امنیت اجتماعی: تفاوت میان نسخه‌ها

امنیت اجتماعی (به لاتین: Secures، به‌معنای فقدان دلهره)<ref>ماندل، چهرۀ متغیر امنیت ملی، 1379ش، ص44.</ref>  وضعیتی است که در آن اعضای یک جامعه نسبت به حفظ حقوق بنیادین خود نظیر جان، مال، اعتبار، موقعیت و آزادی‌های اجتماعی، در برابر سایر افراد، گروه‌ها یا نهادها احساس ایمنی کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1135781/fa عبدی و دیگران، «شناسایی ابعاد و شاخص‌های امنیت اجتماعی»، 1402ش، ص160.]</ref>  این مفهوم، برخلاف «امنیت ملی» که بر تمامیت ارضی و حاکمیت متمرکز است، ناظر بر تعاملات درون‌جامعه‌ای و روابط شهروندان با یکدیگر و با دولت است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1005776/fa رفیعیان و دیگران، «ارزیابی و تحلیل شاخص‌های امنیت اجتماعی استان‌های کشور»، 1400ش، ص23.]</ref>  

===نظریه‌های امنیت اجتماعی در مکاتب غربی===

===امنیت اجتماعی در نگاه قرآن===

قرآن کریم تعریف مستقلی برای امنیت اجتماعی ارائه نداده اما در آیاتی به مؤلفه‌های آن اشاره کرده است. بر اساس تفاسیر معاصر از جمله المیزان و نمونه، این مؤلفه‌ها عبارتند از<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/98691/%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D9%88-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C «قرآن کریم و امنیت اجتماعی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>  اولویت امنیت نسبت به نیازهای مادی،<ref>سورۀ بقره، آیۀ 126.</ref>  امنیت به‌مثابه نعمت بنیادین پیش از روزی،<ref>سورۀ قصص، آیۀ 57.</ref>  شاخص بودن امنیت در کنار اطمینان و رزق برای جامعه مطلوب،<ref>سورۀ نحل، آیۀ 112.</ref>  گسترۀ امنیت در سفر و حضر<ref>سورۀ سبأ، آیۀ 18.</ref>  و ضمانت اجرای کیفری برای مخلان امنیت عمومی.<ref>سورۀ مائده، آیۀ 33.</ref>   

# فرهنگ صلح‌محوری و اصلاح ذات‌البین: کاهش خشونت‌های پراکنده و حل منازعات محله‌ای پیش از تشدید، کاهش بار مراجعه به نهادهای قضایی.<ref>[https://qhs.isu.ac.ir/article%2077674.html اسمعیلی حسین‌آبادی و دیگران، «تأثیر ایمان در تحقق امنیت اجتماعی از منظر قرآن کریم و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام»، 1404ش، ص241.]</ref>   

===عوامل جمعیتی، فضایی و فناورانه===  

# گسترش شبکه‌های اجتماعی آنلاین: کاهش محدودیت‌های جغرافیایی برای ارتباطات جمعی، تسهیل همبستگی فراملی و مبادله تجربیات ایمنی، اما همزمان افزایش امکان شایعه، التهاب و هراس جمعی در نبود زیرساخت‌های اعتمادساز.<ref> [https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref>  

# وجود زیرساخت‌های فنی و قانونی تنظیم‌گر در فضای مجازی: شفافیت قوانین و فرآیندهای نظارت، می‌تواند فضای مجازی را به بستری برای افزایش اعتماد ارتباطی و کاهش هراس از ناامنی دیجیتال تبدیل کند.<ref> [https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref>

==تهدیدهای امنیت اجتماعی==

===تهدیدهای ساختاری و نهادی===

# ناکارآمدی نهادهای اجرایی و قضایی: تضعیف حاکمیت قانون، کاهش اعتماد عمومی، افزایش احساس بی‌حمایتی و گسترش فضای بزهکاری.

# فساد و تبعیض سیستماتیک: گسست میان مردم و حاکمیت، کاهش مشروعیت نظام سیاسی، افزایش رفتارهای فرصت‌طلبانه.<ref>عدل، «نقش زنان و امنیت اجتماعی»، 1386ش، ص11-12.</ref>   

# فقر گسترده و بیکاری ساختاری: کاهش تعهدات جمعی، افزایش اعتراضات، رشد جرائم خرد و سازمان‌یافته.

===تهدیدهای اجتماعی و هویتی===  

# فرسایش اعتماد اجتماعی: افزایش فردگرایی، کاهش همکاری جمعی، رشد تضادهای اجتماعی.

# گسترش جرائم خشونت‌آمیز و سازمان‌یافته: کاهش آرامش روانی در فضاهای عمومی، محدودیت ترددهای شبانه، افزایش احساس ناامنی عینی.<ref>[https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-23/716499-%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%B0%D9%84-%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%A «اراذل و اوباش؛ از تهدید امنیت اجتماعی تا همپوشانی با جرایم سازمان‌یافته» ،خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref>   

# حاشیه‌نشینی و سکونتگاه‌های غیررسمی: تمرکز فقر و آنومی، تبدیل این مناطق به کانون بزهکاری و تسری ناامنی به سایر بخش‌های شهر.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/445961/%D8%AA%D8%A3%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA- هادی‌پور و زیوری، «تأملی بر حاشیه‌نشینی و اثرگذاری آن بر امنیت اجتماعی (با تأکید بر شهر همدان)»، 1393ش، ص71-74.]</ref>  

# تهدیدهای سایبری و شبکه‌های اجتماعی: ترویج هویت‌های جعلی، تضعیف هویت ملی، گسست خانواده، تحریک گسل‌های قومی و مذهبی.<ref>[https://jpas.ihu.ac.ir/article%20201072.html ندری و بخشایش، «بررسی تأثیر شبکه‌های اجتماعی مجازی بر امنیت اجتماعی ج.1. ایران با رویکرد سیاستگذاری»، پ1397ش، ص149-150.]</ref>