سید مجتبی خامنه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای دروس مقدماتی حوزوی را در مدرسهٔ علمیه مجتهدی تهرانی گذراند.<ref>[https://fa.alalam.ir/news/7424233/آیت-الله-حاج-سیدمجتبی-خامنه-ای،-رهبر-جدید-ایران-کیست؟ «آیت‌الله حاج سیدمجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید ایران کیست؟»، شبکه العالم.]</ref> او پس از پایان جنگ در سال ۱۳۶۸ش برای ادامه تحصیل به قم رفت و تا سال ۱۳۷۱ش در این شهر به تحصیل پرداخت. سپس به مدت پنج سال در تهران اقامت داشت و از سال ۱۳۷۶ش بار دیگر به قم بازگشت. وی دروس سطح عالی حوزه را نزد استادانی چون علی احمدی میانه‌جی، رضا استادی و حسین اوسطی فراگرفت. او همچنین در دوره دروس خارج فقه و اصول از درس شماری از استادان برجسته حوزه‌های علمیه بهره برده است؛ از جمله: سیدعلی خامنه‌ای، جواد تبریزی، حسین وحید خراسانی، سیدموسی شبیری زنجانی، آقامجتبی تهرانی و محمد مؤمن قمی.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/18/3535243/آیت-الله-سیدمجتبی-خامنه-ای-رهبر-جدید-ایران-کیست «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

=== تدریس در حوزه علمیه ===

فعالیت آموزشی سیدمجتبی خامنه‌ای از مدرسه علمیه مجتهدی تهران آغاز شد. او از ۱۳۷۴ش به تدریس متون فقهی و اصولی پرداخت. او ابتدا کتاب‌های ''معالم‌الاصول'' و سپس مجموعه ''حلقات'' اثر محمدباقر صدر را تدریس کرد و از سال ۱۳۷۷ش تدریس رسائل و مکاسب را در حوزه علمیه قم ادامه داد. دروس خارج فقه و اصول وی از حدود سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ش به‌صورت عمومی برگزار شد و طبق گزارش‌ها با استقبال گسترده طلاب همراه بود.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/18/3535243/آیت-الله-سیدمجتبی-خامنه-ای-رهبر-جدید-ایران-کیست «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

برخی منابع ویژگی‌هایی برای تدریس او بیان کرده‌اند که موجب استقبال گسترده طلاب شده است. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به اتخاذ شیوه‌ای متمایز در ارائه مباحث اشاره کرد؛ روشی که با طرح نکات تفسیری قرآن در آغاز جلسات آغاز می‌شود و سپس با عرضه‌ای منظم و نظام‌مند از مباحث فقهی و اصولی ادامه می‌یابد. وی در چارچوب این سبک، طلاب را به نقد علمی و گفت‌وگوی آزاد دربارهٔ مبانی گذشتگان ترغیب می‌کرد و بخشی از فروعات فقهی را برای ارائه و تحلیل به خود آنان واگذار می‌کرد تا توانایی استنباط و ارزیابی آنان تقویت شود. افزون بر این، برگزاری نشست‌های علمی خارج از قالب رسمی درس نیز از دیگر مؤلفه‌های روش آموزشی او دانسته شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/18/3535243/آیت-الله-سیدمجتبی-خامنه-ای-رهبر-جدید-ایران-کیست «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

