تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی'''، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیس‌جمهور ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و شخصیت‌های سیاسی از گرایش‌های گوناگون انجام گرفت. مراسم وداع و اقامه نماز در دانشگاه تهران برگزار شد و پس از آن، پیکر وی در میان انبوه جمعیت در خیابان‌های مرکزی تهران بدرقه و نهایتاً در آرامگاه سید روح‌الله خمینی به خاک سپرده شد. این آیین به عنوان یکی از بزرگترین تشییع جنازه‌های تاریخ جمهوری اسلامی ایران شناخته می‌شود و بازتاب‌های داخلی و بین‌المللی بسیار گسترده‌ای به همراه داشت.
+{{جعبه اطلاعات مفهوم
+| تصویر             =  تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی.jpg
+| زیرنویس تصویر     =  اقامه نماز میت بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی توسط [[سید علی خامنه‌ای]]
+| image_alt         =اقامه نماز میت بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی توسط سید علی خامنه‌ای
+| فایل پادکست       =
+| حجم فایلپادکست    =
+| تاریخ پادکست      =
+| زیرنویس عنوان     =
-== مراسم وداع و اقامه نماز ==
+| عنوان اصلی        =
-مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد. در جریان قرائت این نماز، وی عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را نخواند و به جای آن سه بار عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» و دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک» را قرائت کرد.<ref>{{پک|«کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، بلاغ نیوز}}</ref> این مسئله با واکنش‌هایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب می‌شوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخش‌های واجب نماز را قرائت کرده است.<ref>{{پک|«توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»، عصر ایران}}</ref>
+| عنوان انگلیسی     =
+| عنوان عربی        =
+| عنوان علمی        =
+| شاخه علمی         =
+| نوع مفهوم         =
+| معنای اصطلاحی      =
+| حوزه کاربرد       =
+| گستره جغرافیایی   =
+| منشأ تاریخی       =
-== حضور مردم و مقامات ==
+| نخستین کاربرد     =
-تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکت‌کننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به یکی از بزرگترین تشییع جنازه‌های تاریخ ایران تبدیل نمود.<ref>{{پک|«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، جمهوری}}</ref> در این مراسم، شخصیت‌های برجسته و مسئولان عالی‌رتبه‌ای نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، قاسم سلیمانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و همچنین سفیران کشورهای خارجی حضور یافتند. عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق نیز در میان شرکت‌کنندگان حاضر بود.<ref>{{پک|«گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> با این وجود، گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی، رئیس‌جمهور پیشین ایران، در این مراسم شدند.<ref>{{پک|«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا}}</ref>
+| ریشه واژه         =
+| مرتبط با          =
+| اهمیت             =
+| مبدع              =
+| مروج              =
+| مقدس برای         =
+| مورد احترام       =
+| آثار مرتبط        =
+}}
+'''تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی؛''' مراسم تشییع پیکر رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیس‌جمهور ایران.
-== حاشیه‌ها و شعارها ==
+تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی مراسمی بود که در سه‌شنبه [[۲۱ دی]] ۱۳۹۵ش در [[تهران]] برگزار شد. این مراسم با حضور صدهاهزار نفر از اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و چهره‌های سیاسی از جریان‌های گوناگون به یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات تاریخ [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] تبدیل گردید. مراسم از دانشگاه تهران آغاز شد و پس از اقامه [[نماز میت]] به امامت [[سید علی خامنه‌ای]]، پیکر وی در خیابان‌های مرکزی تهران تشییع و سپس به [[مرقد امام خمینی|حرم سید روح‌الله خمینی]] برای [[خاک‌سپاری]] منتقل شد. این رویداد، بازتاب‌ گستردۀ داخلی و بین‌المللی یافت و با حاشیه‌هایی نظیر تقابل شعارها و تنوع شرکت‌کنندگان به ثبت رسید.
