حزب‌الله لبنان
حزب‌الله لبنان؛ جریان فکری و جنبش سیاسی و نظامی شیعیان در لبنان.
حزب‌الله لبنان پس از تجاوز اسرائیل، در ۱۹۸۲م و با الهام از انقلاب اسلامی ایران شکل گرفت؛ گروهی از روحانیان و نیروهای شیعه با باور به ولایت فقیه و مبارزه با اسرائیل آن را بنیان نهادند. این حزب با رهبرانی چون سیدعباس موسوی و سیدحسن نصرالله به نیرویی تأثیرگذار در لبنان و منطقه تبدیل شد، در جنگ‌های ۱۹۹۳، ۱۹۹۶، ۲۰۰۰ و ۲۰۰۶م پیروز میدان جنگ با اسرائیل شد و در کنار مقاومت نظامی، با خدمات اجتماعی، آموزشی و بهداشتی گسترده، پایگاه مردمی خود را تقویت کرد. امروز حزب‌الله با توان موشکی و پهپادی چشمگیر، شبکه تونل‌های زیرزمینی و یگان‌های ورزیده، یکی از قدرت‌های نظامی مهم منطقه در برابر اسرائیل و نظام سلطه شمرده می‌شود.
تاریخچه
حزب‌الله لبنان پس از تجاوز اسرائیل به لبنان در ۱۹۸۲م و با اثرپذیری از انقلاب اسلامی ایران بنیان‌گذاری شد. هستهٔ اولیهٔ آن از نیروهای حزب الدعوه به رهبری سیدمحمدحسین فضل‌الله، اتحادیهٔ دانشجویان مسلمان، برخی مسئولان جنبش امل، افرادی از جنبش فتح مانند عماد مغنیه و حسین سلامه و چند گروه لبنانی تشکیل شد که در باور به ولایت فقیه، پیروی از امام خمینی و مبارزه با اسرائیل هم‌نظر بودند.[۱][۲][۳]
ابتدا کمیته‌ای ۹نفره از روحانیان شیعه و شخصیت‌های وابسته شکل گرفت و سپس شورایی ۵نفره برای رهبری تشکیلات انتخاب شد. این شورا در ۱۹۸۴م نام حزب‌الله را برگزید و به‌دلایل امنیتی مخفیانه فعالیت کرد، اما در ۱۹۸۵م موجودیت خود را رسماً اعلام نمود.[۴] رهبری حزب بر عهدهٔ شورای رهبری متشکل از دبیرکل، معاون و شش عضو از شوراهای سیاسی، جهادی، اجرایی، قضایی، برنامه‌ریزی و پارلمانی است.[۵][۶] صبحی طفیلی در ۱۹۸۹م نخستین دبیرکل شد؛ در ۱۹۹۱م سیدعباس موسوی جای او را گرفت و در ۱۹۹۲م توسط اسرائیل به شهادت رسید.[۷] پس از او سید حسن نصرالله دبیرکل شد و پس از ۳۰ سال خدمت، در ۶ مهر ۱۴۰۳ش در بمباران اسرائیل به شهادت رسید.[۸] در ۸ آبان ۱۴۰۳ش نعیم قاسم به‌عنوان دبیرکل انتخاب شد.[۹]
حزب‌الله به‌تدریج با تکیه بر مبانی دینی و مبارزات عدالت‌طلبانه پیشرفت کرد و در سال ۲۰۰۰م اسرائیل را از بخش‌های بزرگی از جنوب لبنان خارج ساخت؛[۱۰] سپس جایگاهش به‌عنوان نیرویی تأثیرگذار در لبنان و منطقه تثبیت شد. تجاوز دوبارهٔ اسرائیل در ۲۰۰۶م و مقاومت حزب‌الله در جنگ ۳۳روزه، نقش مهمی در افزایش قدرت و جایگاه منطقه‌ای آن داشت و این حزب با توجه به تداوم تهدیدات، توان نظامی و موشکی خود را تقویت کرده است.[۱۱][۱۲][۱۳][۱۴]
