علی شاهرودی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
انسانها در بسیاری از جوامع، مردگان را در خاک دفن میکنند. مسلمانان نیز در چارچوب فرهنگ اسلامی، جنازه فرد مسلمان را پس از غسل، [[تشییع جنازه|تشییع]] و اقامه [[نماز میت]]، با آداب خاصی به خاک میسپارند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AF%D9%81%D9%86 «دفن» در دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: 18 مهر 1400.]</ref> | انسانها در بسیاری از جوامع، مردگان را در خاک دفن میکنند. مسلمانان نیز در چارچوب فرهنگ اسلامی، جنازه فرد مسلمان را پس از غسل، [[تشییع جنازه|تشییع]] و اقامه [[نماز میت]]، با آداب خاصی به خاک میسپارند.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%AF%D9%81%D9%86 «دفن» در دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: 18 مهر 1400.]</ref> | ||
== | ==فلسفه خاکسپاری== | ||
دربارۀ حکمت خاکسپاری مواردی ذکر شده است از جمله رعایت حرمت جنازه، پنهان ماندن آن از دیدِ مردم، در امان بودن جسد از آزار دشمنان، جلوگیری از اندوه دوستان و پیشگیری از آزردگی مردم بهسبب انتشار بوی جسد یا فساد آن. بر این اساس، عمق قبر باید به اندازهای باشد که جسد مرده را از تأثیر عوامل بیرونی مصون بدارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10009/1/1 غروی تبریزی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی: الطهارة، 1426ق، ج۹، ص۲۹۳ـ ۲۹۵]؛ زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، 1418ق، ج۲، ص۱۵۴۹.</ref> | دربارۀ حکمت خاکسپاری مواردی ذکر شده است از جمله رعایت حرمت جنازه، پنهان ماندن آن از دیدِ مردم، در امان بودن جسد از آزار دشمنان، جلوگیری از اندوه دوستان و پیشگیری از آزردگی مردم بهسبب انتشار بوی جسد یا فساد آن. بر این اساس، عمق قبر باید به اندازهای باشد که جسد مرده را از تأثیر عوامل بیرونی مصون بدارد.<ref>[https://lib.eshia.ir/10009/1/1 غروی تبریزی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی: الطهارة، 1426ق، ج۹، ص۲۹۳ـ ۲۹۵]؛ زحیلی، الفقه الاسلامی و ادلّته، 1418ق، ج۲، ص۱۵۴۹.</ref> | ||
== | ==در فرهنگ و ملل== | ||
=== ایران باستان === | |||
ایرانیان دوره باستان بر اساس [[فرهنگ]] و شرایط اقلیمی خود روشهای متفاوتی برای دفن مردگان داشتند؛ در جنوب ایران متداول بود که جسد را با موم پوشانده و آنگاه آن را دفن میکردند. گاه در مناطق جنوبی دریای مازندران و سایر مناطق پر[[جنگل]] نیز بهعلت فراوانی چوب، جسد را میسوزاندند. در مناطقی از ایران گاهی اجساد را در دخمههایی میگذاشتند تا طعمهی لاشخورها شوند. در برخی از مناطق نیز اموات را در تابوتها یا کوزههای سفالین دفن میکردند. پس از گسترش [[آیین زرتشت|دین زرتشت]] در ایران، سوزاندن، غرق کردن و خاکسپاری جسد گناه بزرگی شمرده میشد.<ref> [https://article.tebyan.net/223575/%DA%A9%D9%81%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D9%81%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 رشیدی، «کفن و دفن در ایران باستان»، سایت تبیان، 12 مهر 1391ش.]