ولنگاری: تفاوت میان نسخهها
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
|||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
ولنگاری در لغت به معنای سهلانگاری و بیقیدی است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/ولنگاری دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ ولنگاری.]</ref> و به فردی اطلاق میشود که به آداب، رسوم و قوانین اجتماعی پایبند نیست.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=بی+بندوبار&f=amid&d=en عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژۀ بی بندوبار.]</ref> در اصطلاح، ولنگاری عبارت است از شکستن حدود اجتماعی، عرفی یا قانونی هر جامعه.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8284/110719/لاابالی-گری-فرهنگی «لاابالیگری فرهنگی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> معادل دینی آن، اباحیگری به معنای پایبند نبودن به ارزشهای دینی و بیتفاوتی نسبت به آموزههای اسلامی است.<ref>خطیبی، فرهنگ شیعه، 1386ش، ص55.</ref> در مطالعات فرهنگی، ولنگاری به بیبندوباری و آشفتگی در مجموعهٔ منسجم فرهنگ گفته میشود که موجب دگرگونی ارزشها، سنتها و باورهای اجتماعی میشود.<ref>[https://sobhe-no.ir/newspaper/33/15/506 پوراحمد خمینی، «ولنگاری فرهنگی؛ فرهنگ ولنگار»، وبسایت رزنامۀ صبح نو.]</ref> با توجه به گستردگی مفهوم فرهنگ، ولنگاری در تمام عناصر سبک زندگی قابلیت تحقق دارد. این پدیده در ارتباط با مفاهیمی چون تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، جنگ نرم و تهدید نرم معنا مییابد.<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/247012/ولنگاری-فرهنگی-و-پیامدهای-مخرب-آن-در-جامعه ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.]</ref> | ولنگاری در لغت به معنای سهلانگاری و بیقیدی است<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/ولنگاری دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ ولنگاری.]</ref> و به فردی اطلاق میشود که به آداب، رسوم و قوانین اجتماعی پایبند نیست.<ref>[https://www.vajehyab.com/?q=بی+بندوبار&f=amid&d=en عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژۀ بی بندوبار.]</ref> در اصطلاح، ولنگاری عبارت است از شکستن حدود اجتماعی، عرفی یا قانونی هر جامعه.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8284/110719/لاابالی-گری-فرهنگی «لاابالیگری فرهنگی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> معادل دینی آن، اباحیگری به معنای پایبند نبودن به ارزشهای دینی و بیتفاوتی نسبت به آموزههای اسلامی است.<ref>خطیبی، فرهنگ شیعه، 1386ش، ص55.</ref> در مطالعات فرهنگی، ولنگاری به بیبندوباری و آشفتگی در مجموعهٔ منسجم [[فرهنگ]] گفته میشود که موجب دگرگونی ارزشها، سنتها و باورهای اجتماعی میشود.<ref>[https://sobhe-no.ir/newspaper/33/15/506 پوراحمد خمینی، «ولنگاری فرهنگی؛ فرهنگ ولنگار»، وبسایت رزنامۀ صبح نو.]</ref> با توجه به گستردگی مفهوم فرهنگ، ولنگاری در تمام عناصر سبک زندگی قابلیت تحقق دارد. این پدیده در ارتباط با مفاهیمی چون تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، جنگ نرم و تهدید نرم معنا مییابد.<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/247012/ولنگاری-فرهنگی-و-پیامدهای-مخرب-آن-در-جامعه ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.]</ref> کارشناسان معتقدند ولنگاری با تلقی نادرست از مفهوم آزادی ارتباط تنگاتنگی دارد؛<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3737735/ولنگاری-فرهنگی-نتیجه-تلقی-نئولیبرالی-از-فرهنگ-استر «ولنگاری فرهنگی نتیجۀ تلقی نئولیبرالی از فرهنگ است»، خبرگزاری مهر.]</ref> اما تفاوت اساسی آزادی و بیبندوباری در رعایت حقوق و احترام به دیگران است. در آزادی، افراد آزادانه رفتار میکنند، اما همزمان به امنیت، حقوق و حریم دیگران توجه دارند؛ درحالیکه در بیبندوباری، این مرزها رعایت نمیشوند.<ref>[https://noandishaan.com/forums/topic/2320-تفاوت-آزادی-با-بی-بند-باری/ «تفاوت آزادی با بی بندوباری»، وبسایت نواندیشان.]</ref> | ||
== خاستگاه | == خاستگاه == | ||
