امام حسن عسکری: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''<big>امام حسن بنعلی بنمحمد؛</big>''' حسن بنعلی بنمحمد و امام یازدهم شیعیان اثنیعشری. | '''<big>امام حسن بنعلی بنمحمد؛</big>'''<ref group="دیدگاه">این عنوان با عنوان مدخل یکسان نیست. باید یکسان باشد</ref> حسن بنعلی بنمحمد و امام یازدهم شیعیان اثنیعشری. | ||
حسن بنعلی بنمحمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در مدینه به دنیا آمد. در ۲۲ سالگی پس از شهادت پدرش امام | حسن بنعلی بنمحمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در [[مدینه]] به دنیا آمد. در ۲۲ سالگی پس از [[شهادت]] پدرش [[امام هادی]]، امامت شیعیان را بر عهده گرفت. دوران ششساله امامت او همزمان با حکومت خلفای عباسی معتز و معتمد بود و تمام آن در [[سامرا]] و تحت نظارت و حصر شدید عباسیان سپری شد. در این دوره، وی برای حفظ ارتباط با پیروان و مدیریت جامعه شیعه، همانند پدرش، به توسعه [[سازمان وکالت]] ادامه داد و از طریق نمایندگان ویژه و نامهنگاری، به رهبری معنوی و پاسخگویی به مسائل دینی و جمعآوری وجوه شرعی اقدام کرد. همچنین با وجود فشار سیاسی، به تربیت شاگردان و دفاع از معارف شیعی در مقابل شبهات پرداخت. بهگزارش منابع تاریخی، وی در سامرا و به دستور خلیفه عباسی معتمد مسموم شده و به شهادت رسید و در کنار مرقد پدرش به خاک سپرده شد. این مزار که حرم عسکریین نامیده میشود، از [[زیارتگاه|زیارتگاههای]] مهم شیعیان است. | ||
== '''تولد و خانواده''' == | == '''تولد و خانواده''' == | ||
براساس منابع شیعی، امام حسن عسکری در ۸ ربیعالثانی سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵</ref> در برخی منابع دیگر امامیه و | براساس منابع شیعی، امام حسن عسکری در ۸ ربیعالثانی سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵</ref> در برخی منابع دیگر امامیه و [[اهلسنت]]، تاریخ تولد او سال ۲۳۱ق ذکر شده است.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۵۸.</ref> پدرش [[علی بنمحمد]] ملقب به امام هادی است.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> مادرش، زنی به نام حُدَیث یا حدیثه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.</ref> سَلیل،<ref>ابن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.</ref> سوسَن<ref>ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.</ref> و حَرْبیّه،<ref>عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.</ref> معروف به امالحسن،<ref>قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.</ref> از اهالی مغرب بوده است.<ref>مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.</ref> | ||
[[حکیمه خاتون]] دختر [[امام جواد]] و عمه امام حسن عسکری همعصر با چهار امام بود. وی نقشهای مهمی در برهههای حساس تاریخی مانند پرستاری و آموزش [[نرجس خاتون]]، مشاهده تولد [[امام زمان]] بهعنوان نخستین افراد، راوی حدیث ازدواج امام حسن عسکری و حدیث تولد و رشد امام زمان را داشته است.<ref>[https://www.entizar.ir/article_73756.html شاکری، «زندگانی حکیمه خاتون »، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۶.]</ref> | |||
حکیمه خاتون دختر امام جواد و عمه امام حسن عسکری همعصر با چهار امام بود. وی نقشهای مهمی در برهههای حساس تاریخی مانند پرستاری و آموزش نرجس | |||
== '''نسب و کنیه و القاب''' == | == '''نسب و کنیه و القاب''' == | ||
نام امام، حسن<ref>شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۹.</ref> و چهار کنیه ابومحمد،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> ابوالحسن،<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.</ref> اَبوحُجّةُالله و اَبوقائم برای او نقل شده است.<ref>خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.</ref> وی به ابنالرضا نیز معروف بود؛ چنانکه پدرش امام هادی و جدش امام جواد نیز به این نسبت شهرت داشتند.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> | نام امام، حسن<ref>شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۹.</ref> و چهار کنیه ابومحمد،<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.</ref> ابوالحسن،<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.</ref> اَبوحُجّةُالله و اَبوقائم برای او نقل شده است.<ref>خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.</ref> وی به ابنالرضا نیز معروف بود؛ چنانکه پدرش امام هادی و جدش امام جواد نیز به این نسبت شهرت داشتند.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۹۰۵.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله فقیه،<ref>طریحی، جامع المقال، ۱۳۵۵ش، ص۱۸۵.</ref> خالص، خاص، سراج، صامت، تقی، هادی، نقی، رفیق، فاضل و امین نیز برای او ذکر شده است.<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.</ref> به دلیل اینکه امام در شهر سامرا در منطقهای به نام عسکر، به اجبارِ حکومت عباسی زندگی میکردند، به نام عسکر یا عسکری، ملقّب شد.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref> | ||
مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است.<ref>قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۹۰۵.</ref> در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله فقیه،<ref>طریحی، جامع المقال، ۱۳۵۵ش، ص۱۸۵.</ref> خالص، خاص، سراج، صامت، تقی، هادی، نقی، رفیق، فاضل و امین نیز برای او ذکر شده است.<ref>طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.</ref> به دلیل اینکه امام در شهر سامرا در منطقهای به نام عسکر، به اجبارِ حکومت عباسی زندگی میکردند، به نام عسکر یا عسکری، ملقّب شد.<ref>اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.</ref> | |||
== '''همسر و فرزندان''' == | == '''همسر و فرزندان''' == | ||
براساس منابع تاریخی، نام همسر | براساس منابع تاریخی، نام همسر امام<ref group="دیدگاه">اسم امام را کامل بیارید</ref>، نرجس، [[سوسن]]، [[ريحانه]]، [[مريم]]، [[حكيمه]] و [[مَليكه]] بوده است<ref>[https://hadith.net/tag/%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C(%D8%B9) «نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت.]</ref> که مادر تنها فرزند او، به نام محمد است.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> اگرچه در برخی منابع از فرزندان دیگری نام برده شده است.<ref>پاکتچی، «حسن عسکری(ع)، امام»، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۹-۶۱۸.</ref> آنچه در مورد ازدواج حسن عسکری مورد اتفاق است آن است که همسر امام <ref group="دیدگاه">کدام امام</ref>کنيز بوده و در خانه حکيمه خاتون زندگی میکرده و وی نقش مؤثری در ازدواج امام داشت. اما آنچه محل اختلاف است اينکه اين بانو، از کجا آمده است و ازدواج در چه سالي اتفاق افتاده است<ref group="دیدگاه">پردختن به جزئیات و مسائل اختلافی ضرور نیست. شما نتیجه را بیارید کافی است</ref>.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9/ طبسی، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، سایت سخن تاریخ.]</ref> | ||
آنچه در مورد ازدواج حسن عسکری مورد اتفاق است آن است که همسر امام کنيز بوده و در خانه حکيمه خاتون زندگی میکرده و وی نقش مؤثری در ازدواج امام داشت. اما آنچه محل اختلاف است اينکه اين بانو، از کجا آمده است و ازدواج در چه سالي اتفاق افتاده است.<ref>[https://sokhanetarikh.com/articles/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9/ طبسی، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، سایت سخن تاریخ.]</ref> | |||
== '''امامت''' == | == '''امامت''' == | ||
| خط ۲۵: | خط ۱۹: | ||
دوران امامت او با خلافت سه تن از خلفای عباسی، مُعْتَز (۲۵۲ – ۲۵۵ق) و مُهْتَدی (۲۵۵ – ۲۵۶ق) و معتمد (256 – 279ق) همزمان بود.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> این خلفا سختگیریهای زیادی نسبت به امام داشتند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۹-۲۶۸.</ref> | دوران امامت او با خلافت سه تن از خلفای عباسی، مُعْتَز (۲۵۲ – ۲۵۵ق) و مُهْتَدی (۲۵۵ – ۲۵۶ق) و معتمد (256 – 279ق) همزمان بود.<ref>ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.</ref> این خلفا سختگیریهای زیادی نسبت به امام داشتند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۹-۲۶۸.</ref> | ||
در دوران امامت، با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، امام ارتباط خود را با شیعیان جهان اسلام حفظ کرد.<ref>[https://fa.wiki.khomeini.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9) «امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ویکی امام خمینی.]</ref> امام از روشهای گوناگونی برای هدایت و رهبری شیعیان مانند دیدارهای | در دوران امامت، با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، امام ارتباط خود را با شیعیان جهان اسلام حفظ کرد.<ref>[https://fa.wiki.khomeini.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%E2%80%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9) «امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ویکی امام خمینی.]</ref> امام از روشهای گوناگونی برای هدایت و رهبری شیعیان مانند دیدارهای پنهانی،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۲۶۳-۲۶۰.</ref> ارتباط حضوری در منزل یا در میان راه،<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۹.</ref> نامهنگاری<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۷۴.</ref> و مهمتر از همه، استفاده از شبکه وکلا که نقش اساسی در انتقال پرسشهای دینی و وجوهات شرعی ایفا میکردند،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۳۳۲.</ref> بهره میگرفت. | ||
بر اساس نظریه سنخشناسی اجتماعی، شیوههای اثبات امامت در عصر امام حسن عسکری در جامعه امامیه، به سه دسته تقسیم میشد: | بر اساس نظریه سنخشناسی اجتماعی، شیوههای اثبات امامت در عصر امام حسن عسکری در جامعه امامیه، به سه دسته تقسیم میشد: | ||
| خط ۳۴: | خط ۲۸: | ||
== '''نقش سیاسی امام عسکری''' == | == '''نقش سیاسی امام عسکری''' == | ||
مهمترین مشکلات و شرایط سیاسی حکومت عباسیان در زمان امامت حسن عسکری شامل تسلط ترکان بر دستگاه خلافت، ایجاد و گسترش حکومتهای مستقل و تجزیه خلافت عباسی، قیامها و شورشهای مخالفان و شرایط نابسامان سیاسی در دربار خلافت عباسی بود که نشان از فقدان ثبات سیاسی در دستگاه خلاف است. با وجود این مشکلات، خلفای عباسی، هیچگاه از امام غافل نبودند و همواره در سامرا او را تحتنظر داشتند.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.]</ref> براساس گزارش منابع تاریخی، امام هر هفته روزهای دوشنبه و پنجشنبه ناگزیر میبایست در دارالخلافه حاضر میشد.<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۱۵.</ref> شیعیان و انبوه مردم نیز در مسیر رفتوآمد خود را برای دیدن او آماده میکردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۵.</ref> | مهمترین مشکلات و شرایط سیاسی حکومت عباسیان در زمان امامت حسن عسکری شامل تسلط ترکان بر دستگاه خلافت، ایجاد و گسترش حکومتهای مستقل و تجزیه خلافت عباسی، قیامها و شورشهای مخالفان و شرایط نابسامان سیاسی در دربار خلافت عباسی بود که نشان از فقدان ثبات سیاسی در دستگاه خلاف است. با وجود این مشکلات، خلفای عباسی، هیچگاه از امام غافل نبودند و همواره در سامرا او را تحتنظر داشتند.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.]</ref> براساس گزارش منابع تاریخی، امام هر هفته روزهای دوشنبه و پنجشنبه ناگزیر میبایست در دارالخلافه حاضر میشد.<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۱۵.</ref> شیعیان و انبوه مردم نیز در مسیر رفتوآمد خود را برای دیدن او آماده میکردند<ref group="دیدگاه">تا اینجا محدودیت های خلیفه عباسی علیه امام بیان شده است و نه نقش سیاسی امام حسن عسکری</ref>.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۵.</ref> | ||
محدودیتهای خلفای عباسی نسب به وی، به دو علت بود: | محدودیتهای خلفای عباسی نسب به وی، به دو علت بود: | ||
۱) افزایش جمعیت شیعیان و قدرت قابل توجه آنان در عراق. | ۱)<ref group="دیدگاه">در شماره گذاری از امکانات خود ویکی استفاده کنید</ref> افزایش جمعیت شیعیان و قدرت قابل توجه آنان در [[عراق]]. | ||
۲) پایان دادن به موضوع امامت شیعه از طریق یافتن فرزند حسن عسکری؛ زیرا براساس اخبار و روایت مربوط به مهدویت میدانستند که مهدی از نسل او خواهد بود.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.]</ref> | ۲) پایان دادن به موضوع امامت شیعه از طریق یافتن فرزند حسن عسکری؛ زیرا براساس اخبار و روایت مربوط به مهدویت میدانستند که [[مهدی]] از نسل او خواهد بود.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.]</ref> | ||
منابع تاریخی علمکرد سیاسی امام عسکری در برابر خلفای عباسی را شامل موارد زیر دانستهاند: | منابع تاریخی علمکرد سیاسی امام عسکری در برابر خلفای عباسی را شامل موارد زیر دانستهاند: | ||
* استفاده از راهبرد | * استفاده از راهبرد تقیه<ref group="دیدگاه">این نقش سیاسی است؟ یا یک راهبرد مذهبی؟ </ref>؛ | ||
* گشترش و سازماندهی سازمان وکالت؛ | * گشترش<ref group="دیدگاه">گسترش</ref> و سازماندهی سازمان وکالت؛<ref group="دیدگاه">سازمان وکالت یک ساختار سیاسی است یا دینی؟</ref> | ||
* مدیریت بحران و تقویت و توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها و سختیهای مبارزات سیاسی؛ | * مدیریت بحران و <ref group="دیدگاه">از ویرگول استفاده شود</ref>تقویت و توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها و سختیهای مبارزات سیاسی؛ | ||
* نفوذ معنوی نزد شخصیتها و درباریان خلافت عباسی؛ | * نفوذ معنوی نزد شخصیتها و درباریان خلافت عباسی؛<ref group="دیدگاه">این بیانگر جایگاه است نه نقش</ref> | ||
* رهبری در راهبردهای سرّی سیاسی و اطلاعاتی؛ | * رهبری در راهبردهای سرّی سیاسی و اطلاعاتی؛ | ||
* تبیین موضوع مهدویت و آمادهسازی شیعیان برای دوران.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۹-۷۴.]</ref> | * تبیین موضوع [[مهدویت]] و آمادهسازی شیعیان برای دوران<ref group="دیدگاه">جمله ناقص است. کدام دوران؟ </ref>.<ref>[https://tarikh.maaref.ac.ir/article-1-1208-fa.html بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۹-۷۴.]</ref><ref>واقعیت این است که مطالب این بند اختصاصی به نقش سیاسی امام ندارد. مسایل مختلف بیان شده است. برخی تکنیک ها و نقش های معنوی امام بیان شده است. سعی شود که مطالب دقیقا با عنوان سنخیت داشته باشد. </ref> | ||
== '''نقش فکری-فرهنگی عصر امام عسکری''' == | == '''نقش فکری-فرهنگی عصر امام عسکری''' <ref group="دیدگاه">عنوان غلط است. نقش فکری فرهنگی عصر امام حسن عسکری تعبیر درست نیست</ref> == | ||
در عصر امام عسکری فرقهها و نحلههای مختلفی همانند | در عصر امام عسکری فرقهها و نحلههای مختلفی همانند [[واقفیه]]، [[غلات]]، [[مفوضه]] و [[صوفیه]] بودند که امام<ref group="دیدگاه">لطفا اسم امام را کامل بیارید. این مطلب در کل متن اصلاح شود. </ref> در راستای [[مناظره]] و جدال احسن با هر گروه، تلاش میکرد به شبهات آنان پاسخ دهد و تحریفات آنان را دفع کند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1816231/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸-۲۰۷.]</ref> یکی از معروفترین مناظرات امام با فیلسوف بغداد، اسحاق کندی بوده است. کندی براساس عقاید خود دربارۀ تناقضهای قرآن، کتابی نوشته بود که امام با شگرد حکمت و حسن تدبیر، وی را متقاعد به سوزندان کتاب کرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1816231/%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸.]</ref> | ||
=== '''مکاتبات''' === | === '''مکاتبات''' === | ||
