فاطمه کمالی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
بلوغ بهمعنای رسیدن و اتمام است.<ref>[https://lib.efatwa.ir/40707/8/419 ابنمنظور، لسان العرب، 1414ق، ج8، ص419.]</ref> به انتهاى مقصد رسيدن و يا انجام دادن كارى در پايان زمان و مكانى معيّن هم بلوغ گفته میشود. گاهى نیز مقصود از بلوغ يعنى به پايان رسيدن، تسلّط يافتن و اشراف داشتن به چيزى، هر چند كه به انتهاي آن نرسيده باشد.<ref>[https://lib.efatwa.ir/41892/1/144 راغب اصفهانی، مفردات ألفاظ القرآن، 1412ق، ص144.] </ref> همچنین بلوغ بهمعنای بالغشدگی پسر و دختر،<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ بلوغ. </ref> رسیدن به سن رشد یا سن قانونی هم آمده است.<ref>معین، فرهنگ معین، 1382ش، ذیل واژۀ بلوغ.</ref> | بلوغ بهمعنای رسیدن و اتمام است.<ref>[https://lib.efatwa.ir/40707/8/419 ابنمنظور، لسان العرب، 1414ق، ج8، ص419.]</ref> به انتهاى مقصد رسيدن و يا انجام دادن كارى در پايان زمان و مكانى معيّن هم بلوغ گفته میشود. گاهى نیز مقصود از بلوغ يعنى به پايان رسيدن، تسلّط يافتن و اشراف داشتن به چيزى، هر چند كه به انتهاي آن نرسيده باشد.<ref>[https://lib.efatwa.ir/41892/1/144 راغب اصفهانی، مفردات ألفاظ القرآن، 1412ق، ص144.] </ref> همچنین بلوغ بهمعنای بالغشدگی پسر و دختر،<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ بلوغ. </ref> رسیدن به سن رشد یا سن قانونی هم آمده است.<ref>معین، فرهنگ معین، 1382ش، ذیل واژۀ بلوغ.</ref> | ||
===بلوغ در اصطلاح=== | ===بلوغ در اصطلاح=== | ||
پایان محجوریت | پایان محجوریت [[کودک]]، بلوغ است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10151/4/140 عاملی جبعی، مسالك الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام، 1413ق، ص140.] </ref> برخی آن را زمانی میدانند که بچه بالغ شود؛ یعنی علائم بلوغ در او پیدا شود (مانند اینکه محتلم شود) و تکلیف بر عهدهاش بیاید.<ref>طريحي، مجمع البحرين، 1375ش، ج5، ص7.</ref> برخی رسیدن به قابلیت و استعداد نزدیکی کردن را بلوغ میدانند، قابلیتی که شهوت از آنان برانگیخته شده و غسل بر آنان مترتب شود و آن را اولین مرتبۀ مردانگی در جنس مذکر و اولین مرحله از زن بودن در جنس مؤنث بیان میکنند.<ref>[https://lib.eshia.ir/71615/1/251 جناجی حلّی نجفی، كشف الغطاء عن مبهمات الشريعة الغرّاء،1380ش، ج1،ص251.] </ref> برخی فقها بلوغ را رسیدن به مرز ازدواج میدانند؛ به عقیدۀ آنها بلوغ کمال طبیعی انسان است که بهواسطۀ آن نسل باقی میماند و عقل با آن تقویت میشود و حالتی که خردسالان با رسیدن به حد کمال، در زمرۀ مردان و زنان داخل میشوند.<ref>[https://lib.eshia.ir/10088/26/4/%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA_%D9%85%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%BA_%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1 نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام،1400ق، ج26، ص4.]</ref> بلوغ در اصطلاح حقوقی نیز رشد جسمانی و فیزیکی و سرآغاز تحوّل فکری دانسته شده است.<ref>جعفری لنگرودی، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، 1382ش، ج۲، ص۸۸۲.</ref> | ||
==تغییرات در بلوغ== | ==تغییرات در بلوغ== | ||
| خط ۱۱۴: | خط ۱۱۴: | ||
*هاشمى شاهرودى، محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت عليهم السلام، مركز پژوهشهاى فارسى الغدير قم، 1426 ق. | *هاشمى شاهرودى، محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت عليهم السلام، موسسه دائرة المعارف فقه اسلامى بر مذهب اهل بيت عليهم السلام، مركز پژوهشهاى فارسى الغدير قم، 1426 ق. | ||
ویکی ج | ویکی ج | ||
+++++++ | |||