برخی پژوهشگران، خاستگاه ولنگاری امروزی را مکتبهای اومانیسم و لیبرالیسم در فرهنگ غربی دانستهاند که هدف آنها حذف خدامحوری و ارزشهای دینی در جامعه و جایگزینی انسانمحوری، آزادی مطلق و دنیاگرایی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/360079/fa اسدی و حسینی، «بررسی علل تأثیرپذیری فرهنگ جامعۀ اسلامی از اباحهگری و راههای مقابله با آن»، 1398ش، ص41.]</ref> | برخی پژوهشگران، خاستگاه ولنگاری امروزی را مکتبهای اومانیسم و لیبرالیسم در فرهنگ غربی دانستهاند که هدف آنها حذف خدامحوری و ارزشهای دینی در جامعه و جایگزینی انسانمحوری، آزادی مطلق و دنیاگرایی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/360079/fa اسدی و حسینی، «بررسی علل تأثیرپذیری فرهنگ جامعۀ اسلامی از اباحهگری و راههای مقابله با آن»، 1398ش، ص41.]</ref> برخی، ترویج ولنگاری در ایران را سازوکار تقابل فرهنگ غربی با فرهنگ اسلامی_ایرانی دانسته و آن را مصداقی از جنگ نرم و [[جنگ شناختی|شناختی]]، میدانند<ref>[https://www.sid.ir/paper/360079/fa اسدی و حسینی، «بررسی علل تأثیرپذیری فرهنگ جامعۀ اسلامی از اباحهگری و راههای مقابله با آن»، 1398ش، ص41.]</ref> که میتواند به یک شبیخون فرهنگی بینجامد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84972637/واکنش-وزیر-اسبق-ارشاد-به-نفوذ-و-ولنگاری-در-حوزه-فرهنگ-و-هنر «واکنش وزیر اسبق ارشاد به نفوذ و ولنگاری در حوزۀ فرهنگ و هنر»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== انواع ولنگاری == | == انواع ولنگاری == | ||
| خط ۶۶: | خط ۴۲: | ||
# '''بیبندوباری فکری''': نبود دقت و حساسیت در انتخاب محتوا و استدلال، اظهارنظر بدون تحقیق کافی و در نتیجه، افزایش خطاهای شناختی؛<ref>[https://lib.eshia.ir/10378/2/136 امامی، فرهنگ قرآن: تبیین اصطلاحات قرآن از منظر تفسیر و روایات، 1389ش، ج۲، ص۱۳۶.]</ref> | # '''بیبندوباری فکری''': نبود دقت و حساسیت در انتخاب محتوا و استدلال، اظهارنظر بدون تحقیق کافی و در نتیجه، افزایش خطاهای شناختی؛<ref>[https://lib.eshia.ir/10378/2/136 امامی، فرهنگ قرآن: تبیین اصطلاحات قرآن از منظر تفسیر و روایات، 1389ش، ج۲، ص۱۳۶.]</ref> | ||
# '''بیبندوباری اخلاقی''': نادیده گرفتن منافع و مرزهای دیگران در رفتار و گفتار، نبود پایبندی به اصول اخلاقی در تصمیمگیری، توجیه اشتباهات و پاسخ بداخلاقانه به انتقادات؛<ref>[https://hamrahetam.com/بی-بند-و-باری «علت بی بند و باری اخلاقی و راههای مقابله با آن را میشناسید؟»، وبسایت همراهتم.]</ref> | # '''بیبندوباری اخلاقی''': نادیده گرفتن منافع و مرزهای دیگران در رفتار و گفتار، نبود پایبندی به اصول اخلاقی در تصمیمگیری، توجیه اشتباهات و پاسخ بداخلاقانه به انتقادات؛<ref>[https://hamrahetam.com/بی-بند-و-باری «علت بی بند و باری اخلاقی و راههای مقابله با آن را میشناسید؟»، وبسایت همراهتم.]</ref> | ||
# '''بیبندوباری جنسی''': شکلگیری روابط جنسی خارج از چارچوب | # '''بیبندوباری جنسی''': شکلگیری روابط جنسی خارج از چارچوب خانواده، بهرهبرداری جنسی از محیطهای اجتماعی.<ref>[http://kargozar76.blogfa.com/post/242 کارگزار،«روابط، از منظر دین و اخلاق»، وبلاگ کارگزار.]</ref> | ||
== عوامل | == عوامل == | ||
عوامل متعددی در گسترش ولنگاری نقش دارند: | عوامل متعددی در گسترش ولنگاری نقش دارند: | ||
* '''خانوادهٔ ناسالم''': عدم سلامت خانواده، ارزشهای اخلاقی را به انحراف میکشاند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/63607/نقش-ازدواج-در-سلامت-روان-جوانان جهانیانی، «نقش ازدواج در سلامت روان جوانان»، 1386ش، ص46 و 47.]</ref> | * '''خانوادهٔ ناسالم''': عدم سلامت خانواده، ارزشهای اخلاقی را به انحراف میکشاند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/63607/نقش-ازدواج-در-سلامت-روان-جوانان جهانیانی، «نقش ازدواج در سلامت روان جوانان»، 1386ش، ص46 و 47.]</ref> | ||
| خط ۸۰: | خط ۵۶: | ||
== مصادیق ولنگاری == | == مصادیق ولنگاری == | ||
