پرش به محتوا

زن در وهابیت: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
جز حمید گلزار صفحهٔ زن در نگرش وهابیت را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به زن در وهابیت منتقل کرد
ابرابزار
 
(۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
<big>'''زن در نگرش وهابیت؛'''</big> منزلت انسانی و نقش‌های جنسیتی زنان از منظر وهابیت.
{{درشت|'''زن در نگرش وهابیت؛'''}} منزلت انسانی و نقش‌های جنسیتی زنان از منظر وهابیت.


وهابیت، برداشت مردسالارانه از آموزه‌های اسلامی دارد. در این نگرش آفرینش [[زن]] طفیلی مرد، زنان ناقص‌العقل، موجودات شرور و منشأ مهم آلودگی مردان به‌‌ گناه معرفی می‌شوند. موقعیت زن، خدمت‌گزاری به مرد دانسته شده و مرد در موقعیت سرپرستی زن، منزلت می‌یابد. دیده‌نشدن زن، اصل تعیین‌کننده در مناسبات اجتماعی به‌شمار می‌آید، حقوق اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی زنان محدود شده و بهره‌کشی از آنان در ابعاد و سطوح مختلف ترویج می‌شود.
وهابیت، برداشت مردسالارانه از آموزه‌های اسلامی دارد. در این نگرش [[آفرینش زن]] طفیلی مرد، زنان ناقص‌العقل، موجودات شرور و منشأ مهم آلودگی مردان به گناه معرفی می‌شوند. موقعیت زن، خدمت‌گزاری به مرد دانسته شده و مرد در موقعیت سرپرستی زن، منزلت می‌یابد. دیده‌نشدن زن، اصل تعیین‌کننده در مناسبات اجتماعی به‌شمار می‌آید، حقوق اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی زنان محدود شده و بهره‌کشی از آنان در ابعاد و سطوح مختلف ترویج می‌شود.
==تاریخچه==
وهابیت در قرن هجدهم میلادی توسط محمد بن‌ عبدالوهاب در عربستان ایجاد و منجر به احیای اندیشه‌های ابن‌تیمیه شد. در این فرقه برخی عقاید و آداب مهم مسلمانان مورد انکار قرار گرفت. وهابیت به بهانه مقابله با شرک و احیای کلمه توحید به مقابله با بخشی از اعتقادات مسلمانان نظیر توسل و درخواست شفاعت از اولیای الهی و زیارت قبور آنها پرداخت. وهابیت بر مبنای تفسیری مردسالار از آموزه‌های دینی، نگاه حداقلی به حقوق زن دارد. امروزه بر بنیاد اندیشه‌های وهابیت گروهای سیاسی و نظامی از قبیل داعش، بوکو‌حرام و طالبان شکل گرفته‌اند که هرکدام به‌گونه‌های مختلفی تبعیض علیه زنان را تشدید کرده و با سلب حقوق انسانی آنها در مواردی از زن بهره‌کشی جنسی می‌کنند.<ref> [https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> 
==انکار ماهیت انسانی زن==
نگاه منفی و همراه با شک و تردید به زن، سبب شده است که وهابیت به‌لحاظ انسان‌شناسی، زن را موجودی درجه دوم به‌شمار آورد. ابن‌تیمیه به‌گونه‌ای زنان را ضعیف تلقی می‌کند که گویا آنها را در جرگه انسان‌ها نمی‌داند.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص52-51.]</ref> به تبع او در نگرش وهابیت زن همردیف اشیاء و حیوانات به‌شمار آمده<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> و زن کم‌‌عقل‌تر از کودکان دانسته می‌شود.<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/314609/%C3%98%C2%AA%C3%99%C3%98%C2%A7%C3%99%CB%86%C3%98%C2%AA-%C3%99%E2%80%A0%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%A1-%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%A1%C3%99%E2%80%9E-%C3%98%C2%B3%C3%99%E2%80%A0%C3%98%C2%AA-%C3%99%CB%86%C3%99%E ابوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان امروز.]  </ref> بن‌باز از مفتیان وهابیت تصریح می‌کند؛ اگر انسان از مقابل نمازگزار عبور کند اشکال ندارد اما عبور برخی چیزها از جمله زن، موجب بطلان نماز می‌شود.<ref>[https://fa.al-shia.org/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C/ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.]</ref> در این نگرش؛ زن به‌عنوان موجودی شر، جهنمی و شیطانی معرفی شده و [[کرامت]] انسانی وی انکار می‌شود و با استناد به برخی احادیث ضعیف؛ زن، عنصر شرور و پلیدی معرفی می‌شود که مردان را فریفته و به گناه آلوده می‌کند، زن سبب غفلت از آخرت و روی‌آوردن مرد به دنیا شده و زمینه هلاکت او را فراهم می‌کند. بر همین مبنا معتقدند؛ بیشتر زنان اهل جهنم هستند. در منابع این فرقه به وفور بیان می‌شود که زن دام شیطان است، وقتی زن خلق شد، شیطان خوشحالی کرد، شراب مادر همه بدی‌ها و زنان دام شیطان‌اند.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص56-53.]</ref>
==محدودسازی آموزش زنان==
در نگرش وهابیت؛ تحصیل زنان در بسیاری از رشته‌ها ممنوع است. در برخی منابع آنها تصریح شده است؛ کسانی که دختران را به مدارس دعوت می‌کنند در صدد خارج‌کردن آنها از [[حجاب|حجاب‌]] هستند.<ref>[https://www.adyannet.com/fa/news/34743 لطفی، «وهابیت و حق تعلیم برای زنان»، در پایگاه جامع فرق ادیان و مذاهب.]  </ref> عربستان هرچند دختران را از تحصیل منع نکرده است ولی حضور دختران در مدارس بسیار محدود است و تحصیل آنها در رشته‌های فنی و مهندسی ممنوع بوده، بیشتر به تحصیل علوم دینی می‌پردازند.<ref> [http://ensani.ir/file/download/article/20180210164132-10062-40.pdf ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص91-90.]</ref> 


در نگرش وهابیت؛ استفاده زنان از اینترنت حرام است، مگر اینکه شخص محرمی کنارش بنشیند. دختران مسلمان هرگز نمی‌توانند در نمایش‌ها نقش پسران را بازی کنند. دیدن مردان در شبکه‌های دینی، شرکت در تشییع جنازه و پوشیدن شلوار لی برای [[زن|زنان]] حرام است.<ref>ا[https://www.jahannews.com/analysis/314609/%C3%98%C2%AA%C3%99%C3%98%C2%A7%C3%99%CB%86%C3%98%C2%AA-%C3%99%E2%80%A0%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%A1-%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%A1%C3%99%E2%80%9E-%C3%98%C2%B3%C3%99%E2%80%A0%C3%98%C2%AA-%C3%99%CB%86%C3%99%E بوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان نیوز.] </ref>
== مفهوم‌شناسی ==
واژه «سَلَف» به‌معنای پیشینیان،<ref>[https://vajehyab.com/moein/سلف . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ سلف.]</ref> در اصطلاح به‌معنای چشم‌دوختن به فهم صحابه، تابعان و علمای مورد اعتماد اصحاب حدیث در سه قرن ابتدایی اسلام است.<ref>[https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.]</ref> سلفی نیز به گروهی از مسلمانان اهل‌سنت گفته می‌شود که خود را در سبک زندگی، پیرو سلف صالح<ref>[https://ensani.ir/fa/article/463554/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%B9% . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.]</ref> یعنی برداشت صحابه و تابعان از سیرهٔ [[پیامبر اسلام]]، می‌دانند.<ref>[https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.]</ref> سلفی‌ها از عقل‌گرایی و دخالت عقل در امور اعتقادی پرهیز می‌کنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/463554/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%B9% . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.]</ref> و خوانشی بسته و افراطی از آموزه‌های اسلام دارند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref>