در سال ۱۴۰۲ش با وجود ثبت‌نام بیش از ۱۳۰۰ نفر برای شرکت در دروس وی، خامنه‌ای به‌طور ناگهانی تعطیلی کلاس‌ها را اعلام کرد. او علت این تصمیم را مسئله‌ای شخصی و معنوی عنوان کرد و از شاگردان خواست به سایر اساتید حوزه مراجعه کنند.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/18/3535243/آیت-الله-سیدمجتبی-خامنه-ای-رهبر-جدید-ایران-کیست «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> این اقدام بازتاب‌های گوناگونی در رسانه‌ها داشت؛ برخی آن را با مسائل امنیتی و گمانه‌زنی‌های مربوط به جانشینی پدرش مرتبط دانستند،<ref>[https://parsi.euronews.com/2024/09/22/why-mojtaba-khamenei-closed-his-seminary-classroom «چرا مجتبی خامنه‌ای درس «خارج از فقه و اصول» خود را تعطیل کرد؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> در حالی که سعید صلح میرزایی، عضو مجلس خبرگان، در واکنشی این تصمیم را نشانه نهایت پرهیزکاری او و اقتدا به سنت اخلاقی علمای پیشین دانست که در موارد خاص برای تهذیب نفس، درس پرمخاطب خود را تعطیل می‌کنند.<ref>[https://fararu.com/fa/news/777998/توضیح-عضو-مجلس-خبرگان-درباره-تعطیلی-کلاس-خارج-فقه-سید-مجتبی-خامنه-ای «توضیح عضو مجلس خبرگان درباره تعطیلی کلاس خارج فقه سید مجتبی خامنه‌ای»، خبرگزاری فرارو.]</ref>

=== ویژگی‌های علمی ===

روش فکری او بر پایه دیدگاه‌های فقهی و اصولی شماری از فقیهان برجسته شیعه، از جمله شیخ انصاری، آخوند خراسانی، محقق نائینی و سیدروح‌الله خمینی شکل گرفته است. در شیوه پژوهش و استنباط فقهی وی، توجه ویژه‌ای به آثار اصحاب ائمه، آرای فقیهان نخستین امامیه و درک رایج و پذیرفته‌شده در دوران معصومان دیده می‌شود.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/18/3535243/آیت-الله-سیدمجتبی-خامنه-ای-رهبر-جدید-ایران-کیست «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref>

== تجربیات مدیریتی و مطالعاتی ==

* '''اشراف بر حکمرانی:''' مجتبی خامنه‌ای مطالعاتی در زمینه‌های ثبات اقتصادی، مسکن، تحول در کشاورزی و هوش مصنوعی داشته و با کارگزاران ارشد نظام، جلسات کاری برگزار کرده است.

در ۱۳ آبان ۱۳۹۸ش وزارت خزانه‌داری آمریکا سیدمجتبی خامنه‌ای را به همراه ۸ تن از نزدیکان رهبر ایران تحریم کرد. ایران همان روز با صدور بیانیه‌ای این اقدام را محکوم و آن را نشانهٔ اعتیاد آمریکا به تحریم و تلاشی برای فرار از سرخوردگی در برابر ملت ایران توصیف کرد. سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به توافق‌نامه الجزایر (۱۹۸۱م)، این تحریم‌ها را قلب واقعیت و تحریف تاریخ خواند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2019/11/04/iran-s-reaction-sanctions-nine-people-tied-khamenei-us-addicted-unilateral-sanctions «واکنش ایران به تحریم نزدیکان خامنه‌ای: آمریکا به تحریم‌های یکجانبه اعتیاد دارد»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref>

