بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴: خط ۴:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
مگ‌مال واژه‌ای برگرفته از ترکیب دو واژهٔ انگلیسی است که در سال‌های اخیر وارد ادبیات [[فرهنگ شهری]] ایران شده است.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این اصطلاح به‌دلیل نداشتن معادل رسمی تثبیت‌شده در [[زبان فارسی]]، گاه با عنوان بزرگ‌بازار ترجمه می‌شود.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref><ref>[https://www.sid.ir/paper/130647/fa#downloadbottom آهور و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگامال)»، 1391ش، ص153.]</ref> مگ‌مال به مراکز خرید بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که علاوه بر کارکرد تجاری، فضاهای [[تفریح|تفریحی]] و خدماتی متنوع را در قالب مدیریتی یکپارچه ارائه می‌کنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> و در آن‌ها خرید و گردش شهری به‌طور هم‌زمان انجام می‌گیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref>
مگ‌مال واژه‌ای برگرفته از ترکیب دو واژهٔ انگلیسی است که در سال‌های اخیر وارد ادبیات [[فرهنگ شهری]] ایران شده است.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این اصطلاح به‌دلیل نداشتن معادل رسمی تثبیت‌شده در [[زبان فارسی]]، گاه با عنوان بزرگ‌بازار ترجمه می‌شود.<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref><ref>[https://www.sid.ir/paper/130647/fa#downloadbottom آهور و همکاران، «از بازار تا بزرگ بازار (مگامال)»، 1391ش، ص153.]</ref> مگ‌مال به مراکز خرید بزرگ و چندمنظوره‌ای اطلاق می‌شود که علاوه بر کارکرد تجاری، فضاهای [[تفریح|تفریحی]] و خدماتی متنوع را در قالب مدیریتی یکپارچه ارائه می‌کنند<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> و در آن‌ها خرید و گردش شهری به‌طور هم‌زمان انجام می‌گیرد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگامال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref>  


== تاریخچهٔ پیدایش مگ‌مال در جهان و ایران<ref group="دیدگاه">چقدر خوب بود که به زمینه های شکل گیری این نوع مراگز در دنیا هم بحث می شد. </ref> ==
== تاریخچهٔ پیدایش مگ‌مال در جهان و ایران ==
'''جهان؛''' مگ‌مال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>
'''جهان؛''' مگ‌مال‌ها به‌عنوان نمادی از سبک جدید [[خرید]] و تفریح، پس از جنگ جهانی دوم و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ میلادی، در غرب گسترش یافتند<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> و سپس به سراسر جهان، از جمله آسیا و خاورمیانه، راه پیدا کردند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص192.]</ref>


