حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۴: خط ۴:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
مبعوث‌شدن از مادۀ «بعثت» گرفته شده و بعثت در لغت به‌معنای به معناي ارسال<ref>راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، 1404ق، ج۱، ص52<sup>.</sup> </ref> و برانگيختن يا روانهكردن چیزى است<ref>[https://qom.iau.ir/fa/page/843/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D9%85%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B5-#:~:text=%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85%20%D9%85%D8%A8%D8%B9%D8%AB,%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%20%D9%87%D8%B1%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1%20%D9%85%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF. «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام (ص)»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم.]</ref> و در فرهنگ اسلامی نیز به‌معنای برانگیختن و برگزیدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت مردم است که آغاز رسالت هر پیامبر به شمار می‌رود. این واژه در قرآن به معنای عامل برانگیختن و رساندن به مرحله‌ای خاص از تکامل به کار رفته و از همین رو در معنای حشر مردگان نیز استفاده شده است؛<ref>سورۀ یاسین، آیۀ 52.</ref> زیرا هر دو آغازگر تحولی بزرگ و ورود به فضایی جدید است.<ref>راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، 1404ف، ج۱، ص۵۲-۵۳<sup>.</sup></ref> اصطلاح «مبعوث‌شدن مردم» تعبیری نوین است که در آن، واژه بعثت برای توصیف برانگیخته‌شدن یک ملت در مسیر تاریخی خود به کار گرفته شده است. بر اساس برخی دیدگاه‌ها، بعثت در فرهنگ دینی به لحظۀ برانگیخته‌شدن انسان برای مأموریتی بزرگ اشاره دارد، اما در این تعبیر جدید، سخن از بعثت یک ملت مطرح شده است. همچنین این پدیده در چارچوب سنتی الهی تفسیر شده که گاهی خداوند برای پیشبرد تاریخ به‌سوی عدالت، ملت‌ها را بیدار می‌کند. از این منظر، مردم برای ایستادگی در برابر ظلم و هموار کردن مسیر تحقق عدل مبعوث می‌شوند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%A3%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ می‌شود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>  
مبعوث‌شدن از ماده بعثت گرفته شده و بعثت در لغت به‌معنای ارسال،<ref>راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، 1404ق، ج۱، ص52<sup>.</sup> </ref> برانگیختن یا روانه‌کردن چیزی است<ref>[https://qom.iau.ir/fa/page/843/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D9%85%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B5-#:~:text=%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85%20%D9%85%D8%A8%D8%B9%D8%AB,%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%20%D9%87%D8%B1%20%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%A8%D8%B1%20%D9%85%DB%8C%20%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AF. «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام (ص)»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم.]</ref> و در فرهنگ اسلامی به برانگیختن و برگزیدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت مردم اطلاق می‌شود که آغاز رسالت هر پیامبر به شمار می‌رود. این واژه در قرآن به‌معنای عامل برانگیختن و رساندن به مرحله‌ای خاص از تکامل به کار رفته و از همین رو در معنای حشر مردگان نیز استفاده شده است؛<ref>سورۀ یاسین، آیۀ 52.</ref> زیرا هر دو آغازگر تحولی بزرگ و ورود به فضایی جدید هستند.<ref>راغب اصفهانی، المفردات في غريب القرآن، 1404ف، ج۱، ص۵۲-۵۳<sup>.</sup></ref> اصطلاح «مبعوث‌شدن مردم» تعبیری نوین است که در آن، واژه بعثت برای توصیف برانگیخته‌شدن یک ملت در مسیر تاریخی خود به کار گرفته شده است. این پدیده در چارچوب سنتی الهی تفسیر شده که گاهی خداوند برای پیشبرد تاریخ به سوی عدالت، ملت‌ها را بیدار می‌کند. از این منظر، مردم برای ایستادگی در برابر ظلم و هموار کردن مسیر تحقق عدل مبعوث می‌شوند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%A3%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ می‌شود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> همچنین مبعوث‌شدن مردم به سطحی از خودآگاهی جمعی و ارادۀ معطوف به هدف اشاره دارد که جامعه در آن با درکی از اهمیت تاریخی لحظه، نقش خود را در حفظ نظام ایفا می‌کند. در این نگاه، مردم خود را بازیگر اصلی صحنه و ضامن موفقیت حرکت ملی می‌دانند و این حضور به‌تدریج به گفتمانی تبدیل می‌شود که بر محور وحدت، استقامت و هوشیاری استوار است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%81%D9%82%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%AA «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخ‌ساز میدانی مردم و تبیین افق‌های راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>


== مبانی دینی ==
== مبانی دینی ==
در قرآن کریم، واژۀ بعث و مشتقات آن در معنای برانگیختن بندگان خدا برای پیکار سخت و نیرومندانه در برابر طغیان و فساد به کار رفته است. چنانکه در آیۀ پنجم سورۀ اسرا آمده است که خداوند هنگام فرا رسیدن وعدۀ فسادانگیزی، بندگانی نیرومند را برمی‌انگیزد تا با قوّت و صلابت در برابر ظلم ایستادگی کنند. بر پایۀ این نگاه، سنت الهی بر آن است که در لحظه‌های سرنوشت‌ساز تاریخی، مردمانی را برای مقابله با فساد و طغیان مبعوث گرداند.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وب‌سایت ایران تئاتر.] </ref> از منظر برخی تحلیلگران، کاربرد واژۀ بعثت برای خیزش مردم، ریشه در همین آیه دارد؛ زیرا در آن، برانگیخته‌شدن برای پیکاری سخت علیه قوم طغیانگر با عبارت «بعثنا» توصیف شده است. افزون بر این، براساس آموزه‌های دینی<ref>سورۀ اسراء، آیۀ 6.</ref> نتایج چنین بعثتی شامل پیروزی، تقویت اقتصادی و افزایش نفرات وعده داده شده است.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وب‌سایت ایران تئاتر.]</ref> بر این اساس، صاحب‌نظران مبعوث‌شدن مردم ایران در برابر حوادث بزرگ را تحقق وعده الهی و جریانی در چارچوب سنت‌های تاریخی قرآن ارزیابی می‌کنند. همچنین سنت نصرت الهی که در قرآن به صراحت بیاه شده است،<ref>سورۀ محمد، آیۀ 7.</ref> نشان می‌دهد که اگر مردم برای اهداف الهی گام بردارند، امداد الهی شامل حالشان خواهد شد و این وعده به نظر برخی نویسندگان، در ایستادگی و پیروزی مردم ایران در جنگ تحمیلی سوم به‌صورت عینی قابل مشاهده بوده است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4345119/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AB%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> برخی پژوهشگران، مبعوث‌شدن مردم را در چارچوب نظریه قرآنی «امت» تبیین کرده‌اند. از دیدگاه ایشان، قرآن جامعۀ مؤمنان را افزون بر هویت اعتقادی، دارای فاعلیت اجتماعی و مسئولیت جمعی در قبال تحقق ارزش‌های الهی معرفی می‌کند. در این چارچوب برخی آیات قرآنی<ref>سورۀ آل‌عمران، آیۀ 110؛  سورۀ بقره، آیۀ 143.</ref> بر نقش اجتماعی امت در اصلاح و اقامۀ عدالت دلالت دارد. بر این مبنا، مبعوث‌شدن مردم وضعیتی است که جامعۀ ایمانی با تکیه بر آموزه‌هایی جهاد در راه خدا، از انفعال خارج شده و به کنشگری فعال در تحولات اجتماعی تبدیل می‌شود.<ref>[https://farsnews.ir/Pj_motaleat_eslami/1776354982815375106/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%AA «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»،  خبرگزاری فارس.]</ref>
بر منبای آیات قرآن کریم سنت الهی بر آن است که در مقاطع سرنوشت‌ساز تاریخی، گروه‌هایی از مردم برای مقابله با طغیان و فساد برانگیخته شوند.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وب‌سایت ایران تئاتر.] </ref> چنانکه در آیۀ پنجم سورۀ اسرا آمده است که خداوند هنگام فرا رسیدن وعدۀ فسادانگیزی، بندگانی نیرومند را برمی‌انگیزد تا با قوّت و صلابت در برابر ظلم ایستادگی کنند. از منظر برخی تحلیلگران، کاربرد واژۀ بعثت برای خیزش مردم، ریشه در همین آیه دارد؛ زیرا در آن، برانگیخته‌شدن برای پیکاری سخت علیه قوم طغیانگر با عبارت «بعثنا» توصیف شده است. افزون بر این، براساس آموزه‌های دینی<ref>سورۀ اسراء، آیۀ 6.</ref> نتایج چنین بعثتی شامل پیروزی، تقویت اقتصادی و افزایش نفرات وعده داده شده است.<ref>[https://theater.ir/fa/195956 «راز مبعوث شدن ملت ایران چیست؟»، وب‌سایت ایران تئاتر.]</ref> بر این اساس، صاحب‌نظران مبعوث‌شدن مردم ایران در برابر حوادث بزرگ را تحقق وعده الهی و جریانی در چارچوب سنت‌های تاریخی قرآن ارزیابی می‌کنند. همچنین سنت نصرت الهی که در قرآن به صراحت بیاه شده است،<ref>سورۀ محمد، آیۀ 7.</ref> نشان می‌دهد که اگر مردم برای اهداف الهی گام بردارند، امداد الهی شامل حالشان خواهد شد و این وعده به نظر برخی نویسندگان، در ایستادگی و پیروزی مردم ایران در جنگ تحمیلی سوم به‌صورت عینی قابل مشاهده بوده است.<ref>[https://iqna.ir/fa/news/4345119/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AB%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> برخی پژوهشگران، مبعوث‌شدن مردم را در چارچوب نظریه قرآنی «امت» تبیین کرده‌اند. از دیدگاه ایشان، قرآن جامعۀ مؤمنان را افزون بر هویت اعتقادی، دارای فاعلیت اجتماعی و مسئولیت جمعی در قبال تحقق ارزش‌های الهی معرفی می‌کند. در این چارچوب برخی آیات قرآنی<ref>سورۀ آل‌عمران، آیۀ 110؛  سورۀ بقره، آیۀ 143.</ref> بر نقش اجتماعی امت در اصلاح و اقامۀ عدالت دلالت دارد. بر این مبنا، مبعوث‌شدن مردم وضعیتی است که جامعۀ ایمانی با تکیه بر آموزه‌هایی جهاد در راه خدا، از انفعال خارج شده و به کنشگری فعال در تحولات اجتماعی تبدیل می‌شود.<ref>[https://farsnews.ir/Pj_motaleat_eslami/1776354982815375106/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88-%D9%86%D8%B8%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%AA «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»،  خبرگزاری فارس.]</ref>


== مبعوث‌شدن مردم از منظر رهبران انقلاب اسلامی ==
== مبعوث‌شدن مردم از منظر رهبران انقلاب اسلامی ==
خط ۱۸: خط ۱۸:
* به نظر تحلیلگران هدف اصلی از به کارگیری این اصطلاح، تبیین جایگاه استثنایی مردم در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران و نقش تعیین‌کنندۀ آنان در سرنوشت کشور است. بر این اساس، مردم ایران تنها یک جمعیت معمولی نیست، بلکه مردمی است که در لحظه‌های سخت از دل زندگی عادی برمی‌خیزد و به نیرویی تاریخی تبدیل می‌شود. همچنین این تعبیر بر این نکته تأکید دارد که قدرت حقیقی یک کشور نه در تجهیزات و محاسبات سیاسی، بلکه در مردمی است که در هنگام حوادث، خدا آنان را مبعوث می‌کند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%A3%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ می‌شود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>
* به نظر تحلیلگران هدف اصلی از به کارگیری این اصطلاح، تبیین جایگاه استثنایی مردم در نظام معنایی جمهوری اسلامی ایران و نقش تعیین‌کنندۀ آنان در سرنوشت کشور است. بر این اساس، مردم ایران تنها یک جمعیت معمولی نیست، بلکه مردمی است که در لحظه‌های سخت از دل زندگی عادی برمی‌خیزد و به نیرویی تاریخی تبدیل می‌شود. همچنین این تعبیر بر این نکته تأکید دارد که قدرت حقیقی یک کشور نه در تجهیزات و محاسبات سیاسی، بلکه در مردمی است که در هنگام حوادث، خدا آنان را مبعوث می‌کند.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/820726/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%85%D8%A3%D9%85%D9%88%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B4%D9%88%D8%AF «بعثت مردم؛ وقتی یک ملت مأمور تاریخ می‌شود»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref>