'''وضعیت زندگی و فعالیت اقتصادی:''' برخی رسانه‌های منتقد، به وجود ثروت و دارایی‌های کلان در خارج از کشور از جمله حساب‌های میلیاردی در بانک‌های لندن اشاره کرده‌اند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/03/08/assembly-of-experts-appoints-mojtaba-khamenei-as-new-leader-iran-2026 «مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر انتخاب کرد»، وب‌سایت یورونیوز فارسی.]</ref> بنا بر گزارش منابع نزدیک به او و مشاهدات طلاب، وی به ساده‌زیستی شناخته می‌شود و در واحدی مسکونی معمولی سکونت دارد.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1393/03/13/390623/نگاهی-به-سلوک-و-ساده-زیستی-مقام-معظم-رهبری/amp#:~:text=به%20گزارش%20خبرگزاری%20تسنیم،%20از%20بدو%20پیروزی، در%20ایران%20محفوظ%20باشد،%20مطلقاً%20هیچ%20پروژه‌ی «نگاهی به سلوک و ساده‌زیستی مقام معظم رهبری»، خبرگزاری تسنیم.]</ref><ref>[https://forum.rasekhoon.net/thread/944039/آنچه-درباره-سید-مجتبی-خامنه-ای-باید-بدانیم-sandiskhorblogir/ «آنچه درباره سید مجتبی خامنه ای باید بدانیم»، وب‌سایت راسخون.]</ref> ادعاهایی نیز دربارهٔ برخورداری از امکانات رفاهی ویژه، از جمله نقل اسب شخصی با هواپیما انتشار یافته است که تاکنون هیچ سند و مدرکی در رسانه‌ها برای آن ارائه نشده است.<ref>[https://forum.rasekhoon.net/thread/944039/آنچه-درباره-سید-مجتبی-خامنه-ای-باید-بدانیم-sandiskhorblogir/ «آنچه درباره سید مجتبی خامنه ای باید بدانیم»، وب‌سایت راسخون.]</ref> برخی رسانه‌ها از ارتباط او با شرکت‌های بزرگ و فعالیت در حوزه نفت و ارتباطات سخن گفته‌اند و او را مالک شرکت ایرانسل می‌دانند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/01/29/mojtaba-khamenei-global-property-empire-london-dubai-investigation-2026 «از «خیابان میلیاردرها» لندن تا دبی؛ مجتبی خامنه‌ای چگونه با پول نفت امپراتوری بین‌المللی ساخت؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> اما در بیانیه‌ها و گفتارهای رسمی بر این نکته تأکید شده که فرزندان رهبر جمهوری اسلامی از هرگونه فعالیت اقتصادی خصوصی بازداشته شده‌اند و تاکنون هیچ مدرکی رسمی در این زمینه منتشر نشده است.<ref>[https://forum.rasekhoon.net/thread/944039/آنچه-درباره-سید-مجتبی-خامنه-ای-باید-بدانیم-sandiskhorblogir/ «آنچه درباره سید مجتبی خامنه ای باید بدانیم»، وب‌سایت راسخون.]</ref>

'''مسائل خانوادگی:''' برادر همسر سیدمجتبی خامنه‌ای، در توصیف روابط خانوادگی او، از اخلاق‌مداری، آرامش رفتاری، ساده‌زیستی عاطفی، انسجام فضای خانوادگی سخن گفته است.<ref>[https://forum.rasekhoon.net/thread/944039/آنچه-درباره-سید-مجتبی-خامنه-ای-باید-بدانیم-sandiskhorblogir/ «آنچه درباره سید مجتبی خامنه ای باید بدانیم»، وب‌سایت راسخون.]</ref> دربارهٔ محل تولد فرزندان او، نقل‌هایی دربارهٔ هزینه یک میلیون پوندی در انگلیس برای تولد فرزند منتشر شده است.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/درباره-مجتبی-خامنهای-چه-میدانیم/a-68630505 «درباره مجتبی خامنه‌ای چه می‌دانیم؟» وب سایت دویچه وله.]</ref> منابع پزشکی داخلی و نزدیکان وی، تولد فرزند او را در یکی از بیمارستان رسالت تهران تأیید کرده‌اند و این گزارش‌ها را فاقد پشتوانه پزشکی و سند معتبر دانسته‌اند.<ref>[https://www.24nevis.ir/news/bio/mojtaba-khamenei-biography/ «بیوگرافی مجتبی خامنه‌ای و همسرش و فرزندانش»، وب‌سایت 24 نیوز.]</ref>

