی]]، نقش مهمی در کنترل مسیرهای دریایی دارد. تنب بزرگ با وجود اقلیم خشک، سکونتگاه بومیان و نیروهای نظامی است و امروزه به زیرساخت‌هایی نظیر فرودگاه و بیمارستان مجهز شده است.
 
== موقعیت جغرافیایی ==
تنب بزرگ در فاصلهٔ ۱۵۶ کیلومتری از شهر [[بندر عباس|بندرعباس]]، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی [[جزیره ابوموسی]]،<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/167020/آشنایی-با-جزیره-تنب-بزرگ-هرمزگان «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> در شرق [[تنب کوچک]]، شمال ابوموسی و رأس‌الخیمه، حدود پنجاه کیلومتری [[بندر لنگه|بندرلنگه]] و ۳۱ کیلومتری جنوب [[جزیره قشم|جزیرهٔ قشم]] قرار دارد.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> همچنین از رأس‌الخیمه و جزیرهٔ حمرا در [[امارات متحده عربی|امارات متحدهٔ عربی]] بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله دارد و در بخش شمالی [[خط منصف خلیج فارس]] واقع شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> این جزیره بین ۵۵/۱۶ و ۵۵/۱۹ درجهٔ طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۵ و ۲۶/۱۹ درجهٔ عرض شمالی قرار گرفته است. نیمهٔ شمالی جزیره نسبت به نیمهٔ جنوبی آن ارتفاع بیشتری دارد و زمین آن اغلب پوشیده از سنگ و صخره است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> شکل این جزیره تقریباً دایره‌ای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و با وسعت تقریبی ۱۰٫۳ کیلومتر مربع است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224413/تنب،-جزایر وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref>


== نام‌های جزیره ==
== نام‌های جزیره ==
تنب بزرگ به نام‌های تمب گپ، تنب مار و تل‌مار نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/631972-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> در گذشته نام‌های جزیرهٔ تنب و جزیرهٔ تنبو برای این جزایر رواج داشت.<ref>[https://avash.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/81020-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86 «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت آوش.]</ref>
تنب بزرگ به نام‌های تنب مار، تنب مار بزرگ و تل‌مار نیز شناخته می‌شود.<ref>[https://www.ensani.ir/file/download/article/1615960043-10357-99-62.pdf جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.]</ref> دریانوردان نیز این جزیره را به‌نام تمب گپ یعنی تنب بزرگ می‌نامیدند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009189/نتایج-تحقیقات-سازمان-نقشه‌برداری-در-زمینه-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-خلیج-فارس «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


== مساحت ==
== اهمیت ==
شکل این جزیره تقریباً دایره‌ای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و مساحتی حدود ۱۰٫۵ کیلومتر مربع است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/224413/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%8C-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1 وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>
[[پرونده:تنب بزرگ۱.jpg|جایگزین=نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد|بندانگشتی|نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد. دو خط‌چین موازی خطوط تلگراف دریایی هستند.]]
اگرچه تنب بزرگ به‌دلیل فاصلهٔ نسبتاً زیاد از تنگهٔ هرمز، ارزش استراتژیک مستقیم چندانی ندارد؛ اما حلقه‌ای حیاتی در زنجیرهٔ دفاعی ایران در این تنگه محسوب می‌شود<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> و در شکل‌دهی بخشی از خط دفاعی ایران در ورودی تنگه هرمز اهمیت دارد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1092481/تاثیر-چالش-ژیوپلیتیک-بر-همبستگی-ملی-مطالعه-موردی-جزایر-سه-گانه حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.]</ref> اهمیت و موقعیت راهبردی جزیره تنب بزرگ به‌همراه دو جزیره ابوموسی و تنب کوچک در دهانه [[خلیج فارس]]، موجب شده است که کشور تازه‌تأسیس [[امارات متحده عربی]] (۱۹۷۱م) خواستار مالکیت این [[جزایر سه‌گانه خلیج فارس|جزایر سه‌گانه در خلیج فارس]] شود و حاکمیت تاریخی [[ایران]] بر این جزایر را به چالش بکشد. گفته شده است که دایره‌ای بودن جزیره تنب بزرگ، بهترین حالت دفاعی را فراهم کرده است و در مسیر ورود و خروج از خلیج فارس دارای نقش کنترلی است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1688451/نقش-جزایر-سه-گانه-در-سیادت-دریایی-ایران-در-خلیج-فارس امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.]</ref> بخش جنوبی جزیره هموار و مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره است.<ref name=":1" />


