ویرایش متن |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{درشت|'''مغز زنان'''}}؛ ساختار و عملکرد | {{درشت|'''مغز زنان'''}}؛ ساختار و عملکرد مغز در زنان. | ||
مغز زنان در مطالعات علمی بهعنوان مجموعهای از الگوهای آماری و عملکردی بررسی شده که با دامنۀ وسیعی از همپوشانی میان افراد شکل گرفته و ویژگیهای کالبدی آن بهتنهایی شاخص توانایی ذهنی محسوب نمیشوند. این الگوها نشان میدهند که مشخصههای عصبی در هر فرد ترکیبی و غیرقطبی بوده و تجربههای زندگی همراه با زمینههای زیستشناختی در سازماندهی کارکردهای شناختی و هیجانی نقش دارند. | مغز زنان موضوعی میانرشتهای در [[علوم اعصاب]]، [[روانشناسی]] و [[مطالعات جنسیت]] است که به بررسی ویژگیهای ساختاری، عملکردی و زیستشیمیایی [[مغز]] در [[زنان]] و مقایسه آن با مغز مردان میپردازد. مغز زنان در مطالعات علمی بهعنوان مجموعهای از الگوهای آماری و عملکردی بررسی شده که با دامنۀ وسیعی از همپوشانی میان افراد شکل گرفته و ویژگیهای کالبدی آن بهتنهایی شاخص توانایی ذهنی محسوب نمیشوند. این الگوها نشان میدهند که مشخصههای عصبی در هر فرد ترکیبی و غیرقطبی بوده و تجربههای زندگی همراه با زمینههای زیستشناختی در سازماندهی کارکردهای شناختی و هیجانی نقش دارند. | ||
==تعریف مغز زنان== | ==تعریف مغز زنان== | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
=== اندازه مغز و هوش === | === اندازه مغز و هوش === | ||
مطالعات نشان میدهد مغز مردان بهطور متوسط حدود ۱۱ درصد بزرگتر از مغز زنان است. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این تفاوت با نسبت اندازه مغز به اندازه [[بدن]] مرتبط است و لزوماً به معنای تفاوت عملکردی نیست. با کنترل آماری اندازۀ بدن، بسیاری از این اختلافها کاهش مییابد؛ هرچند، برخی تفاوتهای نسبی در نسبت مادۀ خاکستری به سفید یا الگوهای اتصال عصبی نیز گزارش شده است. این دادهها به خودی خود نشاندهندۀ برتری شناختی هیچیک از دو [[جنس]] نبوده و ارتباط مستقیمی میان اندازۀ کلی مغز و سطح [[هوش عمومی]] مشاهده نشده است.<ref>[https://academic.oup.com/cercor/article/28/8/2959/4996558 Ritchie, & et. Al, “sex differences in the adult human brain: evidence from 5216 UK Biobank participants”, V28, Issue 8, 2018, P2959–2975.]</ref> | |||
=== ماهیت موزاییکی مغز === | === ماهیت موزاییکی مغز === | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
== پیری و مقاومت مغز زنان == | == پیری و مقاومت مغز زنان == | ||
مطالعات تصویربرداری مغزی نشان میدهد که برخی نواحی مغز زنان نسبت به مردان پایداری بیشتری در طول [[پیری]] داشته و این امر گاهی به نقش محافظتی هورمون استروژن نسبت داده شده است. با این حال، تفاوتهای مشاهدهشده میان دو [[جنس]] در شیوع اختلالاتی مانند [[آلزایمر]] را نمیتوان تنها به ویژگیهای زیستی مغز زنان نسبت داد و عواملی مانند [[طول عمر]] بیشتر، شرایط اجتماعی و دسترسی به مراقبتهای سلامت نیز در این الگوها نقش دارند.<ref>[https://academic.oup.com/cercor/article/28/8/2959/4996558 Ritchie, & et. Al, “sex differences in the adult human brain: evidence from 5216 UK Biobank participants”, V28, Issue 8, 2018, P2959–2975.]