'''فعالیت سیاسی و مدیریتی:''' با وجود اینکه به‌ادعای منابع داخلی هیچ مدرکی در رسانه‌ها دربارهٔ مشارکت سازمان‌یافته یا فعالیت اجرایی سیاسی او وجود ندارد،<ref>[https://forum.rasekhoon.net/thread/944039/آنچه-درباره-سید-مجتبی-خامنه-ای-باید-بدانیم-sandiskhorblogir/ «آنچه درباره سید مجتبی خامنه ای باید بدانیم»، وب‌سایت راسخون.]</ref> اما برخی مدعی نقش داشتن او در پشتیبانی از جریان‌های انتخاباتی انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ش شده‌اند.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/درباره-مجتبی-خامنهای-چه-میدانیم/a-68630505 «درباره مجتبی خامنه‌ای چه می‌دانیم؟» وب سایت دویچه وله.]</ref> برخی رسانه‌ها نیز از نقش مدیریتی او در نهادهای نظامی و امنیتی مثل سپاه پاسداران سخن گفته‌اند.<ref>[https://www.radiofarda.com/a/mojtaba-khamenei-son-ali-khamenei-leader-islamic-republic-iran/32006908.html «خبرگزاری حوزه علمیه قم مجتبی خامنه‌ای را «آیت‌الله» معرفی کرد»، وب‌سایت رادیو فردا.]</ref> به‌گفته محمدحسین خوش‌وقت برادر همسر مصطفی خامنه‌ای، به‌دلیل شباهت رفتاری و فکری سیدمجتبی به پدرش سیدعلی خامنه‌ای، گاهی او مورد مشورت در زمینه مسائل مختلف کشور از سمت مسؤلین قرار گرفته است.<ref>[https://tejaratnews.com/بخش-سیاسی-16/943952-مجتبی-خامنه-ای-کیست «مجتبی خامنه ای کیست؟ + بیوگرافی»، وب‌سایت تجارت نیوز.]</ref>

'''صلاحیت علمی:''' به‌گفته برخی رسانه‌ها مجتبی خامنه‌ای در میان روحانیان ایران به عنوان یکی از چهره‌های رده‌بالای مذهبی شناخته نمی‌شود. او در حوزه علمیه قم نزد چند روحانی تحصیل کرده، اما عنوان «آیت‌الله» ندارد.<ref>[https://www.iranintl.com/202603046891 «مجتبی خامنه‌ای کیست؟» وب‌سایت ایران اینترنشال.]</ref> برخی دیگر از رسانه‌های خارجی گزارش داده‌اند که در رسانه‌های حوزوی «آیت‌الله» معرفی شده است.<ref>[https://www.radiofarda.com/a/mojtaba-khamenei-son-ali-khamenei-leader-islamic-republic-iran/32006908.html «خبرگزاری حوزه علمیه قم مجتبی خامنه‌ای را «آیت‌الله» معرفی کرد»، وب‌سایت رادیو فردا.]</ref> گزارش‌های مختلفی از تدریس و دیدگاه‌های علمی او منتشر شده است.<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/18/3535243/آیت-الله-سیدمجتبی-خامنه-ای-رهبر-جدید-ایران-کیست «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> در این گزارش‌ها با اشاره به تدریس وی در سطح درس خارج گفته‌اند در سیستم حوزه علمیه شیعه، درس خارج فقه عالی‌ترین درس در سطوح آموزشی این نهاد دینی و مذهبی به‌شمار می‌رود و عموماً افرادی که در چنین سطحی تدریس می‌کنند در ادامه به عنوان مرجع تقلید شیعیان مطرح می‌شوند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2024/09/22/why-mojtaba-khamenei-closed-his-seminary-classroom «چرا مجتبی خامنه‌ای درس «خارج از فقه و اصول» خود را تعطیل کرد؟»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref>

پس از ترور سیدعلی خامنه‌ای در جریان حملات ترکیبی آمریکا و رژیم صهیونیستی در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش مجلس خبرگان رهبری فرایند انتخاب رهبر جدید را آغاز کرد. این فرایند در شرایط جنگی و با وجود حملات به دبیرخانهٔ مجلس خبرگان در قم انجام شد. این مجلس در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش با صدور بیانیه‌ای رسمی، از انتخاب آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای به‌عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران با ۷۵ درصد آراء خبر داد.<ref>[https://www.irna.ir/news/86097922/از-منتخب-خبرگان-رهبری-تا-واکنش-مقامات-و-شخصیت-های-سیاسی «از منتخب خبرگان رهبری تا واکنش مقامات و شخصیت‌های سیاسی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> شباهت زیاد سیدمجتبی خامنه‌ای به پدرش از نظر رفتاری، علمی، سیاسی و سبک زندگی، ویژگی بارز او در میان سایر گزینه‌های رهبری توصیف شده است. به نظر تحلیلگران این شباهت که با اشراف بر امور کشور همراه است، سبب شده بود تا او بیشترین مقبولیت را در اذهان عمومی و فضای مجازی نیز داشته باشد.<ref>[https://www.aparat.com/v/qjg7dfu «پاسخ تمام شبهه‌های آینده در مورد رهبری آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت آپارات.]</ref>