== جمعیت‌شناسی ==
== جمعیت‌شناسی ==
موقعیت راهبردی تنب بزرگ، به‌دلیل نزدیکی به [[تنگه هرمز]]، آن‌ را به یکی از نقاطی کلیدی برای پایش و کنترل تردد کشتی‌ها در این آبراه تبدیل کرده است.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/hormozgan/greater-tunb-and-lesser-tunb «تنب بزرگ و تنب کوچک کجا هستند؟»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref> تنب بزرگ زیرمجموعۀ ابوموسی است<ref>[https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-49/283826-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز.]</ref> و مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند<ref>[https://www.tinn.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-49/283826-%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز.]</ref> و از صید ماهی و مروارید امرار معاش می‌کنند.<ref>[https://avash.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/81020-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86 «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت آوش.]</ref> این جزیره ۱۵۰ نفر جمعیت دارد.<ref>[https://safarmarket.com/blog/attractions/iran/hormozgan/greater-tunb-and-lesser-tunb «تنب بزرگ و تنب کوچک کجا هستند؟»، وب‌سایت سفرمارکت.]</ref><ref group="دیدگاه">آمار قدیمی است گویا. در برخی مقالات ارسالی اعداد دیگری بود. نسبت به جمعیت حتما سال هم درج شود مثلا بگویید بر اساس آمار سال 1390</ref>
طبق [[سرشماری]] [[مرکز آمار ایران|مرکز آمار]] در سال ۱۳۹۵ش، این منطقه جمعیتی حدود ۶۹۰ نفر و شامل ۳۸ خانوار داشته است<ref>[https://amar.org.ir/population-and-housing-census «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.]</ref> که از ایرانیان با اصالت بندرلنگه‌ای و عرب‌هایی از قبیلهٔ بنی‌یاس دبی تشکیل شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند.<ref>[https://www.tinn.ir/بخش-دریایی-49/283826-شرایط-زندگی-در-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-کوچک-چگونه-است «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز.]</ref>
 
== پوشش گیاهی و جانوری ==
== پوشش گیاهی و جانوری ==
تنب بزرگ با پوششی از شن‌زار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. در بخش شمالی جزیره، رشته‌تپه‌هایی دیده می‌شود که بلندای برخی از آنها به ۵۳ متر می‌رسد. این جزیره تقریباً فاقد منابع آب شیرین است و آب آشامیدنی آن از جزیرۀ قشم تأمین می‌شود. در گذشته چند حلقه چاه با آب نیمه‌شور در جنوب جزیره وجود داشت که همگی خشک شده‌اند. بخش جنوبی جزیره هموار و مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره است.<ref>[https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF-31/631972-%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%DA%A9%D9%88%DA%86%DA%A9 «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.]</ref> مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.<ref>[https://avash.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-3/81020-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D9%86 «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت آوش.]</ref>
تنب بزرگ با پوششی از شن‌زار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. بلندای برخی رشته‌تپه‌های بخش شمالی به ۵۳ متر می‌رسد. جزیره تقریباً فاقد منابع [[آب شیرین]] است و آب آشامیدنی آن از [[جزیره قشم|جزیرهٔ قشم]] تأمین می‌شود. چاهای آب نیمه‌شور در جنوب جزیره همگی خشک شده‌اند.<ref name=":1">[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/93076/تاریخ-و-جغرافیای-سیاسی-جزایر-ابوموسی-تنب-بزرگ-و-تنب-کوچک مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.]</ref> مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1009189/نتایج-تحقیقات-سازمان-نقشه‌برداری-در-زمینه-حاکمیت-ایران-بر-جزایر-خلیج-فارس «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>
 