زمینه‌های شکل‌گیری
زمینه‌های شکل‌گیری حزب‌الله را مجموعه‌ای از عوامل تشکیل می‌دهد، ازجمله:
- عوامل داخلی مانند محرومیت و بی‌عدالتی، ناکارآمدی ساختار حکومتی، جنگ داخلی، نادیده‌گرفتن حقوق سیاسی و فرهنگی شیعیان؛
- عوامل منطقه‌ای و جهانی مانند تجاوزهای مکرر اسرائیل به جنوب لبنان، اشغال فلسطین در ۱۹۴۸م، استعمار لبنان به‌ویژه توسط فرانسه، مذاکرات صلح اعراب و اسرائیل و مداخله کشورهای بیگانه؛
- عوامل اعتقادی مانند تأثیر انقلاب اسلامی ایران، اسلام سیاسی، ولایت فقیه، خدمت به مردم، استکبارستیزی و مبارزه با رژیم صهیونیستی.[۱۵][۱۶][۱۷]
حزب‌الله ولی فقیه را مفهومی فرادولتی و فرامرزی می‌داند که رهبری امت اسلامی را بر عهده دارد.[۱۸] از نگاه این حزب، اسرائیل مهم‌ترین دشمن و دست‌نشانده غرب به رهبری آمریکا است و مبارزه تا نابودی کامل آن ادامه دارد؛ ازاین‌رو توافق‌ها و آتش‌بس‌های یک‌جانبه یا چندجانبه با آن را مشروع نمی‌داند.[۱۹]
در شرایطی که لبنان ارتش ملی قدرتمندی ندارد و ارتش آن تنها حدود ۴۰ هزار نیرو و ۲۴۳ میلیون دلار بودجه دارد، در مقابل اسرائیل با ۴۱۰ جنگنده ازجمله اف‑۳۵ مجهز شده است، حزب‌الله به نیرویی برای دفاع از لبنان، آزادسازی اراضی اشغالی و اخراج اسرائیل تبدیل شده است.[۲۰] ایمان قوی، توکل به خدا، اقتدار معنوی، تربیت نیروی نخبه دینی و تولید سلاح متناسب با زمان از عوامل مهم قدرت نظامی آن دانسته شده است.[۲۱] قدرت نظامی حزب‌الله بر مبانی عقلی، حقوقی و دینی استوار است: دفاع از جان، مال، خانه، سرزمین و دین وظیفه است، ماده ۵۱ منشور سازمان ملل دفاع مشروع را به رسمیت شناخته[۲۲] و قرآن و سیره پیامبر نیز مسلمانان را به آمادگی و به‌کارگیری سلاح‌های پیشرفته هر عصر فراخوانده‌اند.[۲۳]
عوامل اقتدار
حزب‌الله لبنان در فرهنگ سیاسی، روش‌های تبلیغی و فرهنگ عمومی از انقلاب اسلامی ایران الگو گرفته است؛ تقسیم جهان به مستکبر و مستضعف، تعبیرهایی مانند اسرائیل غدهٔ سرطانی، آزادی قدس و ولایت فقیه،[۲۴][۲۵] محوریت روحانیت شیعه در شکل‌گیری و مشروعیت حزب و استفاده از مسجد، مناسبت‌های دینی مانند عاشورا و روز قدس برای بسیج مردم، همه از این اثرپذیری حکایت دارند. در فرهنگ عمومی نیز تصاویر امام خمینی و آیت‌الله خامنه‌ای، عکس شهدا، رعایت ظواهر اسلامی و حجاب زنان دیده می‌شود.[۲۶][۲۷][۲۸]