|تجمعات مردمی از جمله دانشجویان، طلاب، اعضای بسیج، صاحبان مغازه و تجار، مسئولان در سطوح مختلف، نخبگان علمی، علما، امامان جماعت و نماز جمعه

|برگزاری تجمعات خودجوش و سازمان‌یافته در میادین اصلی شهرها، سردادن شعارهای حمایتی و اعلام بیعت با رهبری جدید جهت حفظ ثبات ملی.<ref>[https://www.saba.ye/fa/news3662279.htm «میلیون‌ها ایرانی در مراسم بیعت عمومی با سید مجتبی خامنه‌ای شرکت کردند»، وب‌سایت سبأ.]</ref>

|تبریک انتخاب مشاور امین رهبر شهید، تأکید بر تحکیم وحدت ملی، وجوب شرعی تبعیت از رهبری جدید و آمادگی کامل دولت و دستگاه قضا برای همکاری در شرایط جنگی.<ref>[https://fararu.com/fa/tags/26167/1/سید-مجتبی-خامنه-ای «مجتبی خامنه ای»، خبرگزاری فرارو.]</ref><ref>[https://chat.deepseek.com/a/chat/s/c7038400-2e71-4334-8710-56b3831b31ef «مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر انتخاب کرد»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref>

!'''سازمان‌های نظامی و امنیتی'''

|ستاد کل نیروهای مسلح، سپاه، ارتش، فراجا

|تجدید میثاق با فرمانده جدید کل قوا، تأکید بر استمرار دکترین دفاعی، آمادگی رزمی برای دفاع از امنیت ملی و وفاداری به آرمان‌های مقاومت.<ref>[https://chat.deepseek.com/a/chat/s/c7038400-2e71-4334-8710-56b3831b31ef «مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر انتخاب کرد»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref>

|مراجع تقلید و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم

|پیام‌های تبریک از سوی سیدمحمد خاتمی،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6771064/خاتمی-برای-رهبر-جدید-در-این-مقطع-خطیر-و-سخت-آرزوی-توفیق-دارم «خاتمی: برای رهبر جدید در این مقطع خطیر و سخت آرزوی توفیق دارم»، خبرگزاری مهر.]</ref> محمود احمدی‌نژاد،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6770021/پیام-تبریک-احمدی-نژاد-خطاب-به-رهبر-انقلاب-اسلامی «پیام تبریک احمدی‌نژاد خطاب به رهبر انقلاب اسلامی»، خبرگزاری مهر.]</ref> حسن روحانی<ref>[https://www.voiceofmiyana.ir/sarasari/posts/149195 «پیام حسن روحانی درباره انتخاب سومین رهبر انقلاب»، وب‌سایت صدای میانه.]</ref> چهره‌هایی چون سیدحسن خمینی، محسن رضایی، سعید جلیلی، صادق آملی لاریجانی و علی لاریجانی،<ref>[https://chat.deepseek.com/a/chat/s/c7038400-2e71-4334-8710-56b3831b31ef «مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر انتخاب کرد»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref> با تأکید بر حفظ انسجام و ثبات کشور.