'''<big>بلوغ شرعی</big>'''؛ مرحلهای از نوجوانی که تکالیف دینی بر انسان واجب میشود.<br> | |||
از منظر آموزههای [[اسلام]]، انسان از بَدو تولد تا زمانی که از نظر جسمی رشد کاملی نداشته باشد و عقلش کامل نشده باشد، در پیشگاه خدا مسئولیتی ندارد. اما زمانیکه از نظر جسمی و عقلی رشد کند و بالغ شود آمادگی پذیرش مسئولیت کارهایش را در برابر خدا پیدا میکند. آدمی در این حالت، مخاطب خدای خود قرار گرفته و با عمل کردن به دستوراتش و اجتناب از کارهای حرام و ناشایست میتواند به مرحلۀ رستگاری دست یابد. | |||
==مفهومشناسی== | |||
بلوغ در لغتنامه دهخدا رسیدن به سن رشد معرفی شده است.<ref> [https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-2 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه بلوغ.]</ref> مغز انسان در هنگام بلوغ، هورمونهایی را ترشح میکند که باعث تغییراتی در بدن او میشود. این هورمونها هم در بدن دختران و هم در بدن پسران، متناسب با جنسیت آنها، ترشح میشود و تغییراتی در آن قسمتها پدید میآورد.<ref>[http://familyhealth.blogfa.com/post/54 «بلوغ دختران»، وبسایت بهداشت خانواده.]</ref> این تغییرات شامل تغییر صدا، افزایش قد و حجم، رشد استخوانهای سینه در پسران و همچنین برجستهشدن پستان در دختران است.<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA_(%D9%81%D9%82%D9%87) «بلوغ (فقه)، ویکیفقه.]</ref> بلوغ و تغییرات برآمده از آن، پایهگذار زندگی انسان در بزرگسالی است. به عقیدۀ کارشناسان این حوزه، توجه به بهداشت جسمی و سلامت روحی، در این دوران از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.<ref>[http://familyhealth.blogfa.com/post/54 «بلوغ دختران»، وبسایت بهداشت خانواده.]</ref> | |||
==سن بلوغ== | |||
از نظر دانش پزشکی، دوران بلوغ دختران در محدودۀ سنی 8-13 سالگي و بلوغ پسران در محدودۀ سنی 10-15 سالگي آغاز ميشود. بعضی از افراد كمي زودتر و بعضي دیگر، كمي ديرتر بالغ ميشوند. هر فردي بر اساس آناتومی بدن خودش دوران بلوغ را سپری ميكند.<ref>[http://familyhealth.blogfa.com/post/54 «بلوغ دختران»، وبسایت بهداشت خانواده.]</ref> نژاد، تغذیه و شرایط محیط زندگی، در زمان پیدایش بلوغ و میزان ترشح هورمونهای آن، تأثیر زیادی دارد.<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA_(%D9%81%D9%82%D9%87) «بلوغ (فقه)، ویکیفقه.]</ref> | |||
برای واجبشدن عبادتهاى شرعى، بلوغ شرط است و شرط بلوغ، محتلمشدن در مردان و ديدن خون حیض در زنان است. یکی از بهترین راههای شناخت سن بلوغ در دختران، حيض است و حداقل سن برای حیض شدن و تعیین سن بلوغ، اتمام نه سالگی است.<ref> [http://lib.eshia.ir/10011/1/153/%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D8%B6 الحلی، الجامع للشرایع، ج1، در وبسایت کتابخانه مدرسه فقاهت، ص153.]</ref> بسیاری از فقها بر این عقیده هستند<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%D9%86_%D8%AD%DB%8C%D8%B6_(%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86)#foot6 «سن حیض (قرآن)»، ویکیفقه.]</ref> و قانون مدنی ایران هم سن بلوغ دختران را نه سال تمام قمری اعلام کرده است.<ref> [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA_(%D9%81%D9%82%D9%87) «بلوغ (فقه)، ویکیفقه.]</ref> بعضی از فقها بهدلیل تحقق نیافتن بلوغ طبیعی دختران در نه سالگی و ناتوانی آنان در انجام عباداتی مانند [[روزه]]، سن سیزدهسالگی را بهعنوان سن بلوغ، معرفی کردهاند.<ref> [https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA «بلوغ»، ویکیشیعه.]</ref> | |||
==علائم بلوغ== | |||
===علامتهای بلوغ در پسران؛=== | |||
* کاملشدن 15 سال قمری | |||
* جُنُب شدن (خارج شدن منی در خواب یا بیداری) | |||
* روییدن موی درشت در بالای عورت | |||
