پرش به محتوا

کارتن‌خوابی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۳۷۱ ویرایش‌ها
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
۱٬۳۷۱ ویرایش‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۴۹: خط ۴۹:
* '''عوامل روانی و فردی''': اعتیاد به موادمخدر و الکل،<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-132/562691-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.]</ref> بیماری‌های روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> ناتوانی‌های جسمی و ذهنی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/477037/fa . صدیق سروستانی و نصراصفهانی، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، 1389ش، ص1-2.]</ref> و فقدان مهارت‌های زندگی.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
* '''عوامل روانی و فردی''': اعتیاد به موادمخدر و الکل،<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-132/562691-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.]</ref> بیماری‌های روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> ناتوانی‌های جسمی و ذهنی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/477037/fa . صدیق سروستانی و نصراصفهانی، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، 1389ش، ص1-2.]</ref> و فقدان مهارت‌های زندگی.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
* '''عوامل ساختاری''': ضعف سیستم تأمین اجتماعی، نبود مسکن ارزان‌قیمت، ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی،<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> و افزایش مهاجرت‌های بی‌رویه به شهرها.<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31.]</ref>
* '''عوامل ساختاری''': ضعف سیستم تأمین اجتماعی، نبود مسکن ارزان‌قیمت، ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی،<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> و افزایش مهاجرت‌های بی‌رویه به شهرها.<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31.]</ref>
== پیامدهای فردی و اجتماعی کارتن‌خوابی ==
کارتن‌خوابی پیامدهای گسترده‌ای در سطوح فردی و اجتماعی به دنبال دارد:
* '''پیامدهای فردی''': ابتلا به بیماری‌های جسمی و روانی مانند ایدز، هپاتیت،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/184125/معتادان-و-کارتن-خواب-ها-مبتلا-به-ایدز-و-هپا . «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت/طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان.]</ref> بیماری‌های پوستی، سوءتغذیه، افسردگی و اضطراب، افزایش خطر مرگ‌ومیر ناشی از سرما، بیماری و مصرف مواد،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> کاهش امید به زندگی و خودکشی.<ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
* '''پیامدهای اجتماعی''': تهدید امنیت عمومی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.]</ref> افزایش جرم و بزهکاری مانند سرقت، تکدی‌گری،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.]</ref> و فروش موادمخدر، تضعیف بنیان خانواده،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> گسترش روابط نامشروع<ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> و تولد کودکان بی‌سرپرست، ایجاد ناامنی و نارضایتی در محلات شهری،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> و تحمیل هزینه‌های سنگین بر نظام سلامت و رفاه اجتماعی.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
== چالش‌های کارتن‌خوابی ==
=== زمینه‌سازی جرم ===
[[پرونده:بی‌خانمان-آمریکایی.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|بی‌خانمان آمریکایی]]
کارتن‌خوابی به‌تنهایی جرم محسوب نمی‌شود و در قانون، جرم‌انگاری نشده است؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> اما زندگی کارتن‌خوابی زمینه را برای ارتکاب جرم و افزایش بزهکاری فراهم می‌کند.<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، 29.]</ref> بسیاری از کارتن‌خواب‌ها به‌دلیل سرقت، اخاذی، گدایی، تجاوز، توزیع و فروش موادمخدر، مجازات می‌شوند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی و شهرداری‌ها در اقداماتی مانند اسکان گورخواب‌ها در مراکز نگهداری و گرمخانه‌ها یا انتقال آنها به کمپ‌های ترک اعتیاد، فعال هستند؛ اما بسیاری از این افراد در بازگشت به اجتماع با چالش‌های پیشین مانند آوارگی و فقر، روبرو می‌شوند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4030950/%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%DB%B8%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8% . «گور خواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گورخواب‌ها»، خبرگزاری مهر.]</ref>
=== گورخوابی ===
گروهی از افراد بی‌سرپناه، به‌ویژه در کلانشهرها و در فصول سرد سال، برای در امان ماندن از سرما به گورستان‌ها پناه می‌برند و حتی درون قبرهای خالی می‌خوابند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3861533/زندگی-در-گور . «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر.]</ref> آنان با استفاده از مقوا و ضایعات، روی گورها را می‌پوشانند تا سرپناهی موقت برای خود فراهم کنند. این مکان‌ها عمدتاً در شب مورد استفاده قرار می‌گیرند و در طول روز، این افراد برای تأمین هزینه‌های زندگی، تهیهٔ موادمخدر، غذا، جمع‌آوری ضایعات یا گدایی، گورستان را ترک می‌کنند.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/883044/گورخوابی-که-دانشجوی-دکترا-شد-عکس . «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref>
=== کودکان کار ===
افزایش تولد کودکان در میان جمعیت کارتن‌خواب، یکی از چالش‌های جدی فراروی جامعه محسوب می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص پدر و ناتوانی یا فقدان صلاحیت مادر در نگهداری از کودک، این کودکان معمولاً به شیرخوارگاه‌ها  سپرده می‌شوند و در بسیاری از موارد، با قیمت‌های ناچیز به فروش می‌رسند تا در آینده به‌عنوان کودکان کار مورد بهره‌کشی قرار گیرند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13950122000663/تازه-واردانی-به-دنیا-از-ریشه-کارتن-خوابی--2-م «تازه‌واردانی به دنیا از ریشۀ کارتن‌خوابی/ 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز.]</ref>
=== زنان کارتن‌خواب ===
در دهه اخیر، کارتن‌خوابی زنان افزایش یافته<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> و آنان حدود ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را تشکیل می‌دهند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/501637/روایت-هایی-تلخ-از-کارتن-خوابی-و-اعتیاد-زنا٠«روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.]</ref> بیشتر این زنان معتاد هستند و برخی دارای فرزند هستند.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> این وضعیت آنان را در معرض آزار جنسی و تولد کودکان نامشروع قرار می‌دهد.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> فرار دختران از خانه و روی آوردن به کارتن‌خوابی عمدتاً به دلایل اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی یا بدسرپرستی، فقر فرهنگی، نابسامانی خانواده و تأثیر از دوستان رخ می‌دهد. همچنین عواملی مانند تن‌فروشی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> افزایش طلاق و افزایش زنان سرپرست خانواده، از جمله دلایل افزایش کارتن‌خوابی در زنان است.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref>


== کارتن‌خوابی در جهان ==
== کارتن‌خوابی در جهان ==
خط ۵۴: خط ۷۵:
[[پرونده:بی‌خانمان‌های-برزیلی.jpg|راست|بندانگشتی|301x301پیکسل|بی‌خانمان‌های برزیلی]]
[[پرونده:بی‌خانمان‌های-برزیلی.jpg|راست|بندانگشتی|301x301پیکسل|بی‌خانمان‌های برزیلی]]