</ref> | ایرانیان دوره باستان بر اساس [[فرهنگ]] و شرایط اقلیمی خود روشهای متفاوتی برای دفن مردگان داشتند؛ در جنوب ایران متداول بود که جسد را با موم پوشانده و آنگاه آن را دفن میکردند. گاه در مناطق جنوبی دریای مازندران و سایر مناطق پر[[جنگل]] نیز بهعلت فراوانی چوب، جسد را میسوزاندند. در مناطقی از ایران گاهی اجساد را در دخمههایی میگذاشتند تا طعمهی لاشخورها شوند. در برخی از مناطق نیز اموات را در تابوتها یا کوزههای سفالین دفن میکردند. پس از گسترش [[آیین زرتشت|دین زرتشت]] در ایران، سوزاندن، غرق کردن و خاکسپاری جسد گناه بزرگی شمرده میشد.<ref> [https://article.tebyan.net/223575/%DA%A9%D9%81%D9%86-%D9%88-%D8%AF%D9%81%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 رشیدی، «کفن و دفن در ایران باستان»، سایت تبیان، 12 مهر 1391ش.]</ref> | ||
= | === خرافات خاکسپاری === | ||
انگارههای خرافی موجود در مورد مردگان و آیین خاکسپاری آنها در همه جوامع بشری و فرهنگهای مختلف، رسوخ کرده که با مبنای عقل و شرعی سنخیت ندارد. این [[خرافهگرایی|خرافات]] از یک طرف ناشی از تخیل و اوهام مردم و از طرف دیگر ناشی از کتمان حقیقت توسط علمای ادیان بوده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_187_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل عمران، آیه 187.]</ref> شریعت اسلام نیز با خرافه و انگارههای آن بشدت مخالف بوده و ضمن سرزنش کتمان حقیقت توسط علمای دین، روشنگری در مقابل خرافات و بدعتها<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_63_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87 سوره مائده، آیه 63.]</ref> را بهعنوان یک عهد ازلی برای آنان دانسته است. در ادامه به برخی از این انگارههای خرافی که در مناطق مختلف ایران وجود دارد، اشاره میشود: | |||
==خرافات خاکسپاری== | |||
انگارههای خرافی موجود در مورد مردگان و آیین خاکسپاری آنها در همه جوامع بشری و فرهنگهای مختلف، رسوخ کرده که با مبنای عقل و شرعی سنخیت ندارد. این [[خرافهگرایی|خرافات]] از یک طرف ناشی از تخیل و اوهام مردم و از طرف دیگر ناشی از کتمان حقیقت توسط علمای ادیان بوده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_187_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A2%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86 سوره آل عمران، آیه 187.]</ref> شریعت اسلام نیز با خرافه و انگارههای آن بشدت مخالف بوده و ضمن سرزنش کتمان حقیقت توسط علمای دین، روشنگری در مقابل خرافات و بدعتها<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/%D8%A2%DB%8C%D9%87_63_%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%85%D8%A7%D8%A6%D8%AF%D9%87 سوره مائده، آیه 63.]</ref> را | |||
در ادامه به برخی از این انگارههای خرافی که در مناطق مختلف ایران وجود دارد، اشاره میشود: | |||
* در برخی از مناطق مرکزی ایران عقیده دارند که مرده هنگامی از مردن خود آگاه میشود که بستگان از کار دفن او فارغ شده و آهنگ بازگشتن میکنند، او هم میخواهد برخیزد و بههمراه جمعیت برود که سرش به سنگ لحد میخورد و شیری که از پستان مادر خورده از بینیاش بیرون میآید و فریاد میکشد.<ref>صفینژاد، مونوگرافی ده طالبآباد، ۱۳۴۵ش، ص۴۴۷- ۴۴۸.</ref> | * در برخی از مناطق مرکزی ایران عقیده دارند که مرده هنگامی از مردن خود آگاه میشود که بستگان از کار دفن او فارغ شده و آهنگ بازگشتن میکنند، او هم میخواهد برخیزد و بههمراه جمعیت برود که سرش به سنگ لحد میخورد و شیری که از پستان مادر خورده از بینیاش بیرون میآید و فریاد میکشد.<ref>صفینژاد، مونوگرافی ده طالبآباد، ۱۳۴۵ش، ص۴۴۷- ۴۴۸.</ref> | ||
