علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''بازی'''}}؛ هر کاری که مایه سرگرمی و لذت باشد. | {{درشت|'''بازی'''}}؛ هر کاری که مایه سرگرمی و لذت باشد. | ||
بازی، فعالیتی سرگرمکننده و قانونمند است که از دیرباز تا امروز همراه انسان بوده و تنها به [[کودک|کودکان]] محدود نمیشود. در [[ایران]] باستان، بازیها هم وسیله آموزش فنون رزمی و شکار بودند و هم سرگرمی؛ شواهد باستانشناسی نشان از اسباببازیهایی با قدمتی چند هزار ساله دارد. پس از [[اسلام]]، نگاهها به بازی دوگانه شد؛ برخی آن را لهو دانستند و برخی دیگر بر نقش آن در سلامت جسم و روح تأکید کردند. در دورههای [[صفویه]] و [[قاجاریه|قاجار]]، بازیهایی چون [[چوگان]]، شطرنج، خیمهشببازی، الکدولک و | بازی، فعالیتی سرگرمکننده و قانونمند است که از دیرباز تا امروز همراه انسان بوده و تنها به [[کودک|کودکان]] محدود نمیشود. در [[ایران]] باستان، بازیها هم وسیله آموزش فنون رزمی و شکار بودند و هم سرگرمی؛ شواهد باستانشناسی نشان از اسباببازیهایی با قدمتی چند هزار ساله دارد. پس از [[اسلام]]، نگاهها به بازی دوگانه شد؛ برخی آن را لهو دانستند و برخی دیگر بر نقش آن در سلامت جسم و روح تأکید کردند. در دورههای [[صفویه]] و [[قاجاریه|قاجار]]، بازیهایی چون [[چوگان]]، شطرنج، خیمهشببازی، [[الکدولک]] و تیله رواج داشت و حتی اسباببازیهای فرنگی وارد ایران شد. با آغاز دوران مدرن، بازیهای سنتی جای خود را به سرگرمیهای نوین مانند تلویزیون، [[سینمای ایران|سینما]] و بازیهای دیجیتالی دادند. [[بازی]] نهتنها در زندگی روزمره، بلکه در ادبیات فارسی نیز جایگاهی ویژه یافته و در آثار شاعرانی چون [[حافظ]]، [[فردوسی]] و [[مولانا]] حضوری پررنگ دارد. | ||
==تعریف بازی== | ==تعریف بازی== | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۲: | ||
===ریشههای بازی در ایران باستان=== | ===ریشههای بازی در ایران باستان=== | ||
*'''شواهد باستانشناسی:''' اشیاء باقیمانده از دوران باستان، که طی حفاریهای سالهای اخیر کشف شدهاند، نشان از وجود ابزار و وسایلی کوچک برای بازی [[کودک|کودکان]] و بزرگسالان دارند. برای مثال، پیکرههای کوچک از انسان، حیوان و پرندگان که در مناطق [[کاشان]]، [[گیلان]] و آذربایجان کشف شدهاند، از قدمت طولانی بازی در [[ایران]] خبر میدهند. برخی از این اسباببازیها، پیشینهای در حدود ۴ تا ۶ هزار سال قبل از میلاد دارند. کهنترین پیکره سنگی دستساز بشر، که بهعنوان یک اسباببازی کوچو قلمداد میشود نیز در ایران، در منطقه شوش، یافت شده است.<ref>مجیدزاده، تاریخ و تمدن ایلام، ۱۳۷۰ش، ص89؛{{سخ}} | *'''شواهد باستانشناسی:''' اشیاء باقیمانده از دوران باستان، که طی حفاریهای سالهای اخیر کشف شدهاند، نشان از وجود ابزار و وسایلی کوچک برای بازی [[کودک|کودکان]] و بزرگسالان دارند. برای مثال، پیکرههای کوچک از انسان، حیوان و پرندگان که در مناطق [[کاشان]]، [[گیلان]] و آذربایجان کشف شدهاند، از قدمت طولانی بازی در [[ایران]] خبر میدهند. برخی از این اسباببازیها، پیشینهای در حدود ۴ تا ۶ هزار سال قبل از میلاد دارند. کهنترین پیکره سنگی دستساز بشر، که بهعنوان یک اسباببازی کوچو قلمداد میشود نیز در ایران، در منطقه شوش، یافت شده است.<ref>مجیدزاده، تاریخ و تمدن ایلام، ۱۳۷۰ش، ص89؛{{سخ}} | ||
آمیه، تاریخ عیلام، ۱۳۴۹ش، شکل107.</ref> | آمیه، تاریخ عیلام، ۱۳۴۹ش، شکل107.</ref> | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۵: | ||
===سرگرمی و بازی در دوران صفویه و قاجار=== | ===سرگرمی و بازی در دوران صفویه و قاجار=== | ||