|جریان‌های مختلف از جمله حزب اعتماد، ندای ایرانیان،<ref>[https://eslahatnews.com/fa/tags/12006/1/سیدمجتبی-خامنه-ای «سیدمجتبی خامنه‌ای»، وب‌سایت اصلاحات نیوز.]</ref> اعتدال و توسعه، جامعه اسلامی مهندسین

|جامعهٔ ورزشی کشور از جمله کمیته ملی المپیک و پارالمپیک، و و باشگاه‌های استقلال و پرسپولیس

|صدور بیانیه‌های تبریک و وفاداری، تأکید بر نقش رهبری در صیانت از وحدت اسلامی، تقریب مذاهب و ایستادگی در برابر تهدیدات مشترک علیه کیان ایران.<ref>[https://www.mehrnews.com/live/6769847/بیعت-اهل-سنت-با-سومین-رهبر-انتخاب-آیت-الله-خامنه-ای-سیلی-تاریخ «بیعت اهل سنت با سومین رهبر؛در رکاب رهبر برای سربلندی ایران ایستاده‌ایم»، خبرگزاری مهر.]</ref>

|روسیه و چین، بلاروس، عراق،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6770936/رئیس-جمهور-عراق-انتخاب-رهبر-جدید-ایران-را-تبریک-گفت «رئیس‌جمهور عراق انتخاب رهبر جدید ایران را تبریک گفت»، خبرگزاری مهر.]</ref> تاجیکستان، آذربایجان، ارمنستان،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6770425/جدیدترین-واکنش-های-بین-المللی-به-انتخاب-رهبر-جدید-انقلاب-اسلامی «جدیدترین واکنش‌های بین‌المللی به انتخاب رهبر جدید انقلاب اسلامی»، خبرگزاری مهر.]</ref> پاکستان<ref>[https://www.irna.ir/news/86099004/تبریک-نخست-وزیر-پاکستان-به-رهبر-انقلاب-اسلام-آباد-بر-تحکیم-روابط «تبریک نخست‌وزیر پاکستان به رهبر انقلاب؛ اسلام‌آباد بر تحکیم روابط با تهران تأکید کرد»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> و آمریکا

|حزب‌الله لبنان، انصارالله یمن و گروه‌های مقاومت عراقی

|گزارش تحلیلی مبنی بر شباهت راهبردی رهبری جدید به سلف خویش، اذعان به برخورداری وی از ویژگی‌های فقهی و نظامی رهبر فقید و تأکید بر انتخاب از طریق فرآیندهای قانونی و مشورتی.<ref>[https://eslahatnews.com/fa/news/111102/واکنش-کانال-14-اسرائیل-به-انتخاب-مجتبی-خامنه-ای-به-عنوان-رهبر-ایران «واکنش کانال ۱۴ اسرائیل به انتخاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر ایران»، وب‌سایت اصلاحات نیوز.]</ref>

برخی منتقدان، انتخاب سیدمجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران را نشانه‌ای از موروثی‌شدن این جایگاه دانسته‌اند.<ref>[https://www.radiofarda.com/a/mojtaba-khamenei-elected-as-new-leader-iran/33699424.html «انتخاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی»، وب‌سایت رادیو فردا.]</ref> رسانه بریتانیایی امواج میدیا گزارش داده است که این انتخاب در شرایط جنگی و همراه با مخالفت‌هایی صورت گرفته و از جمله انتقادها به نادیده‌گرفته‌شدن برخی معیارهای مطرح در وصیت‌نامهٔ سیدعلی خامنه‌ای، مانند داشتن تجربهٔ منصب انتخابی، مربوط بوده است. به‌گزارش این رسانه، در روند شکل‌گیری این جانشینی، حسین طائب نقشی مؤثر داشته و این موضوع با انتقاد چهره‌هایی همچون علی لاریجانی روبه‌رو شده است؛ همچنین این گزارش به نقش تحولات سیاسی داخلی و برخی مواضع دونالد ترامپ در تقویت جریان‌های حامی این گزینه اشاره می‌کند.<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/03/09/the-selection-of-irans-third-supreme-leader «روایت رسانه بریتانیایی از انتخاب مجتبی: «وصیت‌نامه خامنه‌ای در رد رهبری فرزنش نادیده گرفته شد»، وب‌سایت یورو نیوز.]</ref>