* در مناطق جنوبی کشور بستن گور را خاکبندان میگویند که باید در هفتۀ اول یا سوم یا پنجم انجام شود. قبل از آن نباید کسی بر سر گور برود.<ref>بختیاری، سیرجان در آیینۀ زمان، 1378ش، ص۲۸۹-۲۹۰.</ref> مردم باور دارند وقتی بعد از دفن همه به سوی خانه راه میافتند، مرده نیز برمیخیزد تا همراه آنها برود که سرش به [[سنگ لحد]] میخورد و تازه میفهمد که مرده است. مَثَل «هنوز سرش به سنگ نخورده است» از همینجا ناشی میشود.<ref>سالاری، فرهنگ مردم کوهپایۀ ساوه، 1379ش، ص۲۳۴-۲۳۵.</ref> | * در مناطق جنوبی کشور بستن گور را خاکبندان میگویند که باید در هفتۀ اول یا سوم یا پنجم انجام شود. قبل از آن نباید کسی بر سر گور برود.<ref>بختیاری، سیرجان در آیینۀ زمان، 1378ش، ص۲۸۹-۲۹۰.</ref> مردم باور دارند وقتی بعد از دفن همه به سوی خانه راه میافتند، مرده نیز برمیخیزد تا همراه آنها برود که سرش به [[سنگ لحد]] میخورد و تازه میفهمد که مرده است. مَثَل «هنوز سرش به سنگ نخورده است» از همینجا ناشی میشود.<ref>سالاری، فرهنگ مردم کوهپایۀ ساوه، 1379ش، ص۲۳۴-۲۳۵.</ref> | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۰: | ||
* در برخی از مناطق جنوبی، بیل و سایر ابزار گورکنی را در همانجا با آب میشستند تا خشک به محل برنگردانند؛ با این باور که کس دیگری نمیرد.<ref>بذرافکن، فرهنگ مردم داریون، 1389ش، ص۱۶۰.</ref> | * در برخی از مناطق جنوبی، بیل و سایر ابزار گورکنی را در همانجا با آب میشستند تا خشک به محل برنگردانند؛ با این باور که کس دیگری نمیرد.<ref>بذرافکن، فرهنگ مردم داریون، 1389ش، ص۱۶۰.</ref> | ||
== | == در اسلام == | ||
اگر مسلمانی از دنیا برود بر همه مسلمانان واجب است که جسد او را غسل دهند، کفن کنند، [[نماز میت]] را بر جسم او اقامه کنند و در پایان جسد را در خاک دفن کنند. این وظیفه دینی را هر کس انجام دهد از دیگران ساقط میشود اما اگر کسی آن را انجام ندهد، همه گناهکار هستند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240688/%D8%AE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C کریمی، «خاکسپاری»، سایت مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 2 بهمن 1398.]</ref> البته دفن میت تنها در صورت امکان، واجب است؛ پس اگر شخصی در سفر دریایی بمیرد و انتظار رسیدن به ساحل موجب فاسدشدن جسد شود باید پس از غسل و کفن و نماز میت، جسد به دریا افکنده شود.<ref>ابنقدامه، المغنی، (بیتا)، ج۲، ص۳۸۱؛ نووی، المجموع: شرح المُهَذّب، بیتا، ج۵، ص ۲۸۵ـ ۲۸۶؛ [https://lib.eshia.ir/10088/4/292 نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، 1981م، ج۴، ص۲۹۲ـ۲۹۶.]</ref> | |||
آموزههای اسلامی، شکافتن قبر انسانها و نمایاندن جسد دفنشده آنها را جایز نمیداند. البته در هر موردی که مصلحت جامعه اقتضا کند نبش قبر، اجازه داده شده است؛ از جمله: غصبی بودن مکان دفن یا کفن میت، دفن میت بدون غسل و کفن، متوقف بودن اثبات حقی بر رؤیت جسد، دفن شدن میت در مکانهایی که موجب هتک حرمت او است.<ref>[https://wikifeqh.ir/%D8%AE%D8%A7%DA%A9%E2%80%8C%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8C#foot52 «خاکسپاری»، در دانشنامه یکیفقه، تاریخ بازدید: 18 مهر 1400.]</ref> | |||