کارشناسان امور فرهنگی، برخی از مصادیق ولنگاری در جامعهٔ دینی را موارد زیر دانستهاند: لذتجویی مفرط،<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13930428000527/برگزاری-نمایشگاه-جاهلیت-مدرن-در-گیلان «برگزاری نمایشگاه جاهلیت مدرن در گیلان»، خبرگزاری فارس.]</ref> مدگرایی، مصرفگرایی و اشرافیگری، بیاعتنایی به واجبات و مناسک دینی، استفادهٔ مردان از طلا و زیورآلات، گوشدادن به موسیقیهای مبتذل، مصرف مشروبات الکلی، اختلاط بیضابطهٔ زنان و مردان و پوشش نامناسب، روابط آزاد جنسی، هنجارشکنی و نادیدهگرفتن حریم عمومی،<ref>نصیری، کاستیها و بایستگیها، 1374ش، ص6.</ref> همباشی و همجنسگرایی و سقط عمدی جنین.<ref>[https://atna.atu.ac.ir/fa/news/19619/مفهوم-لیبرالیسم-و-خانواده-زدایی حاجکرمی، «مفهوم لیبرالیسم و خانوادهزدایی»، وبسایت عطنا.] | کارشناسان امور فرهنگی، برخی از مصادیق ولنگاری در جامعهٔ دینی را موارد زیر دانستهاند: لذتجویی مفرط،<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13930428000527/برگزاری-نمایشگاه-جاهلیت-مدرن-در-گیلان «برگزاری نمایشگاه جاهلیت مدرن در گیلان»، خبرگزاری فارس.]</ref> مدگرایی، [[مصرفگرایی]] و اشرافیگری، بیاعتنایی به واجبات و مناسک دینی، استفادهٔ مردان از طلا و زیورآلات، گوشدادن به موسیقیهای مبتذل، مصرف مشروبات الکلی، [[اختلاط زن و مرد در اندیشه آیتالله خامنهای|اختلاط بیضابطهٔ زنان و مردان]] و پوشش نامناسب، روابط آزاد جنسی، هنجارشکنی و نادیدهگرفتن حریم عمومی،<ref>نصیری، کاستیها و بایستگیها، 1374ش، ص6.</ref> [[همباشی|همباشی]] و [[همجنسگرایی|همجنسگرایی]] و [[سقط جنین|سقط عمدی جنین]].<ref>[https://atna.atu.ac.ir/fa/news/19619/مفهوم-لیبرالیسم-و-خانواده-زدایی حاجکرمی، «مفهوم لیبرالیسم و خانوادهزدایی»، وبسایت عطنا.]</ref> | ||
در مقیاس جهانی، آمارها نشان میدهد که بیبندوباری جنسی در کشورهایی مانند سوئد به حدی رسیده که ۵۷درصد فرزندان، حاصل روابط نامشروع هستند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3842585/%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%81%D8%AD%D8%B4%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A «غرب در مدیریت بیبندوباری، فساد و فحشا ناتوان شده است»، خبرگزاری مهر]. | == پیامدها == | ||
ولنگاری، پیامدهای متعددی در سطوح فردی، اجتماعی و جهانی به همراه دارد. در سطح فردی، این پدیده موجب پشیمانی، افسردگی و آشفتگی روانی شده،<ref>[http://pajoohe.ir/بی-بندوباری-جنسی،-خیانت-به-آزادی-است__a-40039.aspx همیلتون، «بی بندوباری جنسی، خیانت به آزادی است»، وبسایت پژوهه.]</ref> فرد را دچار ازخودبیگانگی و تضعیف ارزشهای معنوی میکند و [[رابطه جنسی|روابط جنسی]] را با احساس حسرت و پوچی همراه میسازد.<ref>[http://pajoohe.ir/بی-بندوباری-جنسی،-خیانت-به-آزادی-است__a-40039.aspx همیلتون، «بی بندوباری جنسی، خیانت به آزادی است»، وبسایت پژوهه.]</ref> در سطح اجتماعی نیز پیامدهایی چون فروپاشی [[خانواده]] و افزایش [[طلاق]]، گسترش آسیبهایی مانند [[اعتیاد به مواد مخدر|اعتیاد]]، بیغیرتی و انحطاط اخلاقی، هنجارشکنی در محیطهای گوناگون،<ref>[https://basijnews.ir/fa/news/8708821/ولنگاری-فرهنگی-و-پیامدهای-مخرب-آن-در-جامعه «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، خبرگزاری بسیج.]</ref> از بین رفتن شخصیت واقعی زن<ref>«[https://www.mehrnews.com/news/2090326/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D8%AF-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%A8%DB%8C-%D8%A پیامدهای غفلت انسان از شناخت خود/ ریشهیابی بحران اخلاقی و معرفتی»، خبرگزاری مهر.]</ref> و در نهایت تضعیف سرمایهٔ اجتماعی و [[هویت ملی]] و مذهبی را به دنبال دارد.<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/247012/ولنگاری-فرهنگی-و-پیامدهای-مخرب-آن-در-جامعه ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.]</ref> همچنین بیقیدی اخلاقی نهتنها خود فرد، بلکه اطرافیان او را نیز تحتتأثیر قرار داده و گاه به بدبینی و تغییر نگرش آنان میانجامد. نمونهٔ تاریخی آن، شوپنهاور، فیلسوف نامدار آلمانی (۱۸۶۰–۱۷۸۸) است که رابطهٔ مادرش با مردی غریبه، بدبینی عمیقی را در او نسبت به زنان پدیدآورد و او را تا پایان عمر از ازدواج بازداشت.<ref>علیزاده، اخلاق اسلامی، 1389ش، ص۸۵.</ref> در مقیاس جهانی، آمارها نشان میدهد که بیبندوباری جنسی در کشورهایی مانند سوئد به حدی رسیده که ۵۷درصد فرزندان، حاصل [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] هستند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/3842585/%D8%BA%D8%B1%D8%A8-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%86%D8%AF%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B3%D8%A7%D8%AF-%D9%88-%D9%81%D8%AD%D8%B4%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A «غرب در مدیریت بیبندوباری، فساد و فحشا ناتوان شده است»، خبرگزاری مهر].</ref> | |||
