شیربها: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۷: / خط ۷: @@
 در اصطلاحات حقوقی، شیربها مالی است که شوهر پیش یا در حین ازدواج به‌طور بلاعوض به خانوادة عروس می‌دهد.<ref>جعفری لنگرودی، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، ۱۳۷۸ش، ج۳، ص۲۳۲۵.</ref>  مستند قانونی برای شیربها در حقوق مدنی وجود ندارد. اگر شیربها جزئی از مهریه باشد، دختر مستحق دریافت آن است. گرفتن و پرداختن شیربها اگر با رضایت طرفین و برای قدردانی از زحمات خانوادة عروس باشد ایرادی ندارد. پرداخت شیربها می‌تواند در شروط ضمن عقد ( با عنوان شرط به نفع ثالث وفق قسمت اخیر مادة ۱۹۶ق. م) درج شود و در این صورت پرداخت آن بر زوج (داماد) واجب می‌شود.<ref>دیانی، حقوق خانواده، ازدواج و انحلال آن، ۱۳۸۷ش، ص۱۷۱-۱۷۲.</ref>
 ==شیربها در فرهنگ مردم==
-در بیش‌تر مناطق ایران مانند اهالی ایل ممسنی (در استان فارس)<ref>مجیدی کرایی، تاریخ و جغرافیای ممسنی، ۱۳۷۱ش، ص۵۰۸.</ref>  یا روستاییان ده کُهنَک (از توابع دزفول) پرداخت شیربها مسئله اساسی در امر ازدواج است.<ref>کریمی، «کهنک»، ۱۳۴۸ش، ص۴۳.</ref>  آن‌ها گاهی مراسم خواستگاری، نامزدی و بله‌برون را «باشلُق‌برون» یا «شیروابرون» به‌معنی شیربهابران می‌نامند. مردم مشکین‌شهر (در استان اردبیل)، شیربها را از مسائل مهم ازدواج دانسته که جهت حفظ آبروی دو خانواده، رکن مهمی است.<ref>ساعدی، خیاو یا مشکین‌شهر، ۱۳۴۴ش، ص۱۵۳.</ref>  مردمان تهرانی اصیل از پرداختن و گرفتن شیربها امتناع می‌کردند. اما در میان خانواده‌های متوسط و ضعیف، پرداخت شیربها مرسوم بود.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.</ref>  در برخی خانواده‌ها بحث و چانه‌زنی دربارة پرداخت شیربها معمول بود.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۶۵.</ref>  امروزه خانواده‌ها کم‌تر به شیربها اهمیت داده و به وضع اجتماعی و نجابت دختر و پسر توجه بیش‌تری دارند.<ref>میرنیا، فرهنگ مردم (فولکلور ایران)، ۱۳۶۹ش، ص۲۱۲؛ خلعتبری لیماکی، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۸-۱۴۹.</ref>
+در بیش‌تر مناطق ایران مانند اهالی ایل ممسنی (در استان فارس)<ref>مجیدی کرایی، تاریخ و جغرافیای ممسنی، ۱۳۷۱ش، ص۵۰۸.</ref>  یا روستاییان ده کُهنَک (از توابع [[دزفول]]) پرداخت شیربها مسئله اساسی در امر ازدواج است.<ref>کریمی، «کهنک»، ۱۳۴۸ش، ص۴۳.</ref>  آن‌ها گاهی مراسم خواستگاری، نامزدی و بله‌برون را «باشلُق‌برون» یا «شیروابرون» به‌معنی شیربهابران می‌نامند. مردم مشکین‌شهر (در استان اردبیل)، شیربها را از مسائل مهم ازدواج دانسته که جهت حفظ آبروی دو خانواده، رکن مهمی است.<ref>ساعدی، خیاو یا مشکین‌شهر، ۱۳۴۴ش، ص۱۵۳.</ref>  مردمان تهرانی اصیل از پرداختن و گرفتن شیربها امتناع می‌کردند. اما در میان خانواده‌های متوسط و ضعیف، پرداخت شیربها مرسوم بود.<ref>کتیرایی، از خشت تا خشت، ۱۳۷۸ش، ص۱۵۱-۱۵۲.</ref>  در برخی خانواده‌ها بحث و [[چانه‌زنی]] درباره پرداخت شیربها معمول بود.<ref>شهری، طهران قدیم، ۱۳۸۴ش، ج۳، ص۶۵.</ref>  امروزه خانواده‌ها کم‌تر به شیربها اهمیت داده و به وضع اجتماعی و نجابت دختر و پسر توجه بیش‌تری دارند.<ref>میرنیا، فرهنگ مردم (فولکلور ایران)، ۱۳۶۹ش، ص۲۱۲؛ خلعتبری لیماکی، فرهنگ مردم تنکابن، ۱۳۸۷ش، ص۱۴۸-۱۴۹.</ref>
