ابرابزار
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵: خط ۵:


== مفهوم‌شناسی ==
== مفهوم‌شناسی ==
واژه عربی «اطعام» به‌معنای خوراندن و غذا دادن به دیگری،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/اطعام دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اطعام.]</ref> در فرهنگ مسلمانان یک فضیلت اخلاقی و عمل ستوده به‌شمار می‌رود.<ref>[https://lib.eshia.ir/15101/1/292/إِطْعَامُ_الطَّعَامِ برقی، المحاسن، 1371ق، ج1، ص292.]</ref> در فرهنگ شیعیان، سنت غذا دادن به دیگران به‌مناسبت عید غدیر و با عنوان «اطعام غدیر»، نشانهٔ شکرگزاری و شادمانی آیینی به‌خاطر امامت [[امام علی|علی بن ابی‌طالب]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10267/1/752 شیخ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، 1411ق، ص752.]</ref>
واژه عربی اطعام، به‌معنای خوراندن و غذا دادن به دیگری،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/اطعام دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه اطعام.]</ref> در فرهنگ مسلمانان یک فضیلت اخلاقی و عمل ستوده به‌شمار می‌رود.<ref>[https://lib.eshia.ir/15101/1/292/إِطْعَامُ_الطَّعَامِ برقی، المحاسن، 1371ق، ج1، ص292.]</ref> در فرهنگ شیعیان، سنت غذا دادن به دیگران به‌مناسبت عید غدیر و با عنوان اطعام غدیر، نشانهٔ شکرگزاری و شادمانی آیینی به‌خاطر امامت [[امام علی|علی بن ابی‌طالب]] است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10267/1/752 شیخ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، 1411ق، ص752.]</ref>


== پیشینه ==
== پیشینه ==
[[حضرت محمد]] در سال دهم هجرت، همراه هزاران نفر برای انجام [[مناسک حج]] از [[مدینه]] به طرف [[مکه]] حرکت کرد.<ref>طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۳، ص۱۴۸.</ref> پیامبر در این سفر که آخرین [[حج]] او بود و به [[حجة الوداع]] مشهور شد، پس از پایان اعمال حج به طرف مدینه حرکت کرد. در روز [[۱۸ ذی‌الحجه|هجدهم ماه ذی‌الحجه]] که پیامبر اکرم به منطقه‌ای با نام [[غدیر خم]] رسیده بود، [[جبرئیل|فرشتهٔ وحی]] بر او نازل شد و از جانب [[خدا|خداوند]]، به او امر کرد تا [[امام علی|علی]] را به‌عنوان جانشین خود، به مردم معرفی کند. رسول خدا در حضور هزاران [[حاجی]] که همراه او بودند، [[ولایت امام علی|ولایت علی بن ابی‌طالب]] را اعلام کرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/40157/3/605 ابن‌اثیر، أسد الغابة، 1409ق، ج3، ص405.]</ref> این واقعه به‌تدریج و با اهتمام ویژهٔ اهل‌بیت، به‌عنوان عید بزرگ شیعیان، نهادینه شد و «عید الله الأکبر»<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/8/89 شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۱۶ق، ج۸، ص۸۹.]</ref> نام گرفت.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=34429 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت عید غدیر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> از پیامبر خدا نقل شده است که روز غدیر خم را برترین عید امت مسلمان معرفی کرده، زیرا خداوند در آن روز، دین را تکمیل و نعمت را بر مسلمانان تمام کرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/15033/1/188 شیخ صدوق، الأمالی، 1417ق، ص188.]</ref> [[امام جعفر صادق|امام صادق]]، عید غدیر را شریف‌ترین عید مسلمانان<ref>[https://lib.eshia.ir/15079/1/168/أعظمهما_وأشرفهما حلی، العدد القویة لعدد المخاوف الیومیة، 1408ق، ص168.]</ref> و شایستهٔ شکرگزاری در پیشگاه خداوند دانسته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/10/443 شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج10، ص443.]</ref> [[امام رضا]]، روز غدیر را نزد آسمانیان مشهورتر از زمینیان دانسته<ref>[https://lib.eshia.ir/10083/6/24/يوم_الغدير_في_السماء_اشهر_منه_في_الارض شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، 1364ش، ج6، ص24.]</ref> و در این روز، مجلس بزرگداشت برگزار می‌کرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10267/1/752/%D8%A3%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D9%84%D9%8A_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85%D8%A7_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%81%D9% شیخ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، 1411ق، ص752.]</ref>