گروهی از تحلیلگران برداشت موروثی‌شدن را رد کرده و تأکید می‌کنند که در علوم سیاسی، موروثی‌بودن قدرت به نظامی اطلاق می‌شود که در آن حاکم در زمان حیات خود جانشین را از میان فرزندان تعیین می‌کند یا مسیر انتقال قدرت به خاندان حاکم از پیش مشخص است؛ الگویی که در برخی نظام‌های سلطنتی مشاهده می‌شود. به‌گفته این تحلیلگران، در ساختار جمهوری اسلامی چنین سازوکاری وجود ندارد و انتخاب رهبر بر اساس قانون اساسی از طریق رأی مجلس خبرگان رهبری انجام می‌شود؛ نهادی متشکل از فقیهان منتخب مردم که وظیفه بررسی صلاحیت‌های علمی، فقهی و مدیریتی نامزدها را بر عهده دارد.<ref>[https://khanebahari.ir/is-leadership-hereditary-in-iran/ «پاسخ به شبهه موروثی شدن رهبری»، وب‌سایت رسانه زندگی.]</ref>

همچنین در منابع به این نکته اشاره شده است که انتخاب فرزند دوم به‌جای فرزند ارشد با الگوی متعارف توارث تفاوت دارد و در سنت‌های دینی نیز مواردی از تداوم مسئولیت در میان افراد وابسته به یک خاندان، بر اساس شایستگی و ضرورت‌های حکمرانی، گزارش شده است.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6770517/سلیمانی-حلقه-مفقوده-جهاد-تبیین-معرفی-شخصیت-رهبری-به-نسل-جوان «سلیمانی: حلقه مفقوده جهاد تبیین معرفی شخصیت رهبری به نسل جوان است»، خبرگزاری مهر.]</ref> برخی منابع نیز به این نکته توجه داده‌اند که در فضای سیاسی ایران طی سال‌های گذشته گزینه‌های مختلفی برای رهبری آینده مطرح بوده و برخی تحلیلگران پیش‌تر از چهره‌هایی مانند سیدابراهیم رئیسی به‌عنوان گزینه‌های احتمالی یاد کرده بودند؛ موضوعی که به‌گفته ناظران نشان می‌دهد مسئله جانشینی از پیش به‌طور قطعی تعیین نشده بود.<ref>[https://khanebahari.ir/is-leadership-hereditary-in-iran/ «پاسخ به شبهه موروثی شدن رهبری»، وب‌سایت رسانه زندگی.]</ref>

حسن روحانی، رئیس‌جمهور پیشین ایران و عضو قبلی مجلس خبرگان رهبری، در توضیح مبنای نظری انتخاب رهبر در جمهوری اسلامی، به دیدگاه سیدروح‌الله خمینی درباره نقش مردم در تعیین رهبری اشاره کرده است. به‌گفته او، بر اساس این دیدگاه و مطابق قانون اساسی، اعضای مجلس خبرگان توسط رأی مستقیم مردم انتخاب می‌شوند و این مجلس وظیفه گزینش رهبر را بر عهده دارد؛ از این‌رو انتخاب رهبر در نهایت نوعی انتخاب، با واسطهٔ مردم تلقی می‌شود. روحانی با استناد به سخنان امام خمینی توضیح داده است که هنگامی که خبرگان منتخب مردم به فقیه جامع‌الشرایط رأی می‌دهند، او نیز به‌طور غیرمستقیم منتخب مردم محسوب می‌شود و مشروعیت اجرایی حکم او به همین پشتوانه مردمی مرتبط دانسته می‌شود.<ref>[http://etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/645168-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A8-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85 «امام می‌گوید اعضای خبرگان توسط مردم انتخاب می‌شوند آن‌ها رهبر را انتخاب می‌کنند پس رهبر منتخب مردم می‌شود؛ ممکن است برخی نظر دیگری داشته باشند»، وب‌سایت اعتماد آنلاین.]</ref>