در زمان امام، شیعیان در شهرهای | در زمان امام، شیعیان در شهرهای [[کوفه]]، [[بغداد]]، [[نیشابور]]، [[قم]]، [[آبه]] (آوه)، [[مدائن]]، [[خراسان]]، [[یمن]]، [[ری]]، [[آذربایجان]]، [[سامراء]]، [[جرجان]] و [[بصره]] سکونت داشتند که از میان آنان، شهرهای سامرا، کوفه، بغداد، قم و نیشابور از اهمیت ویژهای برخوردار بودند. از امام ۱۳۰ نامه در هفت محور، [[توحید]]، [[امامت]]، کرامات و غرائب، فقهی، [[دعا]]، مواعظ و ردّ [[غلوّ]] در منابع مختلف نقل شده است.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_77543.html زارع بوشهری، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۴ش، ص۵۷.]</ref> این نامهها شامل مکاتباتی با شیعیان قم و آوه، مردم مدینه، [[ابنبابویه]] و نیز نامه مفصلی به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور بهمنظور گسترش [[فرهنگ تشیع]] و پاسخ به شبهات است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_20753.html تربتی، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، ۱۳۹۳ش، ص۲۶.]</ref> | ||
== '''نقش اقتصادی عصر امام عسکری''' == | == '''نقش اقتصادی عصر امام عسکری''' == | ||
اقدامات اقتصادی حسن عسکری در حوزه درآمد شیعیان شامل تأکید بر تحصیل رزق از طریق زحمت و تلاش،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص90-91.]</ref> تأکید برحلال بودن درآمد و مبارزه با رشوه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص92-94.]</ref> حمایت از تولیدکننده،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص94-95.]</ref> گسترش فرهنگ تعاون و همکاری،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص96-97.]</ref> مشورت در امور اقتصادی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص97-99.]</ref> و پرهیز از تجملگرایی و اسراف بوده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص99-100.]</ref> | اقدامات اقتصادی حسن عسکری در حوزه درآمد شیعیان شامل تأکید بر تحصیل رزق از طریق زحمت و تلاش،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص90-91.]</ref> تأکید برحلال بودن درآمد و مبارزه با رشوه،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص92-94.]</ref> حمایت از تولیدکننده،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص94-95.]</ref> گسترش فرهنگ تعاون و همکاری،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص96-97.]</ref> مشورت در امور اقتصادی<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص97-99.]</ref> و پرهیز از [[تجملگرایی]] و اسراف بوده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2126305/%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AC%D9%87%D8%AA-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AF شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص99-100.]</ref><ref group="دیدگاه">واقعیت این است که اینها نقش اقتصادی نیست. بلکه سفارشات و سیره امام است. وقتی گفته میشود نقش اقتصادی انتظار می رود که کارها و فعالیت های امام در عرصه اقتصاد بررسی شود. لازم نیست که عناوینی انتخاب شود که نشود برای آن مطلب ویکی نگارانه پیدا کرد. </ref> | ||
== '''نقش امام عسکری در آمادهسازی شیعیان برای عصر غیبت''' == | == '''نقش امام عسکری در آمادهسازی شیعیان برای عصر غیبت''' == | ||
بر اساس منابع تاریخی، اقداماتی از حسن عسکری برای آمادهسازی ورود شیعیان به عصر غیبت نقل شده است: | بر اساس منابع تاریخی، اقداماتی از حسن عسکری<ref group="دیدگاه">در برخی جا می فرمایید امام و در برخی موارد آورده اید حسن عسکری. نه تعبیر امام به تنهایی درست است و نه حسن عسکری. وقتی مدخل امام حسن عسکری است، در متن هم از تعبیر امام حسن عسکری استفاده شود. </ref> برای آمادهسازی ورود شیعیان به عصر غیبت نقل شده است: | ||
# '''شیوه ارتباط با شیعیان:''' سخن گفتن امام با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیتهای مربوط به امامت از طریق وکلا انجام میگرفت.<ref>پورسید آقایی و همکاران، تاریخ عصر غیبت، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۸ـ۱۶۹.</ref> | # '''شیوه ارتباط با شیعیان:''' سخن گفتن امام با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیتهای مربوط به امامت از طریق وکلا انجام میگرفت.<ref>پورسید آقایی و همکاران، تاریخ عصر غیبت، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۸ـ۱۶۹.</ref> | ||
# '''روش پاسخگویی به مسائل علمی:''' امام در مواردی به منظور آموزش نحوه حل مسائل علمی، پاسخ سؤالهای فقهی را به صورت کامل بیان نمیکرد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۵.</ref> در اموری، قاعده کلی را بیان میکرد تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۴۵.</ref> در مواردی نیز برای پاسخ به پرسشهای فقهی، رجوع به کتابهای حدیثی شیعه را پیشنهاد میداد.<ref>مدرسی طباطبایی، مکتب در فرآیند تکامل، ۱۳۷۴ش، ص۹۹.</ref> | # '''روش پاسخگویی به مسائل علمی:''' امام در مواردی به منظور آموزش نحوه حل مسائل علمی، پاسخ سؤالهای فقهی را به صورت کامل بیان نمیکرد.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۵.</ref> در اموری، قاعده کلی را بیان میکرد تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند.<ref>کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۴۵.</ref> در مواردی نیز برای پاسخ به پرسشهای فقهی، رجوع به کتابهای حدیثی شیعه را پیشنهاد میداد.<ref>مدرسی طباطبایی، مکتب در فرآیند تکامل، ۱۳۷۴ش، ص۹۹.</ref> | ||
# '''اطلاعرسانی درباره امام دوازدهم:''' از مهمترین اقدامات امام، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت مهدی و تثبیت آن در نزد افکار عمومی شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی موعود به خواص شیعیان، تبیین شرایط و ویژگیهای عصر غیبت و مسئله عصر ظهور با هدف ارتقای سطح آگاهی شیعیان از این رویداد و برخورد هوشمندانه و آگاهانه بوده است.<ref>[https://pajmahdavi.sinaweb.net/article_144949.html ثنائی، «نقش امام حسن عسکری علیهالسّلام در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، ۱۴۰۰ش، ص۵۳.]</ref> | # '''اطلاعرسانی درباره امام دوازدهم:''' از مهمترین اقدامات امام، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت مهدی و تثبیت آن در نزد افکار عمومی شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی موعود به خواص شیعیان، تبیین شرایط و ویژگیهای [[عصر غیبت]] و مسئله [[عصر ظهور]] با هدف ارتقای سطح آگاهی شیعیان از این رویداد و برخورد هوشمندانه و آگاهانه بوده است.<ref>[https://pajmahdavi.sinaweb.net/article_144949.html ثنائی، «نقش امام حسن عسکری علیهالسّلام در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، ۱۴۰۰ش، ص۵۳.]</ref> | ||
== '''اصحاب''' == | == '''اصحاب''' == | ||
بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای حسن بنعلی بنمحمد در مجموع ۱۰۳ نفر است<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> كه ۳۶ نفر آنها ايرانی بودند. در برخی منابع، تعداد اصحاب ایرانی امام بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيری در باب حديث و روایت، حوزههای | بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای حسن بنعلی بنمحمد در مجموع ۱۰۳ نفر است<ref>شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.</ref> كه ۳۶ نفر آنها ايرانی بودند. در برخی منابع، تعداد اصحاب ایرانی امام بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيری در باب حديث و روایت، حوزههای [[فقه]]، [[کلام]] و [[ردیهنویسی]] داشتند. شمار اصحاب ایرانی که به جریانهای غالیانه منتسب شدهاند، کم و تعداد وکلای ایرانی و افرادی که در منابع، ملاقات آنان با امام ثبت شده، نسبت به دیگر اصحاب، بیشتر بوده است.<ref>[https://journals.dte.ir/article_73184.html کرمی، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیهالسّلام »، ۱۴۰۱ش، ص۲۸-۲۷.]</ref> | ||
او در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمیتوانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابلتوجهی ندارد و همین مسئله، عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب توصیف شده است.<ref>[https://journal.pte.ac.ir/article-1-258-fa.html پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.]</ref> | او در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمیتوانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابلتوجهی ندارد و همین مسئله، عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب توصیف شده است.<ref>[https://journal.pte.ac.ir/article-1-258-fa.html پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.]</ref> | ||
| خط ۷۵: | خط ۶۹: | ||
میراث علمی حسن بنعلی بنمحمد عسکری در چند بخش دستهبندی میشود: | میراث علمی حسن بنعلی بنمحمد عسکری در چند بخش دستهبندی میشود: | ||
# '''روایات و احادیث:''' در منابع روایی شیعه، از او نسبت به ائمه دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحتنظر حکومت عباسی است.بخش عمدهای از روایات امام شامل پاسخ به پرسشها است که این | # '''روایات و احادیث:''' در منابع روایی شیعه، از او نسبت به ائمه دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحتنظر حکومت عباسی است. بخش عمدهای از روایات امام شامل پاسخ به پرسشها است که این شیوۀ ارتباطی، با عنوان سازمان وکالت و شیوۀ مکاتبه شناخته میشود.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/448976/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%88%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C محدثی، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری(ع): نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، ۱۳۸۳ش، ص۹۶.]</ref> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|+مجموع روایات امام | |+مجموع روایات امام | ||
| خط ۸۲: | خط ۷۶: | ||
|درصد | |درصد | ||
|- | |- | ||
|اعتقادات | |[[اعتقادات]] | ||
|۱۸۶ | |۱۸۶ | ||
|۵۴٫۷٪ | |۵۴٫۷٪ | ||
|- | |- | ||
|احکام شرعی | |[[احکام شرعی]] | ||
|۷۱ | |۷۱ | ||
|۲۰٫۹٪ | |۲۰٫۹٪ | ||
|- | |- | ||
|اخلاق | |[[اخلاق]] | ||
|۶۵ | |۶۵ | ||
|۱۹٫۱٪ | |۱۹٫۱٪ | ||
|- | |- | ||
|ادعیه و زیارات | |ادعیه و [[زیارت|زیارات]] | ||
|۱۰ | |۱۰ | ||
|۳٪ | |۳٪ | ||
| خط ۱۰۲: | خط ۹۶: | ||
|'''۱۰۰٪''' | |'''۱۰۰٪''' | ||
|} | |} | ||
# '''المقنعه:''' اثر دیگری که به امام عسکری نسبت داده شده است. این کتاب با عناوین مختلفی چون کتاب المنقبه و رساله المقنعه به امام هادی نسبت داده شده و در مورد مسائل حلال و حرام بوده که شاید تصحیفی در آن صورت گرفته باشد. این کتاب براساس گزارشهای تاریخی، همان کتاب رجاء بن یحیی بن سامان عبرتائی کاتب است که آن را از امام هادی روایت کرده و در خانه امام عسکری بوده که در سال ۲۵۵ق از آن خانه بیرون آورده شده است.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-(11)-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۹-۳۸.]</ref> | # <ref group="دیدگاه">این اعداد در ادامه عدد یک قبلی نیست؟</ref>'''المقنعه:''' اثر دیگری که به امام عسکری نسبت داده شده است. این کتاب با عناوین مختلفی چون کتاب المنقبه و رساله المقنعه به امام هادی نسبت داده شده و در مورد مسائل حلال و حرام بوده که شاید تصحیفی در آن صورت گرفته باشد. این کتاب براساس گزارشهای تاریخی، همان کتاب رجاء بن یحیی بن سامان عبرتائی کاتب است که آن را از امام هادی روایت کرده و در خانه امام عسکری بوده که در سال ۲۵۵ق از آن خانه بیرون آورده شده است<ref group="دیدگاه">به جزئیات این مباحث وارد نشود. سعی کنید روی مطالبی که بیشتر صبغه سبک زندگی دارد وارد شوید. </ref>.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-(11)-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۹-۳۸.]</ref> | ||
# '''تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری:''' این کتاب شامل تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره است.<ref>[https://jqr.isca.ac.ir/article_22474.html?lang=fa رضوی، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۵ش، ص۳۱۲.]</ref> از قرن چهارم هجری تاکنون، این کتاب در محافل علمی موضوع داوریهای گوناگونی بوده است.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-(11)-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۸-۳۷.]</ref> عدهای از علما این اثر را متعلق به امام دانسته و احادیثی از آن نقل کردهاند و عدهای نیز آن را ساختگی شمرده و اعتبار علمیاش را انکار کردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3004/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 علویمهر، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری(ع)»، ۱۳۸۲ش، ص۷-۵.]</ref> | # '''تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری:''' این کتاب شامل تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره است.<ref>[https://jqr.isca.ac.ir/article_22474.html?lang=fa رضوی، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۵ش، ص۳۱۲.]</ref> از قرن چهارم هجری تاکنون، این کتاب در محافل علمی موضوع داوریهای گوناگونی بوده است.<ref>[https://alefbalib.com/Metadata/218543/%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AA-(11)-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۸-۳۷.]</ref> عدهای از علما این اثر را متعلق به امام دانسته و احادیثی از آن نقل کردهاند و عدهای نیز آن را ساختگی شمرده و اعتبار علمیاش را انکار کردهاند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3004/%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%A8-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 علویمهر، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری(ع)»، ۱۳۸۲ش، ص۷-۵.]</ref> | ||
# '''نامهها:''' محور اصلی نامهها، مسائل فقهی، کلامی و اجتماعی بوده است.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_72762.html حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۰-۱۰۹.]</ref> | # '''نامهها'''<ref group="دیدگاه">قبلا مکاتبات بیان شد. تکرار برای چه؟</ref>''':''' محور اصلی نامهها، مسائل فقهی، کلامی و اجتماعی بوده است.<ref>[https://hiq.bou.ac.ir/article_72762.html حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۰-۱۰۹.]</ref> | ||
== '''اخلاق''' '''و سبک زندگی''' == | == '''اخلاق''' '''و سبک زندگی''' == | ||