بوکوحرام با [[خشونت علیه زنان]] مانع دسترسی آنان به سیستم آموزش و تحصیل می‌شود. طالبان دست‌یابی زنان به تحصیل و آموزش در مراکز تحصیلی را به‌معنای اعمال سیاست کفر و ترویج بی عفتی می‌داند.<ref> [https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> 
== تاریخچه ==
==ممنوعیت حضور اجتماعی زنان==
وهابیت در قرن هجدهم میلادی توسط محمد بن عبدالوهاب در عربستان ایجاد و منجر به احیای اندیشه‌های ابن‌تیمیه شد. در این فرقه برخی عقاید و آداب مهم مسلمانان مورد انکار قرار گرفت. وهابیت به بهانه مقابله با شرک و احیای کلمه توحید به مقابله با بخشی از اعتقادات مسلمانان نظیر توسل و درخواست شفاعت از اولیای الهی و زیارت قبور آنها پرداخت. وهابیت بر مبنای تفسیری مردسالار از آموزه‌های دینی، نگاه حداقلی به حقوق زن دارد. امروزه بر بنیاد اندیشه‌های وهابیت گروهای سیاسی و نظامی از قبیل داعش، بوکوحرام و طالبان شکل گرفته‌اند که هرکدام به‌گونه‌های مختلفی تبعیض علیه زنان را تشدید کرده و با سلب حقوق انسانی آنها در مواردی از زن بهره‌کشی جنسی می‌کنند.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref>
ابن‌تیمیه، چنان نگاه بدبینانه به مناسبات زن با دیگران داشت که حتی تنها نشستن زن با میمون را نیز حرام تلقی کرده و دلیل آن را تمایل جنسی زن به میمون می‌داند.<ref> [https://fa.al-shia.org/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C/ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.]</ref> ابن‌قیم جوزی شاگرد ابن‌تیمیه، جلوگیری از اختلاط زنان و مردان در بازارها و مکان‌های عمومی را یکی از وظایف حاکمیت دانسته<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص63.]</ref> و جواز مسافرت برای زن را منوط به این می‌داند که یکی از محارم وی، او را همراهی کند.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص60-59.]</ref> اصل اولیه از منظر وهابیت؛ دیده‌نشدن زن است و با روش‌های مختلف سعی می‌شود تا از دیده‌شدن و فتنه‌گری وی جلوگیری شود. در نگرش وهابیت؛ زن صرفاً برای انجام کارهای ضروری که غیر او قادر به انجام آنها نیست، می‌تواند از خانه خارج شود. بر همین مبنا در مسئله حجاب، پوشاندن صورت و دست‌ها نیز برای زنان واجب دانسته می‌شوند. بر حرمت خلوت زن با مرد نامحرم تأکید ویژه شده و زن اجازه ندارد به‌تنهایی از وسیله نقلیه‌ای استفاده کند که راننده آن مرد نامحرم است.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص60-59.]</ref> طالبان زنان را از مشارکت در ابعاد مختلف زندگی جز خانه‌داری محروم کرده‌اند. طالبان در اولین اقدامات خود پس از سلطه بر افغانستان از زنان خواستند که در انظار عمومی ظاهر نشوند و فقط زمانی از خانه خارج شوند که پوشش کامل داشته و بستگان نزدیک آن‌ها را همراهی کنند.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، در وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> 
==ممنوعیت اشتغال زنان==
بر مبنای انکار ماهیت انسانی زن؛ وهابیون نگاه حداقلی به‌ حقوق و آزادی زنان دارند.<ref> م[https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf یرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص53.]</ref> به‌عنوان مثال آنان رانندگی زنان را حرام دانسته و بر این باورند که رانندگی موجب خروج از خانه، خلوت و اختلاط با نامحرم می‌شود و همچنین اشتغال زنان در ادارات، کارخانه‌ها و مکان‌های مختلط را حرام می‌دانند.<ref> [https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص65-64.]</ref> 
==وابستگی حقوقی زنان به مردان==
بن‌باز معتقد است؛ زن به‌دلیل خلقت طفیلی و نیز نقصان در [[جنسیت و عقل|عقل]] و ایمان، مقامی پایین‌تر از مرد دارد.<ref>[https://journals.dte.ir/article_75226_c29b4b3ca92a26c821bfdad41a8e926a.pdf رئوفی‌تبار، «تاثیر تفاوت جنسیتی بر فعلیت انسانی از نظرگاه امامیه و وهابیت با محوریت اندیشه‌های علامه طباطبایی و بن‌باز»، 1402ش، ص184.]</ref> وابستگی زن به مرد در نظام‌ حقوقی وهابیت به رسمیت شناخته می‌شود. در نظام حقوقی عربستان سعودی که بر مبنای اندیشه وهابیت تنظیم شده است؛ حقوق انسانی زنان، ذیل حقوق مردان تعریف می‌شود و زنان عربستانی برای سفر، [[اشتغال زنان|اشتغال]]، [[تحصیل دختران|تحصیل]]، [[ازدواج]] و انجام عمل‌های جراحی خاص، نیازمند کسب اجازه قیم مرد از قبیل پدر، همسر، برادر و حتی فرزند پسر هستند. در نظام قضایی این کشور زنان به‌تنهایی حق شکایت به دادگاه را نداشته و دادگاه تا زمانی که زنان دارای مجوزی از سرپرست خود نباشند به مشکلات آنها رسیدگی نمی‌کند. فقدان کارت هویت برای زنان وابستگی آنها را به مردان بیشتر می‌کند و زنان در انجام معاملات مالی و امور اداری نمی‌توانند بدون سرپرست خود کاری انجام دهند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180210164132-10062-40.pdf ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص83-82.]</ref> 
==انکار حقوق سیاسی زنان==
هرچند در نظام سیاسی وهابیت، انتخابات و مشارکت سیاسی مردم به‌طور کلی ممنوع است؛ اما در صورت جایز دانستن اصل انتخابات، حضور زنان در عرصه سیاسی را حرام می‌دانند، برای توجیه این دیدگاه هرچند برخی به شورای سقیفه تمسک می‌کنند که در بیعت با ابوبکر خلیفه اول مسلمین، هیچ زنی حضور نداشت؛<ref> [https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص63.]</ref> اما مستند اصلی آنها روایاتی در منابع اهل سنت است که از واگذاری حق ولایت به زنان نهی کرده‌اند. ابن‌تیمیه با تکیه بر حدیثی که زمامداری زن را موجب عدم رستگاری مردم می‌داند، اطاعت از بانوان را عامل فساد حکومت‌ها می‌داند. اندیشمندان وهابی نیز معتقدند؛ بانوان نه می‌توانند به کاندیداتوری در انتخابات اقدام کنند و نه می‌توانند کاندیدای مورد نظر خود را انتخاب کنند؛ چرا که لازمه آن، ولایت یافتن آنان بر مردان است. محمد العثیمین نیز بر این باور است که بانوان نمی‌توانند متصدی مناصبی همچون وزارت شوند و حتی انتخاب یک زن به‌عنوان مدیر مدرسه پسرانه نیز جایز نیست.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص67-66.]</ref> 
==زن در فقه وهابی==
برخی از مفتی‌های وهابی خرید و خوردن موز و خیار را برای زنان حرام می‌دانند،<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/314609/%C3%98%C2%AA%C3%99%C3%98%C2%A7%C3%99%CB%86%C3%98%C2%AA-%C3%99%E2%80%A0%C3%9A%C2%AF%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%A1-%C3%98%C2%A7%C3%99%E2%80%A1%C3%99%E2%80%9E-%C3%98%C2%B3%C3%99%E2%80%A0%C3%98%C2%AA-%C3%99%CB%86%C3%99%E ابوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، در وب‌سایت جهان امروز.]  </ref> حضور دختر با پدرش را در مکان خلوت جایز ندانسته و حتی خوابیدن زن در کنار دیوار را به‌دلیل این‌که کلمه دیوار مذکر است، حرام می‌دانند.<ref>[http://thaqalain.ir/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA/ «جایگاه زن در وهابیت»، در وب‌سایت ثقلین.]  </ref> در این نگرش؛ زیارت اهل قبور برای زنان مطلقاً حرام است و مسافرت زن نیز بدون محرم جایز نیست.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص61-57.]</ref> بر همین مبنا در عربستان وهابی، [[اشتغال زنان]] به هرکاری جز آموزش و پرستاری ممنوع است. آموزش برای آنها منحصر به کلاس‌های دختران می‌شود.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180210164132-10062-40.pdf ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص92.]</ref> 
==بهره‌کشی جنسی از زنان==
زن در اندیشه وهابیت بیشتر به‌مثابه خدمت‌گذار مرد تفسیر می‌شود، لذا مردها می‌توانند همسران خود را با یک پیامک [[طلاق]] دهند. مردان نامحرم می‌توانند در محل کار خود از سینه زنان شیر نوشیده با آنها محرم شوند.<ref>[http://thaqalain.ir/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA/ «جایگاه زن در وهابیت»، وب‌سایت ثقلین.]  </ref> ناصر العمر، شیخ وهابی تأکید می‌کند که مجاهدین، زنان اسیر را میان خود عادلانه تقسیم کنند و در فتوای دیگر اجازه می‌دهد که مجاهدین می‌توانند در غیاب زنان مجاهد نامحرم، با محارم خود عقد ازدواج بخوانند.<ref>[https://www.jahannews.com/fa/doc/news/316552/%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC «فتوای بی‌شرمانه مفتی وهابی در باره ازدواج با محارم!»، وب‌سایت جهان نیوز.] </ref> محمد العریفی مفتی وهابی در توجیه جهاد نکاح، آن را سنت حسنه معاویه در جنگ صفین دانسته و معتقد است؛ معاویه با پیشنهاد عمرو ‌عاص، شخصا دستور داد؛ همه زنان حتی زنان شوهردار، برای جهاد نکاح به صفین بیایند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/335178/%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D8%B3%D8%B3-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF-%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%AD-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «از موسس جهاد نکاح رونمایی شد!»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.] </ref> داعش با نگاهی استراتژیک در حوزه زنان کارکرد‌های مختلف و غیر اخلاقی برای زنان قایل است و با بهره‌کشی جنسی از زنان در پوشش‌های گوناگون به استثمار آنان می‌پردازد.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> جهاد نکاح از بدعت‌های وهابیت است و محمد العریفی، مفتی وهابی معتقد است؛ برای دختران بالای چهارده سال و زنان بیوه جایز است با مجاهدین ازدواج کنند و مدت آن نباید بیش از چند ساعت باشد تا نوبت به باقی مجاهدین هم برسد. چنین امری را موجب استحکام اراده مجاهدین و باعث دخول این زنان در بهشت می‌داند.<ref>[https://fa.al-shia.org/%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C/ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.]</ref>
==نقد نگرش وهابیت نسبت به زنان==
از منظر بسیاری از مذاهب اسلامی، دیدگاه وهابیت با منزلت [[زن در اسلام]] متناقض است؛ قرآن نه‌تنها زن را شرور و طفیلی مرد معرفی نمی‌کند که او را از حیث آفرینش موجود مستقل و مایه آرامش انسان دانسته،<ref>سوره روم، آیه 21. </ref> در تمام ارزش‌های متعالی<ref>سوره احزاب، آیه 35.</ref> و رسیدن به مقامات عالی معنوی با مرد یکسان می‌داند.<ref>سوره حجرات، آیه 13.</ref> در نگرش اسلامی؛ زنان از حقوق همسان با مردان برخوردار هستند؛ حقوق زناشویی،<ref>سوره بقره، آیه 187.</ref> آزادى بيان،<ref> سوره توبه، آیه 71.</ref> فعالیت‌های شغلی، اجتماعی، سیاسی،<ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref>  استقلال مالی<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> و حق تحصیل،<ref> سوره زمر، آیه 9.</ref> از حقوق مسلم آنها به‌شمار می‌آیند و پیامبر اسلام تحصیل علم را برای زن و مرد لازم می‌داند.<ref>پاينده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص557. </ref>


==پانویس==
رویکرد سلفی در قرن چهارم هجری تحت تأثیر اندیشهٔ احمد بن حنبل ایجاد و در قرن هفتم هجری توسط ابن‌تیمیه احیاء شد.<ref>[https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.]</ref> در قرن سیزدهم هجری محمد بن عبدالوهاب با تکیه بر افکار ابن‌تیمیه، شبه‌جزیرهٔ عربستان را به تصرف فکری خود درآورد. با گذر زمان اندیشه سلفی در بسیاری از کشورهای اسلامی، گسترش یافت. امروزه سلفیه یک رویکرد ارتجاعی دانسته می‌شود که دیدگاهی افراطی به زن و جایگاه او دارد.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref>
{{پانویس}}
 
