امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
امان الله فصیحی (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۱۲: خط ۱۲:


== تحصیلات و اساتید ==
== تحصیلات و اساتید ==
سید جواد خامنه‌ای علوم مقدماتی را در مدارس [[تبریز]] فرا گرفت. در سال ۱۳۳۶ق در سن ۲۳ سالگی برای ادامه تحصیل راهی [[مشهد]] شد. پس از حدود ۹ ماه اقامت، برای کسب اجازه از مادرش جهت ماندگار شدن در مشهد به تبریز بازگشت، اما با درگذشت وی مواجه شد. در آن زمان به دلیل ناامنی جاده تهران-مشهد توسط راهزنان، مسیر طولانی‌تری را برای بازگشت به [[خراسان]] برگزید؛ او ابتدا به [[باکو|بادکوبه]] رفت و از طریق [[دریای خزر]] و [[عشق‌آباد]]، مجدداً خود را به مشهد رساند. وی سال‌های پایانی دوره [[قاجار]] را در مشهد گذراند و نزد اساتیدی چون [[سید حسین طباطبایی قمی|حاج سید حسین قمی]]، [[محمد آقازاده خراسانی|میرزا محمد آقازاده خراسانی]]، حاج فاضل خراسانی و [[میرزا مهدی اصفهانی]] تلمذ کرد.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=%D8%B4%D8%B1%D8%AD%20%D8%A7%D8%B3%D9%85%20:%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%A2%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B3%D9%8A%D8%AF%20%D8%B9%D9%84%DB%8C%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%20(1357%D8%B4%20-%201318%D8%B4)&option=com_dbook&task=readonline&book_id=14083&page=15&chkhashk=0928B9FD41&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص15.]</ref>
سید جواد خامنه‌ای علوم مقدماتی را در مدارس [[تبریز]] فرا گرفت. در سال ۱۳۳۶ق در سن ۲۳ سالگی برای ادامه تحصیل راهی [[مشهد]] شد. پس از حدود ۹ ماه اقامت، برای کسب اجازه از مادرش جهت ماندگار شدن در مشهد به تبریز بازگشت، اما با درگذشت وی مواجه شد. در آن زمان به دلیل ناامنی جاده تهران-مشهد توسط راهزنان، مسیر طولانی‌تری را برای بازگشت به [[خراسان]] برگزید؛ او ابتدا به [[باکو|بادکوبه]] رفت و از طریق [[دریای خزر]] و [[عشق‌آباد]]، مجدداً خود را به مشهد رساند. وی سال‌های پایانی دوره [[قاجار]] را در مشهد گذراند و نزد اساتیدی چون [[سید حسین طباطبایی قمی|حاج سید حسین قمی]]، [[محمد آقازاده خراسانی|میرزا محمد آقازاده خراسانی]]، حاج فاضل خراسانی و [[میرزا مهدی اصفهانی]] تلمذ کرد.<ref>[https://www.ghbook.ir/index.php?name=%D8%B4%D8%B1%D8%AD%20%D8%A7%D8%B3%D9%85%20:%20%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%A2%D9%8A%D8%AA%20%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B3%D9%8A%D8%AF%20%D8%B9%D9%84%DB%8C%20%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86%DB%8C%20%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%20(1357%D8%B4%20-%201318%D8%B4)&option=com_dbook&task=readonline&book_id=14083&page=15&chkhashk=0928B9FD41&Itemid=218&lang=fa&tmpl=component بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص15.]</ref>


