پرش به محتوا

خاندان خامنه‌ای: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران‌پدیا
جز حمید گلزار صفحهٔ پیش‌نویس:خاندان خامنه‌ای را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به خاندان خامنه‌ای منتقل کرد
(بدون تفاوت)

نسخهٔ ۸ فروردین ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۵۵

خاندان خامنه‌ای؛ تبار و بستگان گروهی از سادات حسینی برآمده از خامنه در نزدیکی تبریز.

خاندان خامنه‌ای، خانواده‌ای از سادات حسینی و آذری‌تبار است که با محوریت سید جواد خامنه‌ای و فرزندش، سید علی خامنه‌ای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران و سید مجتبی خامنه‌ای، رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران، شناخته می‌شوند. خاندان خامنه‌ای، خود را به امام سجاد، فرزند امام حسین، منتسب می‌دانند. سکونت‌گاه اصلی این خاندان در دوره‌های پیشین، شهر خامنه در نزدیکی شبستر و تبریز در منطقه آذربایجان بوده است. سید حسین خامنه‌ای، از اجداد این خاندان، در خامنه زاده شد (۱۲۵۹ق) و فرزند او سید جواد خامنه‌ای در حدود ۱۳۳۶ق به مشهد مهاجرت کرد. خاندان خامنه‌ای، حضور مؤثر و مشارکت چشمگیر در پیروزی انقلاب اسلامی ایران و سپس در مدیریت سیاسی جمهوری اسلامی ایران داشته است. سید علی خامنه‌ای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش با حمله تروریستی اسرائیل و آمریکا در آغاز جنگ رمضان، شهید شد و مجلس خبرگان رهبری در ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش فرزند دوم وی، سید مجتبی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی معرفی کرد.

تبار

خاندان خامنه‌ای از سادات حسینی و شاخه سادات افطسی است. شجره‌نامه نیای این خاندان به‌نام سید محمد، با چهار واسطه به امام چهارم شیعیان می‌رسد. سلسله‌نسب این خاندان، عبارت است از: سید محمد بن حسن بن حسین بن حسن الافطس بن علی‌اصغر بن امام زین‌العابدین.[۱] امامزاده سلطان محمد که در تفرش مدفون است، از شهدای سادات حسینی به‌شمار می‌رود.[۲] فرزند او، سلطان سید احمد نیز که برای در امان ماندن از تعقیب نیروهای بنی‌عباس، به ارتفاعات روستای هزاوه پناه برده بود، در سال ۳۶۰ق به شهادت رسید و همان‌جا به خاک سپرده شد. بارگاه امام‌زاده سلطان سید احمد در دوران شاه عباس بنا شد و موقوفاتی از سوی سیده زینب بیگم خواهر شاه عباس به آن اختصاص یافت.[۳] سید علی خامنه‌ای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران، در سال ۱۳۷۹ش از این امام‌زده که جد اعلای او به‌شمار می‌آید، بازدید کرده است.[۴]

شکل‌گیری خاندان خامنه‌ای

سادات سجادی تفرش از احفاد سلطان سید احمد، پس از ۲۲ نسل و از زمان سید قطب‌الدین، در منطقهٔ تفرش و آشتیان به چندین شاخهٔ متمایز تقسیم شدند و به تدریج خاندان‌های گوناگونی از سادات را شکل دادند را پدیدآوردند، ازجمله خاندان قائم‌مقامی هزاوه و خاندان میرفخرا که منتسب به سید فخرالدین فرزند سید ظهیرالدین فرزند سید قطب‌الدین هستند.[۵] فرزند سید فخرالدین، میرزا اکبر و فرزند او میرزا علی نام داشت. فرزند سید میرزا علی، عالمی به نام سید محمدتقی بود.[۶] پسر سید محمدتقی، به نام سید محمد در جوانی از منطقهٔ تفرش به آذربایجان مهاجرت کرد و در خامنه به در خواست و حمایت اهالی آن منطقه، ساکن شد.[۷] پس از وی، فرزندش سید حسین در خامنه متصدی هدایت و ارشاد مردم شد.[۸]