== امکانات ==
== امکانات ==
در سال 1402ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیره تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرۀ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، بیمارستان ندسا، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، کتابخانۀ عمومی، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب مسجد، پارک و فضای سبز، پایگاه مقاومت بسیج، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین فوتبال چمن مصنوعی و خاکی، زمین والیبال ساحلی، شبکۀ برق و مرکز مخابرات است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1225284/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%D8%A8-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%82%D8%A7-%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA «جزیره تنب بزرگ به شهر ارتقا یافت»، خبرگزاری تابناک.]</ref>
[[پرونده:تنب بزرگ۲.png|جایگزین=تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ|بندانگشتی|تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ]]
در سال ۱۴۰۲ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیرهٔ تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرهٔ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، [[بیمارستان]]، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، [[کتابخانه عمومی|کتابخانهٔ عمومی]]، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب [[مسجد]]، پارک و فضای سبز، [[پایگاه مقاومت بسیج]]، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین خاکی و چمن مصنوعی برای [[فوتبال]]، زمین [[والیبال ساحلی]]، شبکهٔ برق و مرکز مخابرات<ref>[https://nournews.ir/fa/news/166593/جزیره-%C2«ØªÙ†Ø¨-بزرگ%C2»-به-شهر-ارتقا-یافت «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز.]</ref> و [[فرودگاه بین‌المللی]] است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/725943/دستور-مقام-معظم-رهبری-برای-مسکونی-شدن-جزایر-خلیج-فارس «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
<references />
{{پانویس}}
 
== منابع ==
== منابع ==
 
{{آغاز منابع}}
* «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت آوش، تاریخ درج مطلب: 8 فروردین 1405ش.
* «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
* «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 24 آبان 1389ش.
* امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
* «تنب بزرگ و تنب کوچک کجا هستند؟»، وب‌سایت سفرمارکت، تاریخ درج مطلب: 11 فروردین 1405ش.
* «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
* «جزیره تنب بزرگ به شهر ارتقا یافت»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: 14 اسفند 1402ش.
* جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
* «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز، تاریخ درج مطلب: 4 آبان 1403ش.
* «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ش.
* وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 3 اسفند 1404ش.
* حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
* «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
* «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۴۰۳ش.
* مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
* «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی‌خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
* «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
* وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۴۳

تنب بزرگ
نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ
نمای هوایی از جزیره تنب بزرگ


تنب بزرگ؛ جزیره‌ای در شمال شرقی جزیره ابوموسی با موقعیت راهبردی در خلیج فارس و آب‌های سرزمینی ایران..

تنب بزرگ یا تمب گپ، جزیره‌ای به وسعت ۱۰٫۳ کیلومتر مربع یکی از جزایر ایرانی خلیج فارس و از توابع شهرستان ابوموسی در استان هرمزگان است. این جزیرهٔ صخره‌ای در نزدیکی تنگهٔ هرمز واقع شده و به‌عنوان یکی از جزایر سه‌گانه خلیج فارس در کنار تنب کوچک و جزیره ابوموسی، نقش مهمی در کنترل مسیرهای دریایی دارد. تنب بزرگ با وجود اقلیم خشک، سکونتگاه بومیان و نیروهای نظامی است و امروزه به زیرساخت‌هایی نظیر فرودگاه و بیمارستان مجهز شده است.

موقعیت جغرافیایی

تنب بزرگ در فاصلهٔ ۱۵۶ کیلومتری از شهر بندرعباس، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی جزیره ابوموسی،[۱] در شرق تنب کوچک، شمال ابوموسی و رأس‌الخیمه، حدود پنجاه کیلومتری بندرلنگه و ۳۱ کیلومتری جنوب جزیرهٔ قشم قرار دارد.[۲] همچنین از رأس‌الخیمه و جزیرهٔ حمرا در امارات متحدهٔ عربی بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله دارد و در بخش شمالی خط منصف خلیج فارس واقع شده است.[۳] این جزیره بین ۵۵/۱۶ و ۵۵/۱۹ درجهٔ طول شرقی نسبت به نصف‌النهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۵ و ۲۶/۱۹ درجهٔ عرض شمالی قرار گرفته است. نیمهٔ شمالی جزیره نسبت به نیمهٔ جنوبی آن ارتفاع بیشتری دارد و زمین آن اغلب پوشیده از سنگ و صخره است.[۴] شکل این جزیره تقریباً دایره‌ای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و با وسعت تقریبی ۱۰٫۳ کیلومتر مربع است.[۵]

نام‌های جزیره

تنب بزرگ به نام‌های تنب مار، تنب مار بزرگ و تل‌مار نیز شناخته می‌شود.[۶] دریانوردان نیز این جزیره را به‌نام تمب گپ یعنی تنب بزرگ می‌نامیدند.[۷]

اهمیت

نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد
نقشه‌ای از سال ۱۲۷۱ که تنب بزرگ را بخشی از ایران نشان می‌دهد. دو خط‌چین موازی خطوط تلگراف دریایی هستند.