==منابع==
== ماهیت انسانی زن ==
*قرآن کریم
نگاه منفی و همراه با شک و تردید به زن، سبب شده است که وهابیت به‌لحاظ انسان‌شناسی، زن را موجودی درجه دوم به‌شمار آورد. ابن‌تیمیه به‌گونه‌ای زنان را ضعیف تلقی می‌کند که گویا آنها را در جرگه انسان‌ها نمی‌داند.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص52-51.]</ref> به تبع او در نگرش وهابیت زن همردیف اشیاء و حیوانات به‌شمار آمده<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> و زن کم‌عقل‌تر از کودکان دانسته می‌شود.<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/314609/Ø%C2ªÃ™Ã˜%C2§Ã™Ë†Ã˜%C2ª-Ùâ€%A0Ú%C2¯Ã˜%C2§Ã™â€¡-Ø%C2§Ã™â€¡Ã™â€ž-Ø%C2³Ã™â€%A0Ø%C2%AA-%C3%99%CB%86%C3%99%E ابوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان امروز.]</ref> بن‌باز از مفتیان وهابیت تصریح می‌کند؛ اگر انسان از مقابل نمازگزار عبور کند اشکال ندارد اما عبور برخی چیزها از جمله زن، موجب بطلان نماز می‌شود.<ref>[https://fa.al-shia.org/جایگاه-زن-دیدگاه-وهابیت-مفتی-های-وهابی/ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.]</ref> در این نگرش؛ زن به‌عنوان موجودی شر، جهنمی و شیطانی معرفی شده و [[کرامت]] انسانی وی انکار می‌شود و با استناد به برخی احادیث ضعیف؛ زن، عنصر شرور و پلیدی معرفی می‌شود که مردان را فریفته و به گناه آلوده می‌کند، زن سبب غفلت از آخرت و روی‌آوردن مرد به دنیا شده و زمینه هلاکت او را فراهم می‌کند. بر همین مبنا معتقدند؛ بیشتر زنان اهل جهنم هستند. در منابع این فرقه به وفور بیان می‌شود که زن دام شیطان است، وقتی زن خلق شد، شیطان خوشحالی کرد، شراب مادر همه بدی‌ها و زنان دام شیطان‌اند.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص56-53.]</ref> به‌طور کلی، وهابیت و سلفی‌گری به زنان دیدگاه‌های متفاوتی با فرقه‌های اسلامی دیگر دارد. از جمله:
*ابوالقاسمی، جواد، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج: 30 شهریور 1392ش.
* حقوق فردی و خانوادگی؛ از دیدگاه سلفی کل وجود زن، شر و شیطانی است<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref> و باید فعالیت زن به محیط خانه محدود شود.<ref>[https://www.avapress.com/fa/article/191668/ماهیت-چیستی-سلفی-گری-معاصر . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.]</ref> آنها نقش زن را به تأمین نیاز جنسی شوهر و [[فرزندآوری]] تقلیل داده‌اند و مرد را صاحب اختیار او می‌دانند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref> زن در اندیشهٔ سلفی از حقوق شهروندی بسیاری محروم است<ref>[https://www.avapress.com/fa/article/191668/ماهیت-چیستی-سلفی-گری-معاصر . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.]</ref> و حتی استفاده زن از اینترنت فقط با حضور مردی از محارم او ممکن است.<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref>
*«از مؤسس جهاد نکاح رونمایی شد!»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج: 20 اردیبهشت 1393ش.
* حجاب؛ گروه‌های سلفی، دیدگاهی افراطی دربارهٔ حدود حجاب زن دارند.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2045678/وهابیت-و-پارادوکس-سلفی-گری-در-عصر-نوگرایی . مهدوی و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، 1398ش، ص95-96.]</ref> از منظر سلفی‌ها، زن در برابر نامحرم باید به‌صورت کامل حتی صورت خود را بپوشاند.<ref>[https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>
*ایل‌زکی، اعظم، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، در فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان، سال سوم، شماره8، تابستان 1396ش.
* آموزش؛ تحصیل زنان از دیدگاه سلفیه، زمینه‌ساز فحشا و بی‌عفتی است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/463554/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%B9% . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.]</ref> این انگاره امروزه توسط طالبان در هند، پاکستان و افغانستان، ترویج می‌شود<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref> و بر اساس آن، زنان حق رفتن به مدرسه و دانشگاه ندارند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1185484/همه-محدودیت‌های-طالبان-برای-زنان . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.]</ref>
*پاينده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه كلمات قصار حضرت رسول، تهران،‏ دنياى دانش، ‏1382ش.
* مشارکت سیاسی؛ مشارکت سیاسی زنان در جامعه از منظر سلفی‌های تکفیری، ممنوع است.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref>
*«جایگاه زن در وهابیت»، وب‌سایت ثقلین، تاریخ درج: 15 شهریور 1395ش.
* اشتغال: سلفی‌های تکفیری به زنان اجازه نمی‌دهند که بیرون ازخانه، فعالیت شغلی داشته باشند؛<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1185484/همه-محدودیت‌های-طالبان-برای-زنان . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.]</ref> از جمله، بانوان اجازه ندارند که مجری تلویزیون باشند.<ref>[https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>
*رفیعی، حمیدالله، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه، تاریخ بازدید: 1 آذر 1403ش.
* حضور در فضاهای عمومی؛ سلفی‌ها دربارهٔ حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی نگاهی تنگ‌نظرانه دارند و آن را نمی‌پذیرند؛<ref>[https://www.avapress.com/fa/article/191668/ماهیت-چیستی-سلفی-گری-معاصر . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.]</ref> زنان حق مشارکت در مراسم تشیع جنازهٔ بستگان را ندارند؛ رانندگی زن را حرام می‌دانند<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref> و استفاده از پارک‌ها، سالن‌های ورزشی و حمام‌های عمومی نیز برای زنان ممنوع است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1185484/همه-محدودیت‌های-طالبان-برای-زنان . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.]</ref> تردد زنان در فضاهای عمومی نیز فقط با همراهی یکی از محارم، امکان‌پذیر است.<ref>[https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>
*رئوفی‌تبار، فاطمه، «تاثیر تفاوت جنسیتی بر فعلیت انسانی از نظرگاه امامیه و وهابیت با محوریت اندیشه‌های علامه طباطبایی و بن‌باز»، در فصلنامه علمی پژوهشی اسلام و مطالعات اجتماعی، سال11، شماره3، زمستان 1402ش.
 
*لطفی، علی‌اکبر، «وهابیت و حق تعلیم برای زنان»، در پایگاه جامع فرق ادیان و مذاهب، تاریخ درج: 10 تیر 1400ش.
== آموزش زنان ==
*فتاحی، نسرین، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی، تاریخ درج: 8 خرداد 1402ش.
در نگرش وهابیت؛ تحصیل زنان در بسیاری از رشته‌ها ممنوع است. در برخی منابع آنها تصریح شده است؛ کسانی که دختران را به مدارس دعوت می‌کنند در صدد خارج‌کردن آنها از [[حجاب]] هستند.<ref>[https://www.adyannet.com/fa/news/34743 لطفی، «وهابیت و حق تعلیم برای زنان»، در پایگاه جامع فرق ادیان و مذاهب.]</ref> عربستان هرچند دختران را از تحصیل منع نکرده است ولی حضور دختران در مدارس بسیار محدود است و تحصیل آنها در رشته‌های فنی و مهندسی ممنوع بوده، بیشتر به تحصیل علوم دینی می‌پردازند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180210164132-10062-40.pdf ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص91-90.]</ref>
*«فتوای بی‌شرمانه مفتی وهابی در باره ازدواج با محارم!»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج: 7 مهر 1392ش.
 
*فرمانیان، مهدی، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، سال ششم، شماره12، پاییز و زمستان1399ش.
در نگرش وهابیت؛ استفاده زنان از اینترنت حرام است، مگر اینکه شخص محرمی کنارش بنشیند. دختران مسلمان هرگز نمی‌توانند در نمایش‌ها نقش پسران را بازی کنند. دیدن مردان در شبکه‌های دینی، شرکت در تشییع جنازه و پوشیدن شلوار لی برای [[زن|زنان]] حرام است.<ref>ا[https://www.jahannews.com/analysis/314609/Ø%C2ªÃ™Ã˜%C2§Ã™Ë†Ã˜%C2ª-Ùâ€%A0Ú%C2¯Ã˜%C2§Ã™â€¡-Ø%C2§Ã™â€¡Ã™â€ž-Ø%C2³Ã™â€%A0Ø%C2%AA-%C3%99%CB%86%C3%99%E بوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان نیوز.]</ref>
*میرعلی، محمدعلی و رضائی، اعظم، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، در مطالعات راهبردی زنان، دوره 19، شماره 74، زمستان 1395ش.
 
بوکوحرام با [[خشونت علیه زنان]] مانع دسترسی آنان به سیستم آموزش و تحصیل می‌شود. طالبان دست‌یابی زنان به تحصیل و آموزش در مراکز تحصیلی را به‌معنای اعمال سیاست کفر و ترویج بی عفتی می‌داند.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref>


+++++
== حضور اجتماعی زنان ==
ابن‌تیمیه، چنان نگاه بدبینانه به مناسبات زن با دیگران داشت که حتی تنها نشستن زن با میمون را نیز حرام تلقی کرده و دلیل آن را تمایل جنسی زن به میمون می‌داند.<ref>[https://fa.al-shia.org/جایگاه-زن-دیدگاه-وهابیت-مفتی-های-وهابی/ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.]</ref> ابن‌قیم جوزی شاگرد ابن‌تیمیه، جلوگیری از اختلاط زنان و مردان در بازارها و مکان‌های عمومی را یکی از وظایف حاکمیت دانسته<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص63.]</ref> و جواز مسافرت برای زن را منوط به این می‌داند که یکی از محارم وی، او را همراهی کند.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص60-59.]</ref> اصل اولیه از منظر وهابیت؛ دیده‌نشدن زن است و با روش‌های مختلف سعی می‌شود تا از دیده‌شدن و فتنه‌گری وی جلوگیری شود. در نگرش وهابیت؛ زن صرفاً برای انجام کارهای ضروری که غیر او قادر به انجام آنها نیست، می‌تواند از خانه خارج شود. بر همین مبنا در مسئله حجاب، پوشاندن صورت و دست‌ها نیز برای زنان واجب دانسته می‌شوند. بر حرمت خلوت زن با مرد نامحرم تأکید ویژه شده و زن اجازه ندارد به‌تنهایی از وسیله نقلیه‌ای استفاده کند که راننده آن مرد نامحرم است.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص60-59.]</ref> طالبان زنان را از مشارکت در ابعاد مختلف زندگی جز خانه‌داری محروم کرده‌اند. طالبان در اولین اقدامات خود پس از سلطه بر افغانستان از زنان خواستند که در انظار عمومی ظاهر نشوند و فقط زمانی از خانه خارج شوند که پوشش کامل داشته و بستگان نزدیک آن‌ها را همراهی کنند.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، در وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref>


[[پرونده:سلفی.jpg|بندانگشتی|دو زن سلفی در لندن]]
== اشتغال زنان ==
<big>'''زن در اندیشه سلفی؛'''</big> دیدگاه تنگ‌نظرانۀ رویکرد سلفی دربارۀ زن.
بر مبنای انکار ماهیت انسانی زن؛ وهابیون نگاه حداقلی به حقوق و آزادی زنان دارند.<ref>م[https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf یرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص53.]</ref> به‌عنوان مثال آنان رانندگی زنان را حرام دانسته و بر این باورند که رانندگی موجب خروج از خانه، خلوت و اختلاط با نامحرم می‌شود و همچنین اشتغال زنان در ادارات، کارخانه‌ها و مکان‌های مختلط را حرام می‌دانند.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص65-64.]</ref>