امام عسکری دارای ویژگیهایی همچون هیبت<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۹ش، ج۱۸، ص۱۴۸.</ref>، عزتخواهی، ایمان به خدا در کارها و عبادت<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2109212/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «نگاهی به زندگی، سیره و سفارشات امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت خبر آنلاین.]</ref>، دانش، بردباری، بخشش و پارسایی بوده و این برتری مورد تأیید دوست و دشمن قرار گرفته است.<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۴۰.</ref> در مجموعه سخنان منسوب به وی، مفاهیمی چون دعوت به صبر و پایداری در برابر مشکلات و سختیها، باور به فرج و انتظار ظهور تکرار شده است.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1836083/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%BA%DB%8C شیدایی، «سیری در زندگانی امام حسن عسکری(ع)، از کرامات تا فعالیتهای تبلیغی»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> همچنین او براساس گزارشهای تاریخی و روایی، در آموزههای خود، مؤلفههایی مانند تنظیم روابط درونی جامعه، توجه به کار تشکیلاتی و شبکهسازی نظام وکالت<ref>[https://nehzat.ir/news/8582/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی.]</ref>، تأکید بر عقلانیت، اهمیت مشورت، مدیریت گفتار، صبر، مسئولیتپذیری و مدیریت زمان را مطرح کردهاند که با اقتضائات زندگی مدرن به خصوص جوانان<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=43916 «سیره امام حسن عسکری(ع)؛ الگوی جوانان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتاللهالعظمی سيدعلی خامنهای.]</ref> همخوانی دارد.<ref>[https://www.razavi.news/fa/note/125621/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2/ «امام حسن عسکری(ع) و درسهای زندگی برای جهان امروز»، وبسایت خبر رضوی.]</ref> | امام عسکری دارای ویژگیهایی همچون هیبت<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۹ش، ج۱۸، ص۱۴۸.</ref>،<ref group="دیدگاه">عدد را بعد از ویرگول بگذارید</ref> عزتخواهی، ایمان به خدا در کارها و عبادت<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2109212/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D8%B3%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «نگاهی به زندگی، سیره و سفارشات امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت خبر آنلاین.]</ref>،<ref group="دیدگاه">اصلاح شود</ref> دانش، بردباری، بخشش و پارسایی بوده و این برتری مورد تأیید دوست و دشمن قرار گرفته است.<ref>صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۴۰.</ref> در مجموعه<ref group="دیدگاه">ۀ</ref> سخنان منسوب به وی، مفاهیمی چون دعوت به صبر و پایداری در برابر مشکلات و سختیها، باور به فرج و انتظار ظهور تکرار شده است<ref group="دیدگاه">اینها بیشتر فرمایشات امام است. وقتی سبک زندگی می گویید باید به آندسه از اعمال و رفتار امام که بعدی الگویی دارد توجه شود</ref>.<ref>[https://www.shabestan.news/news/1836083/%D8%B3%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A8%D9%84%DB%8C%D8%BA%DB%8C شیدایی، «سیری در زندگانی امام حسن عسکری(ع)، از کرامات تا فعالیتهای تبلیغی»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> همچنین او براساس گزارشهای تاریخی و روایی، در آموزههای خود، مؤلفههایی مانند تنظیم روابط درونی جامعه، توجه به کار تشکیلاتی و شبکهسازی نظام وکالت<ref>[https://nehzat.ir/news/8582/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D9%88%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی.]</ref>،<ref group="دیدگاه">اصلاح شود</ref> تأکید بر عقلانیت، اهمیت مشورت، مدیریت گفتار، صبر، مسئولیتپذیری و مدیریت زمان را مطرح کردهاند که با اقتضائات زندگی مدرن به خصوص جوانان<ref>[https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=43916 «سیره امام حسن عسکری(ع)؛ الگوی جوانان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتاللهالعظمی سيدعلی خامنهای.]</ref> همخوانی دارد.<ref>[https://www.razavi.news/fa/note/125621/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D9%88%D8%B2/ «امام حسن عسکری(ع) و درسهای زندگی برای جهان امروز»، وبسایت خبر رضوی.]</ref> | ||
یاد خدا، مرگ و آخرت، رعایت دستورالعملهای اخلاقی، تقوا، راستی و امانتداری، عزت نفس، الگوی سرافراز، پرهیز از ریاستطلبی، استواری بر دین و ولایت، تربیت و آموزش و پرورش تفکر، پشتیبانی مالی، شبکه ارتباطی، فعالیتهای سرّی، شبههزدایی، جاذبه و دافعه و تشویق، الگوی جامع امام برای اهداف مدیران جامعه اسلامی در جهت رشد و تعالی مجموعه نیروی انسانی سازمانی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97453/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 ویسی، «برداشتهای مدیریتی از سیره و گفتار امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | یاد خدا، مرگ و آخرت، رعایت دستورالعملهای اخلاقی، تقوا، راستی و امانتداری، عزت نفس، الگوی سرافراز، پرهیز از ریاستطلبی، استواری بر دین و ولایت، تربیت و آموزش و پرورش تفکر، پشتیبانی مالی، شبکه ارتباطی، فعالیتهای سرّی، شبههزدایی، جاذبه و دافعه و تشویق، الگوی جامع امام برای اهداف مدیران جامعه اسلامی در جهت رشد و تعالی مجموعه نیروی انسانی سازمانی است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/97453/%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%DA%AF%D9%81%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 ویسی، «برداشتهای مدیریتی از سیره و گفتار امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
| خط ۱۱۵: | خط ۱۰۹: | ||
# '''ارتباط با خدا:''' نگاه مثبت به بلایا و یافتن نعمتهای پنهان در مشکلات، رعایت حقوق دیگران برای کسب روزی حلال. | # '''ارتباط با خدا:''' نگاه مثبت به بلایا و یافتن نعمتهای پنهان در مشکلات، رعایت حقوق دیگران برای کسب روزی حلال. | ||
# '''ارتباط با خانواده:''' تواضع و فرتنی در برابر خانواده. | # '''ارتباط با خانواده:''' تواضع و فرتنی در برابر خانواده. | ||
# '''ارتباط با جامعه:''' پرهیز از نفاق، خشم، تملق، کینهتوزی، جدال و بحثهای بیفایده در زندگی، صبر در برابر ناسزاگویی و بدرفتاری دیگران، سود رساندن به دیگران در چارچوب حلال و حرام الهی، حفظ آبروی خود و دیگران و ایجاد وحدت و یکپارچگی با مسلمانان در هنگام غم و شادی آنان.<ref>[https://www.asrehamoon.ir/report/142667/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «امام حسن عسکری(ع)؛ نماد بینظیر وحدت و اخوت/سیره عملی امام یازدهم بهترین الگو در تنگناهای زندگی است»، وبسایت عصر هامون.]</ref> | # '''ارتباط با جامعه:''' پرهیز از نفاق، خشم، تملق، کینهتوزی، جدال و بحثهای بیفایده در زندگی، صبر در برابر ناسزاگویی و بدرفتاری دیگران، سود رساندن به دیگران در چارچوب حلال و حرام الهی، حفظ آبروی خود و دیگران و ایجاد وحدت و یکپارچگی با مسلمانان در هنگام غم و شادی آنان.<ref>[https://www.asrehamoon.ir/report/142667/%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%DB%8C-%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%88%D8%AA-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C «امام حسن عسکری(ع)؛ نماد بینظیر وحدت و اخوت/سیره عملی امام یازدهم بهترین الگو در تنگناهای زندگی است»، وبسایت عصر هامون.]</ref><ref group="دیدگاه">مگر موارد بالا چه بود؟ این دسته بندی بخاطر چیست؟ </ref> | ||
همچنین پنج نشانه از ویژگیهای مؤمن از نگاه حسن عسکری: | همچنین پنج نشانه از ویژگیهای مؤمن از نگاه حسن عسکری: | ||
| خط ۱۲۳: | خط ۱۱۷: | ||
# پیشانی را بر خاک گذاشتن در حالت سجده. | # پیشانی را بر خاک گذاشتن در حالت سجده. | ||
# بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحيم در نماز ظهر و عصر. | # بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحيم در نماز ظهر و عصر. | ||
# زیارت اربعین.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۵۲.</ref> | # زیارت اربعین.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۵۲.</ref><ref group="دیدگاه">این بحث جایش اینجا نیست. وقتی از اخلاق و سبک زندگی صحبت میکنید مطالبی را که بیانگر رفتار اخلاقی و سبکی امام حسن عسکری است بیاید. </ref> | ||
== '''کرامات''' == | == '''کرامات''' == | ||
| خط ۱۲۹: | خط ۱۲۳: | ||
== '''شهادت''' == | == '''شهادت''' == | ||
بر اساس منابع تاریخی، امام حسن عسکری در دوران خلافت مُعتز<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۰۸.</ref>، مُهتدی<ref>نعمانی، الغیبه، ۱۴۲۲ق، ص ۲۱۹-۲۰۵.</ref> و معتمد<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۸.</ref> عباسی با محدودیت و حبس خانگی مواجه بود. در نهایت، او در ۲۸ سالگی به دستور معتمد عباسی در سال ۲۶۰ق درگذشت و در کنار قبر پدرش دفن شد.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۰۱ و ۳۱۱.</ref> درباره زمان دقیق این رویداد، میان منابع اختلاف نظر وجود دارد.<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ۱۳۹۱ش، ص۵۳۰-۵۳۳.</ref> | بر اساس منابع تاریخی، امام حسن عسکری در دوران خلافت مُعتز<ref>طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۰۸.</ref>، مُهتدی<ref>نعمانی، الغیبه، ۱۴۲۲ق، ص ۲۱۹-۲۰۵.</ref> و معتمد<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۸.</ref> عباسی با محدودیت و حبس خانگی مواجه بود. در نهایت، او در ۲۸ سالگی به دستور معتمد عباسی در سال ۲۶۰ق درگذشت و در کنار قبر پدرش دفن شد.<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۰۱ و ۳۱۱.</ref> درباره<ref group="دیدگاه">ۀ</ref> زمان دقیق این رویداد، میان منابع اختلاف نظر وجود دارد.<ref>مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ۱۳۹۱ش، ص۵۳۰-۵۳۳.</ref> | ||
پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، طی مراسم باشکوهی، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، جنازه او را تشییع کردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۶.</ref> | پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، طی مراسم باشکوهی، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، جنازه او را تشییع کردند.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۶.</ref> | ||
| خط ۱۳۹: | خط ۱۳۳: | ||
# اصرار دستگاه خلافت عباسی برای نشان دادن سالم بودن جنازه نزد علویان، بنیهاشم، بزرگان و سران سپاه و قضات در ملأعام. | # اصرار دستگاه خلافت عباسی برای نشان دادن سالم بودن جنازه نزد علویان، بنیهاشم، بزرگان و سران سپاه و قضات در ملأعام. | ||
# صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید. | # صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید. | ||
# کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref> | # کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان<ref group="دیدگاه">فکر نکنم پرداختن به این جزئیات در مقالاتی که رویکرد سبکی و اجتماعی دارد ضرور باشد</ref>.<ref>منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۷-۲۵۶.</ref> | ||
محل دفن امام هادی و عسکری که به حرم عسکریین شهرت دارد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/173276/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.]</ref> که در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش در عملیاتهای تروریستی گروههای تکفیری بر اثر انفجار، تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاه های اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰-۲۹.</ref> ستاد بازسازی عتبات عالیات در ایران طی سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۶ش گنبد، ضریح و حرم را بازسازی کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401050100615/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF نامجو، «مقاومسازی حرم سامرا به ایرانیها سپرده شد»، وبسایت ایسنا.]</ref> ساخت ضریح جدید، زیر نظر سیّدجواد شهرستانی نماینده آیتالله | محل دفن امام هادی و عسکری که به حرم عسکریین شهرت دارد<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/173276/%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.]</ref> که در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش در عملیاتهای تروریستی گروههای تکفیری بر اثر انفجار، تخریب شد.<ref>خامهیار، تخریب زیارتگاه های اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰-۲۹.</ref> ستاد بازسازی عتبات عالیات در ایران طی سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۶ش گنبد، ضریح و حرم را بازسازی کرد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1401050100615/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF نامجو، «مقاومسازی حرم سامرا به ایرانیها سپرده شد»، وبسایت ایسنا.]</ref> ساخت ضریح جدید، زیر نظر سیّدجواد شهرستانی نماینده آیتالله سیستانی<ref group="دیدگاه">سید علی سیستانی یکی از مراجع تقلید شیعه</ref>، طراحی آن زیرنظر سیّدمهدی علمدار، طراحی چوب و سازههای آن با هماهنگی سیّدمهدی دیدار و خطاطی ضریح توسط سیّدمحمد حسینی موحد استاد خوشنویسی در ایران انجام شد.<ref>[https://farsnews.ir/Culture/1354912860000081500/%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D9%88%DA%98%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B6%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%DB%8C%D9%86%D8%B9%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1?lang=fa «آخرین وضعیت پروژه ساخت ضریح حرم امامین عسکریین(ع)»، وبسایت خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
== '''توسل و زیارت''' == | == '''توسل و زیارت''' == | ||
| خط ۱۵۵: | خط ۱۴۹: | ||
|- | |- | ||
|'''آیینهای ولادت''' | |'''آیینهای ولادت''' | ||
|زمزمه دعای | |زمزمه دعای فرج<ref group="دیدگاه">دعای فرج برای امام زمان نیست؟</ref>،<ref>[https://www.irna.ir/news/84540493/%D9%82%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%BA%D8%B1%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.]</ref> سخنرانی درباره ویژگیهای اخلاقی، سیره زندگی و اقدامات دوران امامت، [[شعرخوانی]] در مدح [[اهلبیت]]، [[مولودیخوانی]]، توزیع شیرینی، شربت، میوه، نذورات مردمی و مراسمات عقد و ازدواج جوانان.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
|اجرا در | |اجرا در [[مسجد|مساجد]]، [[تکیه،|تکایا،]] [[حسینیه|حسینیهها]]<ref name=":0">[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>،<ref group="دیدگاه">ویرگول در این مورد و مورد بعدی و کل مقاله اصلاح شود</ref> [[حرم امام رضا]]<ref name=":1">«آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت خبر رضوی.</ref>، [[حرم فاطمه معصومه]] و [[مسجد جمکران]]،<ref name=":2">[https://www.irna.ir/news/84540493/%D9%82%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%BA%D8%B1%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.]</ref> [[حرم عبدالعظیم]]،<ref name=":3">[https://www.abdulazim.com/fa/%D8%AE%D8%A8%D8%B1/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%91%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%91%D8%B3-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%91%D9%84%D8%A7%D9%85 «برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری علیهالسّلام در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم علیهالسّلام»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع).]</ref> [[حرم امام خمینی]] و [[امامزادگان]] مجاور و [[مهدیه تهران]]،<ref name=":4">[https://www.irna.ir/news/7597392/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1 «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.]</ref> معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی<ref name=":5">[https://www.yjc.ir/fa/news/5927615/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9 «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی.<ref name=":6">[https://www.irna.ir/news/7597392/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D9%85%D8%B7%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D8%AD%D9%84-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1 «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|'''آیینهای شهادت''' | |'''آیینهای شهادت''' | ||
|عزاداری با حضور زائران و محفل سوگواری ویژه کودکان و نوجوانان شامل برگزاری محفل قرآنی،<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/1243102/ «برنامه سوگواری امام حسن عسکری(ع) در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا.]</ref> سخنرانی مذهبی، | |[[عزاداری]] با حضور [[زائر|زائران]] و محفل سوگواری ویژه کودکان و نوجوانان شامل برگزاری محفل قرآنی،<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/1243102/ «برنامه سوگواری امام حسن عسکری(ع) در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا.]</ref> سخنرانی مذهبی، [[مرثیهخوانی]]، [[سینهزنی]]، [[زنجیرزنی]]، توزیع [[نذر|نذورات]]<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8554578/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 «آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و حرکت به سمت مسجد جمکران.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404060804391/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AC%D9%85%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85 «مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) اعلام شد»، وبسایت ایسنا.]</ref> | ||
|اجرا در مساجد، تکایا، حسینیهها<ref name=":0" />، حرم امام رضا<ref name=":1" />، حرم فاطمه معصومه و مسجد جمکران،<ref name=":2" /> حرم عبدالعظیم،<ref name=":3" /> حرم امام خمینی و امامزادگان مجاور و مهدیه تهران،<ref name=":4" /> معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی<ref name=":5" /> و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی<ref name=":6" /> | |اجرا در مساجد، تکایا، حسینیهها<ref name=":0" />، حرم امام رضا<ref name=":1" />، حرم فاطمه معصومه و مسجد جمکران،<ref name=":2" /> حرم عبدالعظیم،<ref name=":3" /> حرم امام خمینی و امامزادگان مجاور و مهدیه تهران،<ref name=":4" /> معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی<ref name=":5" /> و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی<ref name=":6" /> <ref group="دیدگاه">وقتی عین هم است. چه ضرورتی دارد که همان ها بیاید. میشود با یک کلمه موارد فوق متن را جمع کرد. </ref> | ||