 در گذشته در مراسمی با نام بَله‌بُری یا خرج‌بُری، شیربها تعیین می‌شد؛ به این صورت که یکی از ریش‌سفیدان خانوادة داماد، پس از رضایت خانوادة دختر با یک کله‌قند به خانة آن‌ها می‌رفت و مبلغ شیربها تعیین می‌شد. در آن زمان شیربها معمولأ بین ۵۰ تا ۲۰۰ گوسفند و چند رأس گاو بود.<ref>راسخ، «آداب و رسوم و اعتقادات عامه»، ۱۳۴۲ش، ج۱، ص۲۳۰.</ref>  مبلغ شیربها معمولأ صرف تهیة جهیزیه برای عروس می‌شد؛ بنابراین میزان جهیزیه به وضعیت مالی خانواده و مقدار شیربها بستگی داشت.<ref>شریعت‌زاده، آداب و رسوم مردم شاهرود، ۱۳۷۱ش، ص۲۶۳؛ ورجاوند، سیمای تاریخ و فرهنگ قزوین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۹۱۲-۹۱۳؛ پاینده لنگرودی، آیین‌ها و باورداشتهای گیل و دیلم، ۱۳۵۵ش، ص۵۳.</ref>  در سیرجان (در استان کرمان) پس از تعیین شیربها، داماد گوسفند پرواری را رنگ کرده و مقداری زیورآلات به آن آویزان می‌کرد. خانوادة داماد با برنج، روغن، قند، شکر، چای، شیرینی، میوه و مبلغ شیربها به خانة عروس می‌رفتند. مادر داماد، انگشتری را به عروس داده و او را نامزد پسر خود معرفی می‌کرد. آن‌ها شیربها را پرداخت کرده که نصف آن به مادر و نصف دیگر به پدر دختر تعلق داشت.<ref>بختیاری، سیرجان در آیینۀ زمان، ۱۳۷۸ش، ص۲۵۹-۲۶۰.</ref>
@@ خط ۱۵: / خط ۱۵: @@
 مردمان بختیاری روستای پاگچ (در استان خوزستان) از مهمانان در قسمت شاه‌نشین اتاق در مراسمی با عنوان «قنداشکنان» پذیرایی می‌کردند. دو نفر از بزرگان هر خانواده پس از صرف ناهار به بیرون از مجلس رفته و مقدار شیربها را تعیین می‌کردند. آن‌ها پس از توافق، پدر دختر و پدر پسر را به بیرون برده تا رضایت خود را اعلام کنند. در صورت رضایت طرفین، میزان شیربها به اطلاع مهمانان نیز می‌رسید.<ref>کلکی، «عروسی بختیاری‌های روستای پاگچ»، ۱۳۵۲ش، ص۳۶.</ref>
 در میان زردشتیان ایران رسم بوده است که پس از عروسی، داماد به خانة پدر عروس رفته و از زحمات آن‌ها برای همسر خود تشکر می‌کرد و از آن‌ها هدیه‌ای دریافت می‌کرد. هنگام بازگشت داماد، عروس کاسه‌ای نقل روی سر او ریخته و داماد اناری که به آن ۳۳ یا ۱۰۱ سکه آویزان بود (زردشتیان عدد ۳۳ را به‌عنوان تعداد فرشتگان و عدد ۱۰۱ را به خاطر شمار نام‌های خداوند، مقدس می‌شمارند) با یک جفت کفش به مادرزن و یک جفت کفش به خواهرزن هدیه می‌داد.<ref>به‌آذین، «مراسـم ازدواج زرتشتیـان»، ۱۳۴۸ش، ص۶۰.</ref>
 ==شیربها در فقه اسلامی==
 در عقد نکاح مهریه به زن تعلق می‌گیرد اما نمی‌توان مهری برای پدر و مادر او (شیربها) قرار داد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/66019/مهریه-و-شیربها-در-اسلام?CID=480 «در ازدواج در باب مهریه و مسائلی از این قبیل طبیعی‌ترین حق زن چیست؟ و جایگاه شیربها و نفقه در اسلام چیست»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>  شیربها فقط تحت یکی از عناوین زیر قابل پرداخت است: