| خط ۱۲۹: | خط ۱۲۹: | ||
= بحران آب در خاورمیانه و جهان = | = بحران آب در خاورمیانه و جهان = | ||
بر اساس گزارشهای بینالمللی، [[خاورمیانه]] بهدلیل اقلیم گرم و خشک همواره با بحران جدی آب مواجه است و نتایج مطالعات نشان میدهد تا سال ۲۰۵۰م تمام کشورهای این منطقه با تنش آبی شدید روبهرو خواهند شد. [[خشکسالی]] بهعنوان عاملی تشدیدکننده، آسیبپذیری کشورها را در برابر جنگ افزایش داده است؛ برای نمونه خشکسالی سوریه (۲۰۰۷-۲۰۱۰م) باعث آوارگی ۱/۵ میلیون کشاورز و تشدید ناآرامیهای منجر به جنگ داخلی شده و در عراق کاهش جریان آب دجله و فرات تا ۴۰ درصد، اعتراضات گسترده را در پی داشته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/896641/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87 «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگهای آینده!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس دادههای مؤسسه [[اقیانوس آرام]]، خشونتهای مرتبط با آب از ۱۹ مورد در ۲۰۱۰م به ۲۴۸ مورد در ۲۰۲۳م افزایش یافته و حملات به سیستمهای آبی در مناطق درگیری فعال مانند یمن، سوریه، اوکراین و [[فلسطین]] و نیز درگیریهای داخلی در هند، پاکستان و آفریقا بر سر منابع آب رو به گسترش است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018716/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D8%A8 «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیریهای بر سر آب»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | بر اساس گزارشهای بینالمللی، [[خاورمیانه]] بهدلیل اقلیم گرم و خشک همواره با بحران جدی آب مواجه است و نتایج مطالعات نشان میدهد تا سال ۲۰۵۰م تمام کشورهای این منطقه با تنش آبی شدید روبهرو خواهند شد. [[خشکسالی]] بهعنوان عاملی تشدیدکننده، آسیبپذیری کشورها را در برابر جنگ افزایش داده است؛ برای نمونه خشکسالی سوریه (۲۰۰۷-۲۰۱۰م) باعث آوارگی ۱/۵ میلیون کشاورز و تشدید ناآرامیهای منجر به جنگ داخلی شده و در عراق کاهش جریان آب دجله و فرات تا ۴۰ درصد، اعتراضات گسترده را در پی داشته است.<ref>[https://fararu.com/fa/news/896641/%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87 «بحران آب در خاورمیانه؛ آتش زیر خاکستر جنگهای آینده!»، خبرگزاری فرارو.]</ref> بر اساس دادههای مؤسسه [[اقیانوس آرام]]، خشونتهای مرتبط با آب از ۱۹ مورد در ۲۰۱۰م به ۲۴۸ مورد در ۲۰۲۳م افزایش یافته و حملات به سیستمهای آبی در مناطق درگیری فعال مانند یمن، سوریه، اوکراین و [[فلسطین]] و نیز درگیریهای داخلی در هند، پاکستان و آفریقا بر سر منابع آب رو به گسترش است.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/1018716/%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A2%D8%A8-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D8%A2%D8%A8 «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیریهای بر سر آب»، وبسایت عصر ایران.]</ref> | ||
== آب و تمدنهای آسیایی == | |||
برخی جامعهشناسان از جمله کارل آوگوست ویتفوگل، تطورات تمدنی آسیا را بر اساس نقش آب و مدیریت آن تحلیل کردهاند. از نظر وی، تمدنهای بزرگ شرق از جمله چین، هند، بینالنهرین و مصر در مناطقی شکل گرفتند که کشاورزی نیازمند آبیاری پهندامنه، مهار سیلاب و مدیریت متمرکز منابع آب بوده است. به اعتقاد ویتفوگل، این نیاز به مدیریت دولتی آبیاری، به ایجاد دستگاه دیوانی متمرکز و گسترده انجامید که هستۀ اصلی «جامعه آبسالار» را تشکیل میدهد. بر اساس این نظریه، در چنین جوامعی، دیوانسالاری اداری به طبقه حاکم تبدیل میشود و قدرت استبدادی سیاسی با مدیریت ارضی پیوند میخورد. پژوهشگران معتقدند این نظریه توضیح میدهد که چرا در بسیاری از تمدنهای آسیایی، برخلاف اروپا، قدرت متمرکز و استبدادی شکل گرفت و مالکیت خصوصی علیرغم وجود، هرگز به نیرویی سیاسی برای تحدید قدرت حاکم تبدیل نشد. البته به گفته منتقدان، این نظریه با انتقادات جدی مواجه شده و همه پژوهشگران آن را نپذیرفتهاند.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/258973-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%AF%D9%86-%D8%A2%D8%A8-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1 «جامعه و تمدن آبسالار»، وبسایت روزنامۀ مشرق.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۴۶: | خط ۱۴۹: | ||
* تفضلی، احمد و دیگران، «آب»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۸ش. | * تفضلی، احمد و دیگران، «آب»، دانشنامهٔ جهان اسلام، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۸ش. | ||
* «تقدس آب در فرهنگ کهن ایران»، وبسایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ش. | * «تقدس آب در فرهنگ کهن ایران»، وبسایت مجلهٔ ویستا، تاریخ بازدید: ۱۴ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
* «جامعه و تمدن آبسالار»، وبسایت روزنامۀ مشرق، تاریخ درج مطلب: 26 بهمن 1398ش. | |||
* «جایگاه مهم آب در معماری»، وبسایت شهر معمار، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۰ش. | * «جایگاه مهم آب در معماری»، وبسایت شهر معمار، تاریخ درج مطلب: ۲۹ تیر ۱۴۰۰ش. | ||
* «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیریهای بر سر آب»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 آبان 1403ش. | * «جنگ آب آغاز شده است؟ / یک دهه درگیریهای بر سر آب»، وبسایت عصر ایران، تاریخ درج مطلب: 14 آبان 1403ش. | ||