|- | |- | ||
|'''برنامههای رسانهای''' | |'''برنامههای رسانهای''' | ||
| خط ۱۶۷: | خط ۱۶۱: | ||
|- | |- | ||
|'''پویشها و نذورات مردمی''' | |'''پویشها و نذورات مردمی''' | ||
|پویش نذر نان<ref>[https://zarghanhp.sums.ac.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%C2%AB%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9)-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان.]</ref>، پویش نذر فرهنگی مهدوی<ref>[https://zanjan.iqna.ir/fa/news/3930972/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وبسایت ایکنا.]</ref>، پویش قرائت زیارتنامه امام حسن عسکری<ref>[https://www.shabestan.news/news/1104945/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «پویش قرائت زیارتنامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref>، توزیع شله نذری در شهر مشهد<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/185669/%D8%AA%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B9-%D8%B4%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وبسایت شهر آرا نیوز.]</ref>، صبحانه نذری در آران و بیدگل<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7536840/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | |پویش نذر نان<ref>[https://zarghanhp.sums.ac.ir/%D8%A2%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%C2%AB%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C(%D8%B9)-%D8%B2%D8%B1%D9%82%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان.]</ref>،<ref group="دیدگاه">تمام ویرگول ها در این خانه جدول اصلاح شود</ref> پویش نذر فرهنگی مهدوی<ref>[https://zanjan.iqna.ir/fa/news/3930972/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%86%D8%B0%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86 «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وبسایت ایکنا.]</ref>، پویش قرائت [[زیارتنامه امام حسن عسکری]]<ref>[https://www.shabestan.news/news/1104945/%D9%BE%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF «پویش قرائت زیارتنامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref>، توزیع [[شله نذری]] در شهر [[مشهد]]<ref>[https://shahraranews.ir/fa/news/185669/%D8%AA%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B9-%D8%B4%D9%84%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وبسایت شهر آرا نیوز.]</ref>، صبحانه نذری در [[آران و بیدگل]]<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7536840/%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B5%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D9%84-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
|رویکرد فرهنگی-اجتماعی گروههای جهادی و مردمی | |رویکرد فرهنگی-اجتماعی گروههای جهادی و مردمی | ||
|- | |- | ||
| خط ۱۷۶: | خط ۱۷۰: | ||
|'''نامگذاری فضاهای شهری''' | |'''نامگذاری فضاهای شهری''' | ||
|اماکن مذهبی و فرهنگی منتسب به امام | |اماکن مذهبی و فرهنگی منتسب به امام | ||
|۱۰۴ کانون فرهنگی هنری در مساجد سراسر کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748445/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DB%B1%DB%B0%DB%B4-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> ۲۴ کتابخانه مسجدی در مساجد کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748456/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DB%B2%DB%B4-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> بیش از ۲۲ مسجد در تهران،<ref>[https://www.shabestan.news/news/592106/%DB%B2%DB%B2-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری(ع) هستند»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> مسجدی با قدمت هزارساله در قم<ref>[https://archive.qunoot.net/App/reads.item.php?showid=2899 «مسجد امام حسن عسکری(ع) با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت.]</ref> و قدمگاهی در گلستان<ref>[https://www.isna.ir/news/1403011305591/%D9%82%D8%AF%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «قدمگاه امام حسن عسکری(ع) ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، وبسایت ایسنا.]</ref> | |۱۰۴ کانون فرهنگی هنری در مساجد سراسر کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748445/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DB%B1%DB%B0%DB%B4-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> ۲۴ کتابخانه مسجدی در مساجد کشور،<ref>[https://www.shabestan.news/news/748456/%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%DB%B2%DB%B4-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D9%85-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> بیش از ۲۲ مسجد در تهران،<ref>[https://www.shabestan.news/news/592106/%DB%B2%DB%B2-%D9%85%D8%B3%D8%AC%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B2%DB%8C%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری(ع) هستند»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> مسجدی با قدمت هزارساله در قم<ref>[https://archive.qunoot.net/App/reads.item.php?showid=2899 «مسجد امام حسن عسکری(ع) با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت.]</ref> و قدمگاهی در [[گلستان]]<ref>[https://www.isna.ir/news/1403011305591/%D9%82%D8%AF%D9%85%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%B8%D8%B1%D9%81%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B0%D9%87%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «قدمگاه امام حسن عسکری(ع) ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، وبسایت ایسنا.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|'''ثبت مناسبت در تقویم''' | |'''ثبت مناسبت در تقویم''' | ||
|تعطیل رسمی به مناسبت شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت امام زمان | |تعطیل رسمی به مناسبت شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت امام زمان | ||
|ماده الحاقی ۳۸ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب مجلس شورای اسلامی (هشتم ربیعالاول)<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/365002/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب.]</ref> | |ماده الحاقی ۳۸ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب [[مجلس شورای اسلامی]] ([[هشتم ربیعالاول]])<ref>[https://aftabnews.ir/fa/news/365002/%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%B9%D8%B7%DB%8C%D9%84-%D8%B1%D8%B3%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|'''آثار هنری (ادبیات)''' | |'''آثار هنری (ادبیات)''' | ||
|پیشینه مدح و منقبت نشاندهنده باورها، عواطف و آرمانهای ایرانیان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1397503/%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C معماری، «حضرت امام هادی علیهالسلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دورهی صفوی)»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.]</ref> قصیدهاي در ستایش امام حسن عسکري در دوره قاجار میتواند نمونهای از آن باشد.<ref>دانش، دیوان قصاید، ۱۳۳۷ش، ص۱۹۲-۱۹۱.</ref> | |پیشینه مدح و [[منقبت]] نشاندهنده باورها، عواطف و آرمانهای ایرانیان است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1397503/%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%86%D8%B8%D9%88%D9%85-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AB-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DB%8C-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C معماری، «حضرت امام هادی علیهالسلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دورهی صفوی)»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.]</ref> قصیدهاي در ستایش امام حسن عسکري در [[دوره قاجار|دوره]]<ref group="دیدگاه">ۀ</ref> [[دوره قاجار|قاجار]] میتواند نمونهای از آن باشد.<ref>دانش، دیوان قصاید، ۱۳۳۷ش، ص۱۹۲-۱۹۱.</ref> | ||
|انت ابوالمقتدی یابن شفیع الوری / انت ابوالمرتجی یابن ملیک الغری | |انت ابوالمقتدی یابن شفیع الوری / انت ابوالمرتجی یابن ملیک الغری | ||
| خط ۱۹۱: | خط ۱۸۵: | ||
|- | |- | ||
|'''آثار هنری (سینما)''' | |'''آثار هنری (سینما)''' | ||
|انیمیشن سینمایی | |انیمیشن سینمایی «[[شاهزاده روم]]» (داستان ازدواج امام حسن عسکری با نرجس خاتون | ||
|کارگردان: هادی محمدیان، تهیهکننده: حامد جعفری، تعداد کاراکتر: حدود ۵۵، سال تولید: ۱۳۹۳ش<ref>[https://www.isna.ir/news/94072113828/%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 «عاشقانهترین داستان شیعه در سینماها + آنونس»، وبسایت ایسنا.]</ref>، کاری از گروه هنر پویا در سی و سومین جشنواره بینالمللی فیلم فجر و دریافت لوح تقدیر ویژه دبیر جشنواره<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2955791/%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C «اکران افتتاحیه انیمیشن «شاهزاده روم» در پردیس آزادی»، وبسایت خبرگزاری مهر.]</ref>، اکران سراسری همزمان با روز دانش آموز از ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش.<ref>[https://www.shabestan.news/news/498426/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2 «آغاز اکران"شاهزاده روم" همزمان با روز دانش آموز»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> | |کارگردان: هادی محمدیان، تهیهکننده: حامد جعفری، تعداد کاراکتر: حدود ۵۵، سال تولید: ۱۳۹۳ش<ref>[https://www.isna.ir/news/94072113828/%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 «عاشقانهترین داستان شیعه در سینماها + آنونس»، وبسایت ایسنا.]</ref>،<ref group="دیدگاه">ویرگول ها اصلاح شود</ref> کاری از گروه هنر پویا در سی و سومین جشنواره بینالمللی فیلم فجر و دریافت لوح تقدیر ویژه دبیر جشنواره<ref>[https://www.mehrnews.com/news/2955791/%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C «اکران افتتاحیه انیمیشن «شاهزاده روم» در پردیس آزادی»، وبسایت خبرگزاری مهر.]</ref>، اکران سراسری همزمان با روز دانش آموز از ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش.<ref>[https://www.shabestan.news/news/498426/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%B1%D9%88%D9%85-%D9%87%D9%85%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2 «آغاز اکران"شاهزاده روم" همزمان با روز دانش آموز»، وبسایت خبرگزاری شبستان.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|'''آثار هنری (خوشنویسی)''' | |'''آثار هنری (خوشنویسی)''' | ||
|تابلو خط روایی به مناسبت ولادت حسن عسکری | |تابلو خط روایی به مناسبت ولادت حسن عسکری | ||
|اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، علی ثبتی | |اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، [[علی ثبتی نجفی]]، رونمایی در موزه آستان فاطمه معصومه در سال ۱۴۰۴ش.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1301031/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%88-%D8%AE%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%B7%D9%85%DB%8C «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری(ع) در موزه فاطمی»، وبسایت خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> | ||
|} | |} | ||
| خط ۲۰۴: | خط ۱۹۸: | ||
دانشنامه امام حسن عسکری نیز در فضای مجازی در سال ۱۴۰۴ش منتشر شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404060905670/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «دانشنامه امام حسن عسکری(ع) در فضای مجازی منتشر شد»، وبسایت ایسنا.]</ref> | دانشنامه امام حسن عسکری نیز در فضای مجازی در سال ۱۴۰۴ش منتشر شده است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1404060905670/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D8%B3%DA%A9%D8%B1%DB%8C-%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF «دانشنامه امام حسن عسکری(ع) در فضای مجازی منتشر شد»، وبسایت ایسنا.]</ref> | ||
=== '''آثار شیعهپژوهان غربی''' === | === '''آثار شیعهپژوهان غربی''' <ref group="دیدگاه">صرفا مورد که به امام حسن عسکری مربوط است بیاید. </ref> === | ||
بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. در منابع اینگونه گزارش شده که علت کمتوجهی غربیان به این حوزه، این است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از آن امام ارائه دادهاند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.]</ref> | بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. در منابع اینگونه گزارش شده که علت کمتوجهی غربیان به این حوزه، این است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از آن امام ارائه دادهاند.<ref>[https://sirepajouhi.isca.ac.ir/article_68259.html طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.]</ref> | ||
| خط ۲۱۷: | خط ۲۱۱: | ||
=== '''بینالمللی''' === | === '''بینالمللی''' === | ||
در آبان سال ۱۴۰۱ش، همایش بینالمللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در شهر قم زیر نظر حمیدرضا مطهری برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانه امام، مهدویت، تمدن | در آبان سال ۱۴۰۱ش، همایش بینالمللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در شهر قم زیر نظر حمیدرضا مطهری برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانه امام، مهدویت، [[تمدن اسلامی]]، مناسبات امام با شیعیان و امام از منظر اهلسنت و مستشرقان گردید. یکی از مهمترین دلایل مشکلات در جامعه، نداشتن الگو است و از مهمترین دلایل برگزاری این همایش، ارائه الگوی مناسب است.<ref>[https://it.isca.ac.ir/Portal/home/showpage.aspx?object=relatedtopics&categoryid=7e962692-3758-4e90-ba44-a516f4597ee6&webpartid=e4b11167-fdd9-4643-81d1-817013dfb943&id=6fcf0ca5-c2be-4136-b83b-93eb88c5aa9d «همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.]</ref><ref group="دیدگاه">مقاله تاحدی پراکنده و فاقد یک نظم منسجم و دقیق است. قلم فرسایی خیلی زیاد است. با رویکرد ارزشی و شیعه شناسانه نگارش شده تا سبکی. از نظر ویرایشی مشکل دارد و نیاز به ویرایش دقیق است. یک بار با دقت تمام، مقاله بازنگاری و ویرایش شود. سعی شود که مقاله بدون دلیل طولانی نشود. </ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ ۹ اسفند ۱۴۰۴، ساعت ۲۳:۳۰
امام حسن بنعلی بنمحمد؛[دیدگاه ۱] حسن بنعلی بنمحمد و امام یازدهم شیعیان اثنیعشری.
حسن بنعلی بنمحمد (۲۳۲–۲۶۰ق)، یازدهمین امام شیعیان دوازده امامی، ملقب به عسکری، در مدینه به دنیا آمد. در ۲۲ سالگی پس از شهادت پدرش امام هادی، امامت شیعیان را بر عهده گرفت. دوران ششساله امامت او همزمان با حکومت خلفای عباسی معتز و معتمد بود و تمام آن در سامرا و تحت نظارت و حصر شدید عباسیان سپری شد. در این دوره، وی برای حفظ ارتباط با پیروان و مدیریت جامعه شیعه، همانند پدرش، به توسعه سازمان وکالت ادامه داد و از طریق نمایندگان ویژه و نامهنگاری، به رهبری معنوی و پاسخگویی به مسائل دینی و جمعآوری وجوه شرعی اقدام کرد. همچنین با وجود فشار سیاسی، به تربیت شاگردان و دفاع از معارف شیعی در مقابل شبهات پرداخت. بهگزارش منابع تاریخی، وی در سامرا و به دستور خلیفه عباسی معتمد مسموم شده و به شهادت رسید و در کنار مرقد پدرش به خاک سپرده شد. این مزار که حرم عسکریین نامیده میشود، از زیارتگاههای مهم شیعیان است.