=== در آمریکا ===
=== در آمریکا و کشورهای غربی ===
کارتن‌خوابی در کشور آمریکا بسیار رایج است، به‌طوری که امروزه به یک معضل اجتماعی گسترده تبدیل شده است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/984644/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%A7%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D . «آمار یک شبکۀ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> به‌دنبال گسترش فقر و افزایش بزهکاری در آمریکا، روزبه‌روز به آمار کارتن‌خواب‌های آمریکایی اضافه می‌شود. این درحالی است که آمریکا سالانه میلیارها دلار برای جنگ‌افروزی در نقاط مختلف دنیا هزینه می‌کند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/728242/ببینید-نمایی-از-وضعیت-کارتن-خواب-های-لس-آن . «نمایی از وضعیت کارتن‌خواب‌های لس‌آنجلس»، وب‌سایت همشهری آنلاین.]</ref> کارتن‌خوابی در کشورهای دیگر مانند سوئد، دانمارک، ایتالیا<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و افغانستان نیز رایج است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/213927/جهان-کارتن-خواب‌ها-به-روایت-تصویر . «جهان کارتن‌خواب‌ها به روایت تصویر»، وب‌سایت تابناک.]</ref> میزان افراد بی‌خانمان در ۲۰۱۸م از ۵۵۳ هزار به ۶۸ هزار در ۲۰۱۹م رسیده است که بیشتر آنها غیر سفیدپوست هستند. عواملی مانند تبعیض، نابرابری در سیستم ارائهٔ خدمات بهداشتی و مسکن، در کارتن‌خوابی آمریکاییِ آفریقایی‌تبار نقش دارد. در فرانسه، بیش از دوازده هزار نفر بی‌خانمان هستند. در ۲۰۱۸م، ۵۶۶ کارتن‌خواب که صد نفر آنها به پاریس تعلق داشتند، در فرانسه جان باختند. آمار انگلیس حاکی از این است که حداقل ۲۸۰ هزار کارتن‌خواب در این کشور وجود دارد و از هر دویست شهروند انگلیسی، یک نفر کارتن‌خواب است. در آلمان، شمار افراد کارتن‌خواب در ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸م افزایش ۴درصدی داشته است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/590196/وضعیت-بی-خانمانی-در-اروپا-و-آمریکا-در-آینه- «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.]</ref> آمریکا در سال ۲۰۱۶م، اعلام کرد که حدود ۱۵درصد بی‌خانمان‌های این کشور دارای معلولیت و تجربهٔ بیش از یک سال کارتن‌خوابی هستند و در مسکن موقت یارانه‌ای، خودروی شخصی، پناهگاه‌های ویژه و خیابان‌ها زندگی می‌کنند. سازمان‌های غیرانتفاعی فعال آمریکا با کمبود بودجه برای تهیهٔ مسکن برای کارتن‌خواب‌ها مواجه شده‌اند.<ref>[https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-132/562691-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%A7-%D9%BE%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.]</ref>
کارتن‌خوابی یک معضل جهانی است و در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه دیده می‌شود. براساس آمارها، در آمریکا صدها هزار نفر بی‌خانمان هستند که بسیاری از آنها در خیابان‌ها زندگی می‌کنند.<ref>[https://snn.ir/fa/news/984644/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%88%D8%AD%D8%B4%D8%AA%D9%86%D8%A7%DA%A9-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D . «آمار یک شبکۀ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در اروپا نیز کشورهایی مانند فرانسه، آلمان، انگلستان و ایتالیا<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> با معضل کارتن‌خوابی مواجه هستند. در سال‌های اخیر، تعداد بی‌خانمان‌ها در بسیاری از کشورهای پیشرفته افزایش یافته است<ref name=":0">[https://www.mizanonline.ir/fa/news/590196/وضعیت-بی-خانمانی-در-اروپا-و-آمریکا-در-آینه- «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.]</ref> و عواملی مانند مهاجرت، تبعیض نژادی، نابرابری در دسترسی به خدمات بهداشتی و مسکن، و افزایش هزینه‌های زندگی، این پدیده را تشدید کرده‌اند.<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ «شناخت صحیح از پدیده کارتن خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت آکادمی خیر ایران.]</ref> در برخی کشورها مانند فرانسه، گزارش‌هایی از مرگ‌ومیر سالانه صدها نفر از بی‌خانمان‌ها بر اثر سرما و بیماری منتشر شده است.<ref name=":0" />
 
در غرب، آشفتگی و نابسامانی خانواده، خشونت، تضاد و تنش و طرد، از عوامل اساسی بی‌خانمانی جوانان است و جوانان برای محافظت از خود مقابل سوءاستفادهٔ جنسی، خشونت و تعرض فیزیکی خانه و خانواده را ترک می‌کنند. بر اساس آمار، نیمی از جوانان بی‌خانمان تجربهٔ سوءاستفادهٔ جنسی و آزار فیزیکی را داشته‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1060141/fa اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص34.]</ref> طبق مطالعات ملی آمریکا، ۳۰ تا ۶۰درصد زنان جوان کارتن‌خواب، بارداری را تجربه کرده‌اند که ۷۳درصد آن به‌صورت ناخواسته بوده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.]</ref>
در ۲۰۲۰م بیش از ۷۸۰۰ بی‌خانمان در آمریکا بر اثر سرما جان باختند. در سرمای قطبی واشینگتن، بی‌خانمان‌ها، در چند قدمی کاخ سفید قادر به گرم کردن خود نیستند. بنابر گزارش سازمان ملل، وضع بی‌خانمان‌های فرانسه غیرقابل قبول و با قانون و سخنرانی مقامات آن در تضاد است و دو هزار کودک با معضل بی‌خانمانی در این کشور مواجه هستند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5663070/کارتن-خوابی-از-واشنگتن-تا-تهران-فیلم «کارتن‌خوابی؛ از واشینگتن تا تهران + فیلم»، خبرگزاری مهر.]</ref>


=== در ایران ===
=== در ایران ===
در فرهنگ اصیل ایرانی، بسیاری از آسیب‌ها و معضلات اجتماعیِ فرهنگ غرب، شکل نمی‌گیرد. پدیدهٔ خانه‌به‌دوشی در گذشتهٔ تاریخی ایرانیان به‌صورت موقت یا محدود وجود داشته است،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.]</ref> اما کارتن‌خوابی یک آسیب اجتماعیِ نوپدید در ایران به‌شمار می‌رود که خاستگاه آن، فرهنگ بیگانه است<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa . سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> و با توسعهٔ نظام سرمایه‌داری و افزایش فاصلهٔ طبقاتی میان اقشار جامعه،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.]</ref> برخی اقشار اجتماعی را به حاشیه‌نشینی سوق داده است. در این چارچوب، بسیاری از افراد آسیب‌پذیر جامعه، به‌دلیل عدم دسترسی به امکانات اولیه زندگی، به کارتن‌خوابی روی می‌آورند.<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.]</ref> برخی گزارش‌ها، از وجود ۲۴ هزار کارتن‌خواب در کشور حکایت می‌کند<ref>[https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 . «بیست و چهار هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> که شامل مردان، زنان، کودکان، مهاجرین روستایی و اتباع خارجی مهاجر می‌شود.<ref>[https://37080434.khabarban.com/ . «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان.]</ref> امروزه پدیدهٔ کارتن‌خوابی در [[تهران]] و کلان‌شهرها رایج شده<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa . بخشی‌نیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.]</ref> و برچسب انحراف و آسیب نیز آن را همراهی می‌کند.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>[[پرونده:حاشیه-نشینی.jpg|بندانگشتی|385x385px|عواملی مانند مدرن‌سازی و افزایش شکاف طبقاتی موجب حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد]]
کارتن‌خوابی در ایران پدیده‌ای نسبتاً نوپدید است<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa . سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> و ریشه در تحولات اجتماعی و اقتصادی دهه‌های اخیر، ازجمله توسعه شتاب‌زده شهرنشینی، افزایش فاصله طبقاتی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.]</ref> گسترش مهاجرت<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref> و تضعیف نظام خانواده دارد. این پدیده برای اولین بار در اوایل دهه ۱۳۸۰ش به‌عنوان یک معضل اجتماعی در تهران مطرح شد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref> براساس برآوردهای رسمی، در سال‌های اخیر، هزاران کارتن‌خواب<ref>[https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 . «بیست و چهار هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در تهران و سایر کلانشهرها شناسایی شده‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa . بخشی‌نیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.]</ref> اکثر این افراد را مردان تشکیل می‌دهند، اما تعداد زنان و کودکان کارتن‌خواب نیز رو به افزایش است.<ref>[https://37080434.khabarban.com/ . «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان.]</ref> عواملی مانند اعتیاد، طلاق، خشونت خانگی،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.]</ref> و مشکلات اقتصادی، از مهم‌ترین دلایل کارتن‌خوابی در ایران به‌شمار می‌روند.<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.]</ref> براساس قانون ایران، شناسایی و اسکان کارتن‌خواب‌ها در تهران بر عهدهٔ شوای شهر، نیروی انتظامی و بهزیستی است.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref>[[پرونده:حاشیه-نشینی.jpg|بندانگشتی|385x385px|عواملی مانند مدرن‌سازی و افزایش شکاف طبقاتی موجب حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد]]
عواملی مانند مدرن‌سازی، افزایش شکاف طبقاتی و گسترش مهاجرت موجب کپرنشینی، گودنشینی و حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد؛ ولی پدیدهٔ کارتن‌خوابی به شکل امروزی، یک مسئلهٔ جدید اجتماعی است<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref> و در سال ۱۳۸۲ش با فوت چند کارتن‌خواب در اثر سرمای زمستان در تهران، به‌عنوان یک معضل اجتماعی مطرح شد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref> بر اساس آمار ارائه شده از سوی مدیران شهری در سال ۱۴۰۰ش، پایتخت بیش از ۲۴ هزار کارتن‌خواب داشته که بیش از نیمی از آنها شهرستانی هستند<ref>«24 [https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم/ «اتوبوس‌خوابی» از کجا آب می‌خورد؟»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> و دو هزار نفر آنان را زنان تشکیل می‌دهند.<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref>
 
==== شناسایی کارتن‌خواب‌ها ====
براساس قانون ایران، شناسایی و اسکان کارتن‌خواب‌ها در تهران بر عهدهٔ شوای شهر، نیروی انتظامی و بهزیستی است.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref> نگهبانان بوستان‌ها در مواجهه با افراد در راه‌مانده، بی‌سرپناه و بی‌خانمان، موضوع را به شهرداری اطلاع می‌دهند و بعد از انتقال آنها به محل موردنظر و شناسایی، مشاوره انجام می‌شود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/5663070/کارتن-خوابی-از-واشنگتن-تا-تهران-فیلم «کارتن‌خوابی؛ از واشینگتن تا تهران + فیلم»، خبرگزاری مهر.]</ref>
 
== کارتن‌خوابی زنان ==
== کارتن‌خوابی زنان ==
کارتن‌خوابی در دههٔ اخیر گریبان‌گیر زنان نیز شده است و آمار آنها رو به افزایش است.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> بسیاری از زنان کارتن‌خواب علاقه‌ای به پذیرش یا بازگشت به زندگی جدید و سالم و کار کردن برای امرار معاش، ندارند و کارتن‌خوابی را ترجیح می‌دهند. بیشتر زنان کارتن‌خواب مصرف‌کنندهٔ مواد مخدر بوده و برخی دارای فرزند هستند.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> کارتن‌خوابی زنان، سبب افزایش [[آزار جنسی]] آنها و تولد کودکان نامشروع می‌شود.<ref>[https://snn.ir/fa/news/1011276/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D8%B1%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D9%8 . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> کارشناسان، ایجاد مراکز نگهداری از زنان کارتن‌خواب به‌همراه فرزندان آنها را توصیه می‌کنند تا بستر مناسبی برای درمان بیماری‌های روانی و ترک اعتیاد مادران) و ملاقات آنها با خانواده‌شان فراهم شود. این امر در ایجاد انگیزه برای بازگشتن آنها به زندگی عادی و سالم خانوادگی و اجتماعی نقش مؤثری دارد.<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>[[پرونده:بی‌خانمان.jpg|بندانگشتی|383x383پیکسل|بی‌خانمان]]
[[پرونده:بی‌خانمان.jpg|بندانگشتی|383x383پیکسل|بی‌خانمان]]
براساس آمار، زنان بین ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را شامل می‌شوند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/501637/روایت-هایی-تلخ-از-کارتن-خوابی-و-اعتیاد-زنا٠«روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.]</ref> دختران به‌دلیل شرایط اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی، بدسرپرستی، فقر فرهنگی، اثرپذیری از دوستان و نابسامانی خانواده به فرار از خانواده و کارتن‌خوابی روی می‌آورند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> تن‌فروشی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> مشکلات خانوادگی و اجتماعی، افزایش طلاق و افزایش زنان سرپرست خانواده موجب افزایش کارتن‌خوابی در زنان شده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.]</ref>
براساس آمار، زنان بین ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را شامل می‌شوند. دختران به‌دلیل شرایط اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی، بدسرپرستی، فقر فرهنگی، اثرپذیری از دوستان و نابسامانی خانواده به فرار از خانواده و کارتن‌خوابی روی می‌آورند. تن‌فروشی، مشکلات خانوادگی و اجتماعی، افزایش طلاق و افزایش زنان سرپرست خانواده موجب افزایش کارتن‌خوابی در زنان شده است.


== کودکان کارتن‌خواب ==
== کودکان کارتن‌خواب ==
افزایش تولد کودکان کارتن‌خواب موجب تهدید آیندهٔ جامعه می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص پدر کودکان کارتن‌خواب و ناتوانی و فقدان صلاحیت مادر در نگهداری آنها، این کودکان در شیرخوارگاه‌ها بزرگ می‌شوند و با به بهای اندک فروخته می‌شوند تا در آینده کودکان کار شوند.<ref>[https://farsnews.ir/news/13950122000663/تازه-واردانی-به-دنیا-از-ریشه-کارتن-خوابی--2-م «تازه‌واردانی به دنیا از ریشۀ کارتن‌خوابی/ 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز.]</ref>
افزایش تولد کودکان کارتن‌خواب موجب تهدید آیندهٔ جامعه می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص پدر کودکان کارتن‌خواب و ناتوانی و فقدان صلاحیت مادر در نگهداری آنها، این کودکان در شیرخوارگاه‌ها بزرگ می‌شوند و با به بهای اندک فروخته می‌شوند تا در آینده کودکان کار شوند.