* | *'''دوره صفویه:''' بازیهای نمایشی، بندبازی و معرکهگیری تردستان، از جمله بازیهای رایج در دوره [[صفویه|صفویان]] در [[ایران]] بوده است. [[چوگان]]، شطرنج و نرد، تخممرغ بازی، خیمهشب بازی و شعبدهبازی نیز در همان دوران مرسوم و محبوب بود.<ref>شاردن، سیاحتنامه، ج4، ۱۳۳۶ش، ص178.</ref> در آثار برجایمانده از این دوران، روشن است که تعدادی از عالمان بر اهمیت و ضرورت بازی و داشتن تفریح و سرگرمی مانند هنر، کار و صنعت تأکید داشتهاند.<ref>میرفندرسکی، رسالهٔ صناعیه، ۱۳۱۷ش، ص۱۲–۱۳.</ref> | ||
*'''دوره قاجار:''' پس از آن، در دوره [[قاجاریه|قاجاریان]]، بازیهایی همچون | *'''دوره قاجار:''' پس از آن، در دوره [[قاجاریه|قاجاریان]]، بازیهایی همچون [[الکدولک]]، دوزبازی، تیله انگشتی، قاپبازی و امثال آن در روزهای جشن مرسوم بود.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی ایران در قرن سیزدهم، ج4، ۱۳۶۸ش، ص680-684 و 703.</ref> واردات اسباببازیهای فرنگی به [[ایران]] نیز در همین دوران شروع شد و علاوهبر آن، اسباببازیهای داخلی همچون فرفره، مترسک، حیواناتی ساخته شده از گل، [[عروسک]] و [[بادبادک]] برای کودکان در ایران ساخته میشد. | ||
===عصر مدرن: افول بازیهای سنتی و ظهور سرگرمیهای نوین=== | ===عصر مدرن: افول بازیهای سنتی و ظهور سرگرمیهای نوین=== | ||
امروزه، بهدلیل گسترش فرهنگ شهرنشینی و نیز تغییرات بسیار در سبک زندگی مردم، پیشرفت فناوری و صنعتی شدن جوامع، منجر به منسوخ شدن بازیهای سنتی در جوامع شهری و روستایی شدهاند. تلویزیون، [[سینمای ایران|سینما]]، بازیهای رایانهای و اسباببازیهای الکترونیکی و دیجیتالی، در تمام نقاط جهان، جایگزینی مدرن برای بازیهای سنتی شدهاند. | امروزه، بهدلیل گسترش فرهنگ شهرنشینی و نیز تغییرات بسیار در سبک زندگی مردم، پیشرفت فناوری و صنعتی شدن جوامع، منجر به منسوخ شدن بازیهای سنتی در جوامع شهری و روستایی شدهاند. تلویزیون، [[سینمای ایران|سینما]]، بازیهای رایانهای و اسباببازیهای الکترونیکی و دیجیتالی، در تمام نقاط جهان، جایگزینی مدرن برای بازیهای سنتی شدهاند. | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۶: | ||
==بازی در ادبیات فارسی== | ==بازی در ادبیات فارسی== | ||
بازی، از جمله واژگان پُرکاربرد در نظم و نثر ایرانیان، از گذشته تا امروز، بوده است. برای مثال [[حافظ]] از این واژه، بارها بهره گرفته است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh71 حافظ، غزلیات، غزل شماره 71، بیت 3، سایت گنجور.]</ref> | بازی، از جمله واژگان پُرکاربرد در نظم و نثر ایرانیان، از گذشته تا امروز، بوده است. برای مثال [[حافظ]] از این واژه، بارها بهره گرفته است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh71 حافظ، غزلیات، غزل شماره 71، بیت 3، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۶۶: | خط ۶۳: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
[[فردوسی]] نیز از واژه بازی در اشعار خود، بارها استفاده کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/aghaz/sh4 فردوسی، شاهنامه، آغاز کتاب، بخش 4، بیت 7، سایت گنجور.]</ref> | [[فردوسی]] نیز از واژه بازی در اشعار خود، بارها استفاده کرده است:<ref>[https://ganjoor.net/ferdousi/shahname/aghaz/sh4 فردوسی، شاهنامه، آغاز کتاب، بخش 4، بیت 7، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۰: | ||
{{پایان نستعلیق}} | {{پایان نستعلیق}} | ||
[[مولانا]] نیز از بازیهای دنیا، بسیار سخن گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/shams/ghazalsh/sh525 مولانا، دیوان شمس، غزلیات، غزل شماره 525، سایت گنجور.]</ref> | [[مولانا]] نیز از بازیهای دنیا، بسیار سخن گفته است:<ref>[https://ganjoor.net/moulavi/shams/ghazalsh/sh525 مولانا، دیوان شمس، غزلیات، غزل شماره 525، سایت گنجور.]</ref> | ||
{{آغاز نستعلیق}} | {{آغاز نستعلیق}} | ||
{{شعر|نستعلیق}} | {{شعر|نستعلیق}} | ||