تولد و خانواده
براساس منابع شیعی، امام حسن عسکری در ۸ ربیعالثانی سال ۲۳۲ق در مدینه به دنیا آمد.[۱] در برخی منابع دیگر امامیه و اهلسنت، تاریخ تولد او سال ۲۳۱ق ذکر شده است.[۲] پدرش علی بنمحمد ملقب به امام هادی است.[۳] مادرش، زنی به نام حُدَیث یا حدیثه،[۴] سَلیل،[۵] سوسَن[۶] و حَرْبیّه،[۷] معروف به امالحسن،[۸] از اهالی مغرب بوده است.[۹]
حکیمه خاتون دختر امام جواد و عمه امام حسن عسکری همعصر با چهار امام بود. وی نقشهای مهمی در برهههای حساس تاریخی مانند پرستاری و آموزش نرجس خاتون، مشاهده تولد امام زمان بهعنوان نخستین افراد، راوی حدیث ازدواج امام حسن عسکری و حدیث تولد و رشد امام زمان را داشته است.[۱۰]
نسب و کنیه و القاب
نام امام، حسن[۱۱] و چهار کنیه ابومحمد،[۱۲] ابوالحسن،[۱۳] اَبوحُجّةُالله و اَبوقائم برای او نقل شده است.[۱۴] وی به ابنالرضا نیز معروف بود؛ چنانکه پدرش امام هادی و جدش امام جواد نیز به این نسبت شهرت داشتند.[۱۵] مشهورترین القاب او، زکی و عسکری است.[۱۶] در منابع روایی و تاریخی، القاب دیگری از جمله فقیه،[۱۷] خالص، خاص، سراج، صامت، تقی، هادی، نقی، رفیق، فاضل و امین نیز برای او ذکر شده است.[۱۸] به دلیل اینکه امام در شهر سامرا در منطقهای به نام عسکر، به اجبارِ حکومت عباسی زندگی میکردند، به نام عسکر یا عسکری، ملقّب شد.[۱۹]
همسر و فرزندان
براساس منابع تاریخی، نام همسر امام[دیدگاه ۲]، نرجس، سوسن، ريحانه، مريم، حكيمه و مَليكه بوده است[۲۰] که مادر تنها فرزند او، به نام محمد است.[۲۱] اگرچه در برخی منابع از فرزندان دیگری نام برده شده است.[۲۲] آنچه در مورد ازدواج حسن عسکری مورد اتفاق است آن است که همسر امام [دیدگاه ۳]کنيز بوده و در خانه حکيمه خاتون زندگی میکرده و وی نقش مؤثری در ازدواج امام داشت. اما آنچه محل اختلاف است اينکه اين بانو، از کجا آمده است و ازدواج در چه سالي اتفاق افتاده است[دیدگاه ۴].[۲۳]
امامت
امامت حسن بنعلی بنمحمد از سال ۲۵۴ تا ۲۶۰ق و به مدت شش سال، پس از شهادت پدرش علی بن محمد آغاز شد.[۲۴] مهمترین دلیل امامت او، وصیت و احادیث امام هادی است که در زمینه جانشینی فرزندش نقل شده است.[۲۵]
دوران امامت او با خلافت سه تن از خلفای عباسی، مُعْتَز (۲۵۲ – ۲۵۵ق) و مُهْتَدی (۲۵۵ – ۲۵۶ق) و معتمد (256 – 279ق) همزمان بود.[۲۶] این خلفا سختگیریهای زیادی نسبت به امام داشتند.[۲۷]
در دوران امامت، با وجود نظارت شدید حکومت عباسی، امام ارتباط خود را با شیعیان جهان اسلام حفظ کرد.[۲۸] امام از روشهای گوناگونی برای هدایت و رهبری شیعیان مانند دیدارهای پنهانی،[۲۹] ارتباط حضوری در منزل یا در میان راه،[۳۰] نامهنگاری[۳۱] و مهمتر از همه، استفاده از شبکه وکلا که نقش اساسی در انتقال پرسشهای دینی و وجوهات شرعی ایفا میکردند،[۳۲] بهره میگرفت.
بر اساس نظریه سنخشناسی اجتماعی، شیوههای اثبات امامت در عصر امام حسن عسکری در جامعه امامیه، به سه دسته تقسیم میشد:
- امامیه سیاسی: تأیید جایگاه امام عسکری توسط دربار عباسی.
- امامیه عوام: مراجعه به امام و مشاهده کرامت و هیبت امام.
- امامیه نصگرا: گرایش بر اثبات امامت بهواسطه نصوص و متون دینی قبلی.[۳۳]
نقش سیاسی امام عسکری
مهمترین مشکلات و شرایط سیاسی حکومت عباسیان در زمان امامت حسن عسکری شامل تسلط ترکان بر دستگاه خلافت، ایجاد و گسترش حکومتهای مستقل و تجزیه خلافت عباسی، قیامها و شورشهای مخالفان و شرایط نابسامان سیاسی در دربار خلافت عباسی بود که نشان از فقدان ثبات سیاسی در دستگاه خلاف است. با وجود این مشکلات، خلفای عباسی، هیچگاه از امام غافل نبودند و همواره در سامرا او را تحتنظر داشتند.[۳۴] براساس گزارش منابع تاریخی، امام هر هفته روزهای دوشنبه و پنجشنبه ناگزیر میبایست در دارالخلافه حاضر میشد.[۳۵] شیعیان و انبوه مردم نیز در مسیر رفتوآمد خود را برای دیدن او آماده میکردند[دیدگاه ۵].[۳۶]
محدودیتهای خلفای عباسی نسب به وی، به دو علت بود:
۱)[دیدگاه ۶] افزایش جمعیت شیعیان و قدرت قابل توجه آنان در عراق.
۲) پایان دادن به موضوع امامت شیعه از طریق یافتن فرزند حسن عسکری؛ زیرا براساس اخبار و روایت مربوط به مهدویت میدانستند که مهدی از نسل او خواهد بود.[۳۷]
منابع تاریخی علمکرد سیاسی امام عسکری در برابر خلفای عباسی را شامل موارد زیر دانستهاند:
- استفاده از راهبرد تقیه[دیدگاه ۷]؛
- گشترش[دیدگاه ۸] و سازماندهی سازمان وکالت؛[دیدگاه ۹]
- مدیریت بحران و [دیدگاه ۱۰]تقویت و توجیه سیاسی رجال مهم شیعه در برابر فشارها و سختیهای مبارزات سیاسی؛
- نفوذ معنوی نزد شخصیتها و درباریان خلافت عباسی؛[دیدگاه ۱۱]
- رهبری در راهبردهای سرّی سیاسی و اطلاعاتی؛
- تبیین موضوع مهدویت و آمادهسازی شیعیان برای دوران[دیدگاه ۱۲].[۳۸][۳۹]
نقش فکری-فرهنگی عصر امام عسکری [دیدگاه ۱۳]
در عصر امام عسکری فرقهها و نحلههای مختلفی همانند واقفیه، غلات، مفوضه و صوفیه بودند که امام[دیدگاه ۱۴] در راستای مناظره و جدال احسن با هر گروه، تلاش میکرد به شبهات آنان پاسخ دهد و تحریفات آنان را دفع کند.[۴۰] یکی از معروفترین مناظرات امام با فیلسوف بغداد، اسحاق کندی بوده است. کندی براساس عقاید خود دربارۀ تناقضهای قرآن، کتابی نوشته بود که امام با شگرد حکمت و حسن تدبیر، وی را متقاعد به سوزندان کتاب کرد.[۴۱]
مکاتبات
در زمان امام، شیعیان در شهرهای کوفه، بغداد، نیشابور، قم، آبه (آوه)، مدائن، خراسان، یمن، ری، آذربایجان، سامراء، جرجان و بصره سکونت داشتند که از میان آنان، شهرهای سامرا، کوفه، بغداد، قم و نیشابور از اهمیت ویژهای برخوردار بودند. از امام ۱۳۰ نامه در هفت محور، توحید، امامت، کرامات و غرائب، فقهی، دعا، مواعظ و ردّ غلوّ در منابع مختلف نقل شده است.[۴۲] این نامهها شامل مکاتباتی با شیعیان قم و آوه، مردم مدینه، ابنبابویه و نیز نامه مفصلی به اسحاق بن اسماعیل و شیعیان نیشابور بهمنظور گسترش فرهنگ تشیع و پاسخ به شبهات است.[۴۳]
نقش اقتصادی عصر امام عسکری
اقدامات اقتصادی حسن عسکری در حوزه درآمد شیعیان شامل تأکید بر تحصیل رزق از طریق زحمت و تلاش،[۴۴] تأکید برحلال بودن درآمد و مبارزه با رشوه،[۴۵] حمایت از تولیدکننده،[۴۶] گسترش فرهنگ تعاون و همکاری،[۴۷] مشورت در امور اقتصادی[۴۸] و پرهیز از تجملگرایی و اسراف بوده است.[۴۹][دیدگاه ۱۵]
نقش امام عسکری در آمادهسازی شیعیان برای عصر غیبت
بر اساس منابع تاریخی، اقداماتی از حسن عسکری[دیدگاه ۱۶] برای آمادهسازی ورود شیعیان به عصر غیبت نقل شده است:
- شیوه ارتباط با شیعیان: سخن گفتن امام با اصحاب خود از پسِ پرده و اینکه بیشتر فعالیتهای مربوط به امامت از طریق وکلا انجام میگرفت.[۵۰]
- روش پاسخگویی به مسائل علمی: امام در مواردی به منظور آموزش نحوه حل مسائل علمی، پاسخ سؤالهای فقهی را به صورت کامل بیان نمیکرد.[۵۱] در اموری، قاعده کلی را بیان میکرد تا فقها بتوانند به کمک آن، به پاسخ برسند.[۵۲] در مواردی نیز برای پاسخ به پرسشهای فقهی، رجوع به کتابهای حدیثی شیعه را پیشنهاد میداد.[۵۳]
- اطلاعرسانی درباره امام دوازدهم: از مهمترین اقدامات امام، اهتمام ویژه در مورد خبر ولادت مهدی و تثبیت آن در نزد افکار عمومی شیعیان، معرفی مصداقی و نشان دادن سیمای مهدی موعود به خواص شیعیان، تبیین شرایط و ویژگیهای عصر غیبت و مسئله عصر ظهور با هدف ارتقای سطح آگاهی شیعیان از این رویداد و برخورد هوشمندانه و آگاهانه بوده است.[۵۴]
اصحاب
بر اساس گزارش منابع تاریخی تعداد یاران، شاگردان، راویان وکلای حسن بنعلی بنمحمد در مجموع ۱۰۳ نفر است[۵۵] كه ۳۶ نفر آنها ايرانی بودند. در برخی منابع، تعداد اصحاب ایرانی امام بالغ بر ۷۵ نفر ذکر شده که تنها ۳۹ نفر آنان فعاليت چشمگيری در باب حديث و روایت، حوزههای فقه، کلام و ردیهنویسی داشتند. شمار اصحاب ایرانی که به جریانهای غالیانه منتسب شدهاند، کم و تعداد وکلای ایرانی و افرادی که در منابع، ملاقات آنان با امام ثبت شده، نسبت به دیگر اصحاب، بیشتر بوده است.[۵۶]
او در زمان حیات خود تحت نظارت شدید حکومت وقت بود و نمیتوانست با اصحاب خود ارتباط برقرار کند، بنابراین تعداد اصحاب ایرانی او نسبت به پدر و جدشان تفاوت قابلتوجهی ندارد و همین مسئله، عامل اصلی ثابت ماندن تعداد اصحاب توصیف شده است.[۵۷]
آثار
میراث علمی حسن بنعلی بنمحمد عسکری در چند بخش دستهبندی میشود:
- روایات و احادیث: در منابع روایی شیعه، از او نسبت به ائمه دیگر احادیث کمتری نقل شده است که این تفاوت عمدتاً به دلیل اقامت اجباری وی در سامرا تحتنظر حکومت عباسی است. بخش عمدهای از روایات امام شامل پاسخ به پرسشها است که این شیوۀ ارتباطی، با عنوان سازمان وکالت و شیوۀ مکاتبه شناخته میشود.[۵۸]
| موضوع روایات | تعداد روایات | درصد |
| اعتقادات | ۱۸۶ | ۵۴٫۷٪ |
| احکام شرعی | ۷۱ | ۲۰٫۹٪ |
| اخلاق | ۶۵ | ۱۹٫۱٪ |
| ادعیه و زیارات | ۱۰ | ۳٪ |
| جمع کل | ۳۴۰ | ۱۰۰٪ |
- [دیدگاه ۱۷]المقنعه: اثر دیگری که به امام عسکری نسبت داده شده است. این کتاب با عناوین مختلفی چون کتاب المنقبه و رساله المقنعه به امام هادی نسبت داده شده و در مورد مسائل حلال و حرام بوده که شاید تصحیفی در آن صورت گرفته باشد. این کتاب براساس گزارشهای تاریخی، همان کتاب رجاء بن یحیی بن سامان عبرتائی کاتب است که آن را از امام هادی روایت کرده و در خانه امام عسکری بوده که در سال ۲۵۵ق از آن خانه بیرون آورده شده است[دیدگاه ۱۸].[۵۹]
- تفسیر المنسوب الی الامام الحسن العسکری: این کتاب شامل تفسیر سوره حمد و بخشی از سوره بقره است.[۶۰] از قرن چهارم هجری تاکنون، این کتاب در محافل علمی موضوع داوریهای گوناگونی بوده است.[۶۱] عدهای از علما این اثر را متعلق به امام دانسته و احادیثی از آن نقل کردهاند و عدهای نیز آن را ساختگی شمرده و اعتبار علمیاش را انکار کردهاند.[۶۲]
- نامهها[دیدگاه ۱۹]: محور اصلی نامهها، مسائل فقهی، کلامی و اجتماعی بوده است.[۶۳]
اخلاق و سبک زندگی
امام عسکری دارای ویژگیهایی همچون هیبت[۶۴]،[دیدگاه ۲۰] عزتخواهی، ایمان به خدا در کارها و عبادت[۶۵]،[دیدگاه ۲۱] دانش، بردباری، بخشش و پارسایی بوده و این برتری مورد تأیید دوست و دشمن قرار گرفته است.[۶۶] در مجموعه[دیدگاه ۲۲] سخنان منسوب به وی، مفاهیمی چون دعوت به صبر و پایداری در برابر مشکلات و سختیها، باور به فرج و انتظار ظهور تکرار شده است[دیدگاه ۲۳].[۶۷] همچنین او براساس گزارشهای تاریخی و روایی، در آموزههای خود، مؤلفههایی مانند تنظیم روابط درونی جامعه، توجه به کار تشکیلاتی و شبکهسازی نظام وکالت[۶۸]،[دیدگاه ۲۴] تأکید بر عقلانیت، اهمیت مشورت، مدیریت گفتار، صبر، مسئولیتپذیری و مدیریت زمان را مطرح کردهاند که با اقتضائات زندگی مدرن به خصوص جوانان[۶۹] همخوانی دارد.[۷۰]
یاد خدا، مرگ و آخرت، رعایت دستورالعملهای اخلاقی، تقوا، راستی و امانتداری، عزت نفس، الگوی سرافراز، پرهیز از ریاستطلبی، استواری بر دین و ولایت، تربیت و آموزش و پرورش تفکر، پشتیبانی مالی، شبکه ارتباطی، فعالیتهای سرّی، شبههزدایی، جاذبه و دافعه و تشویق، الگوی جامع امام برای اهداف مدیران جامعه اسلامی در جهت رشد و تعالی مجموعه نیروی انسانی سازمانی است.[۷۱]
بر اساس منابع روایی و سیره عملی حسن عسکری، آموزههای اخلاقی در سه محور قابل دستهبندی است.