کودکان کارتن‌خواب، معتاد به دنیا می‌آیند و با مصرف اولین مشروب یا کدئین معتاد می‌شوند و تا پایان عمر باید ایزوله زندگی کنند. احتمال دارا بودن بیماری ایدز در آنها بالا است<ref>[https://life.shafaqna.com/FA/5924/کودکان-کارتن-خواب؛-پدیده-ای-هولناک-در-ت «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> و به‌علت نوع و شرایط زندگی مورد تجاوز واقع می‌شوند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref>
کودکان کارتن‌خواب، معتاد به دنیا می‌آیند و با مصرف اولین مشروب یا کدئین معتاد می‌شوند و تا پایان عمر باید ایزوله زندگی کنند. احتمال دارا بودن بیماری ایدز در آنها بالا است<ref>[https://life.shafaqna.com/FA/5924/کودکان-کارتن-خواب؛-پدیده-ای-هولناک-در-ت «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا.]</ref> و به‌علت نوع و شرایط زندگی مورد تجاوز واقع می‌شوند.<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref>
== پیامدهای کارتن‌خوابی ==
از جمله مهم‌ترین پیامدهای زندگی کارتن‌خوابی عبارت‌اند از:
# تهدید امنیت اجتماعی؛
# گسترش آسیب‌ها و معضلات اجتماعی؛
# افزایش اعتیاد؛
# تضعیف بنیان خانواده‌ها؛
# افزایش روابط نامشروع و تولد فرزندان حاصل از این روابط؛<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref>
# افزایش ناباروری؛
# انزواگزینی و گذران زندگی به‌صورت معلق؛
# تضعیف کنترل اجتماعی؛
# افزایش ناهنجاری‌های اخلاقی و اجتماعی مانند اعتیاد، فساد، خشونت،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.]</ref> تکدی‌گری و سرقت؛<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.]</ref>
# افزایش آسیب به کودکان کار به‌دلیل اشتراک فضای زندگی آنها با کارتن‌خواب‌ها؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref>
# افزایش بیماری‌های پوستی، دهان و دندان،<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/878465-از-کارتن-خواب-ها-نترسید . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.]</ref> ایدز و هپاتیت.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/184125/معتادان-و-کارتن-خواب-ها-مبتلا-به-ایدز-و-هپا . «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت/طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان.]</ref>
=== پیامدهای اجتماعی ===
افراد کارتن‌خواب دچار هویت‌باختگی فردی و اجتماعی می‌شوند.<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص73.]</ref> سبک زندگی، کردار و رفتار و نوع تعاملات کارتن‌خواب‌ها در سطح فردی و اجتماعی آسیب‌زا است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/518703/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص151.]</ref> مرگ به‌دلیل ناتوانی، بیماری و تزریق مکرر مواد، استفاده از وسایل تزریق مشترک، ابتلا به بیماری‌های واگیردار، خودکشی،<ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> مشکلات روانی و بیماری‌های پوستی، دهان و دندان، [[ایدز]]،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> گال، هپاتیت و شپش،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.]</ref> آلودگی به مواد، اعتیاد، سوءتغذیه، بیماری‌های ذهنی و جسمی، مصرف الکل و مرگ به‌دلیل تغذیهٔ ناکافی، سرما و بیماری از پیامدهای کارتن‌خوابی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref>
زیرپاگذاشتن مداوم هنجارهای جامعه توسط مردان کارتن‌خواب، موجب برچسب‌زنی جامعه به آنها و در نتیجه ایجاد [[خودپنداره|خودپندارهٔ]] منفی، درونی‌شدن هویت انحرافی و استمرار رفتارهای انحرافی می‌شود؛ به‌عبارتی برچسب‌زنی و انتظار سایرین برای ادامهٔ رفتارهای کارتن‌خواب، موجب محدود کردن فرصت‌های فردی و ابقای نقش پایدار می‌شود. تجارب فشارآور فرد بی‌خانمان، درک نادیده گرفته شدن از سوی جامعه و امکان اشتغال نداشتن برای برآوردن نیازهای ضروری موجب تخطی از هنجارهای جامعه می‌شود. درگیری، زندان، شیوع بیماری‌های پرخطر در جامعه، نارضایتی و ناامنی در محلات شهری، خفت‌گیری،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/518703/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص150 و 151.]</ref> گسیختگی خانواده،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> [[رابطه جنسی پیش از ازدواج|روابط نامشروع]]،<ref>[https://www.isna.ir/news/mazandaran-40455/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> سرقت، توزیع و فروش مواد مخدر، تجاوز، تکدی‌گری،<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.]</ref> بزه‌های اجتماعی،<ref>[https://ac.kheir.ir/about-homelessness منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر].</ref> تحقیر و توهین در روابط اجتماعی، تروما، هیجانات منفی، [[خشونت علیه زنان|خشونت]]، محرومیت از دسترسی به منابع لازم، بلامکانی و طرد اجتماعی از آسیب‌های اجتماعی کارتن‌خوابی است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/518703/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%87-%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D فتحی و درویشی، «مطالعۀ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، 1401ش، ص150.]</ref>
=== تشکیل خانواده - شبه‌خانواده ===
برخی زنان و مردان کارتن‌خواب در خیابان‌ها و پاتوق‌ها بدون انجام دادن مراسم رسمی ازدواج با هم زندگی می‌کنند. بسیاری نیز بر اساس قراردادهای رفاقتی یا عاطفی و بازآفرینی نقش‌های دختر، خواهر، همسر و مادر، نهاد شبه‌خانواده را به‌عنوان جایگزین خانواده تشکیل می‌دهند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1060141/fa اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص43.]</ref>


=== کنش‌های جنسی ===
=== کنش‌های جنسی ===
خط ۱۰۲: خط ۹۴:
زنان جوان برای تأمین غذا، لباس و پول به برقراری [[رابطه جنسی پیش از ازدواج|رابطهٔ جنسی]] بدون استفاده از وسایل پیشگیری می‌پردازند و با این کار چرخهٔ حاملگی ادامه می‌یابد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.]</ref> تن‌دادن به انواع کارها برای رفع نیازهای روزانه، مورد تجاوز قرارگرفتن،<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> ترویج کارتن‌خوابی، مشهود شدن بیشتر آن، تولد فرزندان نامشروع،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> خشونت جنسی، شیوع بیماری‌های مقاربتی و فروش نوزادان پیامدهای کارتن‌خوابی در زنان است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص29.]</ref>
زنان جوان برای تأمین غذا، لباس و پول به برقراری [[رابطه جنسی پیش از ازدواج|رابطهٔ جنسی]] بدون استفاده از وسایل پیشگیری می‌پردازند و با این کار چرخهٔ حاملگی ادامه می‌یابد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.]</ref> تن‌دادن به انواع کارها برای رفع نیازهای روزانه، مورد تجاوز قرارگرفتن،<ref>[https://ana.ir/fa/news/587507/مهمترین-عامل-اصلی-کارتن‌خوابی-در-شهرهای-بز «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.]</ref> ترویج کارتن‌خوابی، مشهود شدن بیشتر آن، تولد فرزندان نامشروع،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> خشونت جنسی، شیوع بیماری‌های مقاربتی و فروش نوزادان پیامدهای کارتن‌خوابی در زنان است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص29.]</ref>


=== زمینه‌سازی جرم ===
[[پرونده:بی‌خانمان-آمریکایی.jpg|بندانگشتی|400x400پیکسل|بی‌خانمان آمریکایی]]
کارتن‌خوابی به تنهایی جرم محسوب نمی‌شود و در قانون، جرم‌انگاری نشده است؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> اما زندگی کارتن‌خوابی زمینه را برای ارتکاب جرم و افزایش بزهکاری فراهم می‌کند.<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، 29.]</ref> بسیاری از کارتن‌خواب‌ها به‌دلیل سرقت، اخاذی، گدایی، تجاوز، توزیع و فروش مواد مخدر، مجازات می‌شوند.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.]</ref> سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی و شهرداری‌ها در اقداماتی مانند اسکان گورخواب‌ها در مراکز نگهداری و گرمخانه‌ها یا انتقال آنها به کمپ‌های ترک اعتیاد، فعال هستند؛ اما بسیاری از این افراد در بازگشت به اجتماع با چالش‌های پیشین مانند آوارگی و فقر، روبرو می‌شوند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4030950/%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%DB%B8%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8% . «گور خواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گورخواب‌ها»، خبرگزاری مهر.]</ref>
=== گور خوابی ===
برخی به‌دلیل فقدان سرپناه، در گورستان‌ها و حتی در قبر می‌خوابند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3861533/زندگی-در-گور . «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر.]</ref> این گروه از افراد به‌دلیل اعتیاد یا فرار از خانه، با چالش‌های بسیاری در جامعه روبرو هستند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4030950/%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7-%D9%86%DB%8C-%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%DB%B8%DB%B0-%D8%AF%D8%B1%D8%B5%D8%AF-%DA%AF%D9%88%D8%B1%D8% . «گور خواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گورخواب‌ها»، خبرگزاری مهر.]</ref>آنها بیشتر در فصول سرد سال به درون قبرهای خالی در کلانشهرها رفته و با مقوا یا ضایعات، روی گورها را می‌پوشانند تا سرپناهی برای خود درست کنند و از سرما در امان باشند. این گورها عموماً برای خواب مورد استفاده قرار می‌گیرند و در طول روز که این افراد مشغول تهیهٔ پول، مواد مخدر، غذا، جمع کردن ضایعات یا گدایی هستند، خالی است.<ref>[https://www.mashreghnews.ir/news/883044/گورخوابی-که-دانشجوی-دکترا-شد-عکس . «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز.]</ref>


== راهکار مقابله با کارتن‌خوابی ==
== راهکار مقابله با کارتن‌خوابی ==
خط ۱۶۰: خط ۱۴۶:
* «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۹ بهمن ۱۳۸۹ش.
* «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۹ بهمن ۱۳۸۹ش.
* سبزی خوشنامی، محمد و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، مجلهٔ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارهٔ یک، ۱۴۰۰ش.
* سبزی خوشنامی، محمد و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، مجلهٔ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارهٔ یک، ۱۴۰۰ش.
* «شناخت صحیح از پدیده کارتن خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت آکادمی خیر ایران، تاریخ درج مطلب: 16 مهر 1404ش.
* علیوردی‌نیا، اکبر، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۳۹۵ش.
* علیوردی‌نیا، اکبر، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۳۹۵ش.
* فتحی، منصور و درویشی، علی‌اصغر، «مطالعهٔ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، نشریهٔ علمی انتظام اجتماعی، شمارهٔ اول، بهار ۱۴۰۱ش.
* فتحی، منصور و درویشی، علی‌اصغر، «مطالعهٔ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، نشریهٔ علمی انتظام اجتماعی، شمارهٔ اول، بهار ۱۴۰۱ش.

