زهرا حلیمی (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «جایگزین=حرم امام رضا-شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان|بندانگشتی|حرم امام رضا، قطب معنویت ایران در شب بیست و یکم ماه مبارک رمضان ۱۴۰۲ش {{درشت|'''معنویت؛'''}} پیوند درونی و آگاهانه انسان با خدا بر پایهٔ باور به مبدأ و معاد. معنویت، ا...» ایجاد کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط یک کاربر دیگر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''معنویت؛'''}} پیوند درونی و آگاهانه انسان با خدا بر پایهٔ باور به مبدأ و معاد. | {{درشت|'''معنویت؛'''}} پیوند درونی و آگاهانه انسان با خدا بر پایهٔ باور به مبدأ و معاد. | ||
معنویت، از جمله نیازهای اساسی انسان در هندسهٔ معرفت | معنویت، از جمله نیازهای اساسی انسان در هندسهٔ معرفت دینی است. معنویت، عاملی اثرگذار در سبک زندگی فردی، [[خانواده|خانوادگی]] و اجتماعی بوده و با معنابخشی، زندگی را در مسیر کمال نهایی انسان قرار میدهد. | ||
==مفهومشناسی معنویت== | ==مفهومشناسی معنویت== | ||
معنویت بهمعنای امر حقیقی و روحانی،<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ معنوی.</ref> در فرهنگ | معنویت بهمعنای امر حقیقی و روحانی،<ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژهٔ معنوی.</ref> در فرهنگ اسلامی و در مقابل امور مادی، به ارزشهای دینی، غیب و ملکوت و حالات عرفانی و صفای درونی، گفته میشود.<ref>مطهری، مجموعهٔ آثار، 1389ش، ج22، ص192؛ مصباح یزدی، 1377ش، ج3، ص77-78.</ref> معنویت از این منظر، امر قدسی و مغز و گوهر ادیان آسمانی است<ref>نصر، دلباختهٔ معنویت، 1383ش، ص122.</ref> که بهرهمندی از آن، زندگی انسان را با رضایت باطنی همراه میسازد.<ref>ملکیان، مشتاقی و مهجوری، 1385ش، ص 276.</ref> | ||
==اهمیت و جایگاه معنویت== | ==اهمیت و جایگاه معنویت== | ||
بر اساس آموزههای اسلام، هدف دین، سوق دادن انسانها به معنویت<ref>سورهٔ نساء، آیهٔ 136.</ref> و جریان معناگرایی در تمام شئون زندگی انسان است. برقراری ارتباط با خدا و معناگرایی، جایگاه ویژهای در | بر اساس آموزههای اسلام، هدف دین، سوق دادن انسانها به معنویت<ref>سورهٔ نساء، آیهٔ 136.</ref> و جریان معناگرایی در تمام شئون زندگی انسان است. برقراری ارتباط با خدا و معناگرایی، جایگاه ویژهای در سیرۀ [[پیامبر اسلام]] و [[اهلبیت]] او، داشته است.<ref>مجلسی، بحارالأنوار، 1363ش، ج1، ص390.</ref> از منظر مفسرین قرآن، انسانِ معنوی کسی است که خداخواهی فطری را در [[زندگی]] خود به فعلیت رسانده و مراحل تکامل انسانی را در این راه بپیماید.<ref>جوادی آملی، انسان از آغاز تا انجام، 1389ش، ص105-114.</ref> [[سید محمد حسین طباطبایی]]، معناگرایی را برآمده از [[فطرت]] انسانی میداند که راه خطاناپذیر تکامل را نشان میدهد.<ref>طباطبایی، بررسیهای اسلامی، 1389ش، ج1، ص61.</ref> برخی از متفکران [[مسلمان]]، انسانِ بدون معنویت را انسانِ حقیقی ندانسته و معتقدند که معنویت و انسانیت، دو امر تفکیک ناپذیرند.<ref>مطهری، صدگفتار، 1382ش، ص149.</ref> | ||