== | == آیینهای تدفین == | ||
آیینها شامل مجموعهای از کنشها، حرکات، ابزارها و اشیا، مهارتها و شیوههای هماهنگ [[دعا]]ها و روابط حسی و عاطفی، در یک نظم معنایی خاص است و نوعی تعلق به یک یا چند باور یا مناسک دینی، عقیدتی، سیاسی، اجتماعی و قومی را نشان داده و میان گروههای اجتماعی مبادله یا منتقل میشوند. آیین تدفین به مراسم آیینی و نمادینی گفته شده است که شرکت کنندگان حین تدفین درگذشتگان و پس از آن به جا میآورند.<ref>[https://vajehyab.com/farhangestan/آیین-تدفین?q=آیین%20تدفین واژههای مصوب فرهنگستان، ذیل واژه آیین تدفین.]</ref> | آیینها شامل مجموعهای از کنشها، حرکات، ابزارها و اشیا، مهارتها و شیوههای هماهنگ [[دعا]]ها و روابط حسی و عاطفی، در یک نظم معنایی خاص است و نوعی تعلق به یک یا چند باور یا مناسک دینی، عقیدتی، سیاسی، اجتماعی و قومی را نشان داده و میان گروههای اجتماعی مبادله یا منتقل میشوند. آیین تدفین به مراسم آیینی و نمادینی گفته شده است که شرکت کنندگان حین تدفین درگذشتگان و پس از آن به جا میآورند.<ref>[https://vajehyab.com/farhangestan/آیین-تدفین?q=آیین%20تدفین واژههای مصوب فرهنگستان، ذیل واژه آیین تدفین.]</ref> | ||
باورها و روایتهای مربوط به مرگ و [[زندگی]] پس از آن بر تأسیس مراسم تدفین، صورتهای مختلف و چگونگی برگزاری آن اثرگذار بوده و نظام معنایی خاصی را بهوجود میآورد. اندیشهٔ مرگ بهعنوان تولدی دیگر از باورهای کهن ایرانیان است<ref>[https://www.sid.ir/paper/87992/fa معقولی و طاووسی، «مرگ و آیینهای مربوط به آن در ایران باستان»، 1387ش، ص152]</ref> که با آموزهای اسلامی معاد، جاودانگی انسان<ref>سورهٔ مؤمن، آیهٔ 11.</ref> در سرای دیگر و اثرگذاری اعمال این جهانی بر زندگی اخروی انسان،<ref>سورهٔ عصر، آیهٔ 3.</ref> درهم آمیخته و سنتهای ویژهای را در آیین تدفین بهوجود آورده است؛ سنت [[ختم قرآن]]، خواندن سورهٔ فاتحه، [[نماز میت|نماز میّت]] و [[لیلة الدفن]]، تلقین و بازخوانی عقاید دینی و مذهبی متوفی، ذکر مصیبت ائمه و [[نذر]] و خیرات به نیت رسیدن ثواب به روح میّت، از جملهٔ این سنتها است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20140518151252-9943-54.pdf شیعهعلی، «احکام میّت در فقه مذاهب اسلامی»، 1391ش، ص61.]</ref> مرگ، مصیبت و رنجهای شدیدی را در بازماندگان ایجاد میکند که آیین تدفین و سنتهای آن، سازوکاری برای التیام روانی و بازسازی روحی بازماندگان و دوستان، شناخته میشود.<ref>[http://soci.rihu.ac.ir/article%201004.html قبادی و علیپور، «تحلیل کارکردهای مراسم و مناسک دینی»، 1391ش، ص87.]</ref> | |||
باورها و روایتهای مربوط به مرگ و [[زندگی]] پس از آن بر تأسیس مراسم تدفین، صورتهای مختلف و چگونگی برگزاری آن اثرگذار بوده و نظام معنایی خاصی را بهوجود میآورد. اندیشهٔ مرگ بهعنوان تولدی دیگر از باورهای کهن ایرانیان است<ref>[https://www.sid.ir/paper/87992/fa معقولی و طاووسی، «مرگ و آیینهای مربوط به آن در ایران باستان»، 1387ش، ص152]</ref> که با آموزهای اسلامی معاد، جاودانگی انسان<ref>سورهٔ مؤمن، آیهٔ 11.</ref> در سرای دیگر و اثرگذاری اعمال این جهانی بر زندگی اخروی انسان،<ref>سورهٔ عصر، آیهٔ 3.</ref> درهم آمیخته و سنتهای ویژهای را در آیین تدفین بهوجود آورده است؛ سنت [[ختم قرآن]]، خواندن سورهٔ فاتحه، [[نماز میت|نماز میّت]] و [[لیلة الدفن]]، تلقین و بازخوانی عقاید دینی و مذهبی متوفی، ذکر مصیبت ائمه و [[نذر]] و خیرات به نیت رسیدن ثواب به روح میّت، از جملهٔ این سنتها است.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20140518151252-9943-54.pdf شیعهعلی، «احکام میّت در فقه مذاهب اسلامی»، 1391ش، ص61.]</ref> | |||