نسخهٔ ۷ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۴۴

کارتن‌خوابی
کارتن‌خوابی یکی از پیامدهای جوامع در حال توسعه و مدرن است


کارتن‌خوابی؛ زندگی در شرایط و مکان‌های نامساعد به‌دلیل نداشتن سرپناه.

کارتن‌خوابی به‌عنوان یکی از معضلات اجتماعی در سطح فردی و اجتماعی دارای آسیب‌هایی مانند مشکلات جسمی و بیماری‌های روانی، ناامنی معابر شهری، خشونت، اعتیاد، توزیع و فروش مواد مخدر، تجاوز و تکدی‌گری است.

مفهوم‌شناسی

کارتن‌خوابی به وضعیتی اطلاق می‌شود که در آن افراد به‌دلیل نداشتن سرپناه، در مکان‌های عمومی و نامساعد مانند خیابان‌ها، پارک‌ها، زیر پل‌ها،[۱] ایستگاه‌های اتوبوس، گاراژها، یا کنار سطل‌های زباله زندگی می‌کنند.[۲] این پدیده که به‌عنوان یکی از بارزترین اشکال بی‌خانمانی شناخته می‌شود،[۳] محصول زندگی شهری مدرن[۴] و از پیامدهای جوامع در حال توسعه است.[۵] همچنین برخی گونه‌های کارتن‌خوابی در زمرهٔ ولگردی محسوب شده و از منظر قانونی، جرم به‌شمار می‌آیند.[۶] افراد کارتن‌خواب با عناوینی چون بی‌سرپناه، خیابان‌خواب و معتاد خیابانی نیز شناخته می‌شوند.[۷]

انواع کارتن‌خواب

افراد کارتن‌خواب را می‌توان به دسته‌های زیر تقسیم کرد:

  • بی‌سرپناهان مطلق: افرادی که هیچ گونه سرپناهی ندارند.
  • بی‌خانمان‌های موقت: افرادی که در مکان‌های موقت مانند پناهگاه‌ها یا خانه‌های دوستان اقامت دارند.
  • ساکنان اماکن ناامن: افرادی که در مکان‌های غیراستاندارد و خطرناک زندگی می‌کنند.
  • ساکنان اجباری جمعی: افرادی که به‌دلیل ناتوانی در تهیه مسکن مستقل، در مراکز جمعی سکونت دارند.[۸]

علل و عوامل کارتن‌خوابی

کارتن‌خوابی نتیجه تعامل پیچیده‌ای از عوامل ساختاری، اجتماعی و فردی است. ازجمله مهم‌ترین این عوامل عبارتند از:

  • عوامل اقتصادی: فقر، بیکاری، تورم، گرانی مسکن،[۹] ورشکستگی مالی،[۱۰] و نبود شغل‌های پایدار.[۱۱]
  • عوامل اجتماعی و خانوادگی: طردشدگی از سوی خانواده،[۱۲] طلاق، خشونت خانگی، از هم‌گسیختگی خانواده،[۱۳] و کاهش حمایت‌های اجتماعی.[۱۴]
  • عوامل روانی و فردی: اعتیاد به موادمخدر و الکل،[۱۵] بیماری‌های روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی،[۱۶] ناتوانی‌های جسمی و ذهنی،[۱۷] و فقدان مهارت‌های زندگی.[۱۸]
  • عوامل ساختاری: ضعف سیستم تأمین اجتماعی، نبود مسکن ارزان‌قیمت، ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی،[۱۹] و افزایش مهاجرت‌های بی‌رویه به شهرها.[۲۰]

پیامدهای فردی و اجتماعی کارتن‌خوابی

کارتن‌خوابی پیامدهای گسترده‌ای در سطوح فردی و اجتماعی به دنبال دارد:

  • پیامدهای فردی: ابتلا به بیماری‌های جسمی و روانی مانند ایدز، هپاتیت،[۲۱] بیماری‌های پوستی، سوءتغذیه، افسردگی و اضطراب، افزایش خطر مرگ‌ومیر ناشی از سرما، بیماری و مصرف مواد،[۲۲] کاهش امید به زندگی و خودکشی.[۲۳]
  • پیامدهای اجتماعی: تهدید امنیت عمومی،[۲۴] افزایش جرم و بزهکاری مانند سرقت، تکدی‌گری،[۲۵] و فروش موادمخدر، تضعیف بنیان خانواده،[۲۶] گسترش روابط نامشروع[۲۷] و تولد کودکان بی‌سرپرست، ایجاد ناامنی و نارضایتی در محلات شهری،[۲۸] و تحمیل هزینه‌های سنگین بر نظام سلامت و رفاه اجتماعی.[۲۹]

چالش‌های کارتن‌خوابی

زمینه‌سازی جرم

بی‌خانمان آمریکایی

کارتن‌خوابی به‌تنهایی جرم محسوب نمی‌شود و در قانون، جرم‌انگاری نشده است؛[۳۰] اما زندگی کارتن‌خوابی زمینه را برای ارتکاب جرم و افزایش بزهکاری فراهم می‌کند.[۳۱] بسیاری از کارتن‌خواب‌ها به‌دلیل سرقت، اخاذی، گدایی، تجاوز، توزیع و فروش موادمخدر، مجازات می‌شوند.[۳۲] سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی و شهرداری‌ها در اقداماتی مانند اسکان گورخواب‌ها در مراکز نگهداری و گرمخانه‌ها یا انتقال آنها به کمپ‌های ترک اعتیاد، فعال هستند؛ اما بسیاری از این افراد در بازگشت به اجتماع با چالش‌های پیشین مانند آوارگی و فقر، روبرو می‌شوند.[۳۳]

گورخوابی

گروهی از افراد بی‌سرپناه، به‌ویژه در کلانشهرها و در فصول سرد سال، برای در امان ماندن از سرما به گورستان‌ها پناه می‌برند و حتی درون قبرهای خالی می‌خوابند.[۳۴] آنان با استفاده از مقوا و ضایعات، روی گورها را می‌پوشانند تا سرپناهی موقت برای خود فراهم کنند. این مکان‌ها عمدتاً در شب مورد استفاده قرار می‌گیرند و در طول روز، این افراد برای تأمین هزینه‌های زندگی، تهیهٔ موادمخدر، غذا، جمع‌آوری ضایعات یا گدایی، گورستان را ترک می‌کنند.[۳۵]

کودکان کار

افزایش تولد کودکان در میان جمعیت کارتن‌خواب، یکی از چالش‌های جدی فراروی جامعه محسوب می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص پدر و ناتوانی یا فقدان صلاحیت مادر در نگهداری از کودک، این کودکان معمولاً به شیرخوارگاه‌ها سپرده می‌شوند و در بسیاری از موارد، با قیمت‌های ناچیز به فروش می‌رسند تا در آینده به‌عنوان کودکان کار مورد بهره‌کشی قرار گیرند.[۳۶]

زنان کارتن‌خواب

در دهه اخیر، کارتن‌خوابی زنان افزایش یافته[۳۷] و آنان حدود ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را تشکیل می‌دهند.[۳۸] بیشتر این زنان معتاد هستند و برخی دارای فرزند هستند.[۳۹] این وضعیت آنان را در معرض آزار جنسی و تولد کودکان نامشروع قرار می‌دهد.[۴۰] فرار دختران از خانه و روی آوردن به کارتن‌خوابی عمدتاً به دلایل اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی یا بدسرپرستی، فقر فرهنگی، نابسامانی خانواده و تأثیر از دوستان رخ می‌دهد. همچنین عواملی مانند تن‌فروشی،[۴۱] افزایش طلاق و افزایش زنان سرپرست خانواده، از جمله دلایل افزایش کارتن‌خوابی در زنان است.[۴۲]