== پیشگیری و مدیریت == | == پیشگیری و مدیریت == | ||
کارشناسان برای مقابله با پدیدهٔ ولنگاری و مدیریت آن، راهکارهای متنوعی را در چهار حوزهٔ فرهنگی و آموزشی، رسانهای، دینی و قانونی پیشنهاد کردهاند. در حوزهٔ فرهنگی و آموزشی، آگاهسازی خانوادهها، آموزش ارزشهای دینی و اجتماعی به کودکان و نوجوانان و معرفی الگوهای اصیل اسلامی و ملی از طریق زبان هنر مورد تأکید قرار گرفته است. در عرصهٔ رسانه نیز تولید و نشر محتوای سازگار با سبک زندگی اسلامی و ایرانی و بهرهگیری از ظرفیت صداوسیما و سینما، از راهکارهای اصلی بهشمار میرود. رویکرد دینی نیز بر تقویت بنیان خانواده، ترویج فرهنگ ازدواج آسان و توجه به | کارشناسان برای مقابله با پدیدهٔ ولنگاری و مدیریت آن، راهکارهای متنوعی را در چهار حوزهٔ فرهنگی و آموزشی، رسانهای، دینی و قانونی پیشنهاد کردهاند. در حوزهٔ فرهنگی و آموزشی، آگاهسازی خانوادهها، آموزش ارزشهای دینی و اجتماعی به کودکان و نوجوانان و معرفی الگوهای اصیل اسلامی و ملی از طریق زبان هنر مورد تأکید قرار گرفته است. در عرصهٔ رسانه نیز تولید و نشر محتوای سازگار با سبک زندگی اسلامی و ایرانی و بهرهگیری از ظرفیت صداوسیما و سینما، از راهکارهای اصلی بهشمار میرود. رویکرد دینی نیز بر تقویت بنیان خانواده، ترویج فرهنگ [[ازدواج آسان]] و توجه به [[مسجد]]، قرآن و نماز تأکید دارد. در نهایت، اقدامات قانونی همچون برخورد قاطع و فوری با هنجارشکنان و ساماندهی مراکز تولید و نشر محتوا، بهعنوان ضمانت اجرای این راهکارها پیشنهاد شده است.<ref>[http://www.tabnakqom.ir/fa/news/247012/ولنگاری-فرهنگی-و-پیامدهای-مخرب-آن-در-جامعه ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
همچنین پایبندی به قوانین دینی، انسان را از بیبندوباری بازمیدارد و حیات دنیوی را معنادار میکند.<ref>انصاریان، تفسیر و شرح صحیفه سجادیه، 1383ش، ص۲۴۸.</ref> آموزههای اسلامی بر کنترل و تنظیم رفتارهای جنسی تأکید دارند و با راهکارهای اصولی از بروز بیبندوباری جلوگیری میکنند. همچنین التزام به قواعد اخلاقی، از قویترین عوامل بازدارندهٔ بیبندوباریهای جنسی در جوامع بوده است.<ref>[https://hamedan.iqna.ir/fa/news/3495628/رعا «رعایت اصول اخلاق اسلامی منجر به تکوین شخصیت فرد است.»، خبرگزاری بینالمللی قران کریم.]</ref><ref>[http://pajoohe.ir/بی-بندوباری-جنسی،-خیانت-به-آزادی-است__a-40039.aspx همیلتون، «بی بندوباری جنسی، خیانت به آزادی است»، وبسایت پژوهه.]</ref> | |||
پایبندی به قوانین دینی، انسان را از بیبندوباری بازمیدارد و حیات دنیوی را معنادار میکند.<ref>انصاریان، تفسیر و شرح صحیفه سجادیه، 1383ش، ص۲۴۸.</ref> آموزههای اسلامی بر کنترل و تنظیم رفتارهای جنسی تأکید دارند و با راهکارهای اصولی از بروز بیبندوباری جلوگیری میکنند. همچنین التزام به قواعد اخلاقی، از قویترین عوامل بازدارندهٔ بیبندوباریهای جنسی در جوامع بوده است.<ref>[https://hamedan.iqna.ir/fa/news/3495628/رعا «رعایت اصول اخلاق اسلامی منجر به تکوین شخصیت فرد است.»، خبرگزاری بینالمللی قران کریم.]</ref><ref>[http://pajoohe.ir/بی-بندوباری-جنسی،-خیانت-به-آزادی-است__a-40039.aspx همیلتون، «بی بندوباری جنسی، خیانت به آزادی است»، وبسایت پژوهه.]</ref> | |||
[[پرونده:همجنسگرایان.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|رژههٔ همجنسگرایان در مادرید - سال ۲۰۰۷م]][[پرونده:شوپنهاور.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|شوپِنهاوِر، فیلسوف آلمانی (۱۷۸۸–۱۸۶۰م)]] | [[پرونده:همجنسگرایان.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|رژههٔ همجنسگرایان در مادرید - سال ۲۰۰۷م]][[پرونده:شوپنهاور.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|شوپِنهاوِر، فیلسوف آلمانی (۱۷۸۸–۱۸۶۰م)]] | ||
نسخهٔ ۴ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۱۵
| پرونده:بی بند و باری.jpg عادیسازی خلوتهای بیضابطه | |
پادکست مقاله | 🡇
|
ولنگاری؛ بیتفاوتی نسبت به ارزشهای دینی و فرهنگی جامعه.