==مناسبات دین و معنویت== | ==مناسبات دین و معنویت== | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۳: | ||
==اقسام معنویت== | ==اقسام معنویت== | ||
در یک تقسیمبندی کلی، معنویت شامل دو قسم است؛ در اسلام، معنویت ناظر به ارزشهای متعالی و برآمده از متن دین است.<ref>مطهری، پیرامون جمهوری اسلامی، 1384ش، ص17.</ref> معنویت دینی بر پایهٔ اعتقاد به [[توحید]]، انجام عمل صالح و باور به غیب و ماورای جهان مادی شکل میگیرد<ref>استادی، گرایش به معنویت: معیارها و آسیبها، 1392ش، ص 39.</ref> و زندگی انسان را محدود به دنیا نمیداند. در این نوع معنویت، هدف نهایی انسان، قُرب الهی است<ref>شریفی، درآمدی بر عرفانهای حقیقی و عرفانهای کاذب، 1392ش، ص36.</ref> که در پرتو پیروی از دستورات شرعی میسر میشود.<ref>[https://andishe.maaref.ac.ir/browse.php?a_id=499&sid=1&slc_lang=fa رجبی، «بررسی نقش شریعت در معنویت دینی از منظر ملاصدرا»، 1396ش، ص47.]</ref> چنین معنویتی توحیدمحور، فطرتپذیر، اخلاقبنیاد، معاداندیش، شریعتمدار، زندگیساز، شهوتگریز، ضد رهبانیت، ضد دنیاگریزی و دنیاستیزی، مبتنی بر تفکر، معرفت، تعقل، [[عبادت]]، تهذیب نفس و اطاعتپذیری از انسان کامل است.<ref>[https://journal.manaviyat.ir/article_53852.html شرفالدین، «سبک زندگی با رویکردی معنوی»، 1396ش، ص88.]</ref> | در یک تقسیمبندی کلی، معنویت شامل دو قسم است؛ در اسلام، معنویت ناظر به ارزشهای متعالی و برآمده از متن دین است.<ref>مطهری، پیرامون جمهوری اسلامی، 1384ش، ص17.</ref> معنویت دینی بر پایهٔ اعتقاد به [[توحید]]، انجام عمل صالح و باور به غیب و ماورای جهان مادی شکل میگیرد<ref>استادی، گرایش به معنویت: معیارها و آسیبها، 1392ش، ص 39.</ref> و زندگی انسان را محدود به دنیا نمیداند. در این نوع معنویت، هدف نهایی انسان، قُرب الهی است<ref>شریفی، درآمدی بر عرفانهای حقیقی و عرفانهای کاذب، 1392ش، ص36.</ref> که در پرتو پیروی از دستورات شرعی میسر میشود.<ref>[https://andishe.maaref.ac.ir/browse.php?a_id=499&sid=1&slc_lang=fa رجبی، «بررسی نقش شریعت در معنویت دینی از منظر ملاصدرا»، 1396ش، ص47.]</ref> چنین معنویتی توحیدمحور، فطرتپذیر، اخلاقبنیاد، معاداندیش، شریعتمدار، زندگیساز، شهوتگریز، ضد رهبانیت، ضد دنیاگریزی و دنیاستیزی، مبتنی بر تفکر، معرفت، تعقل، [[عبادت]]، تهذیب نفس و اطاعتپذیری از انسان کامل است.<ref>[https://journal.manaviyat.ir/article_53852.html شرفالدین، «سبک زندگی با رویکردی معنوی»، 1396ش، ص88.]</ref> | ||
| خط ۲۶: | خط ۲۴: | ||
===۱. سلامت معنوی=== | ===۱. سلامت معنوی=== | ||