کارتن‌خوابی در جهان

بی‌خانمان فرانسوی
بی‌خانمان‌های برزیلی

در آمریکا و کشورهای غربی

کارتن‌خوابی یک معضل جهانی است و در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه دیده می‌شود. براساس آمارها، در آمریکا صدها هزار نفر بی‌خانمان هستند که بسیاری از آنها در خیابان‌ها زندگی می‌کنند.[۴۳] در اروپا نیز کشورهایی مانند فرانسه، آلمان، انگلستان و ایتالیا[۴۴] با معضل کارتن‌خوابی مواجه هستند. در سال‌های اخیر، تعداد بی‌خانمان‌ها در بسیاری از کشورهای پیشرفته افزایش یافته است[۴۵] و عواملی مانند مهاجرت، تبعیض نژادی، نابرابری در دسترسی به خدمات بهداشتی و مسکن، و افزایش هزینه‌های زندگی، این پدیده را تشدید کرده‌اند.[۴۶] در برخی کشورها مانند فرانسه، گزارش‌هایی از مرگ‌ومیر سالانه صدها نفر از بی‌خانمان‌ها بر اثر سرما و بیماری منتشر شده است.[۴۵]

در ایران

کارتن‌خوابی در ایران پدیده‌ای نسبتاً نوپدید است[۴۷] و ریشه در تحولات اجتماعی و اقتصادی دهه‌های اخیر، ازجمله توسعه شتاب‌زده شهرنشینی، افزایش فاصله طبقاتی،[۴۸] گسترش مهاجرت[۴۹] و تضعیف نظام خانواده دارد. این پدیده برای اولین بار در اوایل دهه ۱۳۸۰ش به‌عنوان یک معضل اجتماعی در تهران مطرح شد.[۵۰] براساس برآوردهای رسمی، در سال‌های اخیر، هزاران کارتن‌خواب[۵۱] در تهران و سایر کلانشهرها شناسایی شده‌اند.[۵۲] اکثر این افراد را مردان تشکیل می‌دهند، اما تعداد زنان و کودکان کارتن‌خواب نیز رو به افزایش است.[۵۳] عواملی مانند اعتیاد، طلاق، خشونت خانگی،[۵۴] و مشکلات اقتصادی، از مهم‌ترین دلایل کارتن‌خوابی در ایران به‌شمار می‌روند.[۵۵] براساس قانون ایران، شناسایی و اسکان کارتن‌خواب‌ها در تهران بر عهدهٔ شوای شهر، نیروی انتظامی و بهزیستی است.[۵۶]

عواملی مانند مدرن‌سازی و افزایش شکاف طبقاتی موجب حاشیه‌نشینی در شهرهای بزرگ ایران شد

کارتن‌خوابی زنان

بی‌خانمان

براساس آمار، زنان بین ۵ تا ۱۰درصد جمعیت کارتن‌خواب‌ها را شامل می‌شوند. دختران به‌دلیل شرایط اقتصادی، خشونت خانوادگی، بی‌سرپرستی، بدسرپرستی، فقر فرهنگی، اثرپذیری از دوستان و نابسامانی خانواده به فرار از خانواده و کارتن‌خوابی روی می‌آورند. تن‌فروشی، مشکلات خانوادگی و اجتماعی، افزایش طلاق و افزایش زنان سرپرست خانواده موجب افزایش کارتن‌خوابی در زنان شده است.

کودکان کارتن‌خواب

افزایش تولد کودکان کارتن‌خواب موجب تهدید آیندهٔ جامعه می‌شود. به‌دلیل هویت نامشخص پدر کودکان کارتن‌خواب و ناتوانی و فقدان صلاحیت مادر در نگهداری آنها، این کودکان در شیرخوارگاه‌ها بزرگ می‌شوند و با به بهای اندک فروخته می‌شوند تا در آینده کودکان کار شوند.

کودکان کارتن‌خواب، معتاد به دنیا می‌آیند و با مصرف اولین مشروب یا کدئین معتاد می‌شوند و تا پایان عمر باید ایزوله زندگی کنند. احتمال دارا بودن بیماری ایدز در آنها بالا است[۵۷] و به‌علت نوع و شرایط زندگی مورد تجاوز واقع می‌شوند.[۵۸]

کنش‌های جنسی

نیازهای جنسی، عاطفی و مادی موجب برقراری روابط بین افراد بی‌خانمان شده است. وقایعی مانند روابط جنسی متعدد، متوسل شدن به زور، طلاق عاطفی، روابط فرازناشویی، طلاق، ازدواج مجدد، مصرف مواد برای رابطهٔ جنسی بهتر، خودارضایی، برقراری رابطهٔ جنسی با مردان و زنان، روسپی‌گری، رابطهٔ جنسی دوبه‌دو و گروهی، معاشقه‌های گذرا و موردی و مبادلهٔ جنسی اعضای خانواده در میان کارتن‌خواب‌ها مشهود است.[۵۹]

زنان جوان برای تأمین غذا، لباس و پول به برقراری رابطهٔ جنسی بدون استفاده از وسایل پیشگیری می‌پردازند و با این کار چرخهٔ حاملگی ادامه می‌یابد.[۶۰] تن‌دادن به انواع کارها برای رفع نیازهای روزانه، مورد تجاوز قرارگرفتن،[۶۱] ترویج کارتن‌خوابی، مشهود شدن بیشتر آن، تولد فرزندان نامشروع،[۶۲] خشونت جنسی، شیوع بیماری‌های مقاربتی و فروش نوزادان پیامدهای کارتن‌خوابی در زنان است.[۶۳]


راهکار مقابله با کارتن‌خوابی

طرح اسکان موقت بی‌خانمان‌های پایتخت

تفاوت عملکرد کشورهای گوناگون نسبت به پدیده کارتن‌خوابی به دیدگاه آنها در مورد منشأ این پدیده و نحوهٔ برخورد با آن ارتباط دارد. کشورهایی که مسئولیت کارتن‌خوابی را به‌عنوان نتیجهٔ عملکرد افراد و بخش‌های جامعه پذیرفته‌اند، به‌دنبال راه‌های مهار و کاهش آسیب‌های آن هستند.[۶۴]

ساخت پناهگاه اضطراری برای مقابله با کارتن‌خوابی نخستین واکنش غرب به این معضل بود. اخیراً کشورهای پیشرفته، روش‌های مؤثر و متنوع‌تری برای کاهش آسیب‌های کارتن‌خوابی تعبیه کرده‌اند.[۶۵] بیمه و ارائهٔ خدمات سلامت و بهداشت رایگان از جمله خدمات دانمارک به کارتن‌خواب‌ها است. در ایتالیا، سازمان‌های مردم‌نهاد و مذهبی با ایجاد مراکز نگهداری و تهیهٔ غذای گرم، از افراد کارتن‌خواب حمایت می‌کنند.[۶۶] فنلاند، با اِسکان کارتن‌خواب‌ها در خانه‌های دولتی، رونق اشتغال، کاهش اجارهٔ مسکن و ایجاد مراکزی برای مشاوره و حمایت از بی‌خانمان‌ها به مقابله با کارتن‌خوابی می‌پردازد.[۶۷]

راهکارهای عمومی

پرونده:کارتن-خوابی۱.jpg
کارتن‌خوابی، شیوهٔ زندگی رایج میان افراد بی‌سرپناه است
  • ساخت مسکن‌های ارزان‌قیمت با متراژ کم؛[۶۸]
  • توانمندسازی کارتن‌خواب‌ها با راهکارهایی مانند اسکان اولیه، رفع نیازهای اولیه مانند بهداشت، درمان، نظافت و تغذیه، بازسازی شخصیتی، توانمندسازی روانی، ارتباطی، شغلی و زندگی مستقلانه در اجتماع؛
  • آموزش؛ آموزش کسب مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی، حرفه‌آموزی، بازسازی شخصیتی و اجتماعی‌سازی مجدد.[۶۹]
  • درمان تخصصی با ارائهٔ روان‌شناسی و ایجاد بسترهایی برای درمان مشکلات جسمی و روحی؛
  • حمایت نهادهای اجتماعی، خانواده، آشنایان و اقوام؛[۷۰]
  • اِعمال سیاست بنیادی توسط همهٔ سازمان‌های کشور؛
  • ازبین‌بردن محرومیت بین حاشیه‌نشینان؛
  • پذیرش آنها توسط اماکن رفاهی و درمانی؛[۷۱]
  • آماده‌سازی برای برگشت مجدد به جامعه؛ برگزاری کلاس‌های گروهی و کارگاه آموزش نحوهٔ درآوردن نان، به جای تغذیه و اسکان آنها.

