ابرابزار |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
فمینیسم بهعنوان یک جنبش اجتماعی، بهطور معمول به دورههایی موسوم به [[امواج فمینیسم|امواج فمینیستی]] تقسیم میشود. هر موج بر پایه اولویتها، اهداف و راهبردهای غالب خود در یک مقطع تاریخی مشخص میشود و نشاندهنده تحول تدریجی این جنبش است. [[فمینیسم]] پس از دستیابی نسبی به شأن مستقل برای زنان، در موج دوم به سمت [[برابری جنسیتی]] زنان با مردان حرکت کرد. این موج از فمینیسم با عنوان فمینیسم مساواتطلب شناخته میشود و هدف آن ترسیم حقوق و جایگاه | فمینیسم بهعنوان یک جنبش اجتماعی، بهطور معمول به دورههایی موسوم به [[امواج فمینیسم|امواج فمینیستی]] تقسیم میشود. هر موج بر پایه اولویتها، اهداف و راهبردهای غالب خود در یک مقطع تاریخی مشخص میشود و نشاندهنده تحول تدریجی این جنبش است. [[فمینیسم]] پس از دستیابی نسبی به شأن مستقل برای زنان، در موج دوم به سمت [[برابری جنسیتی]] زنان با مردان حرکت کرد. این موج از فمینیسم با عنوان فمینیسم مساواتطلب شناخته میشود و هدف آن ترسیم حقوق و جایگاه سیاسی-اجتماعی زنان بهگونه برابر با مردان بود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/161822/اثبات-مساوات-یا-قدرت-گفتگو افتخاری، اثبات، مساوات یا قدرت، 1379ش، ص81.]</ref> دومین موج فمینیسم از حدود ۱۹۶۰م شروع شد و تا دههٔ ۱۹۸۰م ادامه داشت. وجه تمایز موج دوم از موج اول، تأکید بر نقد فرهنگی زبان، آگاهیهای عمومی، فلسفه، هنر، علم، رفتارهای اجتماعی و حتی نوع پوشش رایج است. این رویکرد موجب شد که [[موج دوم فمینیسم]] بهعنوان یک نظریه مطرح شود و از اوایل دهه ۱۹۷۰م، مطالعات زنان به برنامههای درسی دانشگاهها و کالجها راه یافت.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی؛ تاریخ دو قرن فمینیسم، ص309.</ref> | ||
== زمینههای تاریخی و اجتماعی == | == زمینههای تاریخی و اجتماعی == | ||
[[موج دوم فمینیسم]] در بستر تحولات پس از [[جنگ جهانی دوم]] شکل گرفت. اگرچه [[زنان]] در دوران جنگ به [[بازار کار]] وارد شده بودند، با بازگشت سربازان، فشار اجتماعی برای بازگشت آنان به نقشهای سنتی [[خانهداری]] و [[مادری]] افزایش یافت. همزمان، افزایش سطح [[تحصیلات زنان]]، دسترسی به روشهای [[پیشگیری از بارداری]] و تأثیر جنبشهای حقوق مدنی دهه ۱۹۶۰م، بستر فکری و اجتماعی لازم برای شکلگیری اعتراض سازمانیافته به ساختارهای مردسالارانه را فراهم کرد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، | [[موج دوم فمینیسم]] در بستر تحولات پس از [[جنگ جهانی دوم]] شکل گرفت. اگرچه [[زنان]] در دوران جنگ به [[بازار کار]] وارد شده بودند، با بازگشت سربازان، فشار اجتماعی برای بازگشت آنان به نقشهای سنتی [[خانهداری]] و [[مادری]] افزایش یافت. همزمان، افزایش سطح [[تحصیلات زنان]]، دسترسی به روشهای [[پیشگیری از بارداری]] و تأثیر جنبشهای حقوق مدنی دهه ۱۹۶۰م، بستر فکری و اجتماعی لازم برای شکلگیری اعتراض سازمانیافته به ساختارهای مردسالارانه را فراهم کرد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> [[سیمون دوبووار]] با نوشتن کتاب [[جنس دوم (کتاب)|جنس دوم]] و [[بتی فریدان]] با نگارش کتاب رازورزی زنانه تأثیر اصلی و مهمی در برانگیختن و گسترش موج دوم فمینیسم داشتند.<ref>[https://sid.ir/paper/996034/fa#downloadbottom سینافر، «فمینیسم، تاریخچه، امواج، گرایشها و آثار مثبت و منفی جنبشها»، 1401ش، ص12.]</ref> | ||
== اهداف و مضامین کلیدی == | == اهداف و مضامین کلیدی == | ||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
* '''حق حاکمیت بر بدن و آزادیهای باروری''': این موج خواهان حق دسترسی به [[پیشگیری از بارداری]] و [[سقط جنین]] ایمن و قانونی شد. این خواسته حول شعار «حق انتخاب» متمرکز بود و [[بدن زن]] را عرصهای برای اعمال قدرت سیاسی میدانست. | * '''حق حاکمیت بر بدن و آزادیهای باروری''': این موج خواهان حق دسترسی به [[پیشگیری از بارداری]] و [[سقط جنین]] ایمن و قانونی شد. این خواسته حول شعار «حق انتخاب» متمرکز بود و [[بدن زن]] را عرصهای برای اعمال قدرت سیاسی میدانست. | ||
* '''مبارزه با خشونت علیه زنان''': مسائلی مانند [[خشونت خانگی]]، [[تجاوز جنسی]] و [[آزار خیابانی]] که پیشتر جزو مسائل خصوصی قلمداد میشدند، به موضوعاتی سیاسی تبدیل و افشاگری شدند. | * '''مبارزه با خشونت علیه زنان''': مسائلی مانند [[خشونت خانگی]]، [[تجاوز جنسی]] و [[آزار خیابانی]] که پیشتر جزو مسائل خصوصی قلمداد میشدند، به موضوعاتی سیاسی تبدیل و افشاگری شدند. | ||
* '''بازخوانی و نقد دانش و فرهنگ''': فمینیستها به نقد [[تاریخ]]، [[ادبیات]]، [[هنر]] و [[علوم انسانی]] پرداختند و نشان دادند که چگونه این حوزهها تجربه مردانه را جهانشمول جلوه داده و صدای زنان را حذف کردهاند. تأسیس [[مطالعات زنان]] به عنوان یک رشته دانشگاهی از دستاوردهای این دوره است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، | * '''بازخوانی و نقد دانش و فرهنگ''': فمینیستها به نقد [[تاریخ]]، [[ادبیات]]، [[هنر]] و [[علوم انسانی]] پرداختند و نشان دادند که چگونه این حوزهها تجربه مردانه را جهانشمول جلوه داده و صدای زنان را حذف کردهاند. تأسیس [[مطالعات زنان]] به عنوان یک رشته دانشگاهی از دستاوردهای این دوره است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/105583/روند-ظهور-فمينيسم-در-چهار-قرن-اخير اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> | ||
== گرایشهای فکری درون موج دوم == | == گرایشهای فکری درون موج دوم == | ||