'''ایران'''؛ ساخت مگ‌مال‌ها در [[ایران]] با تأثیر جهانی‌سازی و رونق [[مصرف‌گرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، [[مال‌|مال‌ها]] و مگ‌مال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> به‌عنوان نمونه؛ [[مگ‌مال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاه‌های برند، هایپرمارکت، [[شهربازی]]، [[سینما]]، و [[رستوران‌|رستوران‌های]] متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران [[اوقات فراغت]] شهروندان و گردشگران را فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراه‌ها و [[مترو]]، تجربه‌ای بی‌نظیر را ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-مگا-مال/ «مگ‌مال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو.]</ref>
'''ایران'''؛ ساخت مگ‌مال‌ها در [[ایران]] با تأثیر جهانی‌سازی و رونق [[مصرف‌گرایی]]،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> از دههٔ ۷۰ شمسی آغاز و با چالش‌ها و تحولات سیاسی و فرهنگی همراه شدند و با گذشت زمان و با نقد پژوهشگران، از منظر اقتصادی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند و همچنان در حال توسعه و تکامل هستند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/541686/مروری-بر-کتاب-مگامال-ها-و-مجتمع-های-بزرگ-تجاری-در-تهران- توسلی، «مروری بر کتاب «مگامال‌ها و مجتمع‌های بزرگ تجاری در تهران»»، 1401ش، ص316-315.]</ref> این مراکز در ایران از شکل پاساژهای اولیه در ساختارهای متنوع‌تری مانند مجتمع‌های تجاری، [[مال‌|مال‌ها]] و مگ‌مال‌ها تکامل یافتند<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص101.]</ref> و با ارائهٔ کارکردهای فراغتی و فرهنگی گسترده، به ابرپروژهٔ تجاری- فراغتی تبدیل شدند.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص178.]</ref> به‌عنوان نمونه؛ [[مگ‌مال اکباتان]]، نخستین بازار بزرگ ایران با استانداردهای جهانی، در زمینی به مساحت ۱۹ هکتار در غرب [[تهران]] واقع شده است. این مجموعه با ۲۰۰ واحد تجاری، طراحی مدرن<ref>[https://amlaksarmayeban.com/مجمتع-تجاری-مگامال/ «دربارۀ مگامال چه می‌دانید؟»، وب‌سایت املاک سرمایه‌بان.]</ref> و امکانات گسترده از جمله فروشگاه‌های برند، هایپرمارکت، [[شهربازی]]، [[سینما]]، و [[رستوران‌|رستوران‌های]] متنوع، فضایی امن و جذاب برای خرید، تفریح و گذران [[اوقات فراغت]] شهروندان و گردشگران را فراهم کرده و با دسترسی آسان به بزرگراه‌ها و [[مترو]]، تجربه‌ای بی‌نظیر را ارائه می‌دهد.<ref>[https://www.kojaro.com/attraction/8951-مگا-مال/ «مگ‌مال تهران؛ تجربۀ خریدی متفاوت در شهرک اکباتان»، وب‌سایت کجارو.]</ref>


=== تحولات مگ‌مال‌ها ===
== زمینه‌های شکل‌گیری مگ‌مال‌ها ==
مگ‌مال‌ها باساختاری مقاوم و امکانات متنوع و ایجاد فضاهای فرهنگی، خدمات رفاهی و تفریحی به‌عنوان فضایی برای گشت‌وگذار و سپری کردن اوقات فراغت شناخته می‌شدند<ref group="دیدگاه">این یک خط به نظرم تکرار مطلب بالا است. جایش هم اینجا نیست. اگر قراری بر آوردن باشد در قسمت تعریف بیاید</ref>.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص24.]</ref> این مجتمع‌ها از مراکز خرید سادهٔ ابتدایی، بعدها به پروژه‌های عظیم و مؤثر سرمایه‌داری جدید تبدیل شدند.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> رشد شتابان آنها حاصل ائتلاف سه‌جانبهٔ میان سرمایه‌گذاران سودجو، استقبال‌کنندگان شهری و مجوزدهندگان شهرداری‌هاست. این هم‌افزایی اگرچه به گسترش کالبدی این مراکز منجر شده؛ اما در برخی موارد با منافع عمومی و عدالت شهری در تضاد قرار گرفته و پیامدهای گسترده‌ای را برای شهرها به همراه آورده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1430358/fa#downloadbottom نیک‌بین و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگامال‌های منطقۀ یک تهران»، 1402ش، ص12.]</ref>
مگ‌مال‌ها به‌عنوان پدیده‌ای کلیدی در اقتصاد مصرفی معاصر، تحت‌تأثیر عوامل چندبعدی به وجود آمده‌اند:
 
# تحولات فرهنگی-اجتماعی و معماری: با تجربه‌محور شدن خرید و خلق فضاهای چندعملکردی مثل ترکیب خرید، تفریح و خدمات.<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87.htm مگا‌مال‌ها و فرصت‌های توسعۀ گردشگری شهری»، وب‌سایت مگیران.]</ref>
# عوامل سیاسی-اقتصادی: شامل سیاست‌های کلان دولتی، رانت‌جویی نهادهای وابسته به قدرت و مدیریت شهری تسهیل‌گر با محوریت ارزش افزودۀ زمین و تقاضای طبقات پردرآمد.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_714237.html رستمی و همکاران، «بررسی عوامل مداخلۀ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعۀ مراكز خرید چندمنظورۀ تهران با تأكید بر دهۀ هشتاد و نود شمسی، 1403ش، ص224-223.]</ref>
 