از منابع تاب‌آوری حزب‌الله می‌توان به اصول اعتقادی اسلام، فرهنگ عاشورا، روحیهٔ شهادت‌طلبی،[۲۹][۳۰] پایگاه مردمی ناشی از خدمات اجتماعی و فرهنگی در مناطق شیعه، سنی و مسیحی،[۳۱] تأکید بر امنیت شهروندان و احترام به مقامات رسمی[۳۲] و رهبری سیدحسن نصرالله اشاره کرد که با سخنرانی‌های اثرگذار خود روحیهٔ مقاومت را تقویت می‌کرد.[۳۳] عوامل قدرت نظامی حزب‌الله شامل ایمان به هدف، صبر، اخلاص، پیروی از ولایت، و بهره‌گیری از خرد جمعی در شورای جهاد است؛ شورایی که مسئول برنامه‌ریزی، نظارت، استخدام، آموزش، تجهیز و تصمیم‌گیری‌های نظامی و امنیتی است و هر عضو آن مسئولیت یک واحد نظامی را بر عهده دارد.[۳۴][۳۵]
اثرگذاری حزب‌الله
مجموعه فعالیت‌های حزب‌الله به ارتقای جایگاه شیعیان لبنان انجامید؛ شیعیانی که پیش‌تر شهروندان طبقهٔ پایین شمرده می‌شدند، امروز با تمرکز جمعیتی و ساختاری در ضاحیه بیروت، در عرصه‌های حکومتی و تصمیم‌گیری تأثیرگذارند.[۳۶]
حزب‌الله لبنان برای ورود به ساختار سیاسی، نخستین‌بار در انتخابات ۱۹۹۶م شرکت کرد و ۹ کرسی به دست آورد؛ سپس در انتخابات شهرداری‌ها ۴۰ درصد شهرداری‌ها را کسب کرد[۳۷] و تا پیش از شهادت سید حسن نصرالله، ۱۳ کرسی و چند هوادار در مجلس و دو وزیر در کابینه داشته است.[۳۸][۳۹] سیاست آن در جامعهٔ چندفرهنگی لبنان مبتنی بر مداراجویی و احترام متقابل به ادیان و مذاهب است و بر سه مقولهٔ خاک، خون و دین تأکید می‌کند؛ همین رویکرد باعث حمایت چهره‌هایی مانند هیفا وهبی، خوانندهٔ مشهور عرب، از آن شده است.[۴۰] حزب‌الله نگاه ملی دارد و در صورت ناکارآمدی دولت، با انتقاد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بر لغو طایفه‌گرایی، عدالت اجتماعی، آزادی عمومی و توسعهٔ سیاسی تأکید می‌کند.[۴۱]
در حوزهٔ اجتماعی و فرهنگی، خدمات گسترده‌ای ارائه می‌دهد: جهاد سازندگی با بازسازی ساختمان‌های آسیب‌دیده، فعالیت کشاورزی، آب‌رسانی، برق‌رسانی، فاضلاب، مراکز بهداشتی، مدارس، مساجد و خانه برای خانواده‌های شهید و نیازمند؛ تأسیس مؤسسهٔ «قرض‌الحسن» برای خدمات بانکی؛ جمع‌آوری روزانه ۶۵ تن زباله در ضاحیه بیروت؛ خدمات بهداشتی با ۹ مرکز، ۱۶ درمانگاه ثابت و ۳ درمانگاه سیار؛ خدمات آموزشی با مدارس متعدد، هدیهٔ کتاب و نوشت‌افزار، کمک به شهریه و بورس تحصیلی؛ بنیاد جانبازان برای حقوق، درمان و مهارت‌آموزی معلولان؛ بنیاد شهید برای حمایت از خانواده‌های شهید، اسیر، آزادگان و یتیمان؛ امداد خیریهٔ اسلامی با الگوگیری از کمیتهٔ امداد امام خمینی؛ و تأسیس چند حوزهٔ علمیه.[۴۲][۴۳][۴۴]