== عوامل مبعوث‌شدن مردم ==
== بسترهای هویتی ==
بر اساس دیدگاه تحلیلگران، راز مبعوث‌شدن مردم در پیوند هویتی میان نظام سیاسی و هویت ملی-دینی در جمهوری اسلامی ایران نهفته است؛ پیوندی که پیش از انقلاب به‌دلیل سرکوب و عدم وجود گفتمان مشترک میان حاکمیت و مردم وجود نداشت. به‌گفته آنان، پروژه ملت‌سازی در دوران پهلوی با تکیه بر باستان‌گرایی و الگوی سکولار دولت-ملت تا حد زیادی شکست خورد، در حالی که انقلاب اسلامی ایران با ارائه نسخۀ جدید از هویت ایرانی-اسلامی، زمینۀ شکل‌گیری ملتی با ارادۀ تاریخی را فراهم آورد. این تحلیلگران، [[ترور سید علی خامنه‌ای|ترور سید علی خامنه‌ای،]] رهبر پیشین انقلاب اسلامی را عاملی توصیف می‌کنند که به نظر آنها راز خون را آشکار کرد و توانست نیروی پنهان در ناخودآگاه جمعی ملت ایران را به فعلیت برساند و رشتۀ پیوند هویتی را مستحکم کند. همچنین تجاوز خارجی با سطح بالای خشونت، هرگونه فریب تبلیغاتی دربارۀ غرب را از میان برد و مؤلفه‌های هویتی را شکوفا سازد. به‌گواهی اسناد تاریخی، پیش از انقلاب، مردم در برابر حمله شهریور ۱۳۲۰ش متحد نشدند، اما انقلاب اسلامی با ایجاد پیوند میان نظام سیاسی و هویت ملی، دفاع هشت‌ساله را به نخستین جنگ میهنی تبدیل کرد و از آن پس مردم در برابر هر تهدیدی ایستادگی کرده‌اند.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1547846/%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مبعوث شدن مردم، راز خون رهبر شهید انقلاب بود»، وب‌سایت جام جم سیما.]</ref>
بر اساس دیدگاه تحلیلگران، راز مبعوث‌شدن مردم در پیوند هویتی میان نظام سیاسی و هویت ملی-دینی در جمهوری اسلامی ایران نهفته است؛ پیوندی که پیش از انقلاب به‌دلیل سرکوب و عدم وجود گفتمان مشترک میان حاکمیت و مردم وجود نداشت. به‌گفته آنان، پروژه ملت‌سازی در دوران پهلوی با تکیه بر باستان‌گرایی و الگوی سکولار دولت-ملت تا حد زیادی شکست خورد، در حالی که انقلاب اسلامی ایران با ارائه نسخۀ جدید از هویت ایرانی-اسلامی، زمینۀ شکل‌گیری ملتی با ارادۀ تاریخی را فراهم آورد. این تحلیلگران، [[ترور سید علی خامنه‌ای|ترور سید علی خامنه‌ای،]] رهبر پیشین انقلاب اسلامی را عاملی توصیف می‌کنند که به نظر آنها راز خون را آشکار کرد و توانست نیروی پنهان در ناخودآگاه جمعی ملت ایران را به فعلیت برساند و رشتۀ پیوند هویتی را مستحکم کند. همچنین تجاوز خارجی با سطح بالای خشونت، هرگونه فریب تبلیغاتی دربارۀ غرب را از میان برد و مؤلفه‌های هویتی را شکوفا سازد. به‌گواهی اسناد تاریخی، پیش از انقلاب، مردم در برابر حمله شهریور ۱۳۲۰ش متحد نشدند، اما انقلاب اسلامی با ایجاد پیوند میان نظام سیاسی و هویت ملی، دفاع هشت‌ساله را به نخستین جنگ میهنی تبدیل کرد و از آن پس مردم در برابر هر تهدیدی ایستادگی کرده‌اند.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1547846/%D9%85%D8%A8%D8%B9%D9%88%D8%AB-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D8%AF «مبعوث شدن مردم، راز خون رهبر شهید انقلاب بود»، وب‌سایت جام جم سیما.]</ref>


خط ۲۷: خط ۲۷:
برخی تحلیل‌گران پیامدهای ذیل را برای بعثت مردم در جنگ تحمیلی سوم برشمرده‌اند:
برخی تحلیل‌گران پیامدهای ذیل را برای بعثت مردم در جنگ تحمیلی سوم برشمرده‌اند:


* همزمان با حضور رزمندگان در جبهه‌ها برای مقابله با نیروهای مهاجم، مردم در میدان‌های شهرها با در دست داشتن پرچم ملی به حفظ تمامیت ارضی و تبیین آرمان‌ها پرداختند.