او در سال ۱۳۴۵ق در نخستین سال سلطنت [[رضاشاه]] برای تکمیل اندوخته‌های علمی خود راهی [[حوزه علمیه نجف|حوزۀ علمیه نجف]] شد. در دوران اقامت شش‌ساله در [[نجف]]، از دروس مراجعی چون [[محمدحسین نائینی]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاء عراقی]] و [[سید ابوالحسن اصفهانی]] بهره برد. وی علاوه بر این سه مرجع، از [[محمدحسین غروی اصفهانی|شیخ محمدحسین غروی اصفهانی]] (کمپانی) نیز اجازۀ [[اجتهاد]] دریافت کرد و در حدود سال ۱۳۱۱ش به ایران و شهر مشهد بازگشت.<ref>شریف رازی، گنجینه دانشمندان، تهران: اسلامیه، ج۷، ص۱۲۷-۱۲۹؛ زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۳۲.</ref>
او در سال ۱۳۴۵ق در نخستین سال سلطنت [[رضاشاه]] برای تکمیل اندوخته‌های علمی خود راهی [[حوزه علمیه نجف|حوزۀ علمیه نجف]] شد. در دوران اقامت شش‌ساله در [[نجف]]، از دروس مراجعی چون [[محمدحسین نائینی]]، [[آقا ضیاءالدین عراقی|آقا ضیاء عراقی]] و [[سید ابوالحسن اصفهانی]] بهره برد. وی علاوه بر این سه مرجع، از [[محمدحسین غروی اصفهانی|شیخ محمدحسین غروی اصفهانی]] (کمپانی) نیز اجازۀ [[اجتهاد]] دریافت کرد و در حدود سال ۱۳۱۱ش به ایران و شهر مشهد بازگشت.<ref>شریف رازی، گنجینه دانشمندان، تهران: اسلامیه، ج۷، ص۱۲۷-۱۲۹؛ زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۳۲.</ref>


== فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی ==
== فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی ==
سید جواد خامنه‌ای پس از بازگشت به مشهد، به جای تأسیس حوزه تدریس عمومی، به تربیت شاگردان خصوصی مانند میرزا نصرالله شبستری و میرزا حسین عبایی اکتفا کرد. او حدود چهل سال امامت جماعت مسجد صدیقی‌ها معروف به مسجد آذربایجانی‌ها در بازار سرشور مشهد را بر عهده داشت و پس از نمازهای [[نماز مغرب|مغرب]] و [[نماز عشا|عشا]]، اغلب به بیان مباحث توحید و معاد از کتاب ''کفایة الموحدین'' می‌پرداخت. وی همچنین [[نماز صبح]] را در یکی از شبستان‌های [[مسجد گوهرشاد|مسجد جامع گوهرشاد]] اقامه می‌کرد. او جلسات مباحثه علمی هفتگی (معروف به جلسات کمپانی) با حضور علمایی چون [[سید محمدهادی میلانی]]، [[سید علی‌اکبر خویی]] پدر [[سید ابولقاسم خویی]]، شیخ غلامحسین تبریزی و میرزا حبیب ملکی تبریزی برگزار می‌کرد.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱6.]</ref><ref>[https://lib.eshia.ir/ زنگنه، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج ۱، ص ۷۷.]</ref>
سید جواد خامنه‌ای پس از بازگشت به مشهد، به جای تأسیس حوزه تدریس عمومی، به تربیت شاگردان خصوصی مانند میرزا نصرالله شبستری و میرزا حسین عبایی اکتفا کرد. او حدود چهل سال امامت جماعت مسجد صدیقی‌ها معروف به مسجد آذربایجانی‌ها در بازار سرشور مشهد را بر عهده داشت و پس از نمازهای [[نماز مغرب|مغرب]] و [[نماز عشا|عشا]]، اغلب به بیان مباحث توحید و معاد از کتاب ''کفایة الموحدین'' می‌پرداخت. وی همچنین [[نماز صبح]] را در یکی از شبستان‌های [[مسجد گوهرشاد|مسجد جامع گوهرشاد]] اقامه می‌کرد. او جلسات مباحثه علمی هفتگی (معروف به جلسات کمپانی) با حضور علمایی چون [[سید محمدهادی میلانی]]، [[سید علی‌اکبر خویی]] پدر [[سید ابولقاسم خویی]]، شیخ غلامحسین تبریزی و میرزا حبیب ملکی تبریزی برگزار می‌کرد.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱6.]</ref><ref>[https://lib.eshia.ir/ زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج ۱، ص ۷۷.]</ref>