سلفی‌ها، گروهی انحرافی از [[مسلمانان]] هستند که با دیدگاه‌های افراطی و تنگ‌نظرانه به پدیده‌های اجتماعی توجه می‌کنند و در همین چارچوب بسیاری از حقوق فردی، خانوادگی و اجتماعی زنان را نادیده می‌گیرند. سلفی‌ها با این رویکرد، خانه‌نشینی را بر زنان تحمیل کرده و آنها را از فعالیت‌های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی محروم ساخته‌اند.
== وابستگی حقوقی زنان به مردان ==
==مفهوم‌شناسی==
بن‌باز معتقد است؛ زن به‌دلیل خلقت طفیلی و نیز نقصان در [[جنسیت و عقل|عقل]] و ایمان، مقامی پایین‌تر از مرد دارد.<ref>[https://journals.dte.ir/article_75226_c29b4b3ca92a26c821bfdad41a8e926a.pdf رئوفی‌تبار، «تأثیر تفاوت جنسیتی بر فعلیت انسانی از نظرگاه امامیه و وهابیت با محوریت اندیشه‌های علامه طباطبایی و بن‌باز»، 1402ش، ص184.]</ref> وابستگی زن به مرد در نظام حقوقی وهابیت به رسمیت شناخته می‌شود. در نظام حقوقی عربستان سعودی که بر مبنای اندیشه وهابیت تنظیم شده است؛ حقوق انسانی زنان، ذیل حقوق مردان تعریف می‌شود و زنان عربستانی برای سفر، [[اشتغال زنان|اشتغال]]، [[تحصیل دختران|تحصیل]]، [[ازدواج]] و انجام عمل‌های جراحی خاص، نیازمند کسب اجازه قیم مرد از قبیل پدر، همسر، برادر و حتی فرزند پسر هستند. در نظام قضایی این کشور زنان به‌تنهایی حق شکایت به دادگاه را نداشته و دادگاه تا زمانی که زنان دارای مجوزی از سرپرست خود نباشند به مشکلات آنها رسیدگی نمی‌کند. فقدان کارت هویت برای زنان وابستگی آنها را به مردان بیشتر می‌کند و زنان در انجام معاملات مالی و امور اداری نمی‌توانند بدون سرپرست خود کاری انجام دهند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180210164132-10062-40.pdf ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص83-82.]</ref>
واژه «سَلَف» بـه‌معنـای پیشـینیان، <ref>  [https://vajehyab.com/moein/%D8%B3%D9%84%D9%81 . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ سلف.]</ref> در اصطلاح بـه‌معنـای چشم‌دوختن بـه فهـم صحابـه، تابعـان و علمـای مـورد اعتمـاد اصحـاب حدیـث در سـه قرن ابتدایی اسلام اسـت.<ref> [https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.]</ref> سلفی نیز به گروهی از مسلمانان اهل‌سنت گفته می‌شود که خود را در سبک زندگی، پیرو سلف صالح<ref>  [https://ensani.ir/fa/article/463554/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%B9% . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.]</ref>  یعنی برداشت صحابه و تابعان از سیرۀ [[پیامبر اسلام]]، می‌دانند.<ref>  [https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.]</ref>  سلفی‌ها از عقل‌گرایی و دخالت عقل در امور اعتقادی پرهیز می‌کنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/463554/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%B9% . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.]</ref>  و خوانشی بسته و افراطی از آموزه‌های اسلام دارند.<ref>  [https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref>


==تاریخچه==
== حقوق سیاسی زنان ==
[[پرونده:قبر-ابن-تیمیه.jpg|بندانگشتی|قبر ابن‌تیمیه در مقبره صوفیه دمشق]]
هرچند در نظام سیاسی وهابیت، انتخابات و مشارکت سیاسی مردم به‌طور کلی ممنوع است؛ اما در صورت جایز دانستن اصل انتخابات، حضور زنان در عرصه سیاسی را حرام می‌دانند، برای توجیه این دیدگاه هرچند برخی به شورای سقیفه تمسک می‌کنند که در بیعت با ابوبکر خلیفه اول مسلمین، هیچ زنی حضور نداشت؛<ref>[https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص63.]</ref> اما مستند اصلی آنها روایاتی در منابع اهل سنت است که از واگذاری حق ولایت به زنان نهی کرده‌اند. ابن‌تیمیه با تکیه بر حدیثی که زمامداری زن را موجب عدم رستگاری مردم می‌داند، اطاعت از بانوان را عامل فساد حکومت‌ها می‌داند. اندیشمندان وهابی نیز معتقدند؛ بانوان نه می‌توانند به کاندیداتوری در انتخابات اقدام کنند و نه می‌توانند کاندیدای مورد نظر خود را انتخاب کنند؛ چرا که لازمه آن، ولایت یافتن آنان بر مردان است. محمد العثیمین نیز بر این باور است که بانوان نمی‌توانند متصدی مناصبی همچون وزارت شوند و حتی انتخاب یک زن به‌عنوان مدیر مدرسه پسرانه نیز جایز نیست.<ref>[https://salafi.darolelam.ir/article_155681_b91793a3b85dfa4e91756275ae55d796.pdf فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص67-66.]</ref>
[[پرونده:احمد-بن-حنبل.jpg|راست|بندانگشتی|قبر احمدبن حنبل در مقبره باب حرب بغداد]]
رویکرد سـلفی در قرن چهارم هجری تحت تأثیر اندیشۀ احمد بن حنبل ایجاد و در قرن هفتم هجری توسط ابن‌تیمیه احیاء شد. <ref> [https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.]</ref> در قرن سیزدهم هجری محمد بن عبدالوهاب با تکیه بر افکار ابن‌تیمیه، شبه‌جزیرۀ عربستان را به تصرف فکری خود درآورد. با گذر زمان اندیشه سلفی در بسیاری از کشورهای اسلامی، گسترش یافت. امروزه سلفیه یک رویکرد ارتجاعی دانسته می‌شود که دیدگاهی افراطی به زن و جایگاه او دارد.<ref> [https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref>


== زن در فقه وهابی ==
برخی از مفتی‌های وهابی خرید و خوردن موز و خیار را برای زنان حرام می‌دانند،<ref>[https://www.jahannews.com/analysis/314609/Ø%C2ªÃ™Ã˜%C2§Ã™Ë†Ã˜%C2ª-Ùâ€%A0Ú%C2¯Ã˜%C2§Ã™â€¡-Ø%C2§Ã™â€¡Ã™â€ž-Ø%C2³Ã™â€%A0Ø%C2%AA-%C3%99%CB%86%C3%99%E ابوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، در وب‌سایت جهان امروز.]</ref> حضور دختر با پدرش را در مکان خلوت جایز ندانسته و حتی خوابیدن زن در کنار دیوار را به‌دلیل این‌که کلمه دیوار مذکر است، حرام می‌دانند.<ref>[http://thaqalain.ir/جایگاه-زن-در-وهابیت/ «جایگاه زن در وهابیت»، در وب‌سایت ثقلین.]</ref> در این نگرش؛ زیارت اهل قبور برای زنان مطلقاً حرام است و مسافرت زن نیز بدون محرم جایز نیست.<ref>[https://www.jwss.ir/article_120019_56205e20d27b944f2160f28938a6902c.pdf میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص61-57.]</ref> بر همین مبنا در عربستان وهابی، [[اشتغال زنان]] به هرکاری جز آموزش و پرستاری ممنوع است. آموزش برای آنها منحصر به کلاس‌های دختران می‌شود.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20180210164132-10062-40.pdf ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص92.]</ref>


<br>
== بهره‌کشی جنسی از زنان ==
<br>
زن در اندیشه وهابیت بیشتر به‌مثابه خدمت‌گذار مرد تفسیر می‌شود، لذا مردها می‌توانند همسران خود را با یک پیامک [[طلاق]] دهند. مردان نامحرم می‌توانند در محل کار خود از سینه زنان شیر نوشیده با آنها محرم شوند.<ref>[http://thaqalain.ir/جایگاه-زن-در-وهابیت/ «جایگاه زن در وهابیت»، وب‌سایت ثقلین.]</ref> ناصر العمر، شیخ وهابی تأکید می‌کند که مجاهدین، زنان اسیر را میان خود عادلانه تقسیم کنند و در فتوای دیگر اجازه می‌دهد که مجاهدین می‌توانند در غیاب زنان مجاهد نامحرم، با محارم خود عقد ازدواج بخوانند.<ref>[https://www.jahannews.com/fa/doc/news/316552/فتوای-بی-شرمانه-مفتی-وهابی-درباره-ازدواج «فتوای بی‌شرمانه مفتی وهابی در باره ازدواج با محارم!»، وب‌سایت جهان نیوز.]</ref> محمد العریفی مفتی وهابی در توجیه جهاد نکاح، آن را سنت حسنه معاویه در جنگ صفین دانسته و معتقد است؛ معاویه با پیشنهاد عمرو عاص، شخصاً دستور داد؛ همه زنان حتی زنان شوهردار، برای جهاد نکاح به صفین بیایند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/335178/از-موسس-جهاد-نکاح-رونمایی-شد «از مؤسس جهاد نکاح رونمایی شد!»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.]</ref> داعش با نگاهی استراتژیک در حوزه زنان کارکردهای مختلف و غیراخلاقی برای زنان قایل است و با بهره‌کشی جنسی از زنان در پوشش‌های گوناگون به استثمار آنان می‌پردازد.<ref>[https://razi.ac.ir/fa/w/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%88-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%87%D9%84-% فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت  اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.]</ref> جهاد نکاح از بدعت‌های وهابیت است و محمد العریفی، مفتی وهابی معتقد است؛ برای دختران بالای چهارده سال و زنان بیوه جایز است با مجاهدین ازدواج کنند و مدت آن نباید بیش از چند ساعت باشد تا نوبت به باقی مجاهدین هم برسد. چنین امری را موجب استحکام اراده مجاهدین و باعث دخول این زنان در بهشت می‌داند.<ref>[https://fa.al-shia.org/جایگاه-زن-دیدگاه-وهابیت-مفتی-های-وهابی/ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.]</ref>