</ref> | مطالعات تصویربرداری مغزی نشان میدهد که برخی نواحی مغز زنان نسبت به مردان پایداری بیشتری در طول [[پیری]] داشته و این امر گاهی به نقش محافظتی هورمون استروژن نسبت داده شده است. با این حال، تفاوتهای مشاهدهشده میان دو [[جنس]] در شیوع اختلالاتی مانند [[آلزایمر]] را نمیتوان تنها به ویژگیهای زیستی مغز زنان نسبت داد و عواملی مانند [[طول عمر]] بیشتر، شرایط اجتماعی و دسترسی به مراقبتهای سلامت نیز در این الگوها نقش دارند.<ref>[https://academic.oup.com/cercor/article/28/8/2959/4996558 Ritchie, & et. Al, “sex differences in the adult human brain: evidence from 5216 UK Biobank participants”, V28, Issue 8, 2018, P2959–2975.]</ref> | ||
== کتاب مغز زنان == | |||
در سال ۲۰۰۶م، لوآن بریزندین (Louann Brizendine)، عصبشناس آمریکایی، کتاب مغز زنانه (به انگلیسی: The Female Brain) را منتشر کرد که به بررسی تفاوتهای زیستشناختی و روانشناختی بین مغز زنان و مردان میپردازد. این کتاب حاصل بیست سال تجربه بالینی نویسنده و مبتنی بر بیش از ۱۰۰۰ منبع علمی است. بریزندین در این کتاب استدلال میکند که هورمونها، ژنتیک و ساختار مغز نقش مهمی در شکلگیری رفتارهای زنان در مراحل مختلف زندگی ([[بلوغ]]، [[بارداری]]، [[یائسگی]]) ایفا میکنند. از منظر این کتاب، ۹۹ درصد رمزگذاری ژنتیکی [[زن]] و [[مرد]] دقیقاً یکسان است، اما همین اختلاف یک درصدی بر تکتک سلولهای بدن تأثیر میگذارد. برخی محققان، این کتاب را بهدلیل تعمیمهای بیش از حد و استفاده از دادههای محدود مورد نقد قرار دادهاند.<ref>«[https://taaghche.com/book/130805/%D9%85%D8%BA%D8%B2-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 کتاب مغز زنان]»، وبسایت طاقچه.</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۵: | ||
* ریپون، جینا، مغز جنسیتزده، بهترجمۀ رضا اسکندریآذر، تهران، خوب، ۱۴۰2ش. | * ریپون، جینا، مغز جنسیتزده، بهترجمۀ رضا اسکندریآذر، تهران، خوب، ۱۴۰2ش. | ||
* عزیزی، لیلا و دیگران، «عملکرد شناختی، سیستمهای عصبی و هورمونها در زنان مبتلا به سندرم قاعدگی»، رویش روانشناسی، شمارۀ 8، 1393ش. | * عزیزی، لیلا و دیگران، «عملکرد شناختی، سیستمهای عصبی و هورمونها در زنان مبتلا به سندرم قاعدگی»، رویش روانشناسی، شمارۀ 8، 1393ش. | ||
* «کتاب مغز زنان»، وبسایت طاقچه، تاریخ بازدید: 28 بهمن 1404ش. | |||
* Joel, Daphna & et. Al, “sex beyond the genitalia: the human brain mosaic”, The Rockefeller University, New York, 2013. | * Joel, Daphna & et. Al, “sex beyond the genitalia: the human brain mosaic”, The Rockefeller University, New York, 2013. | ||
* Ritchie, Stuart J & et. Al, “sex differences in the adult human brain: evidence from 5216 UK Biobank participants”, Cerebral Cortex, V28, Issue 8, 2018. | * Ritchie, Stuart J & et. Al, “sex differences in the adult human brain: evidence from 5216 UK Biobank participants”, Cerebral Cortex, V28, Issue 8, 2018. | ||