== تحولات مگ‌مال‌ها ==
این مجتمع‌ها از مراکز خرید سادهٔ ابتدایی، بعدها به پروژه‌های عظیم و مؤثر سرمایه‌داری جدید تبدیل شدند.<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> رشد شتابان آنها حاصل ائتلاف سه‌جانبهٔ میان سرمایه‌گذاران سودجو، استقبال‌کنندگان شهری و مجوزدهندگان شهرداری‌هاست. این هم‌افزایی اگرچه به گسترش کالبدی این مراکز منجر شده؛ اما در برخی موارد با منافع عمومی و عدالت شهری در تضاد قرار گرفته و پیامدهای گسترده‌ای را برای شهرها به همراه آورده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1430358/fa#downloadbottom نیک‌بین و همکاران، «بررسی ابعاد چهارگانۀ قدرت در توسعۀ مگامال‌های منطقۀ یک تهران»، 1402ش، ص12.]</ref>


== کیفیت فضایی در مراکز خرید بزرگ ==
== کیفیت فضایی در مراکز خرید بزرگ ==
خط ۲۱: خط ۲۷:


== پیامدهای چندبعدی توسعهٔ مگ‌مال‌ها و راهکارهای تعدیل آن ==
== پیامدهای چندبعدی توسعهٔ مگ‌مال‌ها و راهکارهای تعدیل آن ==
=== پیامدهای منفی و چالش‌های کلان ===
=== برخی از پیامدهای منفی و چالش‌های کلان ===
توسعهٔ مگ‌مال‌ها در ایران<ref group="دیدگاه">اگر پیامدها عمومی و در کشورهای دیگر هم اشاره شود بهتر نیست؟</ref>، عمدتاً به دلیل مکان‌یابی نامناسب، تقلید از مدل‌های غربی و نبود سیاست‌گذاری هماهنگ با بافت بومی، پیامدهای گسترده‌ای داشته است:<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
توسعهٔ مگ‌مال‌ها در ایران، عمدتاً به دلیل مکان‌یابی نامناسب، تقلید از مدل‌های غربی و نبود سیاست‌گذاری هماهنگ با بافت بومی، پیامدهای گسترده‌ای داشته است:<ref>[http://news.mrud.ir/news/45053/نسخه-شهری-برای-تعویق-مرگ-مال-ها-در-پایتخت-رقیب-مجازی-مجتمع-های «نسخۀ شهری برای تعویق مرگ «مال»ها در پایتخت/ رقیب مجازی مجتمع‌های تجاری با سرمایه‌گذاران چه می‌کند؟»، خبرگزاری وزارت راه و شهرسازی.]</ref>
# '''اقتصادی:''' دور کردن نیروی کار از بخش‌های مولد و پایه‌های اقتصادی با ایجاد اشتغال‌های کوتاه‌مدت و غیرمولد،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> افزایش قیمت زمین<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خرده‌فروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و [[برندگرایی]]،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> گسترش شکاف طبقاتی<ref name=":0">[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> و تداوم [[رانت]].<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref>
# '''اقتصادی:''' دور کردن نیروی کار از بخش‌های مولد و پایه‌های اقتصادی با ایجاد اشتغال‌های کوتاه‌مدت و غیرمولد،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> افزایش قیمت زمین<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و مسکن،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035622/fa#downloadbottom ایمانی‌شاملو و عزتی‌مهر، «بررسی تأثیرات مگ‌مال‌ها بر روی محدوده‌های پیرامونی (نمونۀ موردی: لاله‌پارک، ستاره‌باران و ایپک‌پالاس شهر تبریز)»، 1401ش، ص102- 109.]</ref> ورشکستگی خرده‌فروشان سنتی، تقویت فرهنگ مصرف کالای لوکس و [[برندگرایی]]،<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref> گسترش شکاف طبقاتی<ref name=":0">[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> و تداوم [[رانت]].<ref>[http://www.memarnet.com/en/node/3999 سالاری، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگ‌مال‌ها»، وب‌سایت معمارنت.]