ولنگاری یا بیبندوباری به معنای نادیده گرفتن اخلاق، قانون و حدود دیگران است که در سه حوزهٔ فکری، اخلاقی و جنسی بروز مییابد و معمولاً ریشه در عواملی همچون خانوادهٔ ناسالم، همنشینی نامناسب، رسانهها و نفوذ فرهنگی دارد. این پدیده که خاستگاه آن به فرهنگ غرب و مکتبهای اومانیسم و لیبرالیسم بازمیگردد، در سالهای اخیر با هدف اثرگذاری بر سبک زندگی ایرانیان ترویج شده و با ترویج لذتجویی، شهوترانی، همجنسگرایی، هنجارشکنی و بیقیدی نسبت به ارزشهای اسلامی و ایرانی، فرهنگ برهنگی را بهعنوان یکی از مظاهر آشکار خود به نمایش گذاشته است. بیبندوباری نهتنها در سطح فردی موجب آشفتگی، پشیمانی و افسردگی میشود، بلکه در سطح اجتماعی به روابط خانوادگی و اجتماعی آسیب رسانده و در مقیاس جهانی به فروپاشی خانوادهها و کاهش هویت انسانی انجامیده است. در این میان، رعایت ارزشهای اخلاقی و دینی، کنترل رفتارهای جنسی و احترام به حقوق دیگران، مهمترین راهکارهای پیشگیری از این وضعیت بهشمار میرود و پایبندی به این اصول، زندگی فرد را معنادار و جامعه را سالمتر میسازد.
مفهومشناسی
ولنگاری در لغت به معنای سهلانگاری و بیقیدی است[۱] و به فردی اطلاق میشود که به آداب، رسوم و قوانین اجتماعی پایبند نیست.[۲] در اصطلاح، ولنگاری عبارت است از شکستن حدود اجتماعی، عرفی یا قانونی هر جامعه.[۳] معادل دینی آن، اباحیگری به معنای پایبند نبودن به ارزشهای دینی و بیتفاوتی نسبت به آموزههای اسلامی است.[۴] در مطالعات فرهنگی، ولنگاری به بیبندوباری و آشفتگی در مجموعهٔ منسجم فرهنگ گفته میشود که موجب دگرگونی ارزشها، سنتها و باورهای اجتماعی میشود.[۵] با توجه به گستردگی مفهوم فرهنگ، ولنگاری در تمام عناصر سبک زندگی قابلیت تحقق دارد. این پدیده در ارتباط با مفاهیمی چون تهاجم فرهنگی، شبیخون فرهنگی، جنگ نرم و تهدید نرم معنا مییابد.[۶] کارشناسان معتقدند ولنگاری با تلقی نادرست از مفهوم آزادی ارتباط تنگاتنگی دارد؛[۷] اما تفاوت اساسی آزادی و بیبندوباری در رعایت حقوق و احترام به دیگران است. در آزادی، افراد آزادانه رفتار میکنند، اما همزمان به امنیت، حقوق و حریم دیگران توجه دارند؛ درحالیکه در بیبندوباری، این مرزها رعایت نمیشوند.[۸]
خاستگاه
برخی پژوهشگران، خاستگاه ولنگاری امروزی را مکتبهای اومانیسم و لیبرالیسم در فرهنگ غربی دانستهاند که هدف آنها حذف خدامحوری و ارزشهای دینی در جامعه و جایگزینی انسانمحوری، آزادی مطلق و دنیاگرایی است.[۹] برخی، ترویج ولنگاری در ایران را سازوکار تقابل فرهنگ غربی با فرهنگ اسلامی_ایرانی دانسته و آن را مصداقی از جنگ نرم و شناختی، میدانند[۱۰] که میتواند به یک شبیخون فرهنگی بینجامد.[۱۱]
انواع ولنگاری
بیبندوباری و ولنگاری در سه دستهٔ اصلی قابل تقسیم است:
- بیبندوباری فکری: نبود دقت و حساسیت در انتخاب محتوا و استدلال، اظهارنظر بدون تحقیق کافی و در نتیجه، افزایش خطاهای شناختی؛[۱۲]
- بیبندوباری اخلاقی: نادیده گرفتن منافع و مرزهای دیگران در رفتار و گفتار، نبود پایبندی به اصول اخلاقی در تصمیمگیری، توجیه اشتباهات و پاسخ بداخلاقانه به انتقادات؛[۱۳]
- بیبندوباری جنسی: شکلگیری روابط جنسی خارج از چارچوب خانواده، بهرهبرداری جنسی از محیطهای اجتماعی.[۱۴]
عوامل
عوامل متعددی در گسترش ولنگاری نقش دارند:
- خانوادهٔ ناسالم: عدم سلامت خانواده، ارزشهای اخلاقی را به انحراف میکشاند.[۱۵]
- همنشینی نامناسب: بسیاری از رفتارهای انحرافی ازجمله بیبندوباری جنسی، اکتسابی و قابل سرایت به دیگران است.[۱۶]
- رسانهها: تلویزیونهای ماهوارهای و فضای مجازی[۱۷] با ترویج لذتجویی، مصرفگرایی و آزادی مطلق، به قبحزدایی از پدیدههایی مانند خیانت، روابط پیشاز ازدواج و سقط جنین میپردازند.[۱۸]