* '''بازتولید پیوند ایمانی-عاطفی مردم با نظام اسلامی:''' برخی تحلیلگران، حضور مردم را نشان‌دهندۀ پیوندی فراتر از روابط سیاسی متعارف میان امت و رهبری دانسته‌اند. به باور ایشان، این پیوند در قالب هم‌سوگوری و هم‌حماسه‌آفرینی تجلی یافت و به استمرار نظام در فقدان رهبر پیشین انجامید.
* مجریان و مسئولان کشوری، دوره دشواری از نقش‌آفرینی سیاسی را تجربه کردند.
* '''اعلام موجودیت تمدنی و بازتعریف مرزهای هویتی:''' حضور مردم به‌منزله اعلامیه‌ای سیاسی برای بازیگران منطقه‌ای و جهانی توصیف شده است. بر اساس این دیدگاه، ملت ایران با این حضور، مرزهای هویتی خود را بازتعریف کرده و برخی توطئه‌های خارجی علیه انسجام نظام را خنثی ساخت.
* نهادهای قضایی و امنیتی درگیر نبردهایی پیچیده شدند، به گونه‌ای که طی یک سال سه نوع جنگ ترکیبی در جهان رخ داد.
* '''خودسازماندهی اجتماعی و خلق سرمایه اجتماعی:''' در غیاب دستورالعمل‌های اجرایی متعارف، نظم، احساس مسئولیت متقابل و انضباط اجتماعی در میدان‌ها مشاهده شد. این وضعیت از دیدگاه برخی ناظران، حاکی از وجود سرمایه اجتماعی انباشته‌ای بوده که بر اعتماد عمومی، احساس تعلق جمعی و اشتراک در سرنوشت مشترک استوار است.
* مردم به همگرایی و انسجام ملی کمک کردند.
* '''حمایت از نیروهای مسلح:''' حضور مردم پشتوانه‌ای معنوی و عملی برای نیروهای مسلح و مدافعان امنیت ملی فراهم آورد. این حمایت، خط مقدم دفاع در برابر تجاوزات را تقویت کرد.
* مردم مانع از تنش‌آفرینی گروه‌های نفوذی و مخالف شدند.
* '''تبدیل اراده جمعی به عامل پیشبرنده معادلات:''' برخی پژوهشگران بر این باورند که جامعه ایران به مرحله‌ای رسیده که ارادۀ جمعی آن، یکی از عوامل مؤثر در معادلات داخلی و خارجی شده است. از این منظر، مردم برانگیخته‌شده، پشتوانه نظام و سدی در برابر برخی توطئه‌های خارجی محسوب می‌شوند.
* مردم به‌عنوان بازویی برای تحقق آرمان‌ها و تأمین امنیت ملی نقش ایفا کردند.