خانواده سید حسین خامنه‌ای

سید حسین، زادهٔ ۱۲۵۹ق در خامنه، در حدود سال ۱۲۹۰ق برای فراگیری سطوح عالی علوم دینی عازم نجف شد[۹] و مدتی نیز در آن شهر، کتب فقهی مرجع را به طلاب تبریزی می‌آموخت.[۱۰] حاشیه بر کتاب‌های ریاض‌المسائل، قوانین‌الاصول، مکاسب، فوائدالاصول و شرح لمعه برخی دست‌نوشته‌های وی است که وقف کتابخانه حسینیهٔ شوشتری نجف شده است.[۱۱] از او در سبک زندگی به‌عنوان فردی زاهد، ساده‌زیست و دارای اخلاق نیکو، یاد شده است.[۱۲] سید حسین خامنه‌ای در حدود سال ۱۳۱۵ق به تبریز بازگشت و در محافل علمی و میان مردم دارای منزلت اجتماعی بود. وی جایگاه امامت جماعت در مسجد جامع تبریز واقع در کنار مدرسه طالبیه را بر عهده گرفت و به سید حسین پیش‌نماز مشهور شد. او از روحانیان آزاداندیش و مشروطه‌خواه در آذربایجان بود[۱۳] و با میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی، مردم را به مشروطه‌خواهی تشویق می‌کرد.[۱۴]

سید حسین خامنه‌ای، هفت فرزند داشت؛ ازجمله سید محمد (۱۲۹۳–۱۳۵۳ق) که ملقب به پیغمبر و از شاگردان آخوند خراسانی و شریعت اصفهانی بود و هوادار مشروطه به‌شمار می‌رفت.[۱۵] دو پسر دیگر وی سید جواد و میرمهدی هستند.[۱۶] از دیگر فرزندان او، خیرالنسا است که با شیخ محمد خیابانی، روحانی مشروطه‌خواه، ازدواج کرد. شیخ محمدخیابانی در حکومت پهلوی اعدام شد.[۱۷]

سید حسین خامنه‌ای در ۲۰ ربیع‌الثانی سال ۱۳۲۵ق/ ۱۲۸۶ش درگذشت و پیکرش طبق وصیت در قبرستان وادی‌السلامِ در نزدیکی شهر نجف دفن شد.[۱۸]

خانواده سید جواد خامنه‌ای

سید جواد خامنه‌ای، زاده ۲۰ جمادی‌الثانی ۱۳۱۳ق در نجف، از سه‌سالگی و همراه پدر به تبریز بازگشت. او در سال ۱۳۳۶ق به مشهد مهاجرت کرد و علوم دینی را نزد استادان حوزه علمیه خراسان فراگرفت. او در سال ۱۳۴۵ق به نجف رفت و از درس میرزا محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقاضیاءالدین عراقی بهره برد و از آنان اجازهٔ اجتهاد دریافت کرد. او پس از بازگشت به ایران در مشهد ساکن شد و به تدریس و امامت جماعت پرداخت. وی در سبک زندگی، به زهد و پارسایی شناخته می‌شد.[۱۹] سیدجواد خامنه‌ای، آشنایی و رفاقت دیرینه با امام خمینی داشت و با علمای مشهد در مبارزه با حکومت پهلوی، همراهی می‌کرد و با وجود تهدیدها، فرزندانش را از مبارزه منع نمی‌کرد.[۲۰] سید جواد، خانه‌ای محقر در محلهٔ فقیرنشین مشهد داشت که دارای یک اتاق و یک زیرزمین بود و بعداً دو اتاق دیگر به آن اصافه شد تا ظرفیت سکونت خانواده پرجمعیت او را داشته باشد. سید جواد خامنه‌ای در ۱۴ تیر ۱۳۶۵ش در ۹۳ سالگی درگذشت و در حرم امام رضا به خاک سپرده شد.[۲۱]

سید جواد خامنه‌ای پس از فوت همسر اولش، در حدود سال ۱۳۱۱ش با سیده خدیجه میردامادی ازدواج کرد.[۲۲] فرزندش، سید علی خامنه‌ای، او را زنی روشنفکر، باسواد، کتابخوان و علاقه‌مند به شعر و هنر توصیف کرده که با دیوان حافظ مأنوس بوده است. وی همچنین به آشنایی کامل مادرش با قرآن اشاره کرده و دوره کودکی را یادآوری می‌کند که همراه دیگر فرزندان، گرد او می‌نشستند و مادرشان قرآن را با لحنی شیرین تلاوت می‌کرد و در خلال آن، داستان پیامبران را برای آنان بازگو می‌کرد.[۲۳] خدیجه میردامادی با خدیجه ثقفی، همسر امام خمینی، آشنایی و دوستی دیرینه داشت؛ ازجمله در آبان ۱۳۴۳ش که امام خمینی به ترکیه تبعید شد و خدیجه ثقفی به مشهد رفت و در خانهٔ میردامادی اقامت گزید. میردامادی که از تبعید امام خمینی، اندوهگین بود با گریه از ثقفی خواست تا با ختم صلوات و توسل به امام رضا برای آزادی امام خمینی دعا