==دیدگاه‌های سلفی‌ها دربارۀ زن==
== نقد نگرش وهابیت نسبت به زنان ==
#حقوق فردی و خانوادگی؛ از دیدگاه سلفی کل وجود زن، شر و شیطانی است <ref>  [https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref> و باید فعالیت زن به محیط خانه محدود شود.<ref>  [https://www.avapress.com/fa/article/191668/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.]</ref>  آنها نقش زن را به تأمین نیاز جنسی شوهر و [[فرزندآوری]] تقلیل داده‌اند و مرد را صاحب اختیار او می‌دانند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref> زن در اندیشۀ سلفی از حقوق شهروندی بسیاری محروم است <ref>[https://www.avapress.com/fa/article/191668/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.]</ref> و حتی استفاده زن از اینترنت فقط با حضور مردی از محارم او ممکن است.<ref> [https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref>
از منظر بسیاری از مذاهب اسلامی، دیدگاه وهابیت با منزلت [[زن در اسلام]] متناقض است؛ قرآن نه‌تنها زن را شرور و طفیلی مرد معرفی نمی‌کند که او را از حیث آفرینش موجود مستقل و مایه آرامش انسان دانسته،<ref>سوره روم، آیه 21.</ref> در تمام ارزش‌های متعالی<ref>سوره احزاب، آیه 35.</ref> و رسیدن به مقامات عالی معنوی با مرد یکسان می‌داند.<ref>سوره حجرات، آیه 13.</ref> در نگرش اسلامی؛ زنان از حقوق همسان با مردان برخوردار هستند؛ حقوق زناشویی،<ref>سوره بقره، آیه 187.</ref> آزادی بیان،<ref>سوره توبه، آیه 71.</ref> فعالیت‌های شغلی، اجتماعی، سیاسی،<ref>سوره ممتحنه، آیه 12.</ref> استقلال مالی<ref>سوره نساء، آیه 33.</ref> و حق تحصیل،<ref>سوره زمر، آیه 9.</ref> از حقوق مسلم آنها به‌شمار می‌آیند و پیامبر اسلام تحصیل علم را برای زن و مرد لازم می‌داند.<ref>پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص557.</ref>
#حجاب؛ گروه‌های سلفی، دیدگاهی افراطی دربارۀ حدود حجاب زن دارند.<ref>  [https://www.magiran.com/paper/2045678/%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%DA%A9%D8%B3-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C . مهدوی و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، 1398ش، ص95-96.]</ref>  از منظر سلفی‌ها، زن در برابر نامحرم باید به‌صورت کامل حتی صورت خود را بپوشاند.<ref>  [https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>
#آموزش؛ تحصیل زنان از دیدگاه سلفیه، زمینه‌ساز فحشا و بی‌عفتی است. <ref>  [https://ensani.ir/fa/article/463554/%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%B9% . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.]</ref> این انگاره امروزه توسط طالبان در هند، پاکستان و افغانستان، ترویج می‌شود<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref> و بر اساس آن، زنان حق رفتن به مدرسه و دانشگاه ندارند. <ref>  [https://www.tabnak.ir/fa/news/1185484/%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.]</ref>
#مشارکت سیاسی؛ مشارکت سیاسی زنان در جامعه از منظر سلفی‌های تکفیری، ممنوع است.<ref> [https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref>
#اشتغال: سلفی‌های تکفیری به زنان اجازه نمی‌دهند که بیرون ازخانه، فعالیت شغلی داشته باشند؛<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1185484/%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.]</ref> از جمله، بانوان اجازه ندارند که مجری تلوزیون باشند.<ref> [https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>
#حضور در فضاهای عمومی؛ سلفی‌ها دربارۀ حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی نگاهی تنگ‌نظرانه دارند و آن را نمی‌پذیرند؛ <ref>[https://www.avapress.com/fa/article/191668/%D9%85%D8%A7%D9%87%DB%8C%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1 . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.]</ref> زنان حق مشارکت در مراسم تشیع جنازۀ بستگان را ندارند؛ رانندگی زن را حرام می‌دانند<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref> و استفاده از پارک‌ها، سالن‌های ورزشی و حمام‌های عمومی نیز برای زنان ممنوع است. <ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1185484/%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%85%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.]</ref> تردد زنان در فضاهای عمومی نیز فقط با همراهی یکی از محارم، امکان‌پذیر است.<ref>[https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>


==پیامدهای رویکرد سلفی به زنان==
== پیامدهای رویکرد سلفی به زنان ==
از جمله مهم‌ترین پیامدهای نگرش انحرافی سلفی‌ها دربارۀ زنان عبارت‌اند از:
از جمله مهم‌ترین پیامدهای نگرش انحرافی سلفی‌ها دربارهٔ زنان عبارت‌اند از:
#انزوای بانوان؛
# انزوای بانوان؛
#گسترش آمار بیماری‌های روحی در زنان مانند [[افسردگی]]، [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] و هراس اجتماعی؛
# گسترش آمار بیماری‌های روحی در زنان مانند [[افسردگی]]، [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] و هراس اجتماعی؛
#کاهش [[اعتماد به نفس|اعتماد‌به‌نفس]] زنان؛
# کاهش [[اعتماد به نفس|اعتمادبه‌نفس]] زنان؛
#افزایش آمار [[خودکشی]] میان زنان؛<ref>[https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>
# افزایش آمار [[خودکشی]] میان زنان؛<ref>[https://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=174024 . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.]</ref>
#کاهش عملکرد زن در جایگاه مادری و همسری؛
# کاهش عملکرد زن در جایگاه مادری و همسری؛
#تنزل جایگاه زن در [[خانواده]] و اجتماع؛
# تنزل جایگاه زن در [[خانواده]] و اجتماع؛
#ترویج استفادۀ ابزاری و جنسی از زنان؛
# ترویج استفادهٔ ابزاری و جنسی از زنان؛
#ترویج نظام برده‌داری و کنیز‌داری.<ref> [https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref>
# ترویج نظام برده‌داری و کنیزداری.<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref>


==واکنش‌ها به دیدگاه سلفی‌ها دربارۀ زنان==
== انتقادات ==
در واکنش به خشونت افراطیِ سلفی‌ها علیه زنان، بسیاری از اسلام‌شناسان رویکرد سلفی‌ها به‌ویژه سلفی‌های تکفیری را متضاد با آموزه‌های قرآن، سنت و حتی سلف صالح می‌دانند.<ref> [https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص9-15.]</ref> طبق نظر اسلام‌شناسان، رویکرد سلفی‌ها متضاد با دیدگاه اسلام دربارۀ زنان است. در آموزه‌های اسلام، زن همانند مرد موجودی آزاد و حقوق همسان است. تکریم زن در روایات و سیرۀ نبوی نیز گواه ارج و منزلت زن است. از دیدگاه اسلام زن نقش مؤثری در خانواده و جامعه دارد و نگاه ابزاری به زنان، مردود است. آیات قرآن زن و مرد را همراه با هم مورد خطاب قرار داده است و برتری هر انسانی را به میزان تقوا دانسته است نه جنس او.<ref> [https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref>  
در واکنش به خشونت افراطیِ سلفی‌ها علیه زنان، بسیاری از اسلام‌شناسان رویکرد سلفی‌ها به‌ویژه سلفی‌های تکفیری را متضاد با آموزه‌های قرآن، سنت و حتی سلف صالح می‌دانند.<ref>[https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص9-15.]</ref> طبق نظر اسلام‌شناسان، رویکرد سلفی‌ها متضاد با دیدگاه اسلام دربارهٔ زنان است. در آموزه‌های اسلام، زن همانند مرد موجودی آزاد و حقوق همسان است. تکریم زن در روایات و سیرهٔ نبوی نیز گواه ارج و منزلت زن است. از دیدگاه اسلام زن نقش مؤثری در خانواده و جامعه دارد و نگاه ابزاری به زنان، مردود است. آیات قرآن زن و مرد را همراه با هم مورد خطاب قرار داده است و برتری هر انسانی را به میزان تقوا دانسته است نه جنس او.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref>


برخی، نگرش سلفی‌ها به زن را برآمده از رویکرد فرهنگ غرب به استفادۀ ابزاری از زن، دانسته‌اند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref> برخی دیگر معتقدند منشأ واپس‌گرایی و انعطاف‌ناپذیری سلفیان دربارۀ زنان نشأت‌گرفته از اصول فکری حاکم بر جریان سلفی‌گری مبنی بر عقل‌زدایی، تأکید بر نقل‌گرایی و انکار تأویل است.<ref> [https://www.magiran.com/paper/2045678/%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D9%88%DA%A9%D8%B3-%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D9%86%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C . مهدوی و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، 1398ش، ص95-96.]</ref> برخی دیگر این اقدامات گروه‌های افراطی سلفی را راهبرد استعمار برای ایجاد مانع در برابر گسترش اسلام ارزیابی کرده‌اند.<ref> [https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref> این در حالی است که عملکرد سلفی‌ها از دیدگاه حقوق بشر نیز منفور و مردود است. در قوانین و اسـناد بین‌المللـی حقـوق بشردوسـتانه بـه مصونیـت زنـان و حمایت از آنها در برابـر هتک حرمت، توجه ویژه‌ای شده است.<ref> [https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-15.]</ref>
برخی، نگرش سلفی‌ها به زن را برآمده از رویکرد فرهنگ غرب به استفادهٔ ابزاری از زن، دانسته‌اند.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/978584/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%87%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D9%88%D9%87%D8%A7%D8%A8%D . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.]</ref> برخی دیگر معتقدند منشأ واپس‌گرایی و انعطاف‌ناپذیری سلفیان دربارهٔ زنان نشأت‌گرفته از اصول فکری حاکم بر جریان سلفی‌گری مبنی بر عقل‌زدایی، تأکید بر نقل‌گرایی و انکار تأویل است.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2045678/وهابیت-و-پارادوکس-سلفی-گری-در-عصر-نوگرایی . مهدوی و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، 1398ش، ص95-96.]</ref> برخی دیگر این اقدامات گروه‌های افراطی سلفی را راهبرد استعمار برای ایجاد مانع در برابر گسترش اسلام ارزیابی کرده‌اند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13920624000992/%D8%B3%D9%84%D9%81%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%DB%8C%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%DB% . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.]</ref> این در حالی است که عملکرد سلفی‌ها از دیدگاه حقوق بشر نیز منفور و مردود است. در قوانین و اسناد بین‌المللی حقوق بشردوستانه به مصونیت زنان و حمایت از آنها در برابر هتک حرمت، توجه ویژه‌ای شده است.<ref>[https://zan-khanevade.urd.ac.ir/article_187142.html . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-15.]</ref>


==مقابلۀ برخی کشورهای اسلامی با اقدامات سلفی‌های تکفیری علیه زنان==  
=== مقابلهٔ قانونی ===
در چند دهۀ اخیر جریان‌های سلفی به‌خصوص سلفی جهادی در قالب گروه‌های تکفیری، ظلم‌های متعددی را به زنان روا داشته‌اند. مسلمانان و به‌خصوص [[شیعیان]] از کشورهایی مانند یمن، بحرین، لبنان، ایران و افغانستان، به مقابله با این جریان‌های انحرافی و تکفیری پرداخته‌اند تا مانع گسترش و نفوذ آنها در کشورهای اسلامی شوند.<ref> [https://priw.ir/article-1-165-fa.pdf . کرم‌زادی، «سلفی‌گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقۀ خاورمیانه»، 1394ش، ص115.]</ref>
در چند دههٔ اخیر جریان‌های سلفی به‌خصوص سلفی جهادی در قالب گروه‌های تکفیری، ظلم‌های متعددی را به زنان روا داشته‌اند. مسلمانان و به‌خصوص [[شیعیان]] از کشورهایی مانند یمن، بحرین، لبنان، ایران و افغانستان، به مقابله با این جریان‌های انحرافی و تکفیری پرداخته‌اند تا مانع گسترش و نفوذ آنها در کشورهای اسلامی شوند.<ref>[https://priw.ir/article-1-165-fa.pdf . کرم‌زادی، «سلفی‌گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقۀ خاورمیانه»، 1394ش، ص115.]</ref>


