حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱۰: خط ۱۰:


== تاریخچه ==
== تاریخچه ==
* در خلال جنگ رمضان، درخواست‌های مکرر برای آتش‌بس از سوی آمریکا با وساطت پاکستان، قطر و فرانسه مطرح شد، اما ایران با رد این درخواست‌ها، تصریح کردند که این جنگ نباید به آتش‌بسی ساده تبدیل شود، بلکه باید به «دوره سقوط جنگ» منجر شود.<ref>[https://edalatepars.ir/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A2/ «پیروزی قاطع ایران در جنگ رمضان / عزیزی: آمریکا شکست خورد و دو هفته التماس آتش‌بس کرد/شروط پنج‌گانه ایران برای مذاکره با آمریکا / آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار و خروج کامل نظامیان از منطقه»، وب‌سایت عدالت پارس.]</ref>  
در خلال جنگ رمضان، درخواست‌های مکرر برای آتش‌بس از سوی آمریکا با وساطت پاکستان، قطر و فرانسه مطرح شد، اما ایران با رد این درخواست‌ها، تصریح کردند که این جنگ نباید به آتش‌بسی ساده تبدیل شود، بلکه باید به «دوره سقوط جنگ» منجر شود.<ref>[https://edalatepars.ir/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%B7%D8%B9-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A2/ «پیروزی قاطع ایران در جنگ رمضان / عزیزی: آمریکا شکست خورد و دو هفته التماس آتش‌بس کرد/شروط پنج‌گانه ایران برای مذاکره با آمریکا / آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار و خروج کامل نظامیان از منطقه»، وب‌سایت عدالت پارس.]</ref>
* در ۵ فروردین ۱۴۰۵ش مقامات پاکستانی طرحی پانزده‌بندی را که از سوی ایالات متحده تهیه شده بود، به ایران منتقل کرد. این طرح شامل جزئیات برنامه‌ای برای برقراری آتش‌بس و پایان جنگ بود و موضوعاتی نظیر کاهش تحریم‌ها، محدودیت‌های هسته‌ای و موشکی و تضمین تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز را در بر می‌گرفت.<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-us-israel-trump-lebanon-march-25-2026/b02a32b6-2803-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html "Iran receives a US ceasefire plan, officials say, as strikes batter the Middle East," The Washington Post.]</ref> با این حال، ایران این پیشنهاد را نپذیرفت و در مقابل، پنج شرط را برای توقف جنگ مطرح کرد.<ref>[https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/live-updates-iran-war-trump-deadline-hormuz-infrastructure-ceasefire-rcna267039 "US 'very close' to meeting main goals in Iran, White House says, as Tehran rejects peace plan," BBC News, March 25, 2026. 25, 2026.]</ref> در ۱۱ فروردین، پاکستان و چین نیز ابتکاری پنج‌ماده‌ای برای صلح ارائه کردند که بر توقف فوری تمامی درگیری‌ها و امکان ارسال کمک‌های بشردوستانه به منطقه تأکید داشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86115541/%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D9%88-%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1 «ابتکار پنج ماده‌ای چین و پاکستان برای بازگرداندن صلح و ثبات در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>  
 
