تقویم هجری قمری: تفاوت میان نسخه‌ها

{{درشت|'''تقویم هجری قمری،'''}} گاه‌شمار رایج در کشورهای اسلامی با مبدأ هجرت پیامبر اسلام.

تقویم هجری قمری، گاه‌شماری است که بر منبای گردش ماه به‌دور زمین و با مبدأ هجرت [[حضرت محمد|پیامبر اسلام]] از مکه به مدینه، تنظیم شده و [[مسلمان|مسلمانان]] جهان، اعمال دینی و مناسبت‌های مذهبی خود را بر اساس آن برگزار می‌کنند.

واژهٔ عربی تقویم به‌معنای تصحیح و تعدیل‌کردن است و در ادبیات علم نجوم، به اصول و قوانینی گفته می‌شود که برای تنظیم زمان و تطبیق سال حقیقی با سال مجازی ایجاد شده و معادل فارسی آن، «گاه‌شماری» است.<ref>[https://fa.wikifeqh.ir/تقویم «تقویم»، ویکی فقه.]</ref> این تقویم، به‌اعتبار حرکت ماه به‌دور زمین و محاسبهٔ مبدأ تاریخ از هجرت پیامبر اسلام، «هجری قمری»، نام‌گذاری شده است.<ref>[https://rch.ac.ir/article/Details?id=11084 قاسملو، «تقویم»، وب‌سایت دانشنامۀ جهان اسلام.]</ref>

مبدأ این تقویم، سال هجرت پیامبر اسلام، از مکه به مدینه است.<ref>[https://jihs.ut.ac.ir/article_11492.html صیاد، «مدل‌سازی ریاضی برای استخراج تقویم هجری قمری قراردادی»، مجلة تخصصی تاریخ علم، 1382ش، ص28.]</ref> پیامبر اسلام، روز دوشنبه، ۱ ربیع‌الاول سال اول هجری، مطابق با ۱۳ سپتامبر ۶۲۲م از مکه [[مهاجرت]] کرد و روز [[جمعه]]، ۱۲ ربیع‌الاول همان سال، به مدینه وارد شد.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/هجرت_پیامبر_اسلام_به_مدینه «هجرت پیامبر اسلام به مدینه»، وب‌سایت دانشنامۀ اسلامی.]</ref>

ماه‌های سال گاه‌شمار هجری قمری عبارتند از: [[محرم|مُحرم]]، [[صفر|صَفر]]، ربیِع‌الأول|رَبیِعُالأول، ربیِع‌الثانی|رَبیِعُالثانِی، جمادی‌الأُولی|جُمادَی‌الأُولی، جمادی‌الآخرة|جُمادَی‌الآخِرة، [[رجب|رَجَب]]، [[شعبان|شَعبان]]، [[رمضان|رَمَضان]]، شوال|شَوّال، ذی‌القعده|ذِی‌القَعدَة و [[ذی‌الحجة|ذِی‌الحَجّة]].<ref>[https://jihs.ut.ac.ir/article_11492.html صیاد، «مدل‌سازی ریاضی برای استخراج تقویم هجری قمری قراردادی»، مجلة تخصصی تاریخ علم، 1382ش، ص28.]</ref>

=== ۲. میلاد پیامبر اسلام و هفتهٔ وحدت ===

میلاد پیامبر اسلام به‌اعتقاد اهل سنت در دوازدهم ربیع‌الاول و به‌روایت [[شیعه|شیعیان]] در هفدهم این ماه است. فاصلهٔ میان این دو تاریخ، به‌عنوان «هفتهٔ وحدت» نامیده شده که از مهم‌ترین مناسبت‌های تقویم قمری است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97303/میلاد-پیامبر-اکرم-%22ص%22-و-هفته-وحدت «میلاد پیامبر اکرم و هفته وحدت»، وب‌سایت اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

=== ۲. مراسم حج ===

آیین حج که یک مراسم باشکوه عبادی و سیاسی است، از بزرگ‌ترین آیین‌های دینی در جهان است که هر سال تکرار می‌شود و [[مسلمان|مسلمانان]] از تمام فرقه‌های اسلامی در آن شرکت می‌کنند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/422/1/حج «در مورد حج در ویکی تابناک بیشتر بخوانید»، خبرگزاری تابناک.]</ref>

=== ۳. حادثهٔ [[عاشورا]] ===

[[شهادت]] [[امام حسین]] در دهم (عاشورا) ماه محرم سال ۶۱ق که [[امام خمینی]] از آن به «رمز بقای اسلام» تعبیر کرده، از مناسبت‌های مهم و تأثیرگذار تقویم هجری قمری است. اهمیت این رویداد و تجلیل باشکوه، جهانی و هرسالهٔ آن در ماه محرم و صفر، موجب شد که امام خمینی این دو ماه را ماه «برکت اسلامی» و «زنده‌ماندن اسلام»، بنامد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Note/View/54907/ماه-محرم-و-صفر،-ماه-زنده-ماندن-و-زنده-نگهداشتن-اسلام «ماه محرم و صفر، ماه زنده‌ماندن و زنده‌نگهداشتن اسلام»، وب‌سایت اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>

=== ۴. ماه‌های حرام ===

چهار ماه ذی‌القعده، ذی‌الحجه، محرم و رجب در تقویم هجری قمری، به ماه‌های «حرام» مشهورند که [[جنگ]] در این ماه‌ها حرام بوده و [[دیه|دیهٔ]] قتل نیز در این ماه‌ها، بیش از ماه‌های دیگر است.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/ماه‌های_حرام «ماه‌های حرام»، ویکی شیعه.]</ref>