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}
==منابع==
 
*ایمانی، علی و احمدوند، ولی محمد، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، نشریۀ اندیشۀ نوین دینی، شمارۀ 64، 1400ش.
== منابع ==
*حسینی، سید اسدالله، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا، تاریخ درج مطلب: 25 سنبله 1398ش.
{{آغاز منابع}}
*زواریان، بهروز، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان، تاریخ درج مطلب: 3 آذر 1398ش.
* قرآن کریم
*«سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 30 شهریور 1392ش.
* «از مؤسس جهاد نکاح رونمایی شد!»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ش.
*کرم‌زادی، مسلم، «سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقۀ خاورمیانه»، فصلنامۀ پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، شمارۀ 1، 1394ش.
* «جایگاه زن در وهابیت»، وب‌سایت ثقلین، تاریخ درج: ۱۵ شهریور ۱۳۹۵ش.
*«محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: 29 شهریور 1402ش.
* «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۳۹۲ش.
*مسعودی، مجید، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، دوفصلنامۀ مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، شمارۀ 12، 1402ش.
* «فتوای بی‌شرمانه مفتی وهابی در باره ازدواج با محارم!»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج: ۷ مهر ۱۳۹۲ش.
*معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: 19 خرداد 1403ش.
* «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکهٔ اطلاع‌رسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ش.
*مهدوی، محمد و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، فصلنامۀ اندیشه نوین دینی، شمارۀ 57، 1398ش.
* «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: ۸ مرداد ۱۴۰۲ش.
*«همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: 8 مرداد 1402ش.
* ابوالقاسمی، جواد، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج: ۳۰ شهریور ۱۳۹۲ش.
* ایل‌زکی، اعظم، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، در فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان، سال سوم، شماره۸، تابستان ۱۳۹۶ش.
* ایمانی، علی و احمدوند، ولی محمد، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، نشریهٔ اندیشهٔ نوین دینی، شمارهٔ ۶۴، ۱۴۰۰ش.
* پاینده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول، تهران، ‏ دنیای دانش، ‏۱۳۸۲ش.
* حسینی، سید اسدالله، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ سنبله ۱۳۹۸ش.
* رئوفی‌تبار، فاطمه، «تأثیر تفاوت جنسیتی بر فعلیت انسانی از نظرگاه امامیه و وهابیت با محوریت اندیشه‌های علامه طباطبایی و بن‌باز»، در فصلنامه علمی پژوهشی اسلام و مطالعات اجتماعی، سال۱۱، شماره۳، زمستان ۱۴۰۲ش.
* رفیعی، حمیدالله، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه، تاریخ بازدید: ۱ آذر ۱۴۰۳ش.
* زواریان، بهروز، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان، تاریخ درج مطلب: ۳ آذر ۱۳۹۸ش.
* فتاحی، نسرین، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی، تاریخ درج: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش.
* فرمانیان، مهدی، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، سال ششم، شماره۱۲، پاییز و زمستان۱۳۹۹ش.
* کرم‌زادی، مسلم، «سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقهٔ خاورمیانه»، فصلنامهٔ پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۴ش.
* لطفی، علی‌اکبر، «وهابیت و حق تعلیم برای زنان»، در پایگاه جامع فرق ادیان و مذاهب، تاریخ درج: ۱۰ تیر ۱۴۰۰ش.
* مسعودی، مجید، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، دوفصلنامهٔ مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، شمارهٔ ۱۲، ۱۴۰۲ش.
* معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۳ش.
* مهدوی، محمد و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، فصلنامهٔ اندیشه نوین دینی، شمارهٔ ۵۷، ۱۳۹۸ش.
* میرعلی، محمدعلی و رضائی، اعظم، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، در مطالعات راهبردی زنان، دوره ۱۹، شماره ۷۴، زمستان ۱۳۹۵ش.
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۳۱ خرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۱۲

زن در نگرش وهابیت؛ منزلت انسانی و نقش‌های جنسیتی زنان از منظر وهابیت.

وهابیت، برداشت مردسالارانه از آموزه‌های اسلامی دارد. در این نگرش آفرینش زن طفیلی مرد، زنان ناقص‌العقل، موجودات شرور و منشأ مهم آلودگی مردان به گناه معرفی می‌شوند. موقعیت زن، خدمت‌گزاری به مرد دانسته شده و مرد در موقعیت سرپرستی زن، منزلت می‌یابد. دیده‌نشدن زن، اصل تعیین‌کننده در مناسبات اجتماعی به‌شمار می‌آید، حقوق اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی زنان محدود شده و بهره‌کشی از آنان در ابعاد و سطوح مختلف ترویج می‌شود.

مفهوم‌شناسی

واژه «سَلَف» به‌معنای پیشینیان،[۱] در اصطلاح به‌معنای چشم‌دوختن به فهم صحابه، تابعان و علمای مورد اعتماد اصحاب حدیث در سه قرن ابتدایی اسلام است.[۲] سلفی نیز به گروهی از مسلمانان اهل‌سنت گفته می‌شود که خود را در سبک زندگی، پیرو سلف صالح[۳] یعنی برداشت صحابه و تابعان از سیرهٔ پیامبر اسلام، می‌دانند.[۴] سلفی‌ها از عقل‌گرایی و دخالت عقل در امور اعتقادی پرهیز می‌کنند[۵] و خوانشی بسته و افراطی از آموزه‌های اسلام دارند.[۶]

تاریخچه

وهابیت در قرن هجدهم میلادی توسط محمد بن عبدالوهاب در عربستان ایجاد و منجر به احیای اندیشه‌های ابن‌تیمیه شد. در این فرقه برخی عقاید و آداب مهم مسلمانان مورد انکار قرار گرفت. وهابیت به بهانه مقابله با شرک و احیای کلمه توحید به مقابله با بخشی از اعتقادات مسلمانان نظیر توسل و درخواست شفاعت از اولیای الهی و زیارت قبور آنها پرداخت. وهابیت بر مبنای تفسیری مردسالار از آموزه‌های دینی، نگاه حداقلی به حقوق زن دارد. امروزه بر بنیاد اندیشه‌های وهابیت گروهای سیاسی و نظامی از قبیل داعش، بوکوحرام و طالبان شکل گرفته‌اند که هرکدام به‌گونه‌های مختلفی تبعیض علیه زنان را تشدید کرده و با سلب حقوق انسانی آنها در مواردی از زن بهره‌کشی جنسی می‌کنند.[۷]

رویکرد سلفی در قرن چهارم هجری تحت تأثیر اندیشهٔ احمد بن حنبل ایجاد و در قرن هفتم هجری توسط ابن‌تیمیه احیاء شد.[۸] در قرن سیزدهم هجری محمد بن عبدالوهاب با تکیه بر افکار ابن‌تیمیه، شبه‌جزیرهٔ عربستان را به تصرف فکری خود درآورد. با گذر زمان اندیشه سلفی در بسیاری از کشورهای اسلامی، گسترش یافت. امروزه سلفیه یک رویکرد ارتجاعی دانسته می‌شود که دیدگاهی افراطی به زن و جایگاه او دارد.[۹]

ماهیت انسانی زن

نگاه منفی و همراه با شک و تردید به زن، سبب شده است که وهابیت به‌لحاظ انسان‌شناسی، زن را موجودی درجه دوم به‌شمار آورد. ابن‌تیمیه به‌گونه‌ای زنان را ضعیف تلقی می‌کند که گویا آنها را در جرگه انسان‌ها نمی‌داند.[۱۰] به تبع او در نگرش وهابیت زن همردیف اشیاء و حیوانات به‌شمار آمده[۱۱] و زن کم‌عقل‌تر از کودکان دانسته می‌شود.[۱۲] بن‌باز از مفتیان وهابیت تصریح می‌کند؛ اگر انسان از مقابل نمازگزار عبور کند اشکال ندارد اما عبور برخی چیزها از جمله زن، موجب بطلان نماز می‌شود.[۱۳] در این نگرش؛ زن به‌عنوان موجودی شر، جهنمی و شیطانی معرفی شده و کرامت انسانی وی انکار می‌شود و با استناد به برخی احادیث ضعیف؛ زن، عنصر شرور و پلیدی معرفی می‌شود که مردان را فریفته و به گناه آلوده می‌کند، زن سبب غفلت از آخرت و روی‌آوردن مرد به دنیا شده و زمینه هلاکت او را فراهم می‌کند. بر همین مبنا معتقدند؛ بیشتر زنان اهل جهنم هستند. در منابع این فرقه به وفور بیان می‌شود که زن دام شیطان است، وقتی زن خلق شد، شیطان خوشحالی کرد، شراب مادر همه بدی‌ها و زنان دام شیطان‌اند.[۱۴] به‌طور کلی، وهابیت و سلفی‌گری به زنان دیدگاه‌های متفاوتی با فرقه‌های اسلامی دیگر دارد. از جمله:

  • حقوق فردی و خانوادگی؛ از دیدگاه سلفی کل وجود زن، شر و شیطانی است[۱۵] و باید فعالیت زن به محیط خانه محدود شود.[۱۶] آنها نقش زن را به تأمین نیاز جنسی شوهر و فرزندآوری تقلیل داده‌اند و مرد را صاحب اختیار او می‌دانند.[۱۷] زن در اندیشهٔ سلفی از حقوق شهروندی بسیاری محروم است[۱۸] و حتی استفاده زن از اینترنت فقط با حضور مردی از محارم او ممکن است.[۱۹]
  • حجاب؛ گروه‌های سلفی، دیدگاهی افراطی دربارهٔ حدود حجاب زن دارند.[۲۰] از منظر سلفی‌ها، زن در برابر نامحرم باید به‌صورت کامل حتی صورت خود را بپوشاند.[۲۱]
  • آموزش؛ تحصیل زنان از دیدگاه سلفیه، زمینه‌ساز فحشا و بی‌عفتی است.[۲۲] این انگاره امروزه توسط طالبان در هند، پاکستان و افغانستان، ترویج می‌شود[۲۳] و بر اساس آن، زنان حق رفتن به مدرسه و دانشگاه ندارند.[۲۴]
  • مشارکت سیاسی؛ مشارکت سیاسی زنان در جامعه از منظر سلفی‌های تکفیری، ممنوع است.[۲۵]
  • اشتغال: سلفی‌های تکفیری به زنان اجازه نمی‌دهند که بیرون ازخانه، فعالیت شغلی داشته باشند؛[۲۶] از جمله، بانوان اجازه ندارند که مجری تلویزیون باشند.[۲۷]
  • حضور در فضاهای عمومی؛ سلفی‌ها دربارهٔ حضور زنان در عرصه‌های اجتماعی نگاهی تنگ‌نظرانه دارند و آن را نمی‌پذیرند؛[۲۸] زنان حق مشارکت در مراسم تشیع جنازهٔ بستگان را ندارند؛ رانندگی زن را حرام می‌دانند[۲۹] و استفاده از پارک‌ها، سالن‌های ورزشی و حمام‌های عمومی نیز برای زنان ممنوع است.[۳۰] تردد زنان در فضاهای عمومی نیز فقط با همراهی یکی از محارم، امکان‌پذیر است.[۳۱]