-آیین تشییع با حاشیه‌ها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیف‌های گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند و از جمله این شعارها می‌توان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.<ref>{{پک|«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، جمهوری}}</ref> صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش می‌گذاشت و برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد. حضور خودروهای بلندگودار متعلق به نهادهای خاص در میان جمعیت نیز با هدف تحت‌الشعاع قرار دادن شعارهای هماهنگ‌نشده، از دیگر حواشی این مراسم بود.<ref>{{پک|«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> تراکم و ازدحام بی‌سابقه جمعیت موجب شکسته شدن داربست‌ها و نرده‌های خیابان انقلاب گردید و حرکت خودروی حامل تابوت را با کندی شدید مواجه کرد.<ref>{{پک|«حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز}}</ref>
-== خاکسپاری و قرائت وصیت‌نامه ==
+== اقامه نماز ==
-پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در کنار آرامگاه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|«لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی»، خبرگزاری آناتولی}}</ref> به سبب تراکم شدید جمعیت در حرم، امکان تردد و حتی گرفتن وضو برای اقامه نماز جماعت ظهر و عصر فراهم نگردید و حاضران نماز خود را به صورت فرادی اقامه کردند و فشار جمعیت به حدی بود که حال برخی از روحانیون حاضر از جمله امامی کاشانی نامساعد شد و تیم پزشکی وی را به خارج از صحن انتقال دادند.<ref>{{پک|«حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز}}</ref> در صبح روز تشییع، محسن هاشمی به عنوان وصی، در یک برنامه زنده تلویزیونی بخش‌هایی از وصیت‌نامه پدرش را قرائت کرد که این وصیت‌نامه در سال ۱۳۷۹ نوشته شده بود و در آن تأکید شده بود که وی چیزی بر دارایی‌های پیش از انقلاب خود نیفزوده و بیش از ۹۰ درصد اموالش در راه انقلاب هزینه شده است.<ref>{{پک|«وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد»، قدس آنلاین}}</ref>
+{{اصلی|2=نماز میت}}
+مراسم وداع و [[تشییع جنازه|تشییع پیکر]] از ساعت ۸:۳۰ صبح سه‌شنبه [[۲۱ دی]] با انتقال پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی به دانشگاه تهران آغاز شد.<ref>{{پک/بن|کبنانیوز|ف=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاویر بزرگ|ک=کبنانیوز}}</ref> رأس ساعت ۱۰ صبح، [[سید علی خامنه‌ای]]، دومین [[رهبر جمهوری اسلامی ایران]]، با حضور در دانشگاه تهران [[نماز میت]] را اقامه کرد.<ref>{{پک/بن|ایسکانیوز|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|ک=ایسکانیوز}}</ref> در این مراسم [[حسن روحانی]]، [[علی لاریجانی]] و [[صادق آملی لاریجانی]] به‌عنوان رؤسای قوای سه گانه، اعضای [[مجمع تشخیص مصلحت نظام]]، نمایندگان [[مجلس خبرگان رهبری]] و [[مجلس شورای اسلامی]]، فرماندهان نیروهای نظامی و انتظامی و فرزندان هاشمی رفسنجانی در صفوف نخست و پشت سر سید علی خامنه‌ای ایستادند.<ref>{{پک/بن|آزادکرمان|ف=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>
-== بازتاب‌های رسانه‌ای ==
+اقامه نماز با ویژگی‌هایی در عبارات مستحبی همراه بود که مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. در این نماز، رهبر جمهوری اسلامی ایران عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را قرائت نکرد و به‌جای آن عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» را سه بار و سپس دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک» را خواند.<ref>{{پک/بن|عصرایران|ف=توضیحات استاد حوزه دربارهٔ نماز رهبری بر پیکر هاشمی|ک=عصر ایران}}</ref> برخی از استادان [[حوزه علمیه قم]] مانند محسن غرویان و رحمت‌الله عابدی در واکنش به حواشی ایجاد شده تأکید کردند که رهبر انقلاب تمام واجبات [[نماز میت]] را به‌جای آورده و دعای مذکور تنها جزء مستحبات بوده است.<ref>{{پک/بن|عصرایران|ف=توضیحات استاد حوزه دربارهٔ نماز رهبری بر پیکر هاشمی|ک=عصر ایران}}</ref> با پایان یافتن نماز، سید علی خامنه‌ای لحظاتی را در کنار تابوت زانو زد و با پیکر هاشمی وداع کرد.<ref>{{پک/بن|آزادکرمان|ف=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>
-مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی داشت و شبکه‌ها و خبرگزاری‌های معتبری نظیر خبرگزاری فرانسه، رویترز، آسوشیتدپرس، بی‌بی‌سی، الجزیره و المیادین اخبار آن را به صورت ویژه و زنده پوشش دادند.<ref>{{پک|«بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»، دیده‌بان ایران}}</ref> خبرگزاری رویترز با اشاره به حضور طیف‌های مختلف مردمی، آن را نمادی از وحدت جامعه ایران در تکریم این چهره سیاسی ارزیابی کرد و شبکه بی‌بی‌سی نیز این مراسم را بزرگترین در نوع خود بعد از ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران توصیف نمود.<ref>{{پک|«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»، فرادید}}</ref> روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روح‌الله خمینی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد کرد.<ref>{{پک|«الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»، خبرگزاری تسنیم}}</ref>
+== حضور مردم ==
+<gallery>
+پرونده:تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی۱.jpg|جایگزین=طرفداران جنبش سبز در تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی مقابل تئاتر شهر|حضور طرفداران جنبش سبز در تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی در مقابل تئاتر شهر
+پرونده:تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی۲.jpg|جایگزین=شکسته شدن نرده‌های وسط خیابان براثر ازدحام تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی|شکسته شدن نرده‌های وسط خیابان براثر ازدحام
+پرونده:تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی۳.jpg|جایگزین=قاسم سلیمانی در حال تسلیت گفتن به همسر هاشمی رفسنجانی|قاسم سلیمانی در حال تسلیت گفتن به عفت مرعشی همسر هاشمی رفسنجانی در منزل وی
+پرونده:تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی۴.jpg|حضور مردم در تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی
+</gallery>پس از اقامه نماز، تمام درهای دانشگاه در خیابان‌های اطراف بازگشایی شد و پیکر هاشمی رفسنجانی بر روی سقف یک کامیون در میان جمعیت تشییع شد.<ref>{{پک/بن|ایسکانیوز|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|ک=ایسکانیوز}}</ref> انبوه جمعیت در خیابان انقلاب تا تقاطع حافظ باعث شد خودروی حامل پیکر به کندی حرکت کند. همچنین بر اثر ازدحام، نرده‌های وسط خیابان و برخی داربست‌ها شکسته شد. در این مراسم اقشار مختلف مردم، روحانیون و دانشگاهیان با گرایش‌های مختلف سیاسی حضور داشتند.<ref>{{پک/بن|آزادکرمان۲|ف=تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>
+تخمین میزان دقیق جمعیت حاضر در مراسم تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی، به دلیل گستردگی حضور طیف‌های مختلف مردم، با گمانه‌زنی‌ها و اختلاف‌نظرهایی در رسانه‌ها همراه بوده است. آمارهای غیررسمی و برخی رسانه‌ها، جمعیت شرکت‌کننده در این مراسم را بین دو تا سه میلیون نفر اعلام کردند.<ref>{{پک/بن|دنیای‌اقتصاد|ف=حضور ۳/۵ میلیون نفری در مراسم تشییع آیت الله هاشمی|ک=دنیای اقتصاد}}</ref> در مقابل، برخی بررسی‌های تحلیلی و مستقل با محاسبه دقیق مساحت مسیرهای تشییع، این رقم را در بازه‌ای واقع‌بینانه‌تر، ۳۰۰ هزار نفر برآورد کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|انصاف‌نیوز|ف=جمعیت مراسم تشییع هاشمی رفسنجانی چقدر بود؟|ک=پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز}}</ref>
+در کنار شعارهای رسمی، گروه‌های مختلف مردم شعارهای متفاوتی سر دادند که بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های مختلف سیاسی بود. دست‌نوشته‌هایی با مضامین «هاشمی زنده است چون نهضت زنده است» و «ایران در سوگ [[امیرکبیر]] زمان» در دست بخش‌هایی از مردم دیده می‌شد.<ref>{{پک/بن|ایسکانیوز|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|ک=ایسکانیوز}}</ref> همچنین گروهی از هواداران [[جنبش سبز ایران|جنبش سبز]] با دادن شعارهایی در حمایت از [[سید محمد خاتمی]]، [[میرحسین موسوی]] و [[مهدی کروبی]]، خواهان رفع حصر آنها شدند.<ref>{{پک/بن|صدای‌آمریکا|ف=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|ک=صدای آمریکا}}</ref> در مقابل، خودروهای بلندگودار مستقر در مسیر سعی داشتند با پخش مداحی و شعارهای رسمی، صدای این گروه‌ها را تحت‌الشعاع قرار دهند که این موضوع به تقابل شعارها میان بخشی از مردم و بلندگوها در برخی مناطق مانند خیابان قدس منجر شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که سیمای جمهوری اسلامی ایران برای پوشش ندادن صدای این شعارها، از موسیقی عزا بر روی تصاویر زنده استفاده می‌کرد و خطوط تلفن همراه نیز در محدودۀ خیابان انقلاب دچار اختلال شد که ارسال اخبار را با مشکل مواجه کرد.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ف=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|ک=جمهوری}}</ref>
+[[قاسم سلیمانی]]، فرمانده [[نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی]]، با حضور در منزل هاشمی رفسنجانی درگذشت وی را به خانواده‌اش تسلیت گفت و در حاشیه مراسم [[تشییع جنازه]]، او را شخصیتی استکبارستیز و صهیونیسم‌ستیز توصیف کرد.<ref>{{پک/بن|رسا|ف=حاج قاسم سلیمانی دربارهٔ آیت الله رفسنجانی چه گفت|ک=خبرگزاری رسا}}</ref> دفتر وی نیز با انتشار بیانیه‌ای، از حضور مردم ایران تشکر و قدردانی کرد.<ref>{{پک/بن|خبرآنلاین|ف=تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران|ک=خبرآنلاین}}</ref>
+== خاک‌سپاری ==
+{{اصلی|خاک‌سپاری}}
+پس از [[تشییع]] در خیابان‌های مرکزی [[تهران]]، پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی در میان بدرقه مردم به [[مرقد امام خمینی]] در جنوب تهران منتقل شد. مراسم رسمی [[خاک‌سپاری|تدفین]] در صحن حرم با حضور مقاماتی نظیر [[علی لاریجانی]]، [[محمدجواد ظریف]]، [[محمدرضا عارف]]، [[سید محمود علوی]]، [[سید حسن خمینی]] و عمار حکیم برگزار شد. پیکر وی در داخل ضریح و در کنار قبر [[امام خمینی|سید روح‌الله خمینی]] به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|آناتولی|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|ک=خبرگزاری آناتولی}}</ref>
+== بازتاب‌های جهانی ==
+[[پرونده:تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی۵.jpg|جایگزین=پخش مراسم تشییع اکبر هاشمی از شبکه یورونیوز|بندانگشتی|250x250پیکسل|پخش مراسم تشییع اکبر هاشمی از شبکه یورونیوز]]
+[[تشییع]] پیکر هاشمی رفسنجانی پس از [[تشییع جنازه سید روح‌الله خمینی]]، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشته است.<ref>{{پک/بن|جام‌جم|ف=بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه‌های جهان|ک=جام جم آنلاین}}</ref> خبرگزاری‌های رویترز، آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه این رویداد را به‌طور ویژه پوشش دادند؛ خبرگزاری فرانسه با اشاره به حضور ده‌ها هزار نفری مردم، از برافراشته شدن پرچم‌های سیاه در سطح تهران خبر داد و رویترز نیز این حضور را نشان‌دهنده وحدت جامعه ایران در تکریم هاشمی دانست و به پیام رهبر ایران که بر دوستی ۶۰ ساله با وجود اختلاف‌نظرها تأکید داشت، اشاره کرد.<ref>{{پک/بن|فرادید|ف=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی|ک=فرادید}}</ref> شبکه‌های تلویزیونی ازجمله بی‌بی‌سی، الجزیره، فرانس ۲۴، یورونیوز و المیادین نیز بخش‌هایی از این مراسم را به‌صورت زنده پخش کردند.<ref>{{پک/بن|دیده‌بان|ف=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه‌های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند|ک=پایگاه خبری و تحلیلی دیده‌بان ایران}}</ref>
 == پانویس ==
@@ خط ۲۰: / خط ۶۵: @@
 == منابع ==
-* {{یادکرد وب|عنوان=کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند|نشانی=https://www.bloghnews.com/news/259049/|ناشر=بلاغ نیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+{{آغاز منابع}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959/|ناشر=عصر ایران|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|فرادید}}|عنوان=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی|وبگاه=فرادید|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://faradeed.ir/بخش-سیاست-102/32151-بازتاب-تشییع-آیت-الله-هاشمی-در}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840|ناشر=جمهوری|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|دیده‌بان}}|عنوان=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه‌های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند|وبگاه=پایگاه خبری و تحلیلی دیده‌بان ایران|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.didbaniran.ir/بخش-سیاسی-3/11301-بازتاب-گسترده-تشییع-پیکر-آیت-الله-هاشمی-رفسنجانی-در-رسانه-های-خارجی-خبرگزاری-فرانسه-ده-ها-هزار-نفردر-این-مراسم-شرکت-کردند}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|نشانی=https://kerman.iau.ir/art/fa/news/1362/|ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|جام‌جم}}|عنوان=بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه‌های