آداب و رسوم هنگام تدفین شامل مجموعهای از آیینهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی است که با توجه به [[دین]] و [[فرهنگ]] هر منطقه ممکن است تفاوتهایی داشته باشد، اما اصول کلی مشترکی دارند. برخی از این آدابورسوم عبارتند از: | آداب و رسوم هنگام تدفین شامل مجموعهای از آیینهای مذهبی، فرهنگی و اجتماعی است که با توجه به [[دین]] و [[فرهنگ]] هر منطقه ممکن است تفاوتهایی داشته باشد، اما اصول کلی مشترکی دارند. برخی از این آدابورسوم عبارتند از: | ||
| خط ۷۱: | خط ۵۱: | ||
=== دفن میت === | === دفن میت === | ||
سکوت و آرامش، پرهیز از خنده، همراه نداشتن [[کودک|کودکان]]، پوشیدن لباس سیاه، پرهیز از نشستنهای طولانی، گفتگو با صاحبان عزا و تسلیدادن آنها از آداب مراسم ترحیم و تدفین شمرده شده است.<ref>[https://www.golekhatmi.com/fa/article/1011/آداب-شرکت-در-مراسم-ختم.aspx «آداب شرکت در مراسم ختم»، وبسایت گل ختمی.]</ref> | |||
* جنازه میّت را بر اساس آموزههای اسلامی سه بار بلند میکنند و روی زمین میگذارند تا وحشت او از قبر کم شود. | * جنازه میّت را بر اساس آموزههای اسلامی سه بار بلند میکنند و روی زمین میگذارند تا وحشت او از قبر کم شود. | ||
* جنازه را داخل قبر به پهلوی راست و رو به قبله خوابانده، خشتی زیر سر و خشتی در پشت او مینهند. | * جنازه را داخل قبر به پهلوی راست و رو به قبله خوابانده، خشتی زیر سر و خشتی در پشت او مینهند. | ||
| خط ۸۹: | خط ۷۰: | ||
ایرانیان معمولاً در روزهای هفتم و چهلم درگذشت متوفا و نیز در سالگرد درگذشت او مراسم یادبود همراه با قرائت قرآن و خیرات با [[خرما]]، [[حلوا]] و [[خوراک]]های دیگر برپا میکنند.<ref>[https://chapeyaadbood.ir/آداب-مراسم-ختم-و-خواندن-قرآن-برای-اموات/?amp=1 «آداب مراسم ختم و خواندن قرآن برای اموات»، وبسایت چاپ یادبود.]</ref> | ایرانیان معمولاً در روزهای هفتم و چهلم درگذشت متوفا و نیز در سالگرد درگذشت او مراسم یادبود همراه با قرائت قرآن و خیرات با [[خرما]]، [[حلوا]] و [[خوراک]]های دیگر برپا میکنند.<ref>[https://chapeyaadbood.ir/آداب-مراسم-ختم-و-خواندن-قرآن-برای-اموات/?amp=1 «آداب مراسم ختم و خواندن قرآن برای اموات»، وبسایت چاپ یادبود.]</ref> | ||
== سایر آیینهای تدفین == | === سایر آیینهای تدفین === | ||
# '''شب اول دفن:''' در اولین شب دفن میت جهت زندهداشتن یاد متوفی بر سر مزار او شمع روشن میکنند و برای آرامش و دوری از عذاب قبر برای میّت قرآن میخوانند. این آیین گاهی تا سه شب تکرار میشود. | # '''شب اول دفن:''' در اولین شب دفن میت جهت زندهداشتن یاد متوفی بر سر مزار او شمع روشن میکنند و برای آرامش و دوری از عذاب قبر برای میّت قرآن میخوانند. این آیین گاهی تا سه شب تکرار میشود. | ||
# '''حضور بر سر مزار متوفی، هر پنجشنبه یا جمعه:''' در این