- ارتباط با خدا: نگاه مثبت به بلایا و یافتن نعمتهای پنهان در مشکلات، رعایت حقوق دیگران برای کسب روزی حلال.
- ارتباط با خانواده: تواضع و فرتنی در برابر خانواده.
- ارتباط با جامعه: پرهیز از نفاق، خشم، تملق، کینهتوزی، جدال و بحثهای بیفایده در زندگی، صبر در برابر ناسزاگویی و بدرفتاری دیگران، سود رساندن به دیگران در چارچوب حلال و حرام الهی، حفظ آبروی خود و دیگران و ایجاد وحدت و یکپارچگی با مسلمانان در هنگام غم و شادی آنان.[۷۲][دیدگاه ۲۵]
همچنین پنج نشانه از ویژگیهای مؤمن از نگاه حسن عسکری:
- خواندن پنجاه ركعت نماز (مجموع نمازهای واجب و نوافل در شبانهروز).
- انگشتر در دست راست كردن همانند عقیق.
- پیشانی را بر خاک گذاشتن در حالت سجده.
- بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحيم در نماز ظهر و عصر.
- زیارت اربعین.[۷۳][دیدگاه ۲۶]
کرامات
در منابع روایی و تاریخی شیعه، کرامات متعددی از حسن عسکری نقل شده است که شامل آگاهی از اندیشههای درونی، پیشبینی مرگ کنیز، تأثیر بر زندانبانان، اجابت دعای طول عمر برای معتمد،[۷۴] معجزه سخن گفتن با گرگ، جوشیدن چشمه شیر و عسل، معجزه بارش باران، آوردن ماهی از عمق دریا، نداشتن سایه،[۷۵] آزادی از زندان در وقت معین، تأمین مالی بدون درخواست، آگاهی از روزهخواری پنهانی،[۷۶] هدایت ناصبی با نوشته بدون مرکب، نجات مسلمانان از تردید در برابر مسیحیان (معجزه استخوان پیامبر)، برآوردن حاجت مالی علی بن ابراهیم، تأثیر یک روزه بر دشمن سرسخت،[۷۷] شفای چشم نابینا، خبر از آینده و سفر به گرگان، دعای فرزنددار شدن و نجات از چاه آب در کودکی[۷۸] است.
شهادت
بر اساس منابع تاریخی، امام حسن عسکری در دوران خلافت مُعتز[۷۹]، مُهتدی[۸۰] و معتمد[۸۱] عباسی با محدودیت و حبس خانگی مواجه بود. در نهایت، او در ۲۸ سالگی به دستور معتمد عباسی در سال ۲۶۰ق درگذشت و در کنار قبر پدرش دفن شد.[۸۲] درباره[دیدگاه ۲۷] زمان دقیق این رویداد، میان منابع اختلاف نظر وجود دارد.[۸۳]
پس از شهادت حسن بن علی بن محمد، طی مراسم باشکوهی، بازارها تعطیل شد و بنیهاشم، سران سپاه و رجال سیاسی، نویسندگان و معتمدان و مردم شهر سامرا، جنازه او را تشییع کردند.[۸۴]
بر اساس اکثر منابع شیعه، رحلت امام عسکری طبیعی نبوده و او بر اثر مسمومیت از دنیا رفته است. در این منابع به شواهد زیر استناد شده است:
- خلفای عباسی طی شش سال امامت آن امام، پیوسته او را تحت نظر و در سالهایی در زندان داشتند.
- قبل از معتمد، سایر خلفا درصدد قتل امام برآمدند اما موفق نشدند.
- اصرار دستگاه خلافت عباسی برای نشان دادن سالم بودن جنازه نزد علویان، بنیهاشم، بزرگان و سران سپاه و قضات در ملأعام.
- صحبت امام عسکری به مادر خود که گفته بود در سال ۲۶۰ق به من اذیتی خواهد رسید.
- کوتاهی عمر امام و رحلت ناگهانی در ۲۸ سالگی، بدون سابقه بیماری و با فاصله کمتر از یک ماه آزادی از زندان[دیدگاه ۲۸].[۸۵]
محل دفن امام هادی و عسکری که به حرم عسکریین شهرت دارد[۸۶] که در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش در عملیاتهای تروریستی گروههای تکفیری بر اثر انفجار، تخریب شد.[۸۷] ستاد بازسازی عتبات عالیات در ایران طی سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۶ش گنبد، ضریح و حرم را بازسازی کرد.[۸۸] ساخت ضریح جدید، زیر نظر سیّدجواد شهرستانی نماینده آیتالله سیستانی[دیدگاه ۲۹]، طراحی آن زیرنظر سیّدمهدی علمدار، طراحی چوب و سازههای آن با هماهنگی سیّدمهدی دیدار و خطاطی ضریح توسط سیّدمحمد حسینی موحد استاد خوشنویسی در ایران انجام شد.[۸۹]
توسل و زیارت
در منابع روایی و زیارتی، برای امام حسن عسکری زیارتنامهای نقل شده است. زیارت قبور ائمه در منابع شیعه و در برخی منابع اهلسنت، بهعنوان عملی مستحب، وسیلهای برای تقرب به خداوند و دارای فضیلت و پاداش اخروی گزارش شده است.[۹۰] برخی از عالمان روز پنجشنبه را متعلق به امام عسکری دانسته و معتقد است در تعقیب نماز صبح برای در امان ماندن از شیطان و نفس اماره به او توسل و در قبولی عبادات ناقص، به آن امام شفاعت برید.[۹۱]
همچنین برای توسل به او حرزی نقل شده است.[۹۲] نماز توسل به حسن عسکری نیز چهار رکعت است که در دو رکعت اول بعد از حمد، پانزده مرتبه سوره زلزال و در دو رکعت دوم، بعد از حمد پانزده مرتبه سوره توحید خوانده شود و در پایان دعایی دارد که برای برآورده شدن حاجات و ازدواج معتبر توصیف شده است.[۹۳]
جایگاه امام عسکری در فرهنگ ایرانیان
| حوزه | مصادیق | گزارش کمی و کیفی |
| آیینهای ولادت | زمزمه دعای فرج[دیدگاه ۳۰]،[۹۴] سخنرانی درباره ویژگیهای اخلاقی، سیره زندگی و اقدامات دوران امامت، شعرخوانی در مدح اهلبیت، مولودیخوانی، توزیع شیرینی، شربت، میوه، نذورات مردمی و مراسمات عقد و ازدواج جوانان.[۹۵] | اجرا در مساجد، تکایا، حسینیهها[۹۶]،[دیدگاه ۳۱] حرم امام رضا[۹۷]، حرم فاطمه معصومه و مسجد جمکران،[۹۸] حرم عبدالعظیم،[۹۹] حرم امام خمینی و امامزادگان مجاور و مهدیه تهران،[۱۰۰] معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی[۱۰۱] و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی.[۱۰۲] |
| آیینهای شهادت | عزاداری با حضور زائران و محفل سوگواری ویژه کودکان و نوجوانان شامل برگزاری محفل قرآنی،[۱۰۳] سخنرانی مذهبی، مرثیهخوانی، سینهزنی، زنجیرزنی، توزیع نذورات[۱۰۴] و حرکت به سمت مسجد جمکران.[۱۰۵] | اجرا در مساجد، تکایا، حسینیهها[۹۶]، حرم امام رضا[۹۷]، حرم فاطمه معصومه و مسجد جمکران،[۹۸] حرم عبدالعظیم،[۹۹] حرم امام خمینی و امامزادگان مجاور و مهدیه تهران،[۱۰۰] معابر و اماکن عمومی و ادارات دولتی[۱۰۱] و حتی سر در مغازهها و منازل شخصی[۱۰۲] [دیدگاه ۳۲] |
| برنامههای رسانهای | پخش برنامههای ندبههای انتظار ،سكوت رسا و ساعت سوگ از رادیو فرهنگ و نمایش رادیویی آخرین شهید از رادیو نمایش.[۱۰۶] | بررسی سبک زندگی، سیره و آموزههای امام.[۱۰۷] |
| پویشها و نذورات مردمی | پویش نذر نان[۱۰۸]،[دیدگاه ۳۳] پویش نذر فرهنگی مهدوی[۱۰۹]، پویش قرائت زیارتنامه امام حسن عسکری[۱۱۰]، توزیع شله نذری در شهر مشهد[۱۱۱]، صبحانه نذری در آران و بیدگل[۱۱۲] | رویکرد فرهنگی-اجتماعی گروههای جهادی و مردمی |
| نامگذاری فرزندان | فراوانی القاب براساس گزارشهای سازمان ثبت احوال کشور | القاب او به ترتیب فراوانی عبارت از نقی ۲۶ هزار و ۵۸۲ بار، عسگری ۲ هزار و ۷۱۶ بار، زکی یک هزار و ۳۷۵ بار، خالص ۶۶۶ بار و رفیق ۵۱۱ بار است. از کنیههای او نیز ابومحمد ۱۶۱ بار و ابنالرضا ۲ بار در این سازمان به ثبت رسیده است.[۱۱۳] |
| نامگذاری فضاهای شهری | اماکن مذهبی و فرهنگی منتسب به امام | ۱۰۴ کانون فرهنگی هنری در مساجد سراسر کشور،[۱۱۴] ۲۴ کتابخانه مسجدی در مساجد کشور،[۱۱۵] بیش از ۲۲ مسجد در تهران،[۱۱۶] مسجدی با قدمت هزارساله در قم[۱۱۷] و قدمگاهی در گلستان[۱۱۸] |
| ثبت مناسبت در تقویم | تعطیل رسمی به مناسبت شهادت امام حسن عسکری و آغاز امامت امام زمان | ماده الحاقی ۳۸ قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب مجلس شورای اسلامی (هشتم ربیعالاول)[۱۱۹] |
| آثار هنری (ادبیات) | پیشینه مدح و منقبت نشاندهنده باورها، عواطف و آرمانهای ایرانیان است.[۱۲۰] قصیدهاي در ستایش امام حسن عسکري در دوره[دیدگاه ۳۴] قاجار میتواند نمونهای از آن باشد.[۱۲۱] | انت ابوالمقتدی یابن شفیع الوری / انت ابوالمرتجی یابن ملیک الغری
یابن رضا المرتضی یابن تقی الجواد / یابن علی النقی یا حسن العسگری ملک و ملک در سجود بهر تو گرم درود / از سر سبع شداد تا بر تحت الثری |
| آثار هنری (سینما) | انیمیشن سینمایی «شاهزاده روم» (داستان ازدواج امام حسن عسکری با نرجس خاتون | کارگردان: هادی محمدیان، تهیهکننده: حامد جعفری، تعداد کاراکتر: حدود ۵۵، سال تولید: ۱۳۹۳ش[۱۲۲]،[دیدگاه ۳۵] کاری از گروه هنر پویا در سی و سومین جشنواره بینالمللی فیلم فجر و دریافت لوح تقدیر ویژه دبیر جشنواره[۱۲۳]، اکران سراسری همزمان با روز دانش آموز از ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش.[۱۲۴] |
| آثار هنری (خوشنویسی) | تابلو خط روایی به مناسبت ولادت حسن عسکری | اثر استادِ خوشنویسی اسلامی، علی ثبتی نجفی، رونمایی در موزه آستان فاطمه معصومه در سال ۱۴۰۴ش.[۱۲۵] |
کتابشناسی
درباره حسن عسکری آثار فراوانی در قالب کتاب، مقاله، پایاننامه و دانشنامه تدوین شده است. ۸۴ کتاب به زبان فارسی، ۶۸ کتاب به زبان عربی، ۱۰ کتاب خطی عربی و ۱۴ کتاب به زبان اردو در موضوعات مختلف[۱۲۶] و ۵۰۰ عنوان مقاله[۱۲۷] نوشته شده است. همچنین ۱۴۶ پایاننامه، شامل ۱۲۹ عنوان پایاننامه کارشناسی ارشد، ۱۶ عنوان رساله دکتری تخصصی و ۱ عنوان نیز پایاننامه سطح چهار حوزه علميه نوشته شده است.[۱۲۸]
دانشنامه امام حسن عسکری نیز در فضای مجازی در سال ۱۴۰۴ش منتشر شده است.[۱۲۹]
آثار شیعهپژوهان غربی [دیدگاه ۳۶]
بررسی آثار نگارش شده غربی نشان میدهد که تصویر کمرنگی از شخصیت، سیره و دوران امام حسن عسکری در این آثار منعکس شده است. سه مقاله کوتاه و تنها یک مقاله مفصلتر با رویکردی تحلیلی، درباره تفسیر منسوب به او نوشته شده است. در منابع اینگونه گزارش شده که علت کمتوجهی غربیان به این حوزه، این است که پژوهشگران مسلمان بهویژه شیعیان، تحقیقات و آثار کمتری نسبت به سایر ائمه شیعه درباره زندگینامه حسن عسکری تولید کردهاند و منابع و مواد اولیه کمتری در اختیار غربیها بوده است. در بررسی آثار معدود شیعهپژوهان غربی نیز مشاهده میشود که آنان افزون بر کمکاری، تصویری ناقص و گاه مخدوش و تحریفشده از آن امام ارائه دادهاند.[۱۳۰]
به طور مثال دونالدسون در کتاب مذهب شیعه، از تعبیر «امام در خردسالی مثل دیگر پسران محمدی» برای ارائه تصویری توهینآمیز از او به کار میبرد تا بهزعم خود امام را پیرو شخصی منحرف معرفی و تحقیر کند.[۱۳۱]
مجموعه Encyclopedia of Religion که هدف خود را معرفی نمادهای مهم تمام آیینها در دنیا میداند، هیچ اشارهای از امام حتی در حد نام نکرده است. مجموعه Encyclopedia of Religion, Islamic Essays و عمده فرهنگ لغات انگلیسی نیز اشارهای به شخصیت امام نداشتهاند.[۱۳۲]
همایش
ملی
همایش ملی حسن عسکری، در اسفند سال 1390ش از طرف دانشگاه پیام نور واحد کرمان، در شهر کرمان برگزار گردید. در این همایش، 54 عنوان مقاله در محورهای اصلی سیره علمی، اخلاقی، سیاسی، مهدوی و مدیریتی توسط 77 پژوهشگر ارائه شده است.[۱۳۳]
بینالمللی
در آبان سال ۱۴۰۱ش، همایش بینالمللی با عنوان «سیره و زمانه امام حسن عسکری» از طرف پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در شهر قم زیر نظر حمیدرضا مطهری برگزار شد. این همایش منجر به چاپ ۵۰ مقاله در موضوعات مرتبط با زندگانی و زمانه امام، مهدویت، تمدن اسلامی، مناسبات امام با شیعیان و امام از منظر اهلسنت و مستشرقان گردید. یکی از مهمترین دلایل مشکلات در جامعه، نداشتن الگو است و از مهمترین دلایل برگزاری این همایش، ارائه الگوی مناسب است.[۱۳۴][دیدگاه ۳۷]
پانویس
- ↑ نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۵۵ق، ص۹۵
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۵۸.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.