در حوزهٔ نظامی، استکبارستیزی و مبارزه با اشغالگری اسرائیل محور فعالیت‌ها است.[۴۵] حزب‌الله از تاکتیک‌های جنگ پارتیزانی مانند غافلگیری، تله‌گذاری، دورزدن دشمن و شلیک رگباری موشک، و نیز جنگ نرم برای تضعیف روحیهٔ سربازان اسرائیلی، استفاده کرده است.[۴۶][۴۷] دست‌آوردهای نظامی آن شامل حملات ۱۹۸۲م، پیروزی در جنگ هشت‌روزهٔ ۱۹۹۳م، جنگ شانزده‌روزهٔ ۱۹۹۶م، آزادسازی بخش بزرگی از جنوب لبنان در ۲۰۰۰م، بازگرداندن اسرا در ۲۰۰۲م و ۲۰۰۸م، و پیروزی در جنگ ۳۳روزهٔ ۲۰۰۶م است.[۴۸]
قدرت نظامی حزب‌الله
حزب‌الله لبنان با الهام از آموزه‌های اسلامی[۴۹] و تجربه انقلاب اسلامی ایران،[۵۰] قدرت نظامی خود را بر پایه آمادگی دائمی، ایمان، انضباط و نوآوری بنا کرده است. این حزب حتی پس از ضربه‌هایی مانند انفجار پیجرها،[۵۱] ساختار رزمی خود را حفظ کرد و با تاکتیک‌های جنگ چریکی مانند غافلگیری، تله‌گذاری و دورزدن دشمن،[۵۲] در نبردهایی چون مارون‌الرأس و بنت‌جبیل تیپ کماندویی گولانی اسرائیل را شکست داد.[۵۳][۵۴] اطلاعات دقیق را با پهپادهای تجسسی و نفوذ به عمق سرزمین‌های اشغالی به دست می‌آورد و نیروهایش، به‌ویژه یگان رضوان با حدود ۲۵۰۰ نیروی آموزش‌دیده، از ورزیده‌ترین یگان‌های رزمی جهان شمرده می‌شوند. شمار نیروهای حزب‌الله را بیش از ۱۰۰ هزار نفر تخمین زده‌اند که دست‌کم ۲٫۵ برابر ارتش لبنان است.[۵۵][۵۶]
حزب‌الله یگان‌های حافظ مرزها و یگان‌های عملیاتی متعددی دارد، ازجمله یگان موشکی، ضدزره، توپخانه، نیروی هوایی، پدافند هوایی، زرهی، دریایی، الکترونیکی، امنیتی، آموزشی، مهندسی، ارتباطات، پزشکی و رسانهٔ نظامی.[۵۷] زیرساخت‌های آن شامل شبکهٔ عظیم تونل‌های زیرزمینی است که بخشی تهاجمی و بخشی دفاعی‌اند و می‌توانند خودرو، موشک و تجهیزات را جابه‌جا کنند و نیروها را تا یک سال سالم نگه دارند.[۵۸][۵۹][۶۰][۶۱] قدرت موشکی حزب‌الله با بیش از ۲۰۰ هزار موشک، از کاتیوشا و گراد تا فجر ۳ و ۵، رعد، خیبر، زلزال و فاتح ۱۱۰ با برد تا ۳۰۰ کیلومتر، و موشک‌های ضدکشتی مانند نور، قادر و یاخونت، آن را به یکی از پنج قدرت موشکی جهان تبدیل کرده است. بیش از ۲۰۰۰ پهپاد نیز در اختیار دارد که با هوش مصنوعی و جنگ الکترونیک، اهداف حساس را دقیق می‌زند.[۶۲][۶۳]
دست‌آوردهای نظامی آن شامل حملات ۱۹۸۲م، پیروزی در جنگ‌های ۱۹۹۳م، ۱۹۹۶م، آزادسازی جنوب لبنان در ۲۰۰۰، بازگرداندن اسرا در ۲۰۰۲م و ۲۰۰۸م، پیروزی در جنگ ۳۳روزه ۲۰۰۶م و بیش از ۳۳۰۰ عملیات علیه مواضع اسرائیل از اکتبر ۲۰۲۳ تا اکتبر ۲۰۲۴م است.[۶۴][۶۵]
پانویس
- ↑ کدیور، رویارویی انقلاب اسلامی ایران، ۱۳۷۹، ص۱۱۶.