در نگرش اسلامی، انسان موجودی ذومراتب بوده و بُعد روحانی دارای اصالت و حیات جاودان است.<ref>[https://journals.sbmu.ac.ir/mf/article/view/8092/6483 اسدزندی، «رهیافت قلب سلیم در مفهومشناسی سلامت معنوی»، 1393ش، ص161-163.]</ref> سلامت معنوی، معطوف به روحی آدمی و حالتِ مطلوب برای نیل به کمال و قرب الهی بهشمار میآید. بر اساس آموزههای قرآن، برخورداری از قلبِ سلیم<ref>سورهٔ صافات، آیهٔ 84.</ref> و متأثر از ایمان، سبب طهارت روحی و استکمال نفسانی، دریافت معارف الهی از طریق کشف و شهود، وصول به حیات طیبه، دریافت امدادهای غیبی، ادراک خدا و حقایق عالم ملکوت با چشم دل، دستیابی به درجات والای یقین و وصول به مرتبهٔ اعلی قرب إلیالله میشود.<ref>[https://journal.manaviyat.ir/article_53852.html شرفالدین، «سبک زندگی با رویکردی معنوی»، 1396ش، ص91.]</ref> | در نگرش اسلامی، انسان موجودی ذومراتب بوده و بُعد روحانی دارای اصالت و حیات جاودان است.<ref>[https://journals.sbmu.ac.ir/mf/article/view/8092/6483 اسدزندی، «رهیافت قلب سلیم در مفهومشناسی سلامت معنوی»، 1393ش، ص161-163.]</ref> سلامت معنوی، معطوف به روحی آدمی و حالتِ مطلوب برای نیل به کمال و قرب الهی بهشمار میآید. بر اساس آموزههای قرآن، برخورداری از قلبِ سلیم<ref>سورهٔ صافات، آیهٔ 84.</ref> و متأثر از ایمان، سبب طهارت روحی و استکمال نفسانی، دریافت معارف الهی از طریق کشف و شهود، وصول به حیات طیبه، دریافت امدادهای غیبی، ادراک خدا و حقایق عالم ملکوت با چشم دل، دستیابی به درجات والای یقین و وصول به مرتبهٔ اعلی قرب إلیالله میشود.<ref>[https://journal.manaviyat.ir/article_53852.html شرفالدین، «سبک زندگی با رویکردی معنوی»، 1396ش، ص91.]</ref> | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۳: | ||
====۲٫۲. رضایت از زندگی==== | ====۲٫۲. رضایت از زندگی==== | ||
رضایت از زندگی از شاخصهای سلامت روان است که ناظر بر نگرش فرد، ارزیابی عمومی وی نسبت به کلیت زندگی خود یا برخی از جنبههای زندگی فردی و اجتماعی است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/429396/بررسی-رابطه-بین-هوش-معنوی-و-رضایت-از-زندگی عبدیوسفخانی و اکبری امرغان، «بررسی رابطۀ بین هوش معنوی و رضایت از زندگی»، 1393ش، ص41.]</ref> تحقیقات علمی در بررسی رابطهٔ بین دین و معنویت نشان میدهد، مؤلفهٔ روانشناختی هوش معنوی فاکتور مهمی در ارتقای شاخص رضایت از زندگی است. نقش هوش معنوی در دستیابی به معرفت در بُعد معنوی انسان و آگاهییافتن نسبت به اهداف زندگی و شناخت مؤلفههایی همچون [[امید]] و خوشبینی به آینده، احساس تعلق و تعهد اجتماعی منجر به افزایش رضایت از زندگی میشود.<ref>[https://iahj.ir/article-1-203-fa.html امراللهی بیوکی و فرخزاد، «معنویت و سلامت روان، نقش شاخص هوش معنوی در پیشبینی دینداری و رضایت از زندگی: یک مطالعۀ مقطعی»، 1399ش، ص26.]</ref> | رضایت از زندگی از شاخصهای سلامت روان است که ناظر بر نگرش فرد، ارزیابی عمومی وی نسبت به کلیت زندگی خود یا برخی از جنبههای زندگی فردی و اجتماعی است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/429396/بررسی-رابطه-بین-هوش-معنوی-و-رضایت-از-زندگی عبدیوسفخانی و اکبری امرغان، «بررسی رابطۀ بین هوش معنوی و رضایت از زندگی»، 1393ش، ص41.]