خط ۶۸: خط ۶۸:


* '''پیمایش‌های ملی:''' نتایج پیمایش ملی در سال ۱۳۹۷ نشان می‌دهد که بیش از نیمی از جوانان (۶۴/۱ درصد) معتقدند وضعیت کل کشور روزبه‌روز بدتر می‌شود. همچنین در همین سال، نگرانی درباره آینده در میان صد مسئله اول ایران، در رتبه هفتم قرار گرفت. برخی پیمایش‌های ملی سرمایه اجتماعی نیز تأیید می‌کنند که نشاط و امید اجتماعی در ایران پایین‌تر از حد متوسط است.
* '''پیمایش‌های ملی:''' نتایج پیمایش ملی در سال ۱۳۹۷ نشان می‌دهد که بیش از نیمی از جوانان (۶۴/۱ درصد) معتقدند وضعیت کل کشور روزبه‌روز بدتر می‌شود. همچنین در همین سال، نگرانی درباره آینده در میان صد مسئله اول ایران، در رتبه هفتم قرار گرفت. برخی پیمایش‌های ملی سرمایه اجتماعی نیز تأیید می‌کنند که نشاط و امید اجتماعی در ایران پایین‌تر از حد متوسط است.
* '''گزارش‌های بین‌المللی:''' بر اساس گزارش جهانی عواطف (گالوپ)، ایران در میان کشورهای مطالعه‌شده، جزو چند کشور عصبی دنیا معرفی شده است. همچنین مطالعات سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که شاخص امید در ایران طی سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ در سطحی «پایین‌تر از میانگین» قرار داشته و کاهش چشمگیر و مداومی را تجربه کرده است.
* '''گزارش‌های بین‌المللی:''' بر اساس گزارش جهانی عواطف (گالوپ)، ایران در میان کشورهای مطالعه‌شده، جزو چند کشور عصبی دنیا معرفی شده است. همچنین مطالعات سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که شاخص امید در ایران طی سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۵ در سطحی «پایین‌تر از میانگین» قرار داشته و کاهش چشمگیر و مداومی را تجربه کرده است. رتبه‌های ایران در شاخص‌های جهانی مانند توسعه انسانی، رشد اقتصادی، سرمایه انسانی و درک فساد نشان می‌دهد که امید اجتماعی روزبه‌روز ضعیف‌تر شده و مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فقر، جامعه را دچار نوعی «بی‌حسی اجتماعی» کرده‌اند.
* '''بی‌حسی اجتماعی:''' رتبه‌های ایران در شاخص‌های جهانی مانند توسعه انسانی، رشد اقتصادی، سرمایه انسانی و درک فساد نشان می‌دهد که امید اجتماعی روزبه‌روز ضعیف‌تر شده و مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فقر، جامعه را دچار نوعی «بی‌حسی اجتماعی» کرده‌اند.


=== '''عوامل و موانع تأثیرگذار بر امید اجتماعی''' ===
=== '''عوامل و موانع تأثیرگذار بر امید اجتماعی''' ===
عوامل متعددی در تضعیف یا تقویت امید اجتماعی در ایران نقش دارند که می‌توان آن‌ها را در دسته‌های زیر بررسی کرد:
عوامل متعددی در تضعیف یا تقویت امید اجتماعی در ایران نقش دارند که می‌توان آن‌ها را در دسته‌های زیر بررسی کرد:


'''موانع اقتصادی و اجتماعی:''' احساس ناامنی اقتصادی و روانی، فقر اقتصادی، بیگانگی اجتماعی و کاهش اعتماد سازمانی و عمومی از مهم‌ترین عوامل کاهش امید به آینده هستند. در مقابل، داشتن امنیت اقتصادی و روانی مناسب برای تحقق انتظارات، به‌ویژه برای افراد تحصیل‌کرده، می‌تواند امید را افزایش دهد.
==== '''موانع اقتصادی و اجتماعی''' ====
احساس ناامنی اقتصادی و روانی، فقر اقتصادی، بیگانگی اجتماعی و کاهش اعتماد سازمانی و عمومی از مهم‌ترین عوامل کاهش امید به آینده هستند. در مقابل، داشتن امنیت اقتصادی و روانی مناسب برای تحقق انتظارات، به‌ویژه برای افراد تحصیل‌کرده، می‌تواند امید را افزایش دهد.


'''نقش الگوهای حکمرانی:''' یکی از عوامل کلیدی در ارتقای امید اجتماعی، نوع حکمرانی است. '''الگوی «حکمرانی جامع»''' با تکیه بر شفافیت، پاسخگویی، رعایت عدالت، و مبارزه با فساد می‌تواند زمینه‌ساز همبستگی و امید اجتماعی باشد. بر اساس پژوهش‌ها، حکمرانی جامع از طریق چهار مؤلفه اصلی به بازآفرینی امید اجتماعی کمک می‌کند:
==== '''نقش الگوهای حکمرانی''' ====
یکی از عوامل کلیدی در ارتقای امید اجتماعی، نوع حکمرانی است. الگوی «حکمرانی جامع» با تکیه بر شفافیت، پاسخگویی، رعایت عدالت، و مبارزه با فساد می‌تواند زمینه‌ساز همبستگی و امید اجتماعی باشد. بر اساس پژوهش‌ها، حکمرانی جامع از طریق چهار مؤلفه اصلی به بازآفرینی امید اجتماعی کمک می‌کند:


* '''مخالف به مثابه فرصت:''' بهره‌گیری از بازخورد نیروهای مخالف و داشتن ذهنیت تحلیل‌گر و منعطف.
* '''مخالف به مثابه فرصت:''' بهره‌گیری از بازخورد نیروهای مخالف و داشتن ذهنیت تحلیل‌گر و منعطف.
خط ۸۳: خط ۸۴:
* '''پویایی مستمر:''' توزیع مساوی خدمات دولتی، تحقق عدالت اجتماعی، رفع تبعیض و بهبود مستمر عملکرد.
* '''پویایی مستمر:''' توزیع مساوی خدمات دولتی، تحقق عدالت اجتماعی، رفع تبعیض و بهبود مستمر عملکرد.


'''نقش دین و باورهای اعتقادی''' دین به‌عنوان یک عامل محافظتی، نقشی بسیار حیاتی و چندبعدی در احیا و بسط امید اجتماعی در ایران دارد. افراد دین‌دار به‌طور کلی از سلامت روانی و اجتماعی بیشتری برخوردارند و امید پایدارتری را تجربه می‌کنند. نقش دین در تقویت امید اجتماعی از طریق سازوکارهای زیر عمل می‌کند:
==== '''نقش دین و باورهای اعتقادی''' ====
دین به‌عنوان یک عامل محافظتی، نقشی بسیار حیاتی و چندبعدی در احیا و بسط امید اجتماعی در ایران دارد. افراد دین‌دار به‌طور کلی از سلامت روانی و اجتماعی بیشتری برخوردارند و امید پایدارتری را تجربه می‌کنند. نقش دین در تقویت امید اجتماعی از طریق سازوکارهای زیر عمل می‌کند:


* '''معنابخشی به زندگی و امید به آخرت:''' جهان‌بینی دینی با معنادار کردن زندگی، مقدس شمردن وجود آدمی و باور به فانی بودن سختی‌های دنیا و دریافت پاداش الهی در آخرت، امیدبخش و دلگرم‌کننده است.
* '''معنابخشی به زندگی و امید به آخرت:''' جهان‌بینی دینی با معنادار کردن زندگی، مقدس شمردن وجود آدمی و باور به فانی بودن سختی‌های دنیا و دریافت پاداش الهی در آخرت، امیدبخش و دلگرم‌کننده است.