در عرصه سیاسی، سید جواد خامنه‌ای اگرچه به معنای رایج آن زمان وارد مبارزات حاد نشد، اما همواره فاصله خود را با [[دودمان پهلوی|حکومت پهلوی]] حفظ کرد. او برخلاف برخی روحانیون، هرگز در مراسم‌ها و دعوت‌های رسمی حکومتی، از جمله تشریفات [[آستان قدس رضوی]] شرکت نمی‌کرد. سابقه آشنایی و رفاقت او با [[سید روح‌الله خمینی|امام خمینی]] به اوایل دهه ۱۳۴۰ش در مشهد بازمی‌گشت.
در عرصه سیاسی، سید جواد خامنه‌ای اگرچه به معنای رایج آن زمان وارد مبارزات حاد نشد، اما همواره فاصله خود را با [[دودمان پهلوی|حکومت پهلوی]] حفظ کرد. او برخلاف برخی روحانیون، هرگز در مراسم‌ها و دعوت‌های رسمی حکومتی، از جمله تشریفات [[آستان قدس رضوی]] شرکت نمی‌کرد. سابقه آشنایی و رفاقت او با [[سید روح‌الله خمینی|امام خمینی]] به اوایل دهه ۱۳۴۰ش در مشهد بازمی‌گشت.
خط ۲۳: خط ۲۳:
با آغاز انقلاب اسلامی و ورود فرزندانش به عرصۀ مبارزه، منزل وی تحت مراقبت و فشار [[ساواک]] قرار گرفت. با این حال، وی در اوایل دهه چهل خورشیدی، اعلامیه‌های علمای مشهد علیه دستگاه حکومتی را امضا می‌کرد. پس از [[تبعید امام خمینی]] در سال ۱۳۴۳ش، سید جواد خامنه‌ای در زمرۀ پیش‌نمازانی بود که در اقدامی اعتراضی، اقامۀ [[نماز جماعت]] را برای مدتی تعطیل کرد.
با آغاز انقلاب اسلامی و ورود فرزندانش به عرصۀ مبارزه، منزل وی تحت مراقبت و فشار [[ساواک]] قرار گرفت. با این حال، وی در اوایل دهه چهل خورشیدی، اعلامیه‌های علمای مشهد علیه دستگاه حکومتی را امضا می‌کرد. پس از [[تبعید امام خمینی]] در سال ۱۳۴۳ش، سید جواد خامنه‌ای در زمرۀ پیش‌نمازانی بود که در اقدامی اعتراضی، اقامۀ [[نماز جماعت]] را برای مدتی تعطیل کرد.


وی سال‌ها در برابر فشارهای شهربانی و ساواک برای تکمیل فرم‌های اطلاعاتی مقاومت کرد و تنها پس از تهدیدهای مکرر در اواخر دهۀ چهل، پاسخ‌هایی بسیار کوتاه و بی‌اعتنا به آن‌ها داد. بر اساس اسناد ساواک، [[نعمت‌الله نصیری]] در نامه‌ای محرمانه او را جزء ۱۹ تن از روحانیون منتقد مشهد برشمرده بود که مراسم‌های موسوم به «ملی» مانند سالروز کودتای ۲۸ مرداد یا تاج‌گذاری را تحریم کرده و در مجامع خصوصی از دولت انتقاد می‌کردند.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص7-21.]</ref>
وی سال‌ها در برابر فشارهای شهربانی و ساواک برای تکمیل فرم‌های اطلاعاتی مقاومت کرد و تنها پس از تهدیدهای مکرر در اواخر دهۀ چهل، پاسخ‌هایی بسیار کوتاه و بی‌اعتنا به آن‌ها داد. بر اساس اسناد ساواک، [[نعمت‌الله نصیری]] در نامه‌ای محرمانه او را جزء ۱۹ تن از روحانیون منتقد مشهد برشمرده بود که مراسم‌های موسوم به «ملی» مانند سالروز کودتای ۲۸ مرداد یا تاج‌گذاری را تحریم کرده و در مجامع خصوصی از دولت انتقاد می‌کردند.<ref>[https://psri.ir/?id=q11xlyy8 بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص7-21.]</ref>