</ref> تحقیقات علمی در بررسی رابطهٔ بین دین و معنویت نشان میدهد، مؤلفهٔ روانشناختی هوش معنوی فاکتور مهمی در ارتقای شاخص رضایت از زندگی است. نقش هوش معنوی در دستیابی به معرفت در بُعد معنوی انسان و آگاهییافتن نسبت به اهداف زندگی و شناخت مؤلفههایی همچون [[امید]] و خوشبینی به آینده، احساس تعلق و تعهد اجتماعی منجر به افزایش رضایت از زندگی میشود.<ref>[https://iahj.ir/article-1-203-fa.html امراللهی بیوکی و فرخزاد، «معنویت و سلامت روان، نقش شاخص هوش معنوی در پیشبینی دینداری و رضایت از زندگی: یک مطالعۀ مقطعی»، 1399ش، ص26.]</ref> | ||
| خط ۵۴: | خط ۵۰: | ||
گرایش بهسوی خدا و معنویت عامل مهمی برای رشد و پیشرفت تمدن معناگرا است. توجه به معنویت، بهمعنای ارتباط دلها با خدا، هدف قرار دادن خدا، عدم دلبستگی به دنیا و فریب ظواهر را نخوردن پشتوانهای برای ایستادگی و مقاومت در برابر مشکلات و تقویت ارادهٔ افراد بوده و متضمن پیشرفت، امنیت و آرامش و تحقق عدالت اجتماعی در جامعهٔ اسلامی میشود.<ref>گام دوم انقلاب اسلامی در خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی در کلام امام خامنهای، 1399ش، ص127-131.</ref> | گرایش بهسوی خدا و معنویت عامل مهمی برای رشد و پیشرفت تمدن معناگرا است. توجه به معنویت، بهمعنای ارتباط دلها با خدا، هدف قرار دادن خدا، عدم دلبستگی به دنیا و فریب ظواهر را نخوردن پشتوانهای برای ایستادگی و مقاومت در برابر مشکلات و تقویت ارادهٔ افراد بوده و متضمن پیشرفت، امنیت و آرامش و تحقق عدالت اجتماعی در جامعهٔ اسلامی میشود.<ref>گام دوم انقلاب اسلامی در خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی در کلام امام خامنهای، 1399ش، ص127-131.</ref> | ||
===۵. | ===۵. همبستگی اجتماعی=== | ||
در تفکر اسلامی، | در تفکر اسلامی، [[همبستگی اجتماعی]]، برپایهٔ اصول و ارزشهای اسلامی و در راستای برقراری روابط سالم و همدلی میان اعضای جامعه شکل میگیرد. براین اساس، حفظ تعادل در روابط اجتماعی نقش کلیدی در ایجاد و حفظ انسجام اجتماعی دارد.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/121551/ضرورت-وحدت-اسلامی-و-کارکردهای-آن قاسمی آرانی و خرمآبادی آرانی، «ضرورت وحدت اسلامی و کارکردهای آن»، وبسایت کیهان.]</ref> از دیدگاه [[دین]]، هر فرد در جامعه نسبت به دیگران مسئولیتهایی مانند کمک به نیازمندان، رعایت حقوق اجتماعی، توزیع عادلانهٔ منابع و افزایش سطح آگاهی اجتماعی را بر عهده دارد که ایفای آنها به ایجاد یک جامعهٔ پایدار و منسجم کمک میکند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/5415/5421/50707/همبستگی-اجتماعی-و-مشارکت-عمومی-%22دÛدگاÙÙ باقی نصرآبادی، «همبستگی اجتماعی و مشارکت عمومی (دیدگاهها، عوامل تقویت، تهدیدها و راهکارها)»، وبسایت اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
===۶. ارتقای جاذبههای رفتاری=== | ===۶. ارتقای جاذبههای رفتاری=== | ||