</ref>
# '''اجتماعی-''' '''فرهنگی:''' کاهش امنیت و سرمایهٔ اجتماعی، تضعیف سنت‌ها<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویت‌های بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصی‌سازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، ترویج [[مدگرایی]] و تغییر [[سبک زندگی]]،<ref>ا[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en حمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوق‌های سنتی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص205.]</ref> و تبدیل شدن به صحنهٔ نمایش و بازتولید ارزش‌های مدرن مصرف‌گرایی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref>
# '''اجتماعی-''' '''فرهنگی:''' کاهش امنیت و سرمایهٔ اجتماعی، تضعیف سنت‌ها<ref>[https://www.sid.ir/paper/1115396/fa#downloadbottom ساسان‌پور و همکاران، «تحلیل اثرات مگ‌مال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعۀ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، 1401ش، ص29-28.]</ref> و هویت‌های بومی،<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> خصوصی‌سازی فضای عمومی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1001804/fa#downloadbottom راستادبروجنی و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعۀ موردی: مگ‌مال‌های شهر تهران)»، 1401ش، ص35.]</ref> و نقض عدالت فضایی، ترویج [[مدگرایی]] و تغییر [[سبک زندگی]]،<ref>ا[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en حمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref> محدود کردن تعاملات اجتماعی با جایگزینی پاتوق‌های سنتی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1063360/fa#downloadbottom پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «فضاهای تجاری در فرایند توسعه: بررسی تطبیقی تجربۀ خرید مشتریان از مگامال‌ها و مغازه‌های محلی»، 1400ش، ص205.]</ref> و تبدیل شدن به صحنهٔ نمایش و بازتولید ارزش‌های مدرن مصرف‌گرایی.<ref>[https://journals.uok.ac.ir/article_62393.html?lang=en احمدی و همکاران، «پیامدهای ساخت مال‌ها و مراکز خرید در تهران»، 1401ش، ص188.]</ref>
خط ۳۰: خط ۳۶:
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگ‌مال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>
# '''حقوقی و مدیریتی:''' رویارویی با برخی چالش‌های حقوقی و مدیریتی در مراحل مختلف ساخت و توسعه.<ref>[https://ijurm.imo.org.ir/browse.php?a_id=3511&sid=1&slc_lang=fa علی‌یاری بروجنی و مقدری امیری، «ماهیت حقوقی قراردادهای بهره‌برداران بازارهای بزرگ کلان‌شهرها (مگ‌مال‌ها)»، 1403ش، ص74-66.]</ref>


=== کارکردها و ظرفیت‌های مثبت در صورت مدیریت صحیح<ref group="دیدگاه">این عنوان به نحوی جهت گیری و قضاوت ارزشی را نمی رساند؟</ref> ===
=== برخی از کارکردها و ظرفیت‌ها ===
این مراکز در صورت برنامه‌ریزی اصولی می‌توانند ظرفیت‌هایی داشته باشند:
این مراکز در صورت برنامه‌ریزی اصولی می‌توانند ظرفیت‌هایی داشته باشند:
# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/جایگاه-مگامال-ها-ی-تهران-در-نظام-مصرف-بازکاوی-در-مفهوم-وانموده-و-وانمود-بودریار ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>
# تبدیل شدن به فضاهای چندمنظوره برای خرید، تفریح و تعامل اجتماعی.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2214375/جایگاه-مگامال-ها-ی-تهران-در-نظام-مصرف-بازکاوی-در-مفهوم-وانموده-و-وانمود-بودریار ماندگارلنگرودی و همکاران، «جایگاه مگ‌مال‌های تهران در نظام مصرف، بازکاوی در مفهوم وانموده و وانمود بودریار»، 1403ش، ص43-44.]</ref>
خط ۳۷: خط ۴۳:
# جذب سرمایه و کمک به توسعه زیرساخت‌هایی مانند مترو.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>
# جذب سرمایه و کمک به توسعه زیرساخت‌هایی مانند مترو.<ref>[https://www.jcsc.ir/article_37352.html کاظمی و امیرابراهیمی، «گونه‌شناسی مجتمع‌های تجاری در شهر تهران»، 1398ش، ص13.]</ref>