* در بامداد ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش با اعلام طرفین درگیر، آتش‌بسی دو هفته‌ای برقرار<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران»، وب‌سایت یورونیوز.]</ref> و مطابق اطلاعیۀ شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول طرح ده‌ماده‌ای این کشور در مذاکرات نهایی شد. برخی از شروط طرح ده‌ماده‌ای ایران عبارت بودند از: توقف جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان، لغو کلیه تحریم‌های اولیه، ثانویه و تحریم‌های سازمان ملل، خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه، پذیرش حق غنی‌سازی ایران، پرداخت خسارت و خاتمه قطعنامه‌های شورای حکام و شورای امنیت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/961088/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جزئیات طرح ۱۰ بندی پیشنهادی ایران»، خبرگزاری فرارو.]</ref>  ایالات متحده این شروط را پذیرفت و آن «مبنایی قابل اجرا برای مذاکره» دانست.<ref>[https://www.politico.com/news/2026/04/07/donald-trump-iran-war-ceasefire-00863103 "Trump announces Iran ceasefire ahead of 8 p.m. deadline," Politico website.]</ref>
در ۵ فروردین ۱۴۰۵ش مقامات پاکستانی طرحی پانزده‌بندی را که از سوی ایالات متحده تهیه شده بود، به ایران منتقل کرد. این طرح شامل جزئیات برنامه‌ای برای برقراری آتش‌بس و پایان جنگ بود و موضوعاتی نظیر کاهش تحریم‌ها، محدودیت‌های هسته‌ای و موشکی و تضمین تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز را در بر می‌گرفت.<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/25/iran-us-israel-trump-lebanon-march-25-2026/b02a32b6-2803-11f1-a0f2-3ba4c9fe08ac_story.html "Iran receives a US ceasefire plan, officials say, as strikes batter the Middle East," The Washington Post.]</ref> با این حال، ایران این پیشنهاد را نپذیرفت و در مقابل، پنج شرط را برای توقف جنگ مطرح کرد.<ref>[https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/live-updates-iran-war-trump-deadline-hormuz-infrastructure-ceasefire-rcna267039 "US 'very close' to meeting main goals in Iran, White House says, as Tehran rejects peace plan," BBC News, March 25, 2026. 25, 2026.]</ref> در ۱۱ فروردین، پاکستان و چین نیز ابتکاری پنج‌ماده‌ای برای صلح ارائه کردند که بر توقف فوری تمامی درگیری‌ها و امکان ارسال کمک‌های بشردوستانه به منطقه تأکید داشت.<ref>[https://www.irna.ir/news/86115541/%D8%A7%D8%A8%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%BE%D9%86%D8%AC-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86-%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D9%88-%D8%AB%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%AF%D8%B1 «ابتکار پنج ماده‌ای چین و پاکستان برای بازگرداندن صلح و ثبات در منطقه خلیج فارس و خاورمیانه»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
* در دوران آتش‌بس، ایران بسته‌ماندن [[تنگه هرمز]] را به طور فعال اجرا کرد و آمریکا نیز با محاصره دریایی، کشتی‌های مرتبط با ایران را توقیف می‌کرد که ایران آن را نقض آتش‌بس تلقی می‌نمود. آتش‌بس در ۱ اردیبهشت به پایان رسید و با تمدید بدون محدودیت زمانی ادامه یافت. با آغاز دوره آتش‌بس، گفت‌وگوهای دیپلماتیک با میانجی‌گری پاکستان، قطر، مصر و ترکیه شکل گرفت و دور اول مذاکرات در ۲۲ فروردین در پاکستان برگزار شد. هرچند دور دوم مذاکرات که قرار بود در هفته منتهی به پایان آتش‌بس برگزار شود، از سوی ایران لغو شد. مقامات ایرانی این اقدام را در پاسخ به عدم پایبندی طرف آمریکایی به تعهدات و نیز ادامۀ محاصرۀ دریایی علی‌رغم جریان مذاکرات عنوان کردند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1368520/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%D8%B3-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE «تحلیل رسانه‌های غربی از تمدید آتش‌بس ترامپ»، خبرگزاری تابناک.] </ref>  
 
* در ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ش با میانجی‌گری قطر و هماهنگی ایالات متحده، مذاکراتی در تهران برگزار شد که طی آن، اختلافات اصلی دربارۀ سه موضوع کلیدی شامل آزادسازی دارایی‌های مسدودشدۀ ایران، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوب برنامۀ هسته‌ای ایران در دورۀ آتش‌بس 60روزه، به میزان قابل‌توجهی کاهش یافت. در ۲۴ خرداد، ایران اعلام کرد که پیش‌نویس ارائه‌شده از سوی ایالات متحده، متضمن تعهد تهران به خودداری از تولید یا دستیابی به سلاح هسته‌ای و نیز موافقت واشنگتن با رقیق‌سازی ذخایر اورانیوم با غنای بالا توسط ایران است. در همان روز، دو طرف اعلام کردند که به توافق پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز رسیده‌اند و ترامپ از لغو محاصره دریایی خبر داد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1044478/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF «آشنایی با جزئیات تفاهم‌نامه اسلام‌آباد»، همشهری آنلاین.]</ref> در نهایت در بامداد 28 خرداد 1405ش تفاهم‌نامه به‌صورت دیجیتال توسط مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، امضا شد.<ref>[https://farsnews.ir/akramsharifi/1781730955834519039/یادداشت-تفاهم-اسلام-آباد-توسط-ترامپ-و-پزشکیان-امضا-شد «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد توسط ترامپ و پزشکیان امضا شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>
در بامداد ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ش با اعلام طرفین درگیر، آتش‌بسی دو هفته‌ای برقرار<ref>[https://parsi.euronews.com/2026/04/08/us-iran-2-week-ceasefire-begins-trump-victory-claim-negotiable-proposal-2026 «آغاز آتش‌بس دو هفته‌ای آمریکا و ایران»، وب‌سایت یورونیوز.]</ref> و مطابق اطلاعیۀ شورای عالی امنیت ملی ایران، پذیرش پایان جنگ از سوی ایران منوط به پذیرش اصول طرح ده‌ماده‌ای این کشور در مذاکرات نهایی شد. برخی از شروط طرح ده‌ماده‌ای ایران عبارت بودند از: توقف جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان، لغو کلیه تحریم‌های اولیه، ثانویه و تحریم‌های سازمان ملل، خروج نیروهای رزمی آمریکا از منطقه، پذیرش حق غنی‌سازی ایران، پرداخت خسارت و خاتمه قطعنامه‌های شورای حکام و شورای امنیت.<ref>[https://fararu.com/fa/news/961088/%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%B7%D8%B1%D8%AD-%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جزئیات طرح ۱۰ بندی پیشنهادی ایران»، خبرگزاری فرارو.]</ref>  ایالات متحده این شروط را پذیرفت و آن «مبنایی قابل اجرا برای مذاکره» دانست.<ref>[https://www.politico.com/news/2026/04/07/donald-trump-iran-war-ceasefire-00863103 "Trump announces Iran ceasefire ahead of 8 p.m. deadline," Politico website.]</ref>
 