- ↑ ابن عبدالوهاب، عیون المعجزات، ۱۳۶۹ق، ص۱۲۳.
- ↑ ابنجوزی، تذکره الخواص، ۱۴۲۶ق، ج۲، ص۳۶۲.
- ↑ عطاردی، مسند الامام العسکری، ۱۳۹۱ش، ص۴۶.
- ↑ قمی، تاریخ قم، ۱۳۶۱ش، ص۲۰۳.
- ↑ مولوینیا، تاریخ چهارده معصوم، ۱۳۸۵ش، ص۴۳۲.
- ↑ شاکری، «زندگانی حکیمه خاتون »، ۱۳۸۶ش، ص۱۳۶.
- ↑ شافعی، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، ۱۴۱۹ق، ص۳۰۹.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۳.
- ↑ طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۴.
- ↑ خزعلی، موسوعة الإمام العسکری(ع)، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۳۲.
- ↑ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.
- ↑ قمی، منتهی الآمال، ۱۳۷۹ش، ج۳، ص۱۹۰۵.
- ↑ طریحی، جامع المقال، ۱۳۵۵ش، ص۱۸۵.
- ↑ طبری، دلائل الامامه، ۱۴۱۳ق، ص۴۲۵.
- ↑ اربلی، کشف الغمه، ۱۴۲۱ق، ج۲، ص۳۷۵.
- ↑ «نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت.
- ↑ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.
- ↑ پاکتچی، «حسن عسکری(ع)، امام»، ۱۳۹۱ش، ص۶۱۹-۶۱۸.
- ↑ طبسی، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، سایت سخن تاریخ.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۳.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۱۴-۳۲۰.
- ↑ ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۶ق، ج۳، ص۵۲۳.
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۹-۲۶۸.
- ↑ «امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ویکی امام خمینی.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۲۶۳-۲۶۰.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۵۰۹.
- ↑ صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۲، ص۴۷۴.
- ↑ مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۰، ص۳۳۲.
- ↑ امرائی و فلاحزاده، «جامعه امامیه و شیوههای اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، ۱۳۹۹ش، ص۱۲۳.
- ↑ بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.
- ↑ طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۱۵.
- ↑ منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۵.
- ↑ بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۲-۶۷.
- ↑ بهنیافر، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، ۱۳۹۱ش، ص۷۹-۷۴.
- ↑ واقعیت این است که مطالب این بند اختصاصی به نقش سیاسی امام ندارد. مسایل مختلف بیان شده است. برخی تکنیک ها و نقش های معنوی امام بیان شده است. سعی شود که مطالب دقیقا با عنوان سنخیت داشته باشد.
- ↑ خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸-۲۰۷.
- ↑ خیرالهی، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، ۱۳۹۷ش، ص۲۰۸.
- ↑ زارع بوشهری، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۴ش، ص۵۷.
- ↑ تربتی، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، ۱۳۹۳ش، ص۲۶.
- ↑ شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص90-91.
- ↑ شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص92-94.
- ↑ شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص94-95.
- ↑ شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص96-97.
- ↑ شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص97-99.
- ↑ شریفی، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، ۱۴۰۲ش، ص99-100.
- ↑ پورسید آقایی و همکاران، تاریخ عصر غیبت، ۱۳۷۹ش، ص۱۶۸ـ۱۶۹.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۳۵.
- ↑ کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۴۵.
- ↑ مدرسی طباطبایی، مکتب در فرآیند تکامل، ۱۳۷۴ش، ص۹۹.
- ↑ ثنائی، «نقش امام حسن عسکری علیهالسّلام در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، ۱۴۰۰ش، ص۵۳.
- ↑ شیخ طوسی، رجالالطوسی، ۱۳۷۳ش، ص۴۲۷.
- ↑ کرمی، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیهالسّلام »، ۱۴۰۱ش، ص۲۸-۲۷.
- ↑ پیرمرادیان و همکاران، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، ۱۳۹۱ش، ص۱۰۲.
- ↑ محدثی، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری(ع): نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، ۱۳۸۳ش، ص۹۶.
- ↑ جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۹-۳۸.
- ↑ رضوی، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۵ش، ص۳۱۲.
- ↑ جعفریان، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، ۱۳۷۱ش، ص۳۸-۳۷.
- ↑ علویمهر، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری(ع)»، ۱۳۸۲ش، ص۷-۵.
- ↑ حسینیان مقدم و جعفریپور، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، ۱۴۰۰ش، ص۱۱۰-۱۰۹.
- ↑ مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۷۹ش، ج۱۸، ص۱۴۸.
- ↑ «نگاهی به زندگی، سیره و سفارشات امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت خبر آنلاین.
- ↑ صدوق، کمال الدین و اتمام النعمه، ۱۳۹۵ق، ج۱، ص۴۰.
- ↑ شیدایی، «سیری در زندگانی امام حسن عسکری(ع)، از کرامات تا فعالیتهای تبلیغی»، وبسایت خبرگزاری شبستان.
- ↑ «امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی.
- ↑ «سیره امام حسن عسکری(ع)؛ الگوی جوانان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتاللهالعظمی سيدعلی خامنهای.
- ↑ «امام حسن عسکری(ع) و درسهای زندگی برای جهان امروز»، وبسایت خبر رضوی.
- ↑ ویسی، «برداشتهای مدیریتی از سیره و گفتار امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «امام حسن عسکری(ع)؛ نماد بینظیر وحدت و اخوت/سیره عملی امام یازدهم بهترین الگو در تنگناهای زندگی است»، وبسایت عصر هامون.
- ↑ طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۳۶۵ش، ج۶، ص۵۲.
- ↑ «صفات و كرامات امام حسن عسكرى(ع)»، وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی.
- ↑ «پنج کار خارق العاده و معجزه از امام حسن عسکري(ع)»، وبسایت سربازان اسلام.
- ↑ «کرامات امام حسن عسکری علیهالسلام از زبان ابوهاشم»، وبسایت الشیعه.
- ↑ «برخی از کرامات امام حسن عسگری علیهالسلام از منابع معتبر»، وبسایت تبیان.
- ↑ «نگاهی به برخی از معجزات امام حسن عسکري عليهالسلام در منابع اماميه»، وبسایت مؤسسه تحقيقاتي حضرت وليعصر(عج).
- ↑ طوسی، الغیبه، ۱۳۹۸ق، ص۲۰۸.
- ↑ نعمانی، الغیبه، ۱۴۲۲ق، ص ۲۱۹-۲۰۵.
- ↑ مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۰۹ق، ص۲۶۸.
- ↑ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۳۰۱ و ۳۱۱.
- ↑ مقدسی، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معصومان، ۱۳۹۱ش، ص۵۳۰-۵۳۳.
- ↑ منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۶.
- ↑ منتظرالقائم، تاریخ امامت، ۱۳۹۶ش، ص۲۵۷-۲۵۶.
- ↑ حسینی، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، ۱۳۸۵ش، ص۱۹-۱۵.
- ↑ خامهیار، تخریب زیارتگاه های اسلامی در کشورهای عربی، ۱۳۹۳ش، ص۳۰-۲۹.
- ↑ نامجو، «مقاومسازی حرم سامرا به ایرانیها سپرده شد»، وبسایت ایسنا.
- ↑ «آخرین وضعیت پروژه ساخت ضریح حرم امامین عسکریین(ع)»، وبسایت خبرگزاری فارس.
- ↑ «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا.
- ↑ خمینی، روحالله، آداب الصلاه، ص۳۷۹.
- ↑ «حرز امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت عرفان.
- ↑ «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا.
- ↑ «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.
- ↑ «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ ۹۶٫۰ ۹۶٫۱ «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ ۹۷٫۰ ۹۷٫۱ «آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت خبر رضوی.
- ↑ ۹۸٫۰ ۹۸٫۱ «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا.
- ↑ ۹۹٫۰ ۹۹٫۱ «برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری علیهالسّلام در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم علیهالسّلام»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع).
- ↑ ۱۰۰٫۰ ۱۰۰٫۱ «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.
- ↑ ۱۰۱٫۰ ۱۰۱٫۱ «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ ۱۰۲٫۰ ۱۰۲٫۱ «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا.
- ↑ «برنامه سوگواری امام حسن عسکری(ع) در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا.
- ↑ «آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) اعلام شد»، وبسایت ایسنا.
- ↑ «پخش «آخرین شهید» در سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ایسنا.
- ↑ «ویژه برنامههای شهادت امام حسن عسكری(ع) در رادیو فرهنگ»، وبسایت رادیو فرهنگ.
- ↑ «اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان.
- ↑ «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وبسایت ایکنا.
- ↑ «پویش قرائت زیارتنامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وبسایت خبرگزاری شبستان.
- ↑ «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وبسایت شهر آرا نیوز.
- ↑ «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.
- ↑ «آمار ایرانیان نامگذاری شده به القاب امام حسن عسگری(ع)»، وبسایت موعود.
- ↑ «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.
- ↑ «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان.
- ↑ «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری(ع) هستند»، وبسایت خبرگزاری شبستان.
- ↑ «مسجد امام حسن عسکری(ع) با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت.
- ↑ «قدمگاه امام حسن عسکری(ع) ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، وبسایت ایسنا.
- ↑ «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب.
- ↑ معماری، «حضرت امام هادی علیهالسلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تأکید بر تراث ادبی دورهی صفوی)»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.
- ↑ دانش، دیوان قصاید، ۱۳۳۷ش، ص۱۹۲-۱۹۱.
- ↑ «عاشقانهترین داستان شیعه در سینماها + آنونس»، وبسایت ایسنا.
- ↑ «اکران افتتاحیه انیمیشن «شاهزاده روم» در پردیس آزادی»، وبسایت خبرگزاری مهر.
- ↑ «آغاز اکران"شاهزاده روم" همزمان با روز دانش آموز»، وبسایت خبرگزاری شبستان.
- ↑ «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری(ع) در موزه فاطمی»، وبسایت خبرگزاری رسمی حوزه.
- ↑ «کتابشناسی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت حدیث نت.
- ↑ «ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری(ع) در پایگاه مجلات تخصصی نور»، وبسایت ایسنا.
- ↑ «امام حسن عسکری»، وبسایت گنج ایرانداک.
- ↑ «دانشنامه امام حسن عسکری(ع) در فضای مجازی منتشر شد»، وبسایت ایسنا.
- ↑ طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.
- ↑ طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۴۷.
- ↑ طاووسی مسرور و دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، ۱۳۹۷ش، ص۶۰.
- ↑ «مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت سیویلیکا.
- ↑ «همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
دیدگاههای ارزیابان
- ↑ این عنوان با عنوان مدخل یکسان نیست. باید یکسان باشد
- ↑ اسم امام را کامل بیارید
- ↑ کدام امام
- ↑ پردختن به جزئیات و مسائل اختلافی ضرور نیست. شما نتیجه را بیارید کافی است
- ↑ تا اینجا محدودیت های خلیفه عباسی علیه امام بیان شده است و نه نقش سیاسی امام حسن عسکری
- ↑ در شماره گذاری از امکانات خود ویکی استفاده کنید
- ↑ این نقش سیاسی است؟ یا یک راهبرد مذهبی؟
- ↑ گسترش
- ↑ سازمان وکالت یک ساختار سیاسی است یا دینی؟
- ↑ از ویرگول استفاده شود
- ↑ این بیانگر جایگاه است نه نقش
- ↑ جمله ناقص است. کدام دوران؟
- ↑ عنوان غلط است. نقش فکری فرهنگی عصر امام حسن عسکری تعبیر درست نیست
- ↑ لطفا اسم امام را کامل بیارید. این مطلب در کل متن اصلاح شود.
- ↑ واقعیت این است که اینها نقش اقتصادی نیست. بلکه سفارشات و سیره امام است. وقتی گفته میشود نقش اقتصادی انتظار می رود که کارها و فعالیت های امام در عرصه اقتصاد بررسی شود. لازم نیست که عناوینی انتخاب شود که نشود برای آن مطلب ویکی نگارانه پیدا کرد.
- ↑ در برخی جا می فرمایید امام و در برخی موارد آورده اید حسن عسکری. نه تعبیر امام به تنهایی درست است و نه حسن عسکری. وقتی مدخل امام حسن عسکری است، در متن هم از تعبیر امام حسن عسکری استفاده شود.
- ↑ این اعداد در ادامه عدد یک قبلی نیست؟
- ↑ به جزئیات این مباحث وارد نشود. سعی کنید روی مطالبی که بیشتر صبغه سبک زندگی دارد وارد شوید.
- ↑ قبلا مکاتبات بیان شد. تکرار برای چه؟
- ↑ عدد را بعد از ویرگول بگذارید
- ↑ اصلاح شود
- ↑ ۀ
- ↑ اینها بیشتر فرمایشات امام است. وقتی سبک زندگی می گویید باید به آندسه از اعمال و رفتار امام که بعدی الگویی دارد توجه شود
- ↑ اصلاح شود
- ↑ مگر موارد بالا چه بود؟ این دسته بندی بخاطر چیست؟
- ↑ این بحث جایش اینجا نیست. وقتی از اخلاق و سبک زندگی صحبت میکنید مطالبی را که بیانگر رفتار اخلاقی و سبکی امام حسن عسکری است بیاید.
- ↑ ۀ
- ↑ فکر نکنم پرداختن به این جزئیات در مقالاتی که رویکرد سبکی و اجتماعی دارد ضرور باشد
- ↑ سید علی سیستانی یکی از مراجع تقلید شیعه
- ↑ دعای فرج برای امام زمان نیست؟
- ↑ ویرگول در این مورد و مورد بعدی و کل مقاله اصلاح شود
- ↑ وقتی عین هم است. چه ضرورتی دارد که همان ها بیاید. میشود با یک کلمه موارد فوق متن را جمع کرد.
- ↑ تمام ویرگول ها در این خانه جدول اصلاح شود
- ↑ ۀ
- ↑ ویرگول ها اصلاح شود
- ↑ صرفا مورد که به امام حسن عسکری مربوط است بیاید.
- ↑ مقاله تاحدی پراکنده و فاقد یک نظم منسجم و دقیق است. قلم فرسایی خیلی زیاد است. با رویکرد ارزشی و شیعه شناسانه نگارش شده تا سبکی. از نظر ویرایشی مشکل دارد و نیاز به ویرایش دقیق است. یک بار با دقت تمام، مقاله بازنگاری و ویرایش شود. سعی شود که مقاله بدون دلیل طولانی نشود.
منابع
- «آخرین وضعیت پروژه ساخت ضریح حرم امامین عسکریین(ع)»، وبسایت خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آذر ۱۳۹۱ش.
- «آذینبندی حرم مطهر رضوی در سالروز میلاد امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت خبر رضوی، تاریخ درج مطلب: ۹ مهر ۱۴۰۴ش.
- «آمار ایرانیان نامگذاری شده به القاب امام حسن عسگری(ع)»، وبسایت موعود، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «آغاز اکران"شاهزاده روم" همزمان با روز دانش آموز»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آبان ۱۳۹۴ش.
- «آیین جشن میلاد امام حسن عسکری(ع) در حرم مطهر امام راحل برگزار شد»، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۶ اردیبهشت ۱۳۸۵ش.