آموزش زنان

در نگرش وهابیت؛ تحصیل زنان در بسیاری از رشته‌ها ممنوع است. در برخی منابع آنها تصریح شده است؛ کسانی که دختران را به مدارس دعوت می‌کنند در صدد خارج‌کردن آنها از حجاب هستند.[۳۲] عربستان هرچند دختران را از تحصیل منع نکرده است ولی حضور دختران در مدارس بسیار محدود است و تحصیل آنها در رشته‌های فنی و مهندسی ممنوع بوده، بیشتر به تحصیل علوم دینی می‌پردازند.[۳۳]

در نگرش وهابیت؛ استفاده زنان از اینترنت حرام است، مگر اینکه شخص محرمی کنارش بنشیند. دختران مسلمان هرگز نمی‌توانند در نمایش‌ها نقش پسران را بازی کنند. دیدن مردان در شبکه‌های دینی، شرکت در تشییع جنازه و پوشیدن شلوار لی برای زنان حرام است.[۳۴]

بوکوحرام با خشونت علیه زنان مانع دسترسی آنان به سیستم آموزش و تحصیل می‌شود. طالبان دست‌یابی زنان به تحصیل و آموزش در مراکز تحصیلی را به‌معنای اعمال سیاست کفر و ترویج بی عفتی می‌داند.[۳۵]

حضور اجتماعی زنان

ابن‌تیمیه، چنان نگاه بدبینانه به مناسبات زن با دیگران داشت که حتی تنها نشستن زن با میمون را نیز حرام تلقی کرده و دلیل آن را تمایل جنسی زن به میمون می‌داند.[۳۶] ابن‌قیم جوزی شاگرد ابن‌تیمیه، جلوگیری از اختلاط زنان و مردان در بازارها و مکان‌های عمومی را یکی از وظایف حاکمیت دانسته[۳۷] و جواز مسافرت برای زن را منوط به این می‌داند که یکی از محارم وی، او را همراهی کند.[۳۸] اصل اولیه از منظر وهابیت؛ دیده‌نشدن زن است و با روش‌های مختلف سعی می‌شود تا از دیده‌شدن و فتنه‌گری وی جلوگیری شود. در نگرش وهابیت؛ زن صرفاً برای انجام کارهای ضروری که غیر او قادر به انجام آنها نیست، می‌تواند از خانه خارج شود. بر همین مبنا در مسئله حجاب، پوشاندن صورت و دست‌ها نیز برای زنان واجب دانسته می‌شوند. بر حرمت خلوت زن با مرد نامحرم تأکید ویژه شده و زن اجازه ندارد به‌تنهایی از وسیله نقلیه‌ای استفاده کند که راننده آن مرد نامحرم است.[۳۹] طالبان زنان را از مشارکت در ابعاد مختلف زندگی جز خانه‌داری محروم کرده‌اند. طالبان در اولین اقدامات خود پس از سلطه بر افغانستان از زنان خواستند که در انظار عمومی ظاهر نشوند و فقط زمانی از خانه خارج شوند که پوشش کامل داشته و بستگان نزدیک آن‌ها را همراهی کنند.[۴۰]

اشتغال زنان

بر مبنای انکار ماهیت انسانی زن؛ وهابیون نگاه حداقلی به حقوق و آزادی زنان دارند.[۴۱] به‌عنوان مثال آنان رانندگی زنان را حرام دانسته و بر این باورند که رانندگی موجب خروج از خانه، خلوت و اختلاط با نامحرم می‌شود و همچنین اشتغال زنان در ادارات، کارخانه‌ها و مکان‌های مختلط را حرام می‌دانند.[۴۲]

وابستگی حقوقی زنان به مردان

بن‌باز معتقد است؛ زن به‌دلیل خلقت طفیلی و نیز نقصان در عقل و ایمان، مقامی پایین‌تر از مرد دارد.[۴۳] وابستگی زن به مرد در نظام حقوقی وهابیت به رسمیت شناخته می‌شود. در نظام حقوقی عربستان سعودی که بر مبنای اندیشه وهابیت تنظیم شده است؛ حقوق انسانی زنان، ذیل حقوق مردان تعریف می‌شود و زنان عربستانی برای سفر، اشتغال، تحصیل، ازدواج و انجام عمل‌های جراحی خاص، نیازمند کسب اجازه قیم مرد از قبیل پدر، همسر، برادر و حتی فرزند پسر هستند. در نظام قضایی این کشور زنان به‌تنهایی حق شکایت به دادگاه را نداشته و دادگاه تا زمانی که زنان دارای مجوزی از سرپرست خود نباشند به مشکلات آنها رسیدگی نمی‌کند. فقدان کارت هویت برای زنان وابستگی آنها را به مردان بیشتر می‌کند و زنان در انجام معاملات مالی و امور اداری نمی‌توانند بدون سرپرست خود کاری انجام دهند.[۴۴]

حقوق سیاسی زنان

هرچند در نظام سیاسی وهابیت، انتخابات و مشارکت سیاسی مردم به‌طور کلی ممنوع است؛ اما در صورت جایز دانستن اصل انتخابات، حضور زنان در عرصه سیاسی را حرام می‌دانند، برای توجیه این دیدگاه هرچند برخی به شورای سقیفه تمسک می‌کنند که در بیعت با ابوبکر خلیفه اول مسلمین، هیچ زنی حضور نداشت؛[۴۵] اما مستند اصلی آنها روایاتی در منابع اهل سنت است که از واگذاری حق ولایت به زنان نهی کرده‌اند. ابن‌تیمیه با تکیه بر حدیثی که زمامداری زن را موجب عدم رستگاری مردم می‌داند، اطاعت از بانوان را عامل فساد حکومت‌ها می‌داند. اندیشمندان وهابی نیز معتقدند؛ بانوان نه می‌توانند به کاندیداتوری در انتخابات اقدام کنند و نه می‌توانند کاندیدای مورد نظر خود را انتخاب کنند؛ چرا که لازمه آن، ولایت یافتن آنان بر مردان است. محمد العثیمین نیز بر این باور است که بانوان نمی‌توانند متصدی مناصبی همچون وزارت شوند و حتی انتخاب یک زن به‌عنوان مدیر مدرسه پسرانه نیز جایز نیست.[۴۶]

زن در فقه وهابی

برخی از مفتی‌های وهابی خرید و خوردن موز و خیار را برای زنان حرام می‌دانند،[۴۷] حضور دختر با پدرش را در مکان خلوت جایز ندانسته و حتی خوابیدن زن در کنار دیوار را به‌دلیل این‌که کلمه دیوار مذکر است، حرام می‌دانند.[۴۸] در این نگرش؛ زیارت اهل قبور برای زنان مطلقاً حرام است و مسافرت زن نیز بدون محرم جایز نیست.[۴۹] بر همین مبنا در عربستان وهابی، اشتغال زنان به هرکاری جز آموزش و پرستاری ممنوع است. آموزش برای آنها منحصر به کلاس‌های دختران می‌شود.[۵۰]

بهره‌کشی جنسی از زنان

زن در اندیشه وهابیت بیشتر به‌مثابه خدمت‌گذار مرد تفسیر می‌شود، لذا مردها می‌توانند همسران خود را با یک پیامک طلاق دهند. مردان نامحرم می‌توانند در محل کار خود از سینه زنان شیر نوشیده با آنها محرم شوند.[۵۱] ناصر العمر، شیخ وهابی تأکید می‌کند که مجاهدین، زنان اسیر را میان خود عادلانه تقسیم کنند و در فتوای دیگر اجازه می‌دهد که مجاهدین می‌توانند در غیاب زنان مجاهد نامحرم، با محارم خود عقد ازدواج بخوانند.[۵۲] محمد العریفی مفتی وهابی در توجیه جهاد نکاح، آن را سنت حسنه معاویه در جنگ صفین دانسته و معتقد است؛ معاویه با پیشنهاد عمرو عاص، شخصاً دستور داد؛ همه زنان حتی زنان شوهردار، برای جهاد نکاح به صفین بیایند.[۵۳] داعش با نگاهی استراتژیک در حوزه زنان کارکردهای مختلف و غیراخلاقی برای زنان قایل است و با بهره‌کشی جنسی از زنان در پوشش‌های گوناگون به استثمار آنان می‌پردازد.[۵۴] جهاد نکاح از بدعت‌های وهابیت است و محمد العریفی، مفتی وهابی معتقد است؛ برای دختران بالای چهارده سال و زنان بیوه جایز است با مجاهدین ازدواج کنند و مدت آن نباید بیش از چند ساعت باشد تا نوبت به باقی مجاهدین هم برسد. چنین امری را موجب استحکام اراده مجاهدین و باعث دخول این زنان در بهشت می‌داند.[۵۵]

نقد نگرش وهابیت نسبت به زنان

از منظر بسیاری از مذاهب اسلامی، دیدگاه وهابیت با منزلت زن در اسلام متناقض است؛ قرآن نه‌تنها زن را شرور و طفیلی مرد معرفی نمی‌کند که او را از حیث آفرینش موجود مستقل و مایه آرامش انسان دانسته،[۵۶] در تمام ارزش‌های متعالی[۵۷] و رسیدن به مقامات عالی معنوی با مرد یکسان می‌داند.[۵۸] در نگرش اسلامی؛ زنان از حقوق همسان با مردان برخوردار هستند؛ حقوق زناشویی،[۵۹] آزادی بیان،[۶۰] فعالیت‌های شغلی، اجتماعی، سیاسی،[۶۱] استقلال مالی[۶۲] و حق تحصیل،[۶۳] از حقوق مسلم آنها به‌شمار می‌آیند و پیامبر اسلام تحصیل علم را برای زن و مرد لازم می‌داند.[۶۴]

پیامدهای رویکرد سلفی به زنان

از جمله مهم‌ترین پیامدهای نگرش انحرافی سلفی‌ها دربارهٔ زنان عبارت‌اند از:

  1. انزوای بانوان؛
  2. گسترش آمار بیماری‌های روحی در زنان مانند افسردگی، اضطراب و هراس اجتماعی؛
  3. کاهش اعتمادبه‌نفس زنان؛
  4. افزایش آمار خودکشی میان زنان؛[۶۵]
  5. کاهش عملکرد زن در جایگاه مادری و همسری؛
  6. تنزل جایگاه زن در خانواده و اجتماع؛
  7. ترویج استفادهٔ ابزاری و جنسی از زنان؛
  8. ترویج نظام برده‌داری و کنیزداری.[۶۶]