ایام با حضور بر سر مزار فاتحه میخوانند و آبی روی قبر او ریخته و سنگ قبر را شستشو میدهند. اعتقاد بر آن است که مردگان در این روزها چشمانتظار اعمال خیر ازسوی بستگان خود هستند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970315000519/از-مرگ-تا-از-عزا-در-آوردن-ص «از مرگ تا از عزا درآوردن صاحبان عزا، چهل روز در خانۀ میت حلوا پخت میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> | # '''حضور بر سر مزار متوفی، هر پنجشنبه یا جمعه:''' در این ایام با حضور بر سر مزار فاتحه میخوانند و آبی روی قبر او ریخته و سنگ قبر را شستشو میدهند. اعتقاد بر آن است که مردگان در این روزها چشمانتظار اعمال خیر ازسوی بستگان خود هستند.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970315000519/از-مرگ-تا-از-عزا-در-آوردن-ص «از مرگ تا از عزا درآوردن صاحبان عزا، چهل روز در خانۀ میت حلوا پخت میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
# '''اولین عید پس از درگذشت متوفا:''' در اولین عید بستگان، یاد او را زنده نگاه داشته و آیین ختم و خیرات برگزار میکنند. | # '''اولین عید پس از درگذشت متوفا:''' در اولین عید بستگان، یاد او را زنده نگاه داشته و آیین ختم و خیرات برگزار میکنند. | ||
== تغییرات آیین تدفین == | == تغییرات آیین تدفین == | ||
| خط ۱۰۶: | خط ۸۴: | ||
=== اسراف در مراسم === | === اسراف در مراسم === | ||
بعضی مجالس ترحیم از فلسفهٔ یادبود متوفا فاصله گرفته و گرفتار تشریفات ظاهری با صرف هزینهٔ بسیار میشوند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/375463/ رحمانی و قربانی، «تدفین بهمثابۀ یک یدپدۀ بروکراتیک؛ آیینهای مرگ در بهشت زهرا»، 1396ش، ص419.]</ref> تهیهٔ بستههای خوراک گرانقیمت یا چندین شبانهروز پذیرایی از مردم،<ref>[https://www.irna.ir/news/4547782/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%D8% «تشریفات و بدعتها در برگزاری آیینهای وفاتیافتگان کهگیلویه و بویراحمد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> از رسمهایی است که سنت اصیل حلوا و خرمای عزا را به غذاها و دسرهای رنگی تغییر داده و مراسم ترحیم را تجملیتر از مراسم عروسی میسازد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5359628/%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%DA%86%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%AA%D8%B1%D8%AD%D «مرگ سنتها در سایۀ چشموهمچشمی در مجالس ترحیم»، خبرگزاری مهر]</ref> | بعضی مجالس ترحیم از فلسفهٔ یادبود متوفا فاصله گرفته و گرفتار تشریفات ظاهری با صرف هزینهٔ بسیار میشوند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/375463/ رحمانی و قربانی، «تدفین بهمثابۀ یک یدپدۀ بروکراتیک؛ آیینهای مرگ در بهشت زهرا»، 1396ش، ص419.]