- ↑ توفیقیان، «حزب‌الله نماد عزت و اقتدار لبنان»، وب‌سایت پژوهه.
- ↑ نوری، شیعیان لبنان، 1389ش، ص303.
- ↑ اسداللهی، از مقاومت تا پیروزی، 1379ش، ص67-69.
- ↑ نوری، شیعیان لبنان، 1389ش، ص303.
- ↑ «نگاهی به فعالیت حزب‌الله لبنان؛ از مقاومت ضد صهیونیستی تا ورود به عرصه سیاسی»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ قاسم، حزب‌الله لبنان: خط مشی، گذشته و آینده آن، 1393ش، ص۸۵–۸۶
- ↑ «سیدحسن نصرالله به شهادت رسید»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «شیخ نعیم قاسم به عنوان دبیرکل حزب‌الله لبنان انتخاب شد»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «بازخوانی اولین شکست رژیم صهیونیستی از حزب‌الله لبنان»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران.
- ↑ نوری، شیعیان لبنان، 1389ش، ص313.
- ↑ حجازی، یک لبنان مقاومت یک اسرائیل ادعا، 1385ش، 207.
- ↑ «حزب‌الله چقدر نزد لبنانی‌ها محبوب است؟»، خبرگزاری مهر.
- ↑ اختیاری امیری، «توان نظامی موشکی حزب‌الله و بازدارندگی در قبال اسراییل»، 1396ش، ص188-189.
- ↑ تلاشان، «ژئوپلتیک شیعه در لبنان»، 1389ش، ص57.
- ↑ اسداللهی، حزب‌الله لبنان: از رادیکالیسم تا واقع‌گرایی»، 1382ش، ص109.
- ↑ نوری، شیعیان لبنان، 1389ش، ص311.
- ↑ سعدغریب، دین و سیاست در حزب‌الله، 1384ش، ص115.
- ↑ اسداللهی، از مقاومت تا پیروزی، 1379ش، ص205-206.
- ↑ «حزب‌الله تنها مدافع لبنان/دولت و ارتش لبنان در کجای معادله قرار دارند؟»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ شهیدی، «راز پیروزی حزب‌الله»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.
- ↑ نادری، دفاع مشروع موضوع ماده ۵۱ منشور ملل متحد، ۱۳۵۱، ص۳۳.
- ↑ رشیدرضا، تفسیر المنار، 1990م، ج۱۰، ص۵۳.
- ↑ سعدغریب، دین و سیاست در حزب‌الله، 1389ش، ص39.
- ↑ گرمابدشتی، «تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر جنبش حزب‌الله لبنان»، 1393ش، ص64.
- ↑ مرتضوی امام‌زواره، دستاوردهای بین‌المللی انقلاب اسلامی، بی‌تا، ج2، ص 48.
- ↑ اسداللهی، حزب‌الله لبنان: از رادیکالیسم تا واقع‌گرایی»، 1382ش، ص69 و 181-185.
- ↑ قاسم، حزب‌الله لبنان: خط مشی، گذشته و آینده آن، 1393ش، ص۱۸۱.
- ↑ پاشاپوریوالاری، حزب‌الله لبنان و بیداری اسلامی، 1392ش، ص81.
- ↑ محجوب، حزب‌الله و رهبری سیدحسن نصرالله، 1391ش، ص۶۶.
- ↑ هادی‌زاده نایین، «ابعاد اجتماعی حزب‌الله»، جام جم آنلاین.
- ↑ ساسانیان، «تأثیر مشروعیت اجتماعی حزب‌الله لبنان بر بازدارندگی آن در مقابل رژیم صهیونیستی»، 1398ش، ص280.
- ↑ «بازخوانی جملات ناب و قدرت ادبیات‌سازی شهید نصرالله»، وب‌سایت روزنامۀ فریختگان.