- نفوذ فرهنگی غرب: فرهنگ غرب با تکیه بر مکتبهای اومانیسم و لیبرالیسم، به ترویج لذتجویی، شهوترانی و هنجارشکنی در مقابل ارزشهای اسلامی میپردازد.[۱۹]
- لقمهٔ حرام: درآمد نامشروع خانواده، زمینهساز گرایش فرزندان به فساد و بیبندوباری میشود.[۲۰]
- مطالب نامناسب: خواندن کتابها و تماشای فیلمهای غیراخلاقی، شهوات را برمیانگیزد و به بیقیدی اخلاقی دامن میزند.[۲۱]
- افزایش سن ازدواج: وجود ارتباط بین افزایش سن ازدواج و رشد شاخصهای ناهنجاریهای اخلاقی ازجمله روابط نامشروع، بدپوششی و جرایم خشن جنسی؛[۲۲]
- امیدواری نابهجا: اگر امیدواری انسان از حد بگذرد و توقع نابهجا به رحمت الهی داشته باشد، بیپروا و بیبندوبار خواهد شد.[۲۳]
مصادیق ولنگاری
کارشناسان امور فرهنگی، برخی از مصادیق ولنگاری در جامعهٔ دینی را موارد زیر دانستهاند: لذتجویی مفرط،[۲۴] مدگرایی، مصرفگرایی و اشرافیگری، بیاعتنایی به واجبات و مناسک دینی، استفادهٔ مردان از طلا و زیورآلات، گوشدادن به موسیقیهای مبتذل، مصرف مشروبات الکلی، اختلاط بیضابطهٔ زنان و مردان و پوشش نامناسب، روابط آزاد جنسی، هنجارشکنی و نادیدهگرفتن حریم عمومی،[۲۵] همباشی و همجنسگرایی و سقط عمدی جنین.[۲۶]
پیامدها
ولنگاری، پیامدهای متعددی در سطوح فردی، اجتماعی و جهانی به همراه دارد. در سطح فردی، این پدیده موجب پشیمانی، افسردگی و آشفتگی روانی شده،[۲۷] فرد را دچار ازخودبیگانگی و تضعیف ارزشهای معنوی میکند و روابط جنسی را با احساس حسرت و پوچی همراه میسازد.[۲۸] در سطح اجتماعی نیز پیامدهایی چون فروپاشی خانواده و افزایش طلاق، گسترش آسیبهایی مانند اعتیاد، بیغیرتی و انحطاط اخلاقی، هنجارشکنی در محیطهای گوناگون،[۲۹] از بین رفتن شخصیت واقعی زن[۳۰] و در نهایت تضعیف سرمایهٔ اجتماعی و هویت ملی و مذهبی را به دنبال دارد.[۳۱] همچنین بیقیدی اخلاقی نهتنها خود فرد، بلکه اطرافیان او را نیز تحتتأثیر قرار داده و گاه به بدبینی و تغییر نگرش آنان میانجامد. نمونهٔ تاریخی آن، شوپنهاور، فیلسوف نامدار آلمانی (۱۸۶۰–۱۷۸۸) است که رابطهٔ مادرش با مردی غریبه، بدبینی عمیقی را در او نسبت به زنان پدیدآورد و او را تا پایان عمر از ازدواج بازداشت.[۳۲] در مقیاس جهانی، آمارها نشان میدهد که بیبندوباری جنسی در کشورهایی مانند سوئد به حدی رسیده که ۵۷درصد فرزندان، حاصل روابط نامشروع هستند.[۳۳]
پیشگیری و مدیریت
کارشناسان برای مقابله با پدیدهٔ ولنگاری و مدیریت آن، راهکارهای متنوعی را در چهار حوزهٔ فرهنگی و آموزشی، رسانهای، دینی و قانونی پیشنهاد کردهاند. در حوزهٔ فرهنگی و آموزشی، آگاهسازی خانوادهها، آموزش ارزشهای دینی و اجتماعی به کودکان و نوجوانان و معرفی الگوهای اصیل اسلامی و ملی از طریق زبان هنر مورد تأکید قرار گرفته است. در عرصهٔ رسانه نیز تولید و نشر محتوای سازگار با سبک زندگی اسلامی و ایرانی و بهرهگیری از ظرفیت صداوسیما و سینما، از راهکارهای اصلی بهشمار میرود. رویکرد دینی نیز بر تقویت بنیان خانواده، ترویج فرهنگ ازدواج آسان و توجه به مسجد، قرآن و نماز تأکید دارد. در نهایت، اقدامات قانونی همچون برخورد قاطع و فوری با هنجارشکنان و ساماندهی مراکز تولید و نشر محتوا، بهعنوان ضمانت اجرای این راهکارها پیشنهاد شده است.[۳۴]
همچنین پایبندی به قوانین دینی، انسان را از بیبندوباری بازمیدارد و حیات دنیوی را معنادار میکند.[۳۵] آموزههای اسلامی بر کنترل و تنظیم رفتارهای جنسی تأکید دارند و با راهکارهای اصولی از بروز بیبندوباری جلوگیری میکنند. همچنین التزام به قواعد اخلاقی، از قویترین عوامل بازدارندهٔ بیبندوباریهای جنسی در جوامع بوده است.[۳۶][۳۷]
پانویس
- ↑ دهخدا، لغتنامه، ذیل واژۀ ولنگاری.