</ref> تهیهٔ بستههای خوراک گرانقیمت یا چندین شبانهروز پذیرایی از مردم،<ref>[https://www.irna.ir/news/4547782/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A8%D8%AF%D8%B9%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%DB%8C%D8% «تشریفات و بدعتها در برگزاری آیینهای وفاتیافتگان کهگیلویه و بویراحمد»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> از رسمهایی است که سنت اصیل حلوا و خرمای عزا را به غذاها و دسرهای رنگی تغییر داده و مراسم ترحیم را تجملیتر از مراسم عروسی میسازد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5359628/%D9%85%D8%B1%DA%AF-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D9%88-%D9%87%D9%85-%DA%86%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%AA%D8%B1%D8%AD%D «مرگ سنتها در سایۀ چشموهمچشمی در مجالس ترحیم»، خبرگزاری مهر]</ref> دفن مرده با کفنهای ترمه، قبرهای گرانقیمت و سنگ قبرهای مزین به [[طلا]]، از هزینههای اسرافگونه در آیین تدفین است که موجب کمرونقشدن سنتهای دینی در آیین تدفین میشود و دستان متوفا را از رهاورد اعمال خیر بازماندگان، تهی میسازد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970315000519/از-مرگ-تا-از-عزا-در-آوردن-ص «از مرگ تا از عزا درآوردن صاحبان عزا، چهل روز در خانۀ میت حلوا پخت میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
دفن مرده با کفنهای ترمه، قبرهای گرانقیمت و سنگ قبرهای مزین به [[طلا]]، از هزینههای اسرافگونه در آیین تدفین است که موجب کمرونقشدن سنتهای دینی در آیین تدفین میشود و دستان متوفا را از رهاورد اعمال خیر بازماندگان، تهی میسازد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970315000519/از-مرگ-تا-از-عزا-در-آوردن-ص «از مرگ تا از عزا درآوردن صاحبان عزا، چهل روز در خانۀ میت حلوا پخت میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۲۹: | خط ۱۰۵: | ||
* واژههای مصوب فرهنگستان، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۲ش. | * واژههای مصوب فرهنگستان، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۲ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
*ابنقدامه، موفقالدین، المغنی، بیروت، دارالکتاب العربی، بی¬تا. | |||
* بختیاری، علیاکبر، سیرجان در آیینۀ زمان، کرمان، مرکز کرمانشناسی، ۱۳۷۸ش. | |||
* بذرافکن، جلال، فرهنگ مردم داریون، شیراز، بنیاد فارسشناسی، ۱۳۸۹ ش. | |||
* «خاکسپاری»، در دانشنامه ویکیفقه، تاریخ بازدید: 18 مهر 1400. | |||
* «دفن»، در دانشنامه ویکیشیعه، تاریخ بازدید: 18 مهر 1400. | |||
* رشیدی، طاهره، «کفن و دفن در ایران باستان»، سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: 12 مهر 1391ش. | |||
* زحیلی، وهبه مصطفی، الفقه الاسلامی و ادلّته، دمشق، دار الفکر، ۱۴۱۸ق. | |||
* سالاری، عبدالله، فرهنگ مردم کوهپایۀ ساوه، تهران، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۹ش. | |||
* صفینژاد، جواد، مونوگرافی ده طالبآباد، تهران، موسسه مطالعات و تحقيقات اجتماعي، ۱۳۴۵ش. | |||
* غروی تبریزی، علی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی: الطهارة، تقریرات درس آیتاللّه خویی، قم، مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۲۶ق. | |||
* کریمی، اصغر، «خاکسپاری»، سایت مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: 2 بهمن 1398. | |||
* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، بیروت، چاپ عباس قوچانی، ۱۹۸۱م. | |||
* نظری داشلیبرون، زلیخا و دیگران، مردمشناسی روستای ابیانه، تهران، سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، ۱۳۸۴ش. | |||
* نووی، یحیی بن شرف، المجموع: شرح المُهَذّب، بیروت: دارالفکر، بیتا. | |||