- ↑ «حزب‌الله؛ الگویِ مقاومتِ ایمانی»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
- ↑ «نگاهی به ساختار نظامی حزب‌الله و کابوس بزرگی که در انتظار اسراییل است +تصاویر»، خبرگزاری مشرق.
- ↑ سلیمانی‌زاده، انقلاب اسلامی و احیای هویت دینی شیعیان لبنان، 1386ش، ص66 و 207.
- ↑ نوری، شیعیان لبنان، 1389ش، ص314-316.
- ↑ «نتایج نهایی انتخابات پارلمانی لبنان؛ احزاب چند کرسی را تصاحب کردند؟»، خبر آنلاین.
- ↑ «وزرای جدید لبنانی از چه احزابی انتخاب شدند/ نقش حزب‌الله در کابینه دولت لبنان چیست؟ / معترضانی که به دولت جدید یک روز
- ↑ پاشاپوریوالاری، حزب‌الله لبنان و بیداری اسلامی، 1392ش، ص114.
- ↑ سعدغریب، دین و سیاست در حزب‌الله، 1389ش، ص54.
- ↑ نوری، شیعیان لبنان، 1389ش، ص307-309.
- ↑ «حمله به مؤسسه خیریه القرض الحسن، جنگ مستقیم صهیونیست‌ها با ملت لبنان ؟»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ بلقزیز، حزب‌الله من التحریر الی الردع (۱۹۸۲–۲۰۰۶)، 2006م، ج۱، ص۳۹–۴۰.
- ↑ ادبی فیروزجائی، «سربلند و استوار؛ نگاهی به عوامل استحکام حزب‌الله لبنان»، خبرگزاری مهر.
- ↑ بلقزیز، حزب‌الله من التحریر الی الردع (۱۹۸۲–۲۰۰۶)، 2006م، ج۱، ص126.
- ↑ محجوب، حزب‌الله و رهبری سیدحسن نصرالله، 1391ش، ص230.
- ↑ سعدغریب، دین و سیاست در حزب‌الله، 1389ش، ص223.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، 1408ق، ج۲، ص۴۴۶.
- ↑ شهیدی، «راز پیروزی حزب‌الله»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.
- ↑ «انفجار پیجرها می‌توانست یک ارتش را از پا بیندازد»، همشهری آنلاین.
- ↑ بلقزیز، حزب‌الله من التحریر الی الردع (۱۹۸۲–۲۰۰۶)، 2006م، ج۱، ص126.
- ↑ شهیدی، «راز پیروزی حزب‌الله»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.
- ↑ «نگاهی به ساختار نظامی حزب‌الله و کابوس بزرگی که در انتظار اسراییل است»، خبرگزاری مشرق.
- ↑ «پهپادهای حزب‌الله چگونه تبدیل به کابوس اشغالگران صهیونیست شدند؟»، خبرگزاری مشرق.
- ↑ «حزب‌الله تنها مدافع لبنان/دولت و ارتش لبنان در کجای معادله قرار دارند؟»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «نگاهی به ساختار نظامی حزب‌الله و کابوس بزرگی که در انتظار اسراییل است +تصاویر»، خبرگزاری مشرق.
- ↑ شهیدی، «راز پیروزی حزب‌الله»، وب‌سایت مجلۀ ویستا.
- ↑ «سیستم پیچیده تونل‌های حزب‌الله، کابوس بزرگ صهیونیست‌ها»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «تأسیسات فوق سری حزب‌الله؛ تونل‌های مقاومت چگونه پاسخ به «اسراییل» را دردناک‌تر می‌کند؟!»، وب‌سایت شبکۀ العالم.
- ↑ «هر آنچه که باید درباره تونل‌های حزب‌الله لبنان بدانید»، وب‌سایت شبکۀ العالم.
- ↑ «نگاهی به قدرت نظامی حزب‌الله؛ از ناوگان موشکی و پهپادی پیشرفته تا یگان ویژه»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «حزب‌الله لبنان یکی از پنج قدرت موشکی جهان است»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ سعدغریب، دین و سیاست در حزب‌الله، 1389ش، ص223.