- ↑ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژۀ بی بندوبار.
- ↑ «لاابالیگری فرهنگی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ خطیبی، فرهنگ شیعه، 1386ش، ص55.
- ↑ پوراحمد خمینی، «ولنگاری فرهنگی؛ فرهنگ ولنگار»، وبسایت رزنامۀ صبح نو.
- ↑ ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.
- ↑ «ولنگاری فرهنگی نتیجۀ تلقی نئولیبرالی از فرهنگ است»، خبرگزاری مهر.
- ↑ «تفاوت آزادی با بی بندوباری»، وبسایت نواندیشان.
- ↑ اسدی و حسینی، «بررسی علل تأثیرپذیری فرهنگ جامعۀ اسلامی از اباحهگری و راههای مقابله با آن»، 1398ش، ص41.
- ↑ اسدی و حسینی، «بررسی علل تأثیرپذیری فرهنگ جامعۀ اسلامی از اباحهگری و راههای مقابله با آن»، 1398ش، ص41.
- ↑ «واکنش وزیر اسبق ارشاد به نفوذ و ولنگاری در حوزۀ فرهنگ و هنر»، خبرگزاری ایرنا.
- ↑ امامی، فرهنگ قرآن: تبیین اصطلاحات قرآن از منظر تفسیر و روایات، 1389ش، ج۲، ص۱۳۶.
- ↑ «علت بی بند و باری اخلاقی و راههای مقابله با آن را میشناسید؟»، وبسایت همراهتم.
- ↑ کارگزار،«روابط، از منظر دین و اخلاق»، وبلاگ کارگزار.
- ↑ جهانیانی، «نقش ازدواج در سلامت روان جوانان»، 1386ش، ص46 و 47.
- ↑ واصفیان، «شناسایی عوامل مؤثر در انحرافات جنسی زنان ازدیدگاه مردان و زنان (مطالعۀ موردی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردستان)»، 1388ش، ص152.
- ↑ «بیانات در دیدار مداحان اهلبیت»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای.
- ↑ «برگزاری نمایشگاه جاهلیت مدرن در گیلان»، خبرگزاری فارس.
- ↑ مکارم شیرازی، «بیبندوباری»، وبسایت آیین رحمت.
- ↑ هادوی و دهقانی، «آثار مال حرام بر تربیت با تأکید بر آیات و روایات»، 3139ش، ص663 و 667.
- ↑ مطهری، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، 1376ش، ج۲۲، ص۱۹۶.
- ↑ پیرحاجاتی و نادرپور، «بررسی رابطۀ بین سن ازدواج با ناهنجاریها در بین جوانان شهر خرمآباد»، 1399ش، ص33.
- ↑ دلشاد تهرانی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، 1383ش، ج۱، ص۲۰6.
- ↑ «برگزاری نمایشگاه جاهلیت مدرن در گیلان»، خبرگزاری فارس.
- ↑ نصیری، کاستیها و بایستگیها، 1374ش، ص6.
- ↑ حاجکرمی، «مفهوم لیبرالیسم و خانوادهزدایی»، وبسایت عطنا.
- ↑ همیلتون، «بی بندوباری جنسی، خیانت به آزادی است»، وبسایت پژوهه.
- ↑ همیلتون، «بی بندوباری جنسی، خیانت به آزادی است»، وبسایت پژوهه.
- ↑ «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، خبرگزاری بسیج.
- ↑ «پیامدهای غفلت انسان از شناخت خود/ ریشهیابی بحران اخلاقی و معرفتی»، خبرگزاری مهر.
- ↑ ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.
- ↑ علیزاده، اخلاق اسلامی، 1389ش، ص۸۵.
- ↑ «غرب در مدیریت بیبندوباری، فساد و فحشا ناتوان شده است»، خبرگزاری مهر.
- ↑ ملایی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک.
- ↑ انصاریان، تفسیر و شرح صحیفه سجادیه، 1383ش، ص۲۴۸.
- ↑ «رعایت اصول اخلاق اسلامی منجر به تکوین شخصیت فرد است.»، خبرگزاری بینالمللی قران کریم.
- ↑ همیلتون، «بی بندوباری جنسی، خیانت به آزادی است»، وبسایت پژوهه.