تقویت باورهای مذهبی، ترویج فرهنگِ تغییر نگرش مردم برای ایجاد بستری برای پرورش مجدد آنها،[۷۲] ارتقای کیفی زیرساخت بهداشت و آموزش‌وپرورش، اشتغال‌زایی در روستا و شهرهای کوچک،[۷۳] تخصیص تسهیلات مالی، محدود و مشخص کردن دورهٔ اسکان،[۷۴] کار اجباری با پرداخت حق‌الزحمه، ارائهٔ تسهیلات[۷۵] و کارآفرینی از راه‌های ریشه‌کن کردن کارتن‌خوابی است.[۷۶]

در ایران

پرونده:حاشیه-نشینی۱.jpg
حاشیه‌نشینی

در ایران، با توجه به رواج بیشتر کارتن‌خوابی بین مردان، راهبردهای پیشگیری و ارائهٔ خدمات بر آنها تمرکز بیشتر دارد[۷۷] و سازمان‌های عام‌المنفعه و مردم‌نهاد زیادی برای ایجاد راهکار موقت و دایم برای کمک به افراد کارتن‌خواب فعالیت دارند.[۷۸]

طرح سامان‌دهی افراد بی‌سرپناه و متکدیان و طرح توانمندسازی بهاران از طرح‌های توانمندسازی کارتن‌خواب‌ها بوده است.[۷۹] مراکزی به نام گرم‌خانه با امکان اقامت موقت و شبانهٔ کارتن‌خواب‌ها، موجب مصونیت موقت آنها از آسیب‌های اجتماعی و جلوگیری از آسیب‌رسانی آنها می‌شود.[۸۰] عواملی مانند قوانین غیرمنعطف، وضع نامناسب و رفتار عداوت‌آمیز و دید منفی عوامل گرم‌خانه باعث تمایل نداشتن کارتن‌خواب‌ها به استفاده از گرم‌خانه شده است.[۸۱]

شرایط کمک‌رسانی به کارتن‌خواب‌ها

پرونده:بی خانمان.jpg
یشتر زنان کارتن‌خواب مصرف‌کنندهٔ مواد مخدر هستند

شیوهٔ کمک‌رسانی به کارتن‌خواب‌ها شرایطی دارد که عبارت‌اند از:

  1. نداشتن نگاه ترحم‌آمیز به آنها؛[۸۲]
  2. کنجکاوی نکردن و نرفتن به پاتوق کارتن‌خواب‌ها؛ پاتوق‌ها، حس حمایت، تأمین نیاز عاطفی و جمع‌گرایی را به کارتن‌خواب‌ها می‌دهد.[۸۳] به شهروندانی که قصد کمک یا توزیع غذا دارند توصیه شده است که خودسرانه وارد پاتوق کارتن‌خواب‌ها نشوند؛ گاهی این گونه از حضور موجب اخاذی، درگیری یا خفت‌گیری می‌شود. برای چنین کمک‌هایی مراکز ویژه‌ای وجود دارد و تماس با شمارهٔ ۱۳۷ راهگشا است.[۸۴]
  3. تصویر نگرفتن از چهرهٔ کارتن‌خواب‌ها و احترام به کرامت انسانی آنها.[۸۵]

پانویس

  1. ↑ . سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.
  2. ↑ دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص31.
  3. ↑ اعتمادی‌فرد و اکرامی حصاری، «تجربۀ زیستۀ زنان بی‌خانمان از خانوادۀ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، 1400ش، ص31.
  4. ↑ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  5. ↑ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.
  6. ↑ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  7. ↑ بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.
  8. ↑ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  9. ↑ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.
  10. ↑ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  11. ↑ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.
  12. ↑ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  13. ↑ . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  14. ↑ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  15. ↑ «کشورها با پدیدۀ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس.
  16. ↑ . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  17. ↑ . صدیق سروستانی و نصراصفهانی، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، 1389ش، ص1-2.
  18. ↑ . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  19. ↑ «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  20. ↑ . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31.
  21. ↑ . «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت/طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان.
  22. ↑ بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.
  23. ↑ علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  24. ↑ . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.
  25. ↑ . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.
  26. ↑ . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  27. ↑ علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  28. ↑ بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.
  29. ↑ «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.
  30. ↑ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  31. ↑ . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، 29.
  32. ↑ . «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسۀ صبح رویش.
  33. ↑ . «گور خواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گورخواب‌ها»، خبرگزاری مهر.
  34. ↑ . «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر.
  35. ↑ . «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز.
  36. ↑ «تازه‌واردانی به دنیا از ریشۀ کارتن‌خوابی/ 2 میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز.
  37. ↑ . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.
  38. ↑ «روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ و یا زندان؟»، خبرآنلاین.
  39. ↑ . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  40. ↑ . «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو.
  41. ↑ «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  42. ↑ «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  43. ↑ . «آمار یک شبکۀ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو.
  44. ↑ . «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا.
  45. ↑ ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینۀ آمار»، خبرگزاری میزان.
  46. ↑ «شناخت صحیح از پدیده کارتن خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت آکادمی خیر ایران.
  47. ↑ . سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.
  48. ↑ . سهیلی، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.
  49. ↑ سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.
  50. ↑ فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.
  51. ↑ . «بیست و چهار هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.
  52. ↑ . بخشی‌نیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.
  53. ↑ . «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان.
  54. ↑ «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک.
  55. ↑ . «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان.
  56. ↑ «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش.
  57. ↑ «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا.
  58. ↑ «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  59. ↑ دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص35-38 و 27.
  60. ↑ دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص28.
  61. ↑ «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  62. ↑ «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  63. ↑ دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص29.
  64. ↑ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  65. ↑ علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  66. ↑ «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  67. ↑ «پایان بحران بی‌خانمان‌ها در فنلاند»، باشگاه خبرنگاران جوان.
  68. ↑ «در آمریکا از عایدی معاملات مسکن ۸۰ درصد مالیات می‌گیرند/ طبق قانون اساسی همه باید صاحب‌خانه باشند»، خبرگزاری دانشجو.
  69. ↑ بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23-25.
  70. ↑ «دو روی سکۀ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا.
  71. ↑ «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان.
  72. ↑ مهدوی، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلۀ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران.
  73. ↑ «روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش/ چه عواملی باعث کارتن‌خوابی افراد می‌شود؟»، خبرگزاری تسنیم.
  74. ↑ مهدوی، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلۀ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران.
  75. ↑ «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟/ خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا.
  76. ↑ علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  77. ↑ علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  78. ↑ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر.
  79. ↑ بخشی‌نیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص23.
  80. ↑ علیوردی‌نیا، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا.
  81. ↑ فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.
  82. ↑ . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  83. ↑ . دیاری و همکاران، «زیست کارتن‌خوابی؛ از تلاش ناگزیر برای بقا تا بازسازمان یابی اجتماعی»، 1399ش، ص127-128.
  84. ↑ . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.
  85. ↑ . فرخه، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکۀ شرق.