- ↑ «اظهارات مقام سابق شاباک درباره توانایی موشکی و پهپادی حزب‌الله»، وب‌سایت روزنامۀ اقتصاد.
منابع
- «اظهارات مقام سابق شاباک دربارهٔ توانایی موشکی و پهپادی حزب‌الله»، وب‌سایت روزنامهٔ اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۴۰۳ش.
- «انفجار پیجرها می‌توانست یک ارتش را از پا بیندازد | به زودی به لبنان برمی‌گردم | پیجرها در اختیار رزمندگان حزب‌الله بود یا مردم عادی هم داشتند؟»، همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: دوشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۳ش.
- «بازخوانی اولین شکست رژیم صهیونیستی از حزب‌الله لبنان»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۳۹۹ش.
- «بازخوانی جملات ناب و قدرت ادبیات‌سازی شهید نصرالله»، وب‌سایت روزنامهٔ فریختگان، تاریخ درج مطلب: ۹ مهر ۱۴۰۳ش.
- «تأسیسات فوق سری حزب‌الله؛ تونل‌های مقاومت چگونه پاسخ به اسراییل را دردناک‌تر می‌کند؟! + فیلم»، وب‌سایت شبکهٔ العالم، تاریخ درج مطلب: ۱ شهریور ۱۴۰۳ش.
- «حزب‌الله تنها مدافع لبنان/دولت و ارتش لبنان در کجای معادله قرار دارند؟»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مهر ۱۴۰۳ش.
- «حزب‌الله چقدر نزد لبنانی‌ها محبوب است؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مرداد ۱۴۰۳ش.
- «حزب‌الله لبنان یکی از پنج قدرت موشکی جهان است»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ تیر ۱۴۰۲ش.
- «حزب‌الله؛ الگویِ مقاومتِ ایمانی»، پایگاه دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مرداد ۱۳۹۴ش.
- «سیدحسن نصرالله به شهادت رسید»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۷ مهر ۱۴۰۳ش.
- «سیستم پیچیده تونل‌های حزب‌الله، کابوس بزرگ صهیونیست‌ها»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ شهریور ۱۴۰۳ش.
- «شیخ نعیم قاسم به‌عنوان دبیرکل حزب‌الله لبنان انتخاب شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
- «نگاهی به ساختار نظامی حزب‌الله و کابوس بزرگی که در انتظار اسراییل است +تصاویر»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۳۰ آبان ۱۴۰۰ش.
- «نگاهی به فعالیت حزب‌الله لبنان؛ از مقاومت ضد صهیونیستی تا ورود به عرصه سیاسی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
- «نگاهی به قدرت نظامی حزب‌الله؛ از ناوگان موشکی و پهپادی پیشرفته تا یگان ویژه»، خبرگزاری تسنیم، ۶ شهریور ۱۴۰۲ش.
- «وزرای جدید لبنانی از چه احزابی انتخاب شدند/ نقش حزب‌الله در کابینه دولت لبنان چیست؟ / معترضانی که به دولت جدید یک روز هم وقت نمی‌دهند!»، وب‌سایت مشرق‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲ بهمن ۱۳۹۸ش.
- «هر آنچه که باید دربارهٔ تونل‌های حزب‌الله لبنان بدانید»، وب‌سایت شبکهٔ العالم، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مهر ۱۴۰۳ش.
- اختیاری امیری، رضا، «توان نظامی موشکی حزب‌الله و بازدارندگی در قبال اسراییل»، فصلنامهٔ مطالعات خاورمیانه، دورهٔ ۲۴، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۶ش.
- ادبی فیروزجائی، رضا، «سربلند و استوار؛ نگاهی به عوامل استحکام حزب‌الله لبنان»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۱ مهر ۱۴۰۳ش.
- اسداللهی، مسعود، از مقاومت تا پیروزی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اندیشه‌سازان نور، ۱۳۷۹ش.