* '''شکل‌گیری گفتمان مقاومت در برابر گفتمان‌های انفعال:''' این حضور به گفتمانی تبدیل شد که بر محور وحدت، استقامت، هوشیاری و ادامه مسیر پیشین استوار است. این گفتمان در برابر گفتمان‌های مبتنی بر انفعال، تسلیم و اختلاف‌افکنی قرار گرفته است.
* نظام علیرغم فقدان رهبر، دچار فروپاشی نشد و با حضور خودجوش شبانۀ مردم در میادین، انسجام و پایداری خود را حفظ کرد.
* '''همگرایی ملی و جلوگیری از تنش‌آفرینی گروه‌های مخالف:''' مردم با حضور خود به همگرایی و انسجام ملی کمک کردند و مانع از تنش‌آفرینی برخی گروه‌های مخالف شدند. این حضور به عنوان بازویی برای تحقق اهداف ملی و تأمین امنیت نقش ایفا نمود.
* قدرت نظامی و اعتبار بین‌المللی دشمن با چالش مواجه شد و ساختار نظم جهانی موجود به پرسش گرفته شد.
* '''پایداری نظام علی‌رغم فقدان رهبر:''' نظام علیرغم فقدان رهبر، دچار فروپاشی نشد و با حضور خودجوش شبانه مردم در میادین، انسجام و پایداری خود را حفظ کرد. قدرت نظامی و اعتبار بین‌المللی دشمن با چالش مواجه شد و برخی ابعاد نظم جهانی موجود به پرسش گرفته شد.
* منبع قدرت در این نظام، نه سازمان‌های پنهان و نه محاسبات سیاسی، بلکه اراده و آگاهی مردمی ارزیابی شد که بدون فرماندهی متمرکز و ساختار از پیش تعیین‌شده در صحنه حاضر شدند.
* '''تغییر در منبع‌یابی قدرت و گرایش به معنویت:''' برخی ناظران، منبع قدرت در این نظام را نه سازمان‌های پنهان و نه محاسبات سیاسی، بلکه اراده و آگاهی مردمی ارزیابی کردند که بدون فرماندهی متمرکز و ساختار از پیش تعیین‌شده در صحنه حاضر شدند. این پدیده به‌عنوان نشانه‌ای از گرایش به معنویت و توحید در برابر جریان‌های مادی‌گرا تفسیر گردید.
* این پدیده به‌عنوان نشانه‌ای از گرایش به معنویت و توحید در برابر جریان‌های مادی‌گرا تفسیر شد.<ref>[https://ana.ir/fa/news/1049161/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE «بعثت ملت؛ پیش‌درآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا.]</ref>
* '''حفظ سرمایۀ اجتماعی به‌عنوان میراث مشترک:''' وحدت ایجادشده و سرمایه اجتماعی شکل‌گرفته، از دیدگاه برخی تحلیلگران، دستاورد مهم این برهه و میراث مشترک نظام و ملت ارزیابی شده است. به باور ایشان، هرگونه تلاش برای تبدیل این دستاورد به ابزاری برای مقاصد جناحی، مغایر با مسیر اصلی انقلاب دانسته شده است.<ref>[https://defapress.ir/fa/news/827146/%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%A7-%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D9%88-%D8%AA%D8%A8%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%81%D9%82%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%D8%AC%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%AA «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخ‌ساز میدانی مردم و تبیین افق‌های راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس؛][https://ana.ir/fa/news/1049161/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%AA-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D9%BE%DB%8C%D8%B4-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE «بعثت ملت؛ پیش‌درآمدی بر شگفتی بزرگ تاریخ»، خبرگزاری آنا.]</ref>
 
== عوامل تقویت و تداوم بعثت مردم ==