منابع

  • «۲۴ هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم/ «اتوبوس‌خوابی» از کجا آب می‌خورد؟»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۱ دی ۱۴۰۰ش.
  • اعتمادی‌فرد، سید مهدی و اکرامی حصاری، معصومه، «تجربهٔ زیستهٔ زنان بی‌خانمان از خانوادهٔ مورد مطالعه: زنان بی‌خانمان مقیم مرکز اقامتی مهر»، جامعه‌شناسی فرهنگ و هنر، دورهٔ سه، ۱۴۰۰ش.
  • آقایی، سیدسعید و دیگران، «نقش فضاهای شهری بر زندگی روزمرهٔ کارتن‌خواب‌های شهر تهران»، مطالعات جامعه‌شناسی، شمارهٔ ۳۷، زمستان ۱۳۹۶ش.
  • «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت صبح رویش، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • بخشی‌نیا، اکبر و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، مددکاری اجتماعی، شمارهٔ چهار، ۱۳۹۸ش.
  • «پایان بحران بی‌خانمان‌ها در فنلاند»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اسفند ۱۳۹۶ش.
  • «تازه‌واردانی به دنیا از ریشهٔ کارتن‌خوابی/ ۲ میلیون تومان بهای کودکان کار آینده»، فارس‌نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۳ فروردین ۱۳۹۵ش.
  • «جهان‌آرا- کارتن‌خواب و راهکارهای رفع این آسیب با حضور دکتر ابراهیم رزاقی»، وب‌سایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۰ شهریور ۱۳۹۶ش.
  • «در آمریکا از عایدی معاملات مسکن ۸۰ درصد مالیات می‌گیرند/ طبق قانون اساسی همه باید صاحب‌خانه باشند»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۴ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
  • «دو روی سکهٔ «کارتن‌خوابی»»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۴۰۰ش.
  • دیاری، مرتضی و کرمانی، مهدی، «مطالعهٔ جامعه‌شناختی ناهنجاری‌های جنسی در پاتوق‌های کارتن‌خوابی شهرهای تهران و مشهد»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دورهٔ نه، ۱۳۹۹ش.
  • «روایت یک کارتن‌خواب از زندگی‌اش/ چه عواملی باعث کارتن‌خوابی افراد می‌شود؟»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۳۹۵ش.
  • «روایتی تلخ از کارتن‌خوابی و اعتیاد زنان/ بهتر است بگوییم پناهگاه، کمپ یا زندان؟»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ بهمن ۱۳۹۴ش.
  • «زنان کارتن‌خواب زیر پوست شهر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۹ بهمن ۱۳۸۹ش.
  • سبزی خوشنامی، محمد و دیگران، «از جدایی تا هویت‌باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، مجلهٔ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارهٔ یک، ۱۴۰۰ش.
  • «شناخت صحیح از پدیده کارتن خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت آکادمی خیر ایران، تاریخ درج مطلب: 16 مهر 1404ش.
  • علیوردی‌نیا، اکبر، «کارتن‌خوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی در ایران»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ دی ۱۳۹۵ش.
  • فتحی، منصور و درویشی، علی‌اصغر، «مطالعهٔ کیفی پیامدهای کارتن‌خوابی در شهر تهران»، نشریهٔ علمی انتظام اجتماعی، شمارهٔ اول، بهار ۱۴۰۱ش.
  • فتحی، منصور و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتن‌خوابان شهر تهران در استفاده از گرم‌خانه‌های شهرداری: یک مطالعهٔ کیفی»، تحقیقات کیفی در علوم سلامت، شمارهٔ سوم، ۱۳۹۷ش.
  • «فروش کودکان زنان کارتن‌خواب در اینستاگرام و تلگرام»، وب‌سایت آپارات، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد دستان مهربان، تاریخ بازدید: ۲۶ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • «کارتن‌خوابی؛ از واشینگتن تا تهران+ فیلم» خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۳ دی ۱۴۰۱ش.
  • «کشورها با پدیدهٔ کارتن‌خوابی چگونه برخورد می‌کنند؟»، وب‌سایت جی‌پلاس، ۲۰ بهمن ۱۳۹۵ش.
  • «کودکان کارتن‌خواب: پدیده‌های هولناک در تهران»، وب‌سایت شفقنا، تاریخ بازدید: ۲۷ اسفند ۱۴۰۲ش.
  • منظم، الهه، «شناخت صحیح از پدیدهٔ کارتن‌خوابی و ابعاد آن»، وب‌سایت خیر، تاریخ درج مطلب: ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ش.
  • مهدوی، سمیرا، «راه‌های درمان کارتن‌خوابی»، مجلهٔ اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران، تاریخ درج مطلب: ۵ اسفند ۱۳۹۵ش.
  • «مهم‌ترین عامل اصلی کارتن‌خوابی در شهرهای بزرگ چیست؟ /خطری که دختران کارتن‌خواب را تهدید می‌کند»، خبرگزاری آنا، تاریخ درج مطلب: ۲۳ خرداد ۱۴۰۰ش.
  • «وضعیت بی‌خانمانی در اروپا و آمریکا در آینهٔ آمار»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۳۹۸ش.
  • «آمار زنان کارتن‌خواب رو به افزایش است»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲ خرداد ۱۴۰۱ش.
  • «آمار یک شبکهٔ آمریکایی از تعداد وحشتناک کارتن‌خواب‌ها در آمریکا»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۲۹ آذر ۱۴۰۰ش.
  • «آیا کارتن‌خوابی جرم است؟»، وب‌سایت مدرسهٔ صبح رویش، تاریخ درج مطلب: ۲۸ آبان ۱۴۰۱ش.
  • «بخشی از کارتن‌خواب‌ها اتباع خارجی هستند»، وب‌سایت باشگاه خبربان، تاریخ درج مطلب: ۲۲ بهمن ۱۴۰۱ش.
  • بخشی‌نیا، اکبر و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتن‌خواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، فصلنامهٔ مددکاری اجتماعی، فصلنامهٔ مددکاری اجتماعی، شمارهٔ ۴، ۱۳۹۸ش.
  • بشیریان، سعید، «ارتباط نگرش مذهبی و سلامت روانی دانشجویان دانشگاه‌های شهر همدان»، نشریهٔ دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۷ش.
  • «جهان کارتن‌خواب‌ها به روایت تصویر»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۵ دی ۱۳۹۰ش.
  • «دو روی سکه کارتن‌خوابی»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: ۲۴ شهریور ۱۴۰۰ش.
  • دیاری، مرتضی و همکاران، «زیست کارتن‌خوابی؛ از تلاش ناگزیر برای بقا تا بازسازمان‌یابی اجتماعی»، نشریهٔ توسعه محلی، شمارهٔ ۱، ۱۳۹۹ش.
  • «زندگی در گور»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۷ دی ۱۳۹۵ش.
  • سبزی خوشنامی، محمد و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتن‌خوابی در معتادان شهر تهران»، نشریهٔ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، شمارهٔ ۱، ۱۴۰۰ش.
  • سهیلی، محمدوحید، «صورت‌بندی نسبت آسیب‌های اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، فصلنامهٔ مطالعات اسلامی آسیب‌های اجتماعی، شمارهٔ ۲، ۱۳۹۹ش.
  • صدیق سروستانی، رحمت‌اله و نصراصفهانی، آرش، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتن‌خوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، نشریهٔ یررسی مسائل اجتماعی ایران، شمارهٔ ۴، ۱۳۸۹ش.
  • فرخه، نسترن، «از کارتن‌خواب‌ها نترسید»، وب‌سایت شبکهٔ شرق، تاریخ درج مطلب: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ش.
  • «کارتن‌خوابی و دلایل کارتن‌خواب شدن افراد»، وب‌سایت بنیاد خیریل دستان مهربان، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۳ش.
  • «گورخواب‌ها، نی‌نشین شدند/ بازگشت ۸۰ درصد گور خواب‌ها»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۳۹۶ش.
  • «گورخوابی که دانشجوی دکترا شد»، وب‌سایت مشرق نیوز، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مرداد ۱۳۹۷ش.
  • «معتادان و کارتن‌خواب‌ها مبتلا به ایدز و هپاتیت/ طراحی مراقبت‌های ویژه»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۲۱ خرداد ۱۳۹۵ش.
  • «نمایی از وضعیت کارتن‌خواب‌های لس‌آنجلس»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۵ آذر ۱۴۰۱ش.
  • «۲۴ هزار کارتن‌خواب و بی‌خانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۱۱ دی ۱۴۰۰ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=کارتن‌خوابی&oldid=56627»