انتقادات

در واکنش به خشونت افراطیِ سلفی‌ها علیه زنان، بسیاری از اسلام‌شناسان رویکرد سلفی‌ها به‌ویژه سلفی‌های تکفیری را متضاد با آموزه‌های قرآن، سنت و حتی سلف صالح می‌دانند.[۶۷] طبق نظر اسلام‌شناسان، رویکرد سلفی‌ها متضاد با دیدگاه اسلام دربارهٔ زنان است. در آموزه‌های اسلام، زن همانند مرد موجودی آزاد و حقوق همسان است. تکریم زن در روایات و سیرهٔ نبوی نیز گواه ارج و منزلت زن است. از دیدگاه اسلام زن نقش مؤثری در خانواده و جامعه دارد و نگاه ابزاری به زنان، مردود است. آیات قرآن زن و مرد را همراه با هم مورد خطاب قرار داده است و برتری هر انسانی را به میزان تقوا دانسته است نه جنس او.[۶۸]

برخی، نگرش سلفی‌ها به زن را برآمده از رویکرد فرهنگ غرب به استفادهٔ ابزاری از زن، دانسته‌اند.[۶۹] برخی دیگر معتقدند منشأ واپس‌گرایی و انعطاف‌ناپذیری سلفیان دربارهٔ زنان نشأت‌گرفته از اصول فکری حاکم بر جریان سلفی‌گری مبنی بر عقل‌زدایی، تأکید بر نقل‌گرایی و انکار تأویل است.[۷۰] برخی دیگر این اقدامات گروه‌های افراطی سلفی را راهبرد استعمار برای ایجاد مانع در برابر گسترش اسلام ارزیابی کرده‌اند.[۷۱] این در حالی است که عملکرد سلفی‌ها از دیدگاه حقوق بشر نیز منفور و مردود است. در قوانین و اسناد بین‌المللی حقوق بشردوستانه به مصونیت زنان و حمایت از آنها در برابر هتک حرمت، توجه ویژه‌ای شده است.[۷۲]

مقابلهٔ قانونی

در چند دههٔ اخیر جریان‌های سلفی به‌خصوص سلفی جهادی در قالب گروه‌های تکفیری، ظلم‌های متعددی را به زنان روا داشته‌اند. مسلمانان و به‌خصوص شیعیان از کشورهایی مانند یمن، بحرین، لبنان، ایران و افغانستان، به مقابله با این جریان‌های انحرافی و تکفیری پرداخته‌اند تا مانع گسترش و نفوذ آنها در کشورهای اسلامی شوند.[۷۳]

پانویس

  1. ↑ . معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژۀ سلف.
  2. ↑ . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.
  3. ↑ . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.
  4. ↑ . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.
  5. ↑ . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.
  6. ↑ . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.
  7. ↑ فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.
  8. ↑ . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-11.
  9. ↑ . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.
  10. ↑ فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص52-51.
  11. ↑ فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.
  12. ↑ ابوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان امروز.
  13. ↑ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.
  14. ↑ میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص56-53.
  15. ↑ . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.
  16. ↑ . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.
  17. ↑ . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.
  18. ↑ . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.
  19. ↑ . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.
  20. ↑ . مهدوی و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، 1398ش، ص95-96.
  21. ↑ . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.
  22. ↑ . ایمانی و احمدوند، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، 1400ش، ص183.
  23. ↑ . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.
  24. ↑ . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.
  25. ↑ . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.
  26. ↑ . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.
  27. ↑ . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.
  28. ↑ . حسینی، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا.
  29. ↑ . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.
  30. ↑ . «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تانباک.
  31. ↑ . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.
  32. ↑ لطفی، «وهابیت و حق تعلیم برای زنان»، در پایگاه جامع فرق ادیان و مذاهب.
  33. ↑ ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص91-90.
  34. ↑ ابوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان نیوز.
  35. ↑ فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.
  36. ↑ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.
  37. ↑ فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص63.
  38. ↑ فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص60-59.
  39. ↑ فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص60-59.
  40. ↑ فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، در وب‌سایت دانشگاه رازی.
  41. ↑ میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص53.
  42. ↑ فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص65-64.
  43. ↑ رئوفی‌تبار، «تأثیر تفاوت جنسیتی بر فعلیت انسانی از نظرگاه امامیه و وهابیت با محوریت اندیشه‌های علامه طباطبایی و بن‌باز»، 1402ش، ص184.
  44. ↑ ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص83-82.
  45. ↑ میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص63.
  46. ↑ فرمانیان، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، 1399ش، ص67-66.
  47. ↑ ابوالقاسمی، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، در وب‌سایت جهان امروز.
  48. ↑ «جایگاه زن در وهابیت»، در وب‌سایت ثقلین.
  49. ↑ میرعلی و رضائی، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، 1395ش، ص61-57.
  50. ↑ ایل‌زکی، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، 1396ش، ص92.
  51. ↑ «جایگاه زن در وهابیت»، وب‌سایت ثقلین.
  52. ↑ «فتوای بی‌شرمانه مفتی وهابی در باره ازدواج با محارم!»، وب‌سایت جهان نیوز.
  53. ↑ «از مؤسس جهاد نکاح رونمایی شد!»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران.
  54. ↑ فتاحی، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی.
  55. ↑ رفیعی، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه.
  56. ↑ سوره روم، آیه 21.
  57. ↑ سوره احزاب، آیه 35.
  58. ↑ سوره حجرات، آیه 13.
  59. ↑ سوره بقره، آیه 187.
  60. ↑ سوره توبه، آیه 71.
  61. ↑ سوره ممتحنه، آیه 12.
  62. ↑ سوره نساء، آیه 33.
  63. ↑ سوره زمر، آیه 9.
  64. ↑ پاینده، نهج الفصاحه، 1382ش، ص557.
  65. ↑ . «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکۀ اطلاع‌رسانی افغانستان.
  66. ↑ . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.
  67. ↑ . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص9-15.
  68. ↑ . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.
  69. ↑ . زواریان، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان.
  70. ↑ . مهدوی و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، 1398ش، ص95-96.
  71. ↑ . «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس.
  72. ↑ . مسعودی، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، 1402ش، ص10-15.
  73. ↑ . کرم‌زادی، «سلفی‌گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقۀ خاورمیانه»، 1394ش، ص115.

منابع

  • قرآن کریم
  • «از مؤسس جهاد نکاح رونمایی شد!»، وب‌سایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج: ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ش.
  • «جایگاه زن در وهابیت»، وب‌سایت ثقلین، تاریخ درج: ۱۵ شهریور ۱۳۹۵ش.
  • «سلفی‌ها زن را دام شیطان می‌دانند/ تفاوت دیدگاه اهل سنت با وهابیون»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳۰ شهریور ۱۳۹۲ش.
  • «فتوای بی‌شرمانه مفتی وهابی در باره ازدواج با محارم!»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج: ۷ مهر ۱۳۹۲ش.
  • «محدودیت‌هایی که طالبان بر زنان وضع کردند»، وب‌سایت شبکهٔ اطلاع‌رسانی افغانستان، تاریخ درج مطلب: ۲۹ شهریور ۱۴۰۲ش.
  • «همه محدودیت‌های طالبان برای زنان»، خبرگزاری تابناک، تاریخ درج مطلب: ۸ مرداد ۱۴۰۲ش.
  • ابوالقاسمی، جواد، «تفاوت نگاه اهل‌سنت با وهابیون به زن»، وب‌سایت جهان نیوز، تاریخ درج: ۳۰ شهریور ۱۳۹۲ش.
  • ایل‌زکی، اعظم، «سایه وهابیت بر حقوق زنان عربستان»، در فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان، سال سوم، شماره۸، تابستان ۱۳۹۶ش.
  • ایمانی، علی و احمدوند، ولی محمد، «تبیین جایگاه زن در اندیشه و جریان هاس سلفی معاصر»، نشریهٔ اندیشهٔ نوین دینی، شمارهٔ ۶۴، ۱۴۰۰ش.
  • پاینده‏، ابوالقاسم، نهج الفصاحة مجموعه کلمات قصار حضرت رسول، تهران، ‏ دنیای دانش، ‏۱۳۸۲ش.
  • حسینی، سید اسدالله، «ماهیت و چیستی سلفی‌گری معاصر»، خبرگزاری صدای افغان: آوا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ سنبله ۱۳۹۸ش.
  • رئوفی‌تبار، فاطمه، «تأثیر تفاوت جنسیتی بر فعلیت انسانی از نظرگاه امامیه و وهابیت با محوریت اندیشه‌های علامه طباطبایی و بن‌باز»، در فصلنامه علمی پژوهشی اسلام و مطالعات اجتماعی، سال۱۱، شماره۳، زمستان ۱۴۰۲ش.
  • رفیعی، حمیدالله، «جایگاه زن از دیدگاه وهابیت و مفتی‌های وهابی»، در پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی شیعه، تاریخ بازدید: ۱ آذر ۱۴۰۳ش.
  • زواریان، بهروز، «بازگشت زنان به دوران جاهلی در اندیشه وهابی»، وب‌سایت روزنامه جوان، تاریخ درج مطلب: ۳ آذر ۱۳۹۸ش.
  • فتاحی، نسرین، «تحلیل و نقد دیدگاه وهابیون پیرامون زیارت اهل قبور توسط زنان بر اساس آراء فریقین»، وب‌سایت دانشگاه رازی، تاریخ درج: ۸ خرداد ۱۴۰۲ش.
  • فرمانیان، مهدی، «زن از منظر سلفیه»، در دوفصلنامه علمی پژوهشی سلفی‌پژوهی، سال ششم، شماره۱۲، پاییز و زمستان۱۳۹۹ش.
  • کرم‌زادی، مسلم، «سلفی گرایی جهادی-تکفیری و آینده ثبات سیاسی در منطقهٔ خاورمیانه»، فصلنامهٔ پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۴ش.
  • لطفی، علی‌اکبر، «وهابیت و حق تعلیم برای زنان»، در پایگاه جامع فرق ادیان و مذاهب، تاریخ درج: ۱۰ تیر ۱۴۰۰ش.
  • مسعودی، مجید، «تحلیل عملکرد گروه‌های سلفی و تکفیری در مواجهه با زنان در پرتو حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بشردوستانه اسلامی»، دوفصلنامهٔ مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، شمارهٔ ۱۲، ۱۴۰۲ش.
  • معین، محمد، فرهنگ فارسی، وب‌سایت واژه‌یاب، تاریخ بازدید: ۱۹ خرداد ۱۴۰۳ش.
  • مهدوی، محمد و همکاران، «وهابیت و پارادوکس سلفی‌گری در عصر نوگرایی»، فصلنامهٔ اندیشه نوین دینی، شمارهٔ ۵۷، ۱۳۹۸ش.
  • میرعلی، محمدعلی و رضائی، اعظم، «حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت»، در مطالعات راهبردی زنان، دوره ۱۹، شماره ۷۴، زمستان ۱۳۹۵ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=زن_در_وهابیت&oldid=55382»