اگرچه تنب بزرگ به‌دلیل فاصلهٔ نسبتاً زیاد از تنگهٔ هرمز، ارزش استراتژیک مستقیم چندانی ندارد؛ اما حلقه‌ای حیاتی در زنجیرهٔ دفاعی ایران در این تنگه محسوب می‌شود[۸] و در شکل‌دهی بخشی از خط دفاعی ایران در ورودی تنگه هرمز اهمیت دارد.[۹] اهمیت و موقعیت راهبردی جزیره تنب بزرگ به‌همراه دو جزیره ابوموسی و تنب کوچک در دهانه خلیج فارس، موجب شده است که کشور تازه‌تأسیس امارات متحده عربی (۱۹۷۱م) خواستار مالکیت این جزایر سه‌گانه در خلیج فارس شود و حاکمیت تاریخی ایران بر این جزایر را به چالش بکشد. گفته شده است که دایره‌ای بودن جزیره تنب بزرگ، بهترین حالت دفاعی را فراهم کرده است و در مسیر ورود و خروج از خلیج فارس دارای نقش کنترلی است.[۱۰] بخش جنوبی جزیره هموار و مناسب‌ترین لنگرگاه جزیره است.[۱۱]

جمعیت‌شناسی

طبق سرشماری مرکز آمار در سال ۱۳۹۵ش، این منطقه جمعیتی حدود ۶۹۰ نفر و شامل ۳۸ خانوار داشته است[۱۲] که از ایرانیان با اصالت بندرلنگه‌ای و عرب‌هایی از قبیلهٔ بنی‌یاس دبی تشکیل شده است.[۱۳] مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند.[۱۴]

پوشش گیاهی و جانوری

تنب بزرگ با پوششی از شن‌زار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. بلندای برخی رشته‌تپه‌های بخش شمالی به ۵۳ متر می‌رسد. جزیره تقریباً فاقد منابع آب شیرین است و آب آشامیدنی آن از جزیرهٔ قشم تأمین می‌شود. چاهای آب نیمه‌شور در جنوب جزیره همگی خشک شده‌اند.[۱۱] مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.[۱۵]

امکانات

تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ
تصویری از یک مسجد در جزیره تنب بزرگ

در سال ۱۴۰۲ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیرهٔ تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرهٔ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، بیمارستان، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، کتابخانهٔ عمومی، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب مسجد، پارک و فضای سبز، پایگاه مقاومت بسیج، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین خاکی و چمن مصنوعی برای فوتبال، زمین والیبال ساحلی، شبکهٔ برق و مرکز مخابرات[۱۶] و فرودگاه بین‌المللی است.[۱۷]

پانویس

  1. ↑ «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  2. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  3. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  4. ↑ حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.
  5. ↑ وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
  6. ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
  7. ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  8. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  9. ↑ حیدری موصلو و کاویانی‌راد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، 1393ش، ص70.
  10. ↑ امیری و نادری، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  12. ↑ «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران.
  13. ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
  14. ↑ «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز.
  15. ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  16. ↑ «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز.
  17. ↑ «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.

منابع

  • «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
  • امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سه‌گانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
  • «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
  • جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سه‌گانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیج‌فارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
  • «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • حیدری موصلو، طهمورث و کاویانی‌راد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سه‌گانه)»، تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
  • «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
  • «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تین‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۴۰۳ش.
  • مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
  • «نتایج تحقیقات سازمان نقشه‌برداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وب‌سایت تحلیلی‌خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
  • «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وب‌سایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
  • وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=تنب_بزرگ&oldid=40920»