=== راهکارهای اصلاحی و تعدیلی ===
=== برخی از راهکارهای اصلاحی و تعدیلی ===
برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز به سوی [[توسعهٔ پایدار]] راهکارهای پیشنهادی عبارتند از:
برای کاهش پیامدهای منفی و هدایت این مراکز به سوی [[توسعهٔ پایدار]] راهکارهای پیشنهادی عبارتند از:
# '''طراحی و برنامه‌ریزی هوشمند:''' مکان‌یابی مناسب با دسترسی عادلانه،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref>
# '''طراحی و برنامه‌ریزی هوشمند:''' مکان‌یابی مناسب با دسترسی عادلانه،<ref>[https://www.baharnews.ir/news/138524/تهران-چنبره-مگامال-ها «تهران در چنبرۀ مگامال‌ها»، وب‌سایت بهار نیوز.]</ref> تلفیق کالبدی با فضاهای باز شهری و بازطراحی برای تعامل با بافت اطراف.<ref>[https://jrd.ut.ac.ir/article_76753.html پوررضا کریم‌سرا و دهقان، «نقش مگامال‌ها و مغازه‌های محلی در سرمایۀ اجتماعی محلی شهروندان تهرانی»، 1399ش، ص406-390.]</ref>
خط ۶۱: خط ۶۷:
* «دکتر فاضلی در نشست «از بازار تا مگامال»: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۳۹۴ش.
* «دکتر فاضلی در نشست «از بازار تا مگامال»: مگامال تبلور هژمونی پول است/ مهاجرت از شهر تولیدی به شهر مصرفی»، وب‌سایت پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی، تاریخ درج مطلب: ۱۲ خرداد ۱۳۹۴ش.
* راستادبروجنی، مرضیه و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعهٔ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، باغ نظر، دورهٔ ۱۹، شمارهٔ ۱۰۸، ۱۴۰۱ش.
* راستادبروجنی، مرضیه و همکاران، «نگرشی انتقادی به تأثیر سرمایه‌داری رانتیر بر فضاهای شهری (مطالعهٔ موردی: مگامال‌های شهر تهران)»، باغ نظر، دورهٔ ۱۹، شمارهٔ ۱۰۸، ۱۴۰۱ش.
* رستمی، ثریا و همکاران، «بررسی عوامل مداخلۀ نیروهای اجتماعی و سیاسی در توسعۀ مراكز خرید چندمنظورۀ تهران با تأكید بر دهۀ هشتاد و نود شمسی، فصلنامۀ مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورۀ 20، شمارۀ 4، 1403ش.
* ساسان‌پور، فرزانه و همکاران، «تحلیل اثرات مگامال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعهٔ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، مجلهٔ جغرافیا و توسعة ناحیه‌ای، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۳، ۱۴۰۱ش.
* ساسان‌پور، فرزانه و همکاران، «تحلیل اثرات مگامال‌ها بر پایداری جوامع محلی (مطالعهٔ موردی: شهرهای شهرستان عباس‌آباد)»، مجلهٔ جغرافیا و توسعة ناحیه‌ای، دورهٔ ۲۰، شمارهٔ ۳، ۱۴۰۱ش.
* سالاری، محمد، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت، تاریخ درج مطلب: ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۸م.
* سالاری، محمد، «مجتمع‌های تجاری چندمنظوره، مال‌ها ومگامال‌ها»، وب‌سایت معمارنت، تاریخ درج مطلب: ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۸م.