===علامتهای بلوغ دختران؛=== | |||
* کاملشدن 9 سال قمری | |||
* شروع قاعدگی ماهانه (پریود) | |||
* روییدن موی درشت در بالای عورت<ref> [https://hawzah.net/fa/Note/View/75553/%C2%A0%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 سعیدی، «آغاز سن تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
==مراسم بلوغ در ایران باستان== | |||
تنها آیینی که در [[ایران]] در زمان بلوغ مراسم خاصی داشته دین زرتشت بوده که آیین «کُستیبستن» یا «کُشتیبستن» بوده است که نشان گذر از مرحلۀ نوجوانی به بزرگسالی بوده است. این مراسم جزء مهمترین رسمهای زرتشتیان بهحساب میآمده و پس از از اجرای آن دختر یا پسر جزء بهدینان قرار گرفته و زندگی جدیدی را آغاز میکردند و از مزایای اجتماعی و دینی بهرهمند میشدند. دختران هم از سن پانزده سالگی میتوانستند [[ازدواج]] کنند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/239368/%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA کریمی، «بلوغ»، وبسایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | |||
در [[ایران]] باستان، مرسوم بوده وقتی پسران و دختران به سن پانزده سالگی میرسیدند طی یک مراسمی که در حضور پیشوای دینی یا بزرگ خاندان انجام میشده، آنها را با زره و جوشن و شمشیر زینت میدادند. بعد از انجام این مراسم پسرها اجازه داشتند که همراه مردان طایفه به شکار و میدان نبرد بروند. در زمان زرتشت، چون او با جنگ و خونریزی مخالف بود و خواستار صلح و آرامش بود این جشن بهصورت سدرهپوشی تغییر پیدا کرد. آنها بهجای بستن شمشیر و کمند به کمر، کُشتی را جایگزین کردند و پوشیدن سدرۀ سفید و نازک را بهجای زره و جوشن فولادی قرار دادند. از آن زمان به بعد سدره و کُشتی نماد صلح و آشتی و مهرورزی در بین ایرانیان شد.<ref> [http://jashnhaz.blogfa.com/post/152/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D9%90%D8%AF%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C-%2C-%DA%A9%D9%8F%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86 «جشن آیین سِدره پوشی، کُشتی بستن»، وبسایت جشنها،آیینها و گاهشمارهای آیین باستانی.]</ref> | |||
==مراسم بلوغ در ایران معاصر== | |||
از سال 1374ش در [[ایران]] جشنهایی بهنام «جشن تکلیف» برای دختران و پسران برگزار میشود. به گفتۀ کارشناسان دینی، جشن تكليف، نمادی از قرار گرفتن رسمی دخترها و پسرها در زمرۀ بندگان مسئول خداوند قرار ميگیرند و بهطور مستقيم مخاطب بايدها و نبايدهاي ديني و شرعي ميشوند.<ref> [https://www.irna.ir/news/83210532/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%D9%83%D9%84%D9%8A%D9%81-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DA%AF%D9%8A-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D9%8A «جشن تكليف، آغاز مشق بندگي و زندگي»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | |||
جشن تکلیف دختران، شور و نشاط بیشتری دارد و آنها با چادر نمازهایی یکدست در این جشن حاضر میشوند. البته هدایایی هم در آخر به آنها داده میشود. در این جشن، یک روحانی حضور دارد که برای بچهها در مورد اهمیت بلوغ و وظایف دینی که نوجوانان با آن روبرو میشوند سخنرانی میکند. این جشن که با شادی و خاطرههای خوب برای بچهها همراه است در آخر با خواندن یک نماز جماعت در [[مدرسه]] یا [[مسجد]] به پایان میرسد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/4505461/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%AF%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D8%B1%D8%B9 رحمانی، «جشن بلوغ: در میانه بدن و شرع»، خبرگزاری مهر.]</ref> | |||