جهان|وبگاه=جام جم آنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://jamejamonline.ir/fa/news/988520/}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html|ناشر=صدای آمریکا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|خبرآنلاین}}|عنوان=تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=22 دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/622277/تشکر-دفتر-رئیس-فقید-مجمع-تشخیص-مصلحت-نظام-از-مردم-ایران}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله|نشانی=https://kerman.iau.ir/stu-art/fa/news/10369|ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|عصرایران}}|عنوان=توضیحات استاد حوزه دربارهٔ نماز رهبری بر پیکر هاشمی|وبگاه=عصر ایران|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959/توضیحات-استاد-حوزه-درباره-نماز-رهبری-بر-پیکر-هاشمی}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ|نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2/|ناشر=کبنانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|انصاف‌نیوز}}|عنوان=جمعیت مراسم تشییع هاشمی رفسنجانی چقدر بود؟|وبگاه=پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ensafnews.com/49548/جمعیت-مراسم-تشییع-هاشمی-رفسنجانی-چقدر/}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/ایران/لحظه-به-لحظه-با-مراسم-تشییع-جنازه-هاشمی-رفسنجانی/723777|ناشر=خبرگزاری آناتولی|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رسا}}|عنوان=حاج قاسم سلیمانی دربارهٔ آیت الله رفسنجانی چه گفت|وبگاه=خبرگزاری رسا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/473176/}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد|نشانی=https://www.qudsonline.ir/news/491958/|ناشر=قدس آنلاین|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|کبنانیوز}}|عنوان=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی - تصاویر بزرگ|وبگاه=کبنانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2/حاشیه-ها-تصاویر-فیلم-تشییع-آیت-الله-هاشمی-رفسنجانی}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند|نشانی=https://www.didbaniran.ir/fa/tiny/news-1234|ناشر=دیده‌بان ایران|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|دنیای‌اقتصاد}}|عنوان=حضور ۳/۵ میلیون نفری در مراسم تشییع آیت الله هاشمی|وبگاه=دنیای اقتصاد|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3156560-حضور-میلیون-نفری-در-مراسم-تشییع-آیت-الله-هاشمی}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی|نشانی=https://faradeed.ir/fa/tiny/news-32151|ناشر=فرادید|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|صدای‌آمریکا}}|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html}}
-* {{یادکرد وب|عنوان=الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/21/1293119/|ناشر=خبرگزاری تسنیم|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|آزادکرمان}}|عنوان=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|وبگاه=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://kerman.iau.ir/hiat/fa/news/11498/گزارش-مراسم-تشییع-پیکر-آیت-الله-هاشمی-رفسنجانی-چشمان-اشکبار-مردم-در-بدرقه-آیت-الله-وداع-رهبر-انقلاب-با-همرزم-و-همگام-دیرین-خود}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|ایسکانیوز}}|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|وبگاه=ایسکانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.iscanews.ir/news/720755/لحظه-به-لحظه-با-مراسم-تشییع-پیکر-آیت-الله-هاشمی-رفسنجانی-پیکر}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|آناتولی}}|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|وبگاه=خبرگزاری آناتولی|تاریخ=10 ژانویه 2017|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/ایران/لحظه-به-لحظه-با-مراسم-تشییع-جنازه-هاشمی-رفسنجانی/723777}}
+* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|جمهوری}}|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|وبگاه=جمهوری|تاریخ=10 ژانویه 2017|تاریخ بازبینی=۱۳ تیر ۱۴۰۵|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840}}
+{{پایان منابع}}