نوحه‌هایی پرمحتوا و پرشور<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/403414/%D9%86%D9%88%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «نوحه‌هایی که روحیه مقاومت را زنده نگه می‌دارند»، وب‌سایت شهرآرا نیوز.]</ref> و تولید و انتشار آثار حماسی نظیر «بزن که خوب می‌زنی» با اجرای مهدی رسولی، «ایران ذوالفقار علی» با اجرای محمد اسداللهی، «اتحداک» و «یا لثارات الحسین» و «نحن جنود معسکرالحسین» با اجرای حسین طاهری، «سرباز وطنم» با اجرای مهدی رسولی، «ایران امام زمان» با اجرای امیرحسین پویانفر، «تکرار تاریخ» و «آغاز نصرالله» با اجرای رضا نریمانی، «علی‌العهد»، «اسمع اسمع یا صهیون»، «حریفت منم» و «ایران حسین» با اجرای ابوذر روحی، «وقت پیکاره» با اجرای حسن طاهری، «ذکر جهانی» با اجرای حسین ستوده، «به پا خیزید» با اجرای مهدی رسولی، «ای ایران» با اجرای محمود کریمی و «نود میلیون ایرانی» با اجرای امیر کرمانشاهی،<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/399691/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%DB%8C%E2%80%8C-%D9%88-%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%DA%AF%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D9%88%D8%AA-%D9%88-%D9%84%DB%8C%D9%86%DA%A9-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF «مداحی‌ و نماهنگ‌های حماسی متناسب با روزهای جنگ رمضان + صوت و لینک دانلود»، وب‌سایت شهرآرا نیوز.]</ref> از جمله عواملی است که به تقویت روحیه جمعی، انسجام ملی و برانگیختگی عاطفی مردم کمک کرده است. این آثار هنری با ایجاد فضای همدلی، تقویت حس تعلق ملی-دینی و تبدیل خشم و اندوه جمعی به اراده‌ای منسجم برای حضور در صحنه، زمینه‌ساز تداوم و تشدید همان برانگیختگی الهی-تاریخی می‌شوند که از آن به «مبعوث‌شدن مردم» تعبیر شده است.<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/403414/%D9%86%D9%88%D8%AD%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%86%D8%AF «نوحه‌هایی که روحیه مقاومت را زنده نگه می‌دارند»، وب‌سایت شهرآرا نیوز.]</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۴۳: خط ۴۶:
== منابع ==
== منابع ==


* «از بعثت خون تا بعثت مردم؛ تقدیر از حضور حماسی و تاریخ‌ساز میدانی مردم و تبیین افق‌های راهبردی حرکت جاری و مستمر امت»، خبرگزاری دفاع مقدس، تاریخ درج مطلب: 25 فروردین 1404ش.
* «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»،  خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 27 فرودین 1405ش.
* «بعثت علیه طغیان ظالمان؛ سنت الهی»،  خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 27 فرودین 1405ش.
* «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 19 فرودین 1405ش.
* «بعثت مردم در آخرین بیانات رهبر شهید؛ الهامی الهی که به ثمر نشست»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 19 فرودین 1405ش.
خط ۵۳: خط ۵۷:
* «مبعوث شدن مردم، راز خون رهبر شهید انقلاب بود»، وب‌سایت جام جم سیما، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
* «مبعوث شدن مردم، راز خون رهبر شهید انقلاب بود»، وب‌سایت جام جم سیما، تاریخ درج مطلب: 17 فروردین 1405ش.
* «مبعوث‌شدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وب‌سایت مشرق، تاریخ درج مطلب: 22 فرودین 1405ش.
* «مبعوث‌شدن مردم هیمنه پوشالی دشمن را شکست»، وب‌سایت مشرق، تاریخ درج مطلب: 22 فرودین 1405ش.
* «مداحی‌ و نماهنگ‌های حماسی متناسب با روزهای جنگ رمضان + صوت و لینک دانلود»، وب‌سایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: 24 اسفند 1404ش.
* «نوحه‌هایی که روحیه مقاومت را زنده نگه می‌دارند»، وب‌سایت شهرآرا نیوز، تاریخ درج مطلب: 13 فروردین 1405ش.
* ولیانپور، محمد، «پیام‌آور بعثت مردم»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.
* ولیانپور، محمد، «پیام‌آور بعثت مردم»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 23 اسفند 1404ش.
* «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام (ص)»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم، تاریخ بازدید: 1 شهریور 1405ش.
* «ویژه نامه بعثت رسول مکرم اسلام (ص)»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد استان قم، تاریخ بازدید: 1 شهریور 1405ش.