- «آیینهای جشن میلاد باسعادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۱۸ دی ۱۳۹۵ش.
- «آیینهای عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: ۷ آذر ۱۳۹۶ش.
- ابنجوزی، یوسف بنقزاوغلی، تذکره الخواص، قم، لیلی، ۱۴۲۶ق.
- ابن شهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، نجف، بینا، ۱۳۷۶ق.
- ابنعبدالوهاب، حسین، عیون المعجزات، نجف، المطبعه الحیدریه، ۱۳۶۹ق.
- «اجرای پویش نذر فرهنگی مهدوی در زنجان»، وبسایت ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۳ آبان ۱۳۹۹ش.
- «اجرای پویش «نذر نان» با مشارکت کارکنان بیمارستان حضرت امام حسن عسکری(ع) زرقان»، وبسایت بیمارستان امام حسن عسکری(ع) زرقان، تاریخ درج مطلب: ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «ارائه ۵۰۰ عنوان مقاله با موضوع امام حسن عسکری(ع) در پایگاه مجلات تخصصی نور»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱۰ مهر ۱۴۰۴ش.
- اربلی، علی بن عیسی، کشف الغمه فی معرفه الائمه، قم، رضی، ۱۴۲۱ق.
- «اکران افتتاحیه انیمیشن «شاهزاده روم» در پردیس آزادی»، وبسایت خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۳۹۴ش.
- «امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ویکی امام خمینی، تاریخ درج مطلب: ۱۵ تیر ۱۴۰۲ش.
- «امام حسن عسکری(ع) الگو و اسوه جوانان است»، وبسایت سازمان تبلیغات اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۶ مهر ۱۴۰۲ش.
- «امام حسن عسکری»، وبسایت گنج ایرانداک، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «امام حسن عسکری(ع)؛ نماد بینظیر وحدت و اخوت/سیره عملی امام یازدهم بهترین الگو در تنگناهای زندگی است»، وبسایت عصر هامون، تاریخ درج مطلب: ۲۳ مهر ۱۴۰۰ش.
- «امام حسن عسکری(ع) و درسهای زندگی برای جهان امروز»، وبسایت خبر رضوی، تاریخ درج مطلب: ۱۰ شهریور ۱۴۰۴ش.
- امرائی، ایوب؛ فلاحزاده، احمد، «جامعه امامیه و شیوههای اثبات امامت در دوره امام حسن عسکری»، شیعهشناسی، دوره18، شماره۷۱، ۱۳۹۱ش.
- «برخی از کرامات امام حسن عسگری علیهالسلام از منابع معتبر»، وبسایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۸ آذر ۱۳۹۶ش.
- «برگزاری مراسم ولادت امام حسن عسکری علیهالسّلام در آستان مقدّس حضرت عبدالعظیم علیهالسّلام»، وبسایت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع)، تاریخ درج مطلب: ۴ دی ۱۳۹۶ش.
- «برنامه سوگواری امام حسن عسکری(ع) در مسجد جمکران اعلام شد»، وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش.
- بهنیافر، احمدرضا، «مواضع و اقدامات سیاسی امام حسن عسکری(ع) در برابر خلافت عباسی»، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، دوره۳، شماره۷، ۱۳۹۱ش.
- پاکتچی، احمد، «حسن عسکری(ع)، امام»، در دائره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۹۱ش.
- «پخش «آخرین شهید» در سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۵ آذر ۱۳۹۶ش.
- «پخش صبحانه نذری در آران و بیدگل»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان، ۴ آبان ۱۳۹۹ش.
- «پنج کار خارق العاده و معجزه از امام حسن عسکري(ع)»، وبسایت سربازان اسلام، تاریخ بازدید از سایت: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
- پورسیدآقایی، مسعود همکاران، تاریخ عصر غیبت، قم، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی حضور، ۱۳۷۹ش.
- «پویش قرائت زیارت نامه حضرت امام حسن عسکری(ع) اجرا می شود»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۲ مهر ۱۴۰۰ش.
- پیرمرادیان، مصطفی؛ منتظرالقائم، اصغر؛ بوسعیدی، فرشته، «نقش اصحاب ایرانی امام حسن عسکری(ع) در علم الحدیث با تکیه بر کتب اربعه شیعه»، مطالعات تاریخ اسلام، سال۴، شماره۱۵، ۱۳۹۱ش.
- تربتی، جواد، «نمی ازیم تلاشهای علمی امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، پاسدار اسلام، سال۳۴، شماره۳۹۵، ۱۳۹۳ش.
- «توزیع شله نذری همزمان با شهادت امام حسن عسکری(ع) در مشهد»، وبسایت شهر آرا نیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۴۰۱ش.
- ثنائی، علیاصغر، «نقش امام حسن عسکری علیهالسّلام در آمادهسازی جامعه شیعی برای دوران غیبت»، پژوهشهای مهدوی، سال۱۰، شماره۳۸، ۱۴۰۰ش.
- جعفریان، رسول، «اسوه های بشریت(11): امام حسن عسکری علیهالسلام »، نور علم، سال۱۰، شماره۴۷، ۱۳۷۱ش.
- «حرز امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت عرفان، تاریخ بازدید از سایت: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
- حسینی، سیدجواد، «حرم عسکریین در بستر تاریخ»، مبلغان، سال ۸، شماره۷۷، ۱۳۸۵ش.
- حسینیان مقدم، حسین؛ جعفریپور، احسان، «مکاتبههای ساکنان ایران با امام حسن عسکری(ع)»، تاریخ اسلام، سال۲۲، شماره۴، ۱۴۰۰ش.
- «حمایت از دانشآموزان و خانوادههای نیازمند توسط گروه جهادی محبین امام حسن عسکری(ع) »، وبسایت خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲ مهر ۱۴۰۴ش.
- خامهیار، احمد، تخریب زیارتگاههای اسلامی در کشورهای عربی، قم، دارالاعلام لمدرسه اهلالبیت(ع)، ۱۳۹۳ش.
- خزعلی، ابوالقاسم، موسوعه الامام العسکری(ع)، قم، مؤسسه ولیعصر(عج)، ۱۴۲۶ق.
- خمینی، روحالله، آداب الصلاه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ش.
- خیرالهی، محمود، «مناظرات امام حسن عسکری(ع)»، بینات (موسسه معارف اسلامی امام رضا علیهالسلام)، دوره۲۷، شماره ۹۹ و ۱۰۰، ۱۳۹۷ش.
- دانش، تقی (حکیم سوري)، دیوان قصاید، هزار غزل، مقطّعات، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۳۷ش.
- «دانشنامه امام حسن عسکری(ع) در فضای مجازی منتشر شد»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۴۰۴ش.
- رضوی، سعید، «نگاهی به تفسیر منسوب به امام حسن عسکری علیهالسلام »، پژوهشهای قرآنی، سال۲، شماره ۵ و ۶، ۱۳۷۵ش.
- «روز اول امامت حضرت مهدی، تعطیل رسمی شد»، وبسایت پایگاه خبری آفتاب، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
- «رونمایی از تابلو خوشنویسی روایات امام عسکری(ع) در موزه فاطمی»، وبسایت خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب، ۹ مهر ۱۴۰۴ش.
- زارع بوشهری، محمد، «بررسی منابع نامههای امام حسن عسکری(ع)»، تاریخ اسلام، سال۲۶، شماره۲، ۱۴۰۴ش.
- «سیره امام حسن عسکری(ع)؛ الگوی جوانان»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتاللهالعظمی سيدعلی خامنهای، تاریخ درج مطلب: ۱۴ آبان ۱۳۹۸ش.
- شافعی، محمد بن طلحه، مطالب السئول فی مناقب آل الرسول، بیروت، دارالبلاغ، ۱۴۱۹ق.
- شاکری، صدیقه، «زندگانی حکیمه خاتون »، انتظار موعود، سال۷، شماره۲۳، ۱۳۸۶ش.
- شریفی، محمدکاظم، «اقدامات اقتصادی امام حسن عسکری(ع) جهت کسب درآمد»، نسیم کوثر، سال۳، شماره۱۱، ۱۴۰۲ش.
- شیدایی، مجتبی، «سیری در زندگانی امام حسن عسکری(ع)، از کرامات تا فعالیتهای تبلیغی»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۰ شهریور ۱۴۰۴ش.
- صدوق، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمه، به کوشش علی اکبر غفاری، تهران، اسلامیه، ۱۳۹۵ق.
- صفات و كرامات امام حسن عسكرى(ع)»، وبسایت مجمع جهانی شیعهشناسی، تاریخ بازدید از سایت: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ش.
- طاووسی مسرور، سعید؛ دهقانی، علیرضا، «تصویر امام حسن عسکری(ع) در آثار غربیان»، سیرهپژوهی اهلبیت(ع)، سال۴، شماره۷، ۱۳۹۷ش.
- طبری، محمد بن جریر، دلائل الامامه، قم، بعثت، ۱۴۱۳ق.
- طبسی، محمدجواد، «تحلیلی از ازدواج حضرت امام حسن عسکری(علیهالسلام)»، سایت سخن تاریخ، تاریخ درج مطلب: ۱ اسفند ۱۳۹۱ش.
- «طرح مردمی «ماه عسکری» اجرا میشود»، وبسایت خبرگزاری شبستان، ۱ مهر ۱۴۰۲ش.
- طریحی، فخرالدین، جامع المقال فیما یتعلق باحوال الحدیث و الرجال، به کوشش محمدکاظم طریحی، تهران، بینا، ۱۳۵۵ش.
- طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، تهران، مکتبه النینوا، ۱۳۹۸ق.
- طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الاحکام، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- طوسی، محمد بن حسن، رجال الطوسی، تصحیح جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسه النشر الاسلامی، ۱۳۷۳ش.
- «عاشقانهترین داستان شیعه در سینماها + آنونس»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ مهر ۱۳۹۴ش.
- عطاردی، عزیزالله، مسند الامام العسکری، ناشر عطارد، تهران، ۱۳۹۱ش.
- علویمهر، حسین، «نگرشی تحلیلی بر تفسیر منسوب به امامحسن عسکری(ع)»، گلستان قرآن، سال۴، شماره۱۵۱، ۱۳۸۲ش.
- «فضیلت و آداب زیارت امام حسن عسکری(ع) در روایات»،وبسایت شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ آبان ۱۳۹۸ش.
- «فعالیت ۱۰۴ کانون مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آذر ۱۳۹۷ش.
- «فعالیت ۲۴ کتابخانه مسجدی همنام با «امام حسن عسکری(ع)» در کشور»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ آذر ۱۳۹۷ش.
- «قدمگاه امام حسن عسکری(ع) ظرفیت عظیم گردشگری مذهبی در گلستان»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب، ۱۳ فروردین ۱۴۰۳ش.
- «قم در سالروز ولادت امام حسن عسکری(ع) غرق در نور و سرور است»، وبسایت ایرنا، تاریخ درج مطلب: ۱۴ آذر ۱۳۹۸ش.
- قمی، شیخ عباس، منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل، قم، دلیل ما، ۱۳۷۹ش.
- قمی، حسن بنمحمد، تاریخ قم، تحقیق سیدجلالالدین ارموی، تهران، توس، ۱۳۶۱ش.
- «کتابشناسی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت حدیث نت، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۱۳۹۵ش.
- «کرامات امام حسن عسکری علیهالسلام از زبان ابوهاشم»، وبسایت الشیعه، تاریخ درج مطلب: ۱۳ آذر ۱۴۰۰ش.
- کرمی، فاطمه، «بررسی تطبیقی جایگاه علمی و اجتماعی و وضعیت فکری اصحاب ایرانی و عراقی امام حسن عسکری علیهالسّلام »، تاریخ اسلام، سال۲۳، شماره۸۹، ۱۴۰۱ش.
- کلینی، محمد بنیعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- «مجموعه مقالات همایش ملی امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار(ع)، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- محدثی، جواد، «فرهنگ جامع سخنان امام حسن عسکری(ع): نگاهی به ترجمه موسوعه کلمات الامام الحسن العسکری»، فرهنگ کوثر، سال۷، شماره۶۰، ۱۳۸۳ش.
- مدرسی طباطبایی، حسین، مکتب در فرآیند تکامل، ترجمه هاشم ایزدپناه. تهران، کویر، ۱۳۷۴ش.
- «مراسم مسجد جمکران در ایام سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع) اعلام شد»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۸ شهریور ۱۴۰۴ش.
- «مسجد امام حسن عسکری(ع) با قدمتی هزارساله در قم»، وبسایت قنوت، تاریخ درج مطلب: ۴ آذر ۱۳۹۹ش.
- مسعودی، علی بنحسین، إثبات الوصیه للإمام علی بن أبیطالب، بیروت، دار الاضواء، ۱۴۰۹ق.
- مفید، محمد بنمحمد، الارشاد فی معرفه حججالله علی العباد، قم، کنگره جهانی شیخ مفید، ۱۴۱۳ق.
- مقدسی، یدالله، بازپژوهی تاریخ ولادت و شهادت معومان، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۹۱ش.
- مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۷۹ش.
- معماری، حجت، «حضرت امام هادی علیهالسلام در ادبیّات منظوم فارسی (با تاکید بر تراث ادبی دورهی صفوی)»، صحیفه اهلبیت، سال۲، شماره۴ و ۳، ۱۳۹۵ش.
- مولوینیا، محمدجواد، تاریخ چهارده معصوم، قم، مؤسسه انتشاراتی امام عصر(عج)، ۱۳۸۵ش.
- نامجو، مجید، «مقاومسازی حرم سامرا به ایرانیها سپرده شد»، وبسایت ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۴۰۱ش.
- «نامهای مادر امام مهدی(ع)»، وبسایت حدیث نت، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- نعمانی، محمد بن ابراهيم، الغیبه، به کوشش فارس حسون، قم، انوار الهدی، ۱۴۲۲ق.
- «نگاهی به برخی از معجزات امام حسن عسکري عليهالسلام در منابع اماميه»، وبسایت مؤسسه تحقيقاتي حضرت وليعصر(عج)، تاریخ درج مطلب: ۱ مهر ۱۴۰۲ش.
- «نگاهی به زندگی، سیره و سفارشات امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت خبر آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۴۰۴ش.
- نوبختی، حسن بنموسی، فرق الشیعه، تصحیح سیدمحمدصادق آل بحرالعلوم، نجف، المکتبه المرتضویه، ۱۳۵۵ق.
- «ویژه برنامههای شهادت امام حسن عسكری(ع) در رادیو فرهنگ»، وبسایت رادیو فرهنگ، تاریخ درج مطلب: ۹ شهریور ۱۴۰۴ش.
- ویسی، غلامرضا، «برداشتهای مدیریتی از سیره و گفتار امام حسن عسکری علیهالسلام»، وبسایت اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آذر ۱۳۹۷ش.
- «همایش بینالمللی سیره و زمانه امام حسن عسکری(ع)»، وبسایت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، تاریخ بازدید از سایت: ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ش.
- «۲۲ مسجد در تهران مزین به نام امام حسن عسکری(ع) هستند»، وبسایت خبرگزاری شبستان، تاریخ درج مطلب: ۱۷ آذر ۳۹۵ش.