== ویژگی‌های فردی ==
== ویژگی‌های فردی ==
وی فردی [[تقوا|پرهیزگار]] و بی‌توجه به امور دنیوی بود و زندگی زاهدانه‌ای داشت.<ref>[https://lib.eshia.ir/ پژوهشکده باقرالعلوم (ع)، گلشن ابرار، ج۲، ص ۹۷۱.]</ref> پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با آنکه فرزندانش به مقامات عالی سیاسی و اجرایی رسیدند، همچنان به زندگی زاهدانه خود ادامه داد و به دلیل بهره‌مندی از کمالات انسانی همواره مورد وثوق مردم بود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای.]</ref>
وی فردی [[تقوا|پرهیزگار]] و بی‌توجه به امور دنیوی بود و زندگی زاهدانه‌ای داشت. پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با آنکه فرزندانش به مقامات عالی سیاسی و اجرایی رسیدند، همچنان به زندگی زاهدانه خود ادامه داد و به دلیل بهره‌مندی از کمالات انسانی همواره مورد وثوق مردم بود.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/memory-content?id=26142 «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای.]</ref>


== در گذشت ==
== در گذشت ==
سید جواد خامنه‌ای در ۱۴ تیر سال ۱۳۶۵ش برابر با (۲۷ شوال ۱۴۰۶ق) درگذشت.<ref>حائری، علی، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۴.</ref>  [[ابوالحسن شیرازی]] (۱۲۹۳-۱۳۷۹ش) امام جمعه مشهد، بر او [[نماز میت|نماز]] گزارد و در رواق پشت ضریح امام رضا جنب دارالفیض به خاک سپرده شد.<ref>زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج ۱، ص ۷۷.</ref> امام خمینی در پیام تسلیتی به سید علی خامنه‌ای به مناسبت درگذشت پدرش، سید جواد خامنه‌ای را عالمی باتقوا و متعهد برشمرد.<ref>صحیفه امام، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۸ش، ج ۲۰، ص ۷۱.</ref>
سید جواد خامنه‌ای در ۱۴ تیر سال ۱۳۶۵ش برابر با (۲۷ شوال ۱۴۰۶ق) درگذشت.<ref>حائری، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۴.</ref>  [[ابوالحسن شیرازی]] (۱۲۹۳-۱۳۷۹ش) امام جمعه مشهد، بر او [[نماز میت|نماز]] گزارد و در رواق پشت ضریح امام رضا جنب دارالفیض به خاک سپرده شد.<ref>زنگنه، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج ۱، ص ۷۷.</ref> امام خمینی در پیام تسلیتی به سید علی خامنه‌ای به مناسبت درگذشت پدرش، سید جواد خامنه‌ای را عالمی باتقوا و متعهد برشمرد.<ref>خمینی، صحیفه امام، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۸ش، ج ۲۰، ص ۷۱.</ref>


== یادمان‌ها و آثار ==
== یادمان‌ها و آثار ==
خط ۳۸: خط ۳۸:


== منابع ==
== منابع ==
«امامزاده محمد(ع) تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین، تاریخ بارگذاری مطلب: 4 بهمن 1394ش.


بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي۱۳۹۱ش.  
* «امامزاده محمد(ع) تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین، تاریخ بارگذاری مطلب: 4 بهمن 1394ش.
 
* بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهاي سياسي۱۳۹۱ش.
حائری، علی، روزشمار شمسی، قم، دفتر عقل، ۱۳۸۶ش.  
* حائری، علی، روزشمار شمسی، قم، دفتر عقل، ۱۳۸۶ش.
 
* خمینی، سید روح الله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج20، ۱۳۷۸ش.
خمینی، سید روح الله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج20، ۱۳۷۸ش.
* «رونمایی از کتاب «زندگی اینجاست»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری مطلب: 14 تیر 1402ش.
 
* زنگنه، ابراهیم و دیگران، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، مشهد، ج1، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۸۶ش.
«رونمایی از کتاب «زندگی اینجاست»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی سید علی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری مطلب: 14 تیر 1402ش.  
* «سید جواد خامنه‌ای»، وب‌سایت شورای عالی حوزه علمیه خراسان، تاریخ بازدید: 2 فروردین 1405ش.
 
* شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، ج7، تهران، اسلامیه، بی‌تا.
زنگنه، ابراهیم و دیگران، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، مشهد، ج1، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، ۱۳۸۶ش.
* «نگاهی گذرا به زندگینامه حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.
 
«سید جواد خامنه‌ای»، وب‌سایت شورای عالی حوزه علمیه خراسان، تاریخ بازدید: 2 فروردین 1405ش.
 
شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، ج7، تهران، اسلامیه، بی‌تا.
 
«نگاهی گذرا به زندگینامه حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.