- اسداللهی، مسعود، حزب‌الله لبنان: از رادیکالیسم تا واقع‌گرایی»، مجلهٔ مطالعات خاورمیانه، شمارهٔ ۳۵، ۱۳۸۲ش.
- بلقزیز، عبدالله، حزب‌الله من التحریر الی الردع (۱۹۸۲–۲۰۰۶)، بیروت، مرکز دراسات الوحدة العربیة، ۲۰۰۶م.
- پاشاپوریوالاری، حمید، حزب‌الله لبنان و بیداری اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۹۲ش.
- تلاشان، حسن، «ژئوپلتیک شیعه در لبنان»، مجله اخبار شیعیان، شمارهٔ ۵۷، مرداد ۱۳۸۹ش.
- توفیقیان، سیدابوالحسن، «حزب‌الله نماد عزت و اقتدار لبنان»، وب‌سایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مرداد ۱۳۸۷ش.
- حجازی، حامد، یک لبنان مقاومت یک اسرائیل ادعا، قم، بقیه العتره، ۱۳۸۵ش.
- رشیدرضا، محمد، تفسیر المنار، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، ۱۹۹۰م.
- ساسانیان، سعید، «تأثیر مشروعیت اجتماعی حزب‌الله لبنان بر بازدارندگی آن در مقابل رژیم صهیونیستی»، دو فصلنامهٔ جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، شمارهٔ ۱۴، ۱۳۹۸ش.
- سعدغریب، امل، دین و سیاست در حزب‌الله، ترجمهٔ غلام‌رضا تهامی، تهران، اندیشه‌سازان نور، ۱۳۸۴ش
- سلیمانی‌زاده، داوود، انقلاب اسلامی ایران و احیای هویت دینی شیعیان لبنان، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۶ش.
- شهیدی، فرزان، «راز پیروزی حزب‌الله»، وب‌سایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۲۲ آبان ۱۴۰۳ش.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۰۸ق.
- فاضل هندی، محمد بن حسن، کشف اللثام عن قواعد الأحکام، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۱۶ق.
- قاسم، نعیم، حزب‌الله لبنان: خط مشی، گذشته و آینده آن، ترجمهٔ محمدمهدی شریعتمداری، تهران، اطلاعات، ۱۳۹۳ش.
- کدیور، جمیله، رویارویی انقلاب اسلامی ایران، تهران، اطلاعات، ۱۳۷۹ش.
- گرمابدشتی، سکینه، «تأثیر انقلاب اسلامی ایران بر جنبش حزب‌الله لبنان»، فصلنامهٔ فرهنگ پژوهش، شمارهٔ ۱۸، تابستان ۱۳۹۳ش.
- محجوب، مصباح حزب‌الله و رهبری سیدحسن نصرالله، ترجمه: محمدرضا میرزاجان ابوامین، تهران، قدر ولایت، ۱۳۹۱ش.
- مرتضوی امام‌زواره، سیدعلی، دستاوردهای بین‌المللی انقلاب اسلامی، تهران، سازمان ارتباطات فرهنگی، بی‌تا.
- نادری، محمدتقی، دفاع مشروع موضوع ماده ۵۱ منشور ملل متحد، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۵۱ش.
- نوری، داوود، شیعیان لبنان (وضعیت سیاسی- اجتماعی پس از انقلاب اسلامی ایران)، قم، شیعه‌شناسی، ۱۳۸۹ش.
- هادی‌زاده نایین، عبدالرضا، «ابعاد اجتماعی حزب‌الله»، جام جم آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مهر ۱۴۰۳ش.
- «نتایج نهایی انتخابات پارلمانی لبنان؛ احزاب چند کرسی را تصاحب کردند؟»، خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ش.
مقاومت اسلامی | |
|---|---|
| سازمان‌ها و نهادها | |
| افراد | |
| درگیری‌ها | |
| مفاهیم و ایدئولوژی | |
| موضوعات مرتبط | |