منابع
- اسدی، میلاد و حسینی، سیدمعصوم، «بررسی علل تأثیرپذیری فرهنگ جامعه اسلامی از اباحهگری و راههای مقابله با آن»، مجلهٔ رهیافت فرهنگ دینی، دورهٔ ۲، شمارهٔ ۶، ۱۳۹۸ش.
- انصاریان، حسین، تفسیر و شرح صحیفه سجادیه، قم، دارالعرفان، ۱۳۸۳ش.
- امامی، عبدالنبی، فرهنگ قرآن: تبیین اصطلاحات قرآن از منظر تفسیر و روایات، قم، مطبوعات دینی، ۱۳۸۹ش.
- «بیانات در دیدار مداحان اهلبیت»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله العظمی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اسفند ۱۳۹۶ش.
- «برگزاری نمایشگاه جاهلیت مدرن در گیلان»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۸ تیر ۱۳۹۳ش.
- «پایتخت بحرانهای جنسی جهان»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: ۷ شهریور ۱۳۹۱ش.
- پوراحمد خمینی، محسن، «ولنگاری فرهنگی؛ فرهنگ ولنگار»، وبسایت روزنامهٔ صبح نو، تاریخ درج مطلب: شنبه، ۱۲ تیر ۱۳۹۵ش.
- «پیامدهای غفلت انسان از شناخت خود/ ریشهیابی بحران اخلاقی و معرفتی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب:۱۴ تیر ۱۳۹۲ش.
- پیر حاجاتی، محمد، نادرپور، محمدرضا، «بررسی رابطهٔ بین سن ازدواج با ناهنجاریهای اخلاقی در بین جوانان شهر خرمآباد»، نشریهٔ مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری، شمارهٔ ۴، پاییز ۱۳۹۹ش.
- «تنافی حجاب با حق آزادی زن!»، وبسایت آیین رحمت، تاریخ بازدید: ۲۲ خرداد ۱۴۰۲ش.
- جهانیانی، عباسعلی، «نقش ازدواج در سلامت روان جوانان»، بهداشت روان، ادارهٔ فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان نطنز، شمارهٔ ۲۲، زمستان ۱۳۸۶ش.
- حاجکرمی، پریسا، «مفهوم لیبرالیسم و خانوادهزدایی»، وبسایت عطنا، تاریخ درج مطلب: ۱۱ خرداد ۱۴۰۱ش.
- خطیبی، محمد، فرهنگ شیعه، قم، زمزم هدایت، ۱۳۸۶ش.
- دلشاد تهرانی، مصطفی، سیرهٔ نبوی «منطق عملی»، تهران، دریا، ۱۳۸۳ش.
- دهخدا، لغتنامه، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۲۲ خرداد ۱۴۰۲ش.
- «رعایت اصول اخلاق اسلامی منجر به تکوین شخصیت فرد است.»، خبرگزاری بینالمللی قرآن کریم، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
- «علت بیبندوباری اخلاقی و راههای مقابله با آن را میشناسید؟»، وبسایت همراهتم، تاریخ بازدید: ۱۴ فروردین ۱۴۰۲ش.
- علیزاده، مهدی، اخلاق اسلامی، قم، دفتر نشر معارف، ۱۳۸۹ش.
- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، وبسایت واژهیاب، تاریخ بازدید: ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ش.
- «غرب در مدیریت بیبندوباری، فساد و فحشا ناتوان شده است»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۶ آذر ۱۳۹۵ش.
- کارگزار، جعفر، «روابط، از منظر دین و اخلاق»، وبلاگ کارگزار، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مرداد ۱۳۹۵ش.
- «لاابالیگری فرهنگی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۲۲ خرداد ۱۴۰۲ش.
- مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۷۶ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، «بیبندوباری»، وبسایت آیین رحمت، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۲ش.
- ملایی، مصطفی، «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، وبسایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۲۸ خرداد ۱۳۹۵ش.
- نامور، علی، «مطهری و ارزش شناخت آزادی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ بازدید: ۲۲ خرداد ۱۴۰۲ش.
- نصیری، علی، کاستیها و بایستگیها، تهران، سازمان روحانیت، ۱۳۷۴ش.
- واصفیان، فرزانه، «شناسایی عوامل مؤثر در انحرافات جنسی زنان از دیدگاه مردان و زنان (مطالعهٔ موردی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردستان)»، اسلام و پژوهشهای تربیتی، سال اول، شمارهٔ اول، بهار و تابستان ۱۳۸۸ش.
- «واکنش وزیر اسبق ارشاد به نفوذ و ولنگاری در حوزه فرهنگ و هنر»، خبرگزاری ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آذر ۱۴۰۱ش.
- «ولنگاری فرهنگی و پیامدهای مخرب آن در جامعه»، خبرگزاری بسیج، تاریخ درج مطلب: ۲۱ تیر ۱۳۹۵ش.
- هادوی، اصغر و دهقانی، روشن، «آثار مال حرام بر تربیت با تأکید بر آیات و روایات»، پژوهشنامهٔ ثقلین، دوره اول، شمارهٔ ۴، زمستان ۱۳۹۳ش.
- همیلتون، کلایو، «بیبندوباری جنسی خیانت به آزادی است»، ترجمهٔ یعقوب نعمتی وروجنی، وبسایت پژوهه، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۳۹۸ش.