سیدبنطاووس، از علمای بزرگ و معروف [[شیعیان]] را مبتکر جشن تکلیف میدانند. وی وقتی پانزده سال قمریاش تمام شد جشنی گرفت و با شیرینی از مهمانان خود پذیرایی کرد و اعلام کرد که امروز روز جشن تشریف من است نه تکلیف؛ زیرا من رسماً به شرف و افتخار [[اسلام]] رسیدم و انجام عبادات دینی برای من سختی و زحمتی ندارد و من این امور را با عشق به پروردگارم انجام میدهم.<ref> [https://hawzah.net/fa/Note/View/75553/%C2%A0%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 سعیدی، «آغاز سن تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | |||
==مراسم بلوغ در دیگر کشورها== | |||
هر سال در کشور ژاپن، در دومین دوشنبه ماه ژانویه جشن روز سِن یا جشن بلوغ جوانان ژاپنی برگزار میشود. دختران و پسران ژاپنی که به سن 20 سالگی میرسند با پوشیدن لباس سنتی «کیمونو» در جشنهای خانوادگی و اجتماع حاضر میشوند و رسیدن به سن بزرگسالی را جشن میگیرند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/821731/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%88%D8%BA-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%DA%98%D8%A7%D9%BE%D9%86-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 «جشن بلوغ جوانان در ژاپن»، وبسایت عصر ایران.]</ref> در کُرۀ جنوبی هم هر سال در سومین دوشنبه ماه می، مراسم سنتی برگزار میشود که در آن، پایان 18 سالگی در مدارس دخترانه جشن گرفته میشود. دختران پس از این مراسم به دورۀ بزرگسالی وارد میشوند و خودشان را برای یادگیری رسم و رسوم و مستقلشدن از [[خانواده]] و پذیرش مسئولیتهای بزرگ در زندگی آیندۀ خود آماده میکنند. دختران و پسران کرهای با پوشیدن لباس سنتی بهنام «هانبوک» در این جشن شرکت میکنند.<ref>[https://saednews.com/fa/post/jshn-blogh-dkhtran-kre-i «آشنایی با جشن بلوغ دختران کره ای»، وبسایت ساعد نیوز.]</ref> | |||
==مراسم بلوغ در ادیان دیگر== | |||
[[یهودیان]] در جشنی بهنام «بر میتسوا و بت میتسوا»، بلوغ پسران ۱۳ ساله و دختران ۱۲ ساله و ورود آنها به سن تکلیف را جشن میگیرند. [[مسیحیان]] نیز مراسمی بهنام «تثبیت» برگزار میکنند که جشن ورود نوجوانان به جامعۀ دینداران دانسته میشود.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جامجم آنلاین.]</ref> | |||
==پانویس== | |||
{{پانویس}} | |||
==منابع== | |||
* «آشنایی با جشن بلوغ دختران کره ای»، وبسایت ساعد نیوز، تاریخ درج مطلب: 1 آبان 1399ش. | |||
* الحلی، یحیی بن سعید، الجامع للشرایع، در وبسایت کتابخانه مدرسه فقاهت، سال 1405ق. | |||
* «بلوغ»، ویکیشیعه، تاریخ بازدید: 15 آذر 1401ش. | |||
* «بلوغ (فقه)»، ویکیفقه، تاریخ بازدید: 15 آذر 1401ش. | |||
* «بلوغ دختران»، وبسایت بهداشت خانواده، تاریخ درج مطلب: 18 تیر 1386ش. | |||
* «جشن آیین سِدره پوشی، کُشتی بستن»، وبسایت جشنها،آیینها و گاهشمارهای آیین باستانی، تاریخ درج مطلب: 21 اسفند 1388ش. | |||
* «جشن بلوغ جوانان در ژاپن»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 21 دی 1400ش. | |||
* «جشن تكليف، آغاز مشق بندگي و زندگي»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 27 بهمن 1397ش. | |||
* «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جامجم آنلاین، تاریخ درج مطلب: 26 فروردین 1394ش. | |||
* دهخدا، علیاکبر، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: 15 آذر 1401ش. | |||
* رحمانی، جبار، «جشن بلوغ: در میانه بدن و شرع»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 16 دی 1397ش. | |||
* سعیدی، احمد، «آغاز سن تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1399ش. | |||
* «سن حیض (قرآن)»، ویکیفقه، تاریخ بازدید: 15 آذر 1401ش. | |||
* کریمی، اصغر، «بلوغ»، وبسایت مرکز دائرۀالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 8 دی 1398ش. | |||