در دوران آتش‌بس، ایران بسته‌ماندن [[تنگه هرمز]] را به طور فعال اجرا کرد و آمریکا نیز با محاصره دریایی، کشتی‌های مرتبط با ایران را توقیف می‌کرد که ایران آن را نقض آتش‌بس تلقی می‌نمود. آتش‌بس در ۱ اردیبهشت به پایان رسید و با تمدید بدون محدودیت زمانی ادامه یافت. با آغاز دوره آتش‌بس، گفت‌وگوهای دیپلماتیک با میانجی‌گری پاکستان، قطر، مصر و ترکیه شکل گرفت و دور اول مذاکرات در ۲۲ فروردین در پاکستان برگزار شد. هرچند دور دوم مذاکرات که قرار بود در هفته منتهی به پایان آتش‌بس برگزار شود، از سوی ایران لغو شد. مقامات ایرانی این اقدام را در پاسخ به عدم پایبندی طرف آمریکایی به تعهدات و نیز ادامۀ محاصرۀ دریایی علی‌رغم جریان مذاکرات عنوان کردند.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1368520/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%E2%80%8C%D8%A8%D8%B3-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE «تحلیل رسانه‌های غربی از تمدید آتش‌بس ترامپ»، خبرگزاری تابناک.] </ref>
 
در ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ش با میانجی‌گری قطر و هماهنگی ایالات متحده، مذاکراتی در تهران برگزار شد که طی آن، اختلافات اصلی دربارۀ سه موضوع کلیدی شامل آزادسازی دارایی‌های مسدودشدۀ ایران، بازگشایی تنگه هرمز و چارچوب برنامۀ هسته‌ای ایران در دورۀ آتش‌بس 60روزه، به میزان قابل‌توجهی کاهش یافت. در ۲۴ خرداد، ایران اعلام کرد که پیش‌نویس ارائه‌شده از سوی ایالات متحده، متضمن تعهد تهران به خودداری از تولید یا دستیابی به سلاح هسته‌ای و نیز موافقت واشنگتن با رقیق‌سازی ذخایر اورانیوم با غنای بالا توسط ایران است. در همان روز، دو طرف اعلام کردند که به توافق پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز رسیده‌اند و ترامپ از لغو محاصره دریایی خبر داد.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/1044478/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AC%D8%B2%D8%A6%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF «آشنایی با جزئیات تفاهم‌نامه اسلام‌آباد»، همشهری آنلاین.]</ref> در نهایت در بامداد 28 خرداد 1405ش تفاهم‌نامه به‌صورت دیجیتال توسط مسعود پزشکیان رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا، امضا شد.<ref>[https://farsnews.ir/akramsharifi/1781730955834519039/یادداشت-تفاهم-اسلام-آباد-توسط-ترامپ-و-پزشکیان-امضا-شد «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد توسط ترامپ و پزشکیان امضا شد»، خبرگزاری مهر.]</ref>


== میانجی‌گری کشورها ==
== میانجی‌گری کشورها ==