[[حضرت محمد]] در سال دهم هجرت، همراه هزاران نفر برای انجام [[مناسک حج]] از [[مدینه]] به طرف [[مکه]] حرکت کرد.<ref>طبری، تاریخ الامم و الملوک، ۱۳۸۷ق، ج۳، ص۱۴۸.</ref> پیامبر در این سفر که آخرین [[حج]] او بود و به [[حجة‌الوداع]] مشهور شد، پس از پایان اعمال حج به طرف مدینه حرکت کرد. در روز [[۱۸ ذی‌الحجه|هجدهم ماه ذی‌الحجه]] که پیامبر اکرم به منطقه‌ای با نام [[غدیر خم]] رسیده بود، [[جبرئیل|فرشتهٔ وحی]] بر او نازل شد و از جانب [[خدا|خداوند]]، به او امر کرد تا [[امام علی|علی]] را به‌عنوان جانشین خود، به مردم معرفی کند. رسول خدا در حضور هزاران [[حاجی]] که همراه او بودند، [[ولایت امام علی|ولایت علی بن ابی‌طالب]] را اعلام کرد.<ref>[https://lib.eshia.ir/40157/3/605 ابن‌اثیر، أسد الغابة، 1409ق، ج3، ص405.]</ref> این واقعه به‌تدریج و با اهتمام ویژهٔ اهل‌بیت، به‌عنوان عید بزرگ شیعیان، نهادینه شد و «عیدالله الأکبر»<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/8/89 شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ۱۴۱۶ق، ج۸، ص۸۹.]</ref> نام گرفت.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=34429 خامنه‌ای، «بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم به مناسبت عید غدیر»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> در منابع اسلامی به نقل از پیامبر خدا آمده است که روز غدیر خم را برترین عید امت مسلمان معرفی کرده، زیرا خداوند در آن روز، دین را تکمیل و نعمت را بر مسلمانان تمام کرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/15033/1/188 شیخ صدوق، الأمالی، 1417ق، ص188.]</ref> [[امام جعفر صادق|امام صادق]]، عید غدیر را شریف‌ترین عید مسلمانان<ref>[https://lib.eshia.ir/15079/1/168/أعظمهما_وأشرفهما حلی، العدد القویة لعدد المخاوف الیومیة، 1408ق، ص168.]</ref> و شایستهٔ شکرگزاری در پیشگاه خداوند دانسته است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11025/10/443 شیخ حر عاملی، وسائل الشیعة، 1416ق، ج10، ص443.]</ref> [[امام رضا]]، روز غدیر را نزد آسمانیان مشهورتر از زمینیان دانسته<ref>[https://lib.eshia.ir/10083/6/24/يوم_الغدير_في_السماء_اشهر_منه_في_الارض شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، 1364ش، ج6، ص24.]</ref> و در این روز، مجلس بزرگداشت برگزار می‌کرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/10267/1/752/%D8%A3%D8%A8%D8%A7_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D9%84%D9%8A_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B6%D8%A7_%D8%B9%D9%84%D9%8A%D9%87%D9%85%D8%A7_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85_%D9%81%D9% شیخ طوسی، مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، 1411ق، ص752.]</ref>
* ابن‌طلحه شافعی (۵۸۲–۶۵۲ق)، از علمای اهل‌سنت در سدهٔ هفتم هجری، به عیدبودن روز [[۱۸ ذی‌الحجه|هجدهم ذی‌الحجه]] در فرهنگ مسلمانان آن روزگار تصریح کرده است. به گفته او، عید دانستن این روز از آن‌رو بوده است که رسول خدا، علی را به منزلتی رفیع تخصیص داد و هیچ‌یک از مردم را در این جایگاه با علی شریک نساخت.<ref>[https://lib.eshia.ir/86876/1/79/صار_ذلك_اليوم_عيدا_و_موسما نصیبی، مطالب السؤول فی مناقب آل‌الرسول، 1419ق، ص79.]</ref>
* ابن‌طلحه شافعی (۵۸۲–۶۵۲ق)، از علمای اهل‌سنت در سدهٔ هفتم هجری، به عیدبودن روز [[۱۸ ذی‌الحجه|هجدهم ذی‌الحجه]] در فرهنگ مسلمانان آن روزگار تصریح کرده است. به‌گفته‌ٔ او، عید دانستن این روز از آن‌رو بوده است که رسول خدا، جایگاهی رفیع به علی اختصاص داد و هیچ‌یک از مردم را در این جایگاه با علی شریک نساخت.<ref>[https://lib.eshia.ir/86876/1/79/صار_ذلك_اليوم_عيدا_و_موسما نصیبی، مطالب السؤول فی مناقب آل‌الرسول، 1419ق، ص79.]</ref>
* علی بن حسین مسعودی تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان مسلمان سده چهارم هجری، نوشته است که فرزندان و شیعیان امام علی، روز غدیر خم را بزرگ می‌دارند.<ref>[https://lib.eshia.ir/40028/1/222 مسعودی، التنبیه و الاِشراف، ۱۳۵۷ق، ص۲۲۱-222.]</ref>
* علی بن حسین مسعودی تاریخ‌نگار و جغرافی‌دان مسلمان سده چهارم هجری، نوشته است که فرزندان و شیعیان امام علی، روز غدیر خم را بزرگ می‌دارند.<ref>[https://lib.eshia.ir/40028/1/222 مسعودی، التنبیه و الاِشراف، ۱۳۵۷ق، ص۲۲۱-222.]</ref>
* شیخ کلینی (۲۵۸–۳۲۹ق)، محدث قرن چهارم هجری نیز در روایتی به جشن گرفتن شیعیان در عید غدیر، اشاره کرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/4/149/أَنْ_يَتَّخِذَ_ذَلِكَ_الْيَوْمَ_عِيداً کلینی، الکافی، 1417ق، ج4، ص149.]</ref>
* شیخ کلینی (۲۵۸–۳۲۹ق)، محدث قرن چهارم هجری نیز در روایتی به جشن گرفتن شیعیان در عید غدیر، اشاره کرده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/4/149/أَنْ_يَتَّخِذَ_ذَلِكَ_الْيَوْمَ_عِيداً کلینی، الکافی، 1417ق، ج4، ص149.]</ref>