imported>غلام رضا شفق صفحهای تازه حاوی «<big>'''جنسیتپذیری تکدیگری'''</big>؛ مناسبات جنسیت و تکدیگری. <br> تکدیگری بیشتر با شرایط اقتصادی مانند فقر و بیکاری مرتبط است و بهعنوان یک پدیده اجتماعی، محدود به جنسیت خاصی نیست و هم مردان و هم زنان ممکن است به آن روی آورند. با این حال، در برخ...» ایجاد کرد |
حذف ردهها |
||
| (۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''جنسیتپذیری تکدیگری'''</big>؛ مناسبات جنسیت و تکدیگری. <br> | <big>'''جنسیتپذیری تکدیگری'''</big>؛ مناسبات جنسیت و تکدیگری. <br> | ||
تکدیگری بیشتر با شرایط اقتصادی مانند فقر و بیکاری مرتبط است و بهعنوان یک پدیده اجتماعی، محدود به جنسیت خاصی نیست و هم مردان و هم زنان ممکن است به آن روی آورند. با این حال، در برخی جوامع ممکن است بهدلایل گوناگون، حضور بیشتر مردان یا زنان در تکدیگری دیده شود. در این چارچوب، تکدیگری در گذشته، بیشتر پدیدهای مردانه بود، اما امروزه حضور زنان در آن افزایش چشمگیری یافته است. | تکدیگری بیشتر با شرایط اقتصادی مانند فقر و بیکاری مرتبط است و بهعنوان یک پدیده اجتماعی، محدود به جنسیت خاصی نیست و هم مردان و هم [[زن|زنان]] ممکن است به آن روی آورند. با این حال، در برخی جوامع ممکن است بهدلایل گوناگون، حضور بیشتر مردان یا زنان در تکدیگری دیده شود. در این چارچوب، تکدیگری در گذشته، بیشتر پدیدهای مردانه بود، اما امروزه حضور زنان در آن افزایش چشمگیری یافته است. | ||
==تاریخچه تکدیگری در ایران== | ==تاریخچه تکدیگری در ایران== | ||
در گذشتههای دور و در بافت سنتی جامعه ایران، تکدیگری عموماً بهعنوان یک پدیدهی مردانه شناخته میشد. این موضوع تا حدی به دلیل نقشهای جنسیتی تعیینشده در جامعه بود که مردان را بهعنوان نانآور خانواده و زنان را بیشتر در نقشهای خانگی و مراقبتی قرار میداد. مردان به دلیل حضور بیشتر در فضاهای عمومی، امکان بیشتری برای تکدیگری در معابر و اماکن عمومی داشتند. | در گذشتههای دور و در بافت سنتی جامعه ایران، تکدیگری عموماً بهعنوان یک پدیدهی مردانه شناخته میشد. این موضوع تا حدی به دلیل نقشهای جنسیتی تعیینشده در جامعه بود که مردان را بهعنوان نانآور [[خانواده]] و زنان را بیشتر در نقشهای خانگی و مراقبتی قرار میداد. مردان به دلیل حضور بیشتر در فضاهای عمومی، امکان بیشتری برای تکدیگری در معابر و اماکن عمومی داشتند. | ||
با این حال، زنان نیز در شرایط خاصی مانند بیسرپرستی، فقر شدید یا ناتوانی جسمی، به تکدیگری روی میآوردند، اما این فعالیت معمولاً در فضاهای محدودتر یا به شکلهای غیرمستقیمتری انجام میشد. امروزه با افزایش حضور اجتماعی زنان، نقش زنان در تکدیگری نیز پررنگتر شده است.<ref>- Imrana and others. "An Analytical Study of The Nature and Issues Of Beggars In Karachi”، 2019، p46.</ref> | با این حال، زنان نیز در شرایط خاصی مانند بیسرپرستی، فقر شدید یا ناتوانی جسمی، به تکدیگری روی میآوردند، اما این فعالیت معمولاً در فضاهای محدودتر یا به شکلهای غیرمستقیمتری انجام میشد. امروزه با افزایش حضور اجتماعی زنان، نقش زنان در تکدیگری نیز پررنگتر شده است.<ref>- Imrana and others. "An Analytical Study of The Nature and Issues Of Beggars In Karachi”، 2019، p46.</ref> | ||
==ترکیب جنسیتی متکدیان در ایران== | ==ترکیب جنسیتی متکدیان در ایران== | ||
برخی مطالعات نشان داده است که در ایران، | برخی مطالعات نشان داده است که در ایران، ۷۶درصد از متکدیان مرد و ۲۴درصد زن بودهاند.<ref>- عشایری و دیگران، «مطالعۀ جامعهشناختی فرهنگ تکدیگری خیابانی: مرور سیستماتیک پژوهشهای تجربی»، 1401ش، ص134.</ref> تحقیقات دیگری نشان داده است که سهم زنان، مشابه مردان و حتی بیشتر از آنها است.<ref>-مهربانی، «مطالعه پدیده تکدیگری در منطقه و بازار سنتی تهران، با تاکید بر جنبههای اقتصادی»، 1396ش، ص145.</ref> از منظر این پژوهشها، ترکیب جنسیتی متکدیان تابع موقعیتها و شرایط محیطی است. در برخی مناطق حضور زنان و در برخی موارد، حضور مردان بیشتر است، بهعنوان نمونه در محدودۀ بازار حضور زنان و در مناطق دیگر حضور مردان بیشتر است. برخی بر این باورند که احتمالاً حضور بیشتر زنان در موقعیتهای شبیه بازار با مسائلی نظیر سوء استفادههای جنسی از آنان در ارتباط است.<ref>- مهربانی، «مطالعه پدیده تکدیگری در منطقه و بازار سنتی تهران، با تاکید بر جنبههای اقتصادی»، 1396ش، ص166.</ref> | ||
==دستهبندی زنان متکدی در ایران== | ==دستهبندی زنان متکدی در ایران== | ||
زنان متکدی در ایران چند دسته هستند؛ | زنان متکدی در ایران چند دسته هستند؛ | ||
* زنانی که هنگام کوچ عشایر ابتدا به اطراف شهرها و سپس داخل شهرها توزیع شدهاند؛ | *زنانی که هنگام کوچ عشایر ابتدا به اطراف شهرها و سپس داخل شهرها توزیع شدهاند؛ | ||
* | * | ||
* حاشیهنشینان اطراف شهرهای بزرگ، یا کولیهایی که تنها برای تهیه جهیزیه بهصورت موقت گدایی میکنند؛ | *حاشیهنشینان اطراف شهرهای بزرگ، یا کولیهایی که تنها برای تهیه جهیزیه بهصورت موقت گدایی میکنند؛ | ||
* | * | ||
* گدایان زنی که توسط سازمانهای معینی مدیریت میشوند؛ | *گدایان زنی که توسط سازمانهای معینی مدیریت میشوند؛ | ||
* | * | ||
* زنان سالمندی که از حمایتهای اجتماعی محروم هستند و به ناچار گدایی میکنند.<ref>- محمدی اصل، «جنسیت و تکدی»، 1384ش، ص27.</ref> | *زنان سالمندی که از حمایتهای اجتماعی محروم هستند و به ناچار گدایی میکنند.<ref>- محمدی اصل، «جنسیت و تکدی»، 1384ش، ص27.</ref> | ||
==عوامل فرهنگی تکدیگری== | ==عوامل فرهنگی تکدیگری== | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
===هنجارهای جنسیتی=== | ===هنجارهای جنسیتی=== | ||
جایگاه تاریخی زنان در کشورهای آفریقایی باعث فقیرتر شدن آنان نسبت به مردان است. در هنجارهای مردانه فرصتهای شغلی و تحصیلی اولویت مردانه دارد. در چنین شرایطی زنان سرپرست خانوار مسئولیت بسیار سنگینی دارند. نتیجۀ هنجارهای فوق برای زنان مواجهه با دو معضل نابرابری و فقر در کنار همدیگر است.<ref>- Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p6.</ref> | جایگاه تاریخی زنان در کشورهای آفریقایی باعث فقیرتر شدن آنان نسبت به مردان است. در هنجارهای مردانه فرصتهای شغلی و تحصیلی اولویت مردانه دارد. در چنین شرایطی [[زنان سرپرست خانوار]] مسئولیت بسیار سنگینی دارند. نتیجۀ هنجارهای فوق برای زنان مواجهه با دو معضل نابرابری و فقر در کنار همدیگر است.<ref>- Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p6.</ref> | ||
شکاف جنسیتی در اتیوپی موجب شده است که زنان در سیاست، حضور کمتر و دستمزد و تحصیلات کمتری داشته و آسیبپذیرتر باشند که در مواردی موجب انتخاب تکدیگری بهعنوان تنها گزینه از سوی آنها خواهد شد.<ref>- Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p7.</ref> | شکاف جنسیتی در اتیوپی موجب شده است که زنان در سیاست، حضور کمتر و دستمزد و تحصیلات کمتری داشته و آسیبپذیرتر باشند که در مواردی موجب انتخاب تکدیگری بهعنوان تنها گزینه از سوی آنها خواهد شد.<ref>- Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p7.</ref> در کشورهایی که حمایتهای اجتماعی کافی وجود ندارد، گدایی برای زنان فقیر با فرزندانشان امری پذیرفته شده است.<ref>- Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p9.</ref> | ||
در کشورهایی که حمایتهای اجتماعی کافی وجود ندارد، گدایی برای زنان فقیر با فرزندانشان امری پذیرفته شده است.<ref>- Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p9.</ref> | |||
پژوهش دیگری، دلیل رشد تکدیگری را دوگانگی ارزشی میداند؛ در کشورهایی که از یکطرف تکدیگری ممنوع است، اما در عین حال کمک به دیگران و صدقهدادن امری پسندیده است، متکدیان از ممنوعیت سرپیچی میکنند و بهجای آن، بهدنبال راهکارهایی هستند که آنان را نیازمندان واقعی معرفی میکند.<ref>- Rezazadeh، “Empty hands and solitude: A grounded theory study of begging in Mashhad”، 2022، p64.</ref> | پژوهش دیگری، دلیل رشد تکدیگری را دوگانگی ارزشی میداند؛ در کشورهایی که از یکطرف تکدیگری ممنوع است، اما در عین حال کمک به دیگران و صدقهدادن امری پسندیده است، متکدیان از ممنوعیت سرپیچی میکنند و بهجای آن، بهدنبال راهکارهایی هستند که آنان را نیازمندان واقعی معرفی میکند.<ref>- Rezazadeh، “Empty hands and solitude: A grounded theory study of begging in Mashhad”، 2022، p64.</ref> | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۵: | ||
تکدیگری با تحصیل ارتباطی دوسویه دارد. از یک جهت فقدان تحصیلات، زمینهساز ابتلا به تکدیگری است؛ چنانچه پژوهشی در مورد افراد تراجنسیتی در پاکستان نشان داده است که آنها بهدلیل جنسیت، تحت فشارهای اجتماعی هستند. آنان نهتنها از سوی جامعه که حتی از سوی خانواده مطرود هستند که موجب ترک تحصیل و بهدنبال آن از دست رفتن فرصتهای شغلی آنان میشود. آنها در نهایت به گدایی وادار خواهند شد.<ref>- Khan and others، “The Cost of Exclusion: How Poverty Leads Transgender Individuals to Begging، Dancing and Sex Work” 2024، p209.</ref> | تکدیگری با تحصیل ارتباطی دوسویه دارد. از یک جهت فقدان تحصیلات، زمینهساز ابتلا به تکدیگری است؛ چنانچه پژوهشی در مورد افراد تراجنسیتی در پاکستان نشان داده است که آنها بهدلیل جنسیت، تحت فشارهای اجتماعی هستند. آنان نهتنها از سوی جامعه که حتی از سوی خانواده مطرود هستند که موجب ترک تحصیل و بهدنبال آن از دست رفتن فرصتهای شغلی آنان میشود. آنها در نهایت به گدایی وادار خواهند شد.<ref>- Khan and others، “The Cost of Exclusion: How Poverty Leads Transgender Individuals to Begging، Dancing and Sex Work” 2024، p209.</ref> | ||
از سوی دیگر فقر و اشتغال به تکدیگری عامل ترک تحصیل است. ترک تحصیل نیز بعد جنسیتی دارد، چراکه طبق آمارها بیشتر از | از سوی دیگر فقر و اشتغال به تکدیگری عامل ترک تحصیل است. ترک تحصیل نیز بعد جنسیتی دارد، چراکه طبق آمارها بیشتر از ۱۲۰ میلیون کودک در جهان از تحصیل محروم شدهاند که بیشتر آنها [[تحصیل دختران|دختران]] بودهاند.<ref>- عشایری و دیگران، «مطالعۀ جامعهشناختی فرهنگ تکدیگری خیابانی: مرور سیستماتیک پژوهشهای تجربی»، 1401ش، ص131.</ref> | ||
==عوامل اقتصادی تکدیگری== | ==عوامل اقتصادی تکدیگری== | ||
| خط ۸۹: | خط ۸۷: | ||
===از هم گسیختگی خانواده=== | ===از هم گسیختگی خانواده=== | ||
زنانی که بهدلیل | زنانی که بهدلیل [[طلاق]]، اعتیاد شوهر یا دلایلی مانند آن با از هم گسیختگی خانوادگی مواجه هستند، نیز مجبور هستند برای تامین هزینههای زندگی خود به کارهایی نظیر تکدگری بپردازند.<ref>- فرخی، «نیم نگاهی به پدیدۀ تکدیگری زنان مهاجر: زن مهاجر، در سراشیبی آسیبهای اجتماعی»، 1377ش، ص7.</ref> تجربیات گدایان زن نشان میدهد که عموما مطلقه یا دارای شوهر معتاد بودهاند. همچنین در برخی موارد نیز تحت شکنجه و آزار و اذیت خانواده بوده و نتوانستهاند شغلی غیر از گدایی بیابند.<ref>- Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p11.</ref> | ||
===ضعف ساختاری=== | ===ضعف ساختاری=== | ||
| خط ۹۷: | خط ۹۵: | ||
==پیامدهای تکدیگری== | ==پیامدهای تکدیگری== | ||
گدایان در ضمن گدایی بهسوی انحرافات مختلفی از جمله انحراف | گدایان در ضمن گدایی بهسوی انحرافات مختلفی از جمله [[انحراف جنسی]]، سوق داده خواهند شد، علاوه بر اینکه گدایی خود، عملی غیرقانونی است.<ref>- - Baynesagn and Tolla، “ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، 2022، p11.</ref> | ||
از دیگر پیامدهای آن محرومشدن کودکان از تحصیل و آلودهشدن به امراض جسمانی و روحی است. طبق برخی گزارشها سازمانهای تبهکار اطفال را دچار نقص عضو کرده و در خیابان رها میکنند تا بتوانند احساس ترحم عابران را برانگیزانند<ref>- Imrana and others. "An Analytical Study of The Nature and Issues Of Beggars In Karachi”، 2019، p43. .</ref> و به همین ترتیب بسیاری از زنان و اطفال متکدی در دام افراد منفعتطلب گرفتار میشوند.<ref>- نظری و دیگران، «بررسی ارتباط بین دینداری و گرایش به رفتارهای متکدیانه در بین زنان شهر شیراز»، 1401ش، ص28.</ref> | از دیگر پیامدهای آن محرومشدن کودکان از تحصیل و آلودهشدن به امراض جسمانی و روحی است. طبق برخی گزارشها سازمانهای تبهکار اطفال را دچار نقص عضو کرده و در خیابان رها میکنند تا بتوانند احساس ترحم عابران را برانگیزانند<ref>- Imrana and others. "An Analytical Study of The Nature and Issues Of Beggars In Karachi”، 2019، p43. .</ref> و به همین ترتیب بسیاری از زنان و اطفال متکدی در دام افراد منفعتطلب گرفتار میشوند.<ref>- نظری و دیگران، «بررسی ارتباط بین دینداری و گرایش به رفتارهای متکدیانه در بین زنان شهر شیراز»، 1401ش، ص28.</ref> | ||
| خط ۱۰۶: | خط ۱۰۴: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* خسروی، زهره، «بررسی آسیبهای روانی-اجتماعی زنان سرپرست خانواده»، علوم انسانی دانشگاه الزهرا، شماره 39، پائیز 1380ش. | *خسروی، زهره، «بررسی آسیبهای روانی-اجتماعی زنان سرپرست خانواده»، علوم انسانی دانشگاه الزهرا، شماره 39، پائیز 1380ش. | ||
* | * | ||
* سراجزاده، سیدحسین و دیگران، «تبریز، شهر بدون گدا: مطالعۀ جامعه شناختی مواجهۀ شهروندان با پدیدۀ تکدیگری»، نشریه مسائل اجتماعی ایران، سال هشتم، شماره 1، 1396ش. | *سراجزاده، سیدحسین و دیگران، «تبریز، شهر بدون گدا: مطالعۀ جامعه شناختی مواجهۀ شهروندان با پدیدۀ تکدیگری»، نشریه مسائل اجتماعی ایران، سال هشتم، شماره 1، 1396ش. | ||
* | * | ||
* عشایری، طاها و دیگران، «مطالعۀ جامعهشناختی فرهنگ تکدیگری خیابانی: مرور سیستماتیک پژوهشهای تجربی»، فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ، دوره 2، شماره 2، پیاپی 6، 1401ش. | *عشایری، طاها و دیگران، «مطالعۀ جامعهشناختی فرهنگ تکدیگری خیابانی: مرور سیستماتیک پژوهشهای تجربی»، فصلنامه علمی مطالعات راهبردی فرهنگ، دوره 2، شماره 2، پیاپی 6، 1401ش. | ||
* | * | ||
* فرخی، فرشته، «نیم نگاهی به پدیدۀ تکدیگری زنان مهاجر: زن مهاجر، در سراشیبی آسیبهای اجتماعی»، حقوق زنان، شماره 8، اسفند 1377ش و فروردین 1378ش. | *فرخی، فرشته، «نیم نگاهی به پدیدۀ تکدیگری زنان مهاجر: زن مهاجر، در سراشیبی آسیبهای اجتماعی»، حقوق زنان، شماره 8، اسفند 1377ش و فروردین 1378ش. | ||
* | * | ||
* محمدی اصل، عباس، «جنسیت و تکدی»، گزارش، شماره 169، آذر 1384ش. | *محمدی اصل، عباس، «جنسیت و تکدی»، گزارش، شماره 169، آذر 1384ش. | ||
* | * | ||
* مهربانی، وحید، «مطالعۀ پدیدۀ تکدیگری در منطقه و بازار سنتی تهران، با تاکید بر جنبههای اقتصادی»، فصلنامه سیاستهای مالی و اقتصادی، سال پنجم، شماره 18، تابستان 1396ش. | *مهربانی، وحید، «مطالعۀ پدیدۀ تکدیگری در منطقه و بازار سنتی تهران، با تاکید بر جنبههای اقتصادی»، فصلنامه سیاستهای مالی و اقتصادی، سال پنجم، شماره 18، تابستان 1396ش. | ||
* | * | ||
* نظری، علیرضا و دیگران، «بررسی ارتباط بین دینداری و گرایش به رفتارهای متکدیانه در بین زنان شهر شیراز»، نشریه زن و جامعه، سال 13، شماره 2، تابستان 1401ش. | *نظری، علیرضا و دیگران، «بررسی ارتباط بین دینداری و گرایش به رفتارهای متکدیانه در بین زنان شهر شیراز»، نشریه زن و جامعه، سال 13، شماره 2، تابستان 1401ش. | ||
* | * | ||
* Ahamdi، H. “A study of beggars characteristics and attitude of people towards the phenomenon of begging in the city of Shiraz “، Journal of Applied Sociology، 21th year، vol. 39 (3)، Autumn 2010. | *Ahamdi، H. “A study of beggars characteristics and attitude of people towards the phenomenon of begging in the city of Shiraz “، Journal of Applied Sociology، 21th year، vol. 39 (3)، Autumn 2010. | ||
* | * | ||
* Baynesagn. B. and Tolla. E. ،“ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، SAGE Open، vol. 12 (2)، April 2022. | *Baynesagn. B. and Tolla. E. ،“ Poor Mothers and Begging: How Impoverished Ethiopian Women Support their Children in the Absence of a Strong State Welfare System”، SAGE Open، vol. 12 (2)، April 2022. | ||
* | * | ||
* Imrana، A. and others. "An Analytical Study of The Nature and Issues Of Beggars In Karachi”، Pakistan Journal of Gender Studies، Vol. 19، 2019. | *Imrana، A. and others. "An Analytical Study of The Nature and Issues Of Beggars In Karachi”، Pakistan Journal of Gender Studies، Vol. 19، 2019. | ||
* | * | ||
* Khan، A. and others، “The Cost of Exclusion: How Poverty Leads Transgender Individuals to Begging، Dancing and Sex Work” Journal of Asian Development Studies، vol. 13 (2)، 2024. | *Khan، A. and others، “The Cost of Exclusion: How Poverty Leads Transgender Individuals to Begging، Dancing and Sex Work” Journal of Asian Development Studies، vol. 13 (2)، 2024. | ||
* | * | ||
* Rezazadeh، M.، “Empty hands and solitude: A grounded theory study of begging in Mashhad”، International Journal of Sociology and Anthropology، vol. 14 (3)، July-September 2022، | *Rezazadeh، M.، “Empty hands and solitude: A grounded theory study of begging in Mashhad”، International Journal of Sociology and Anthropology، vol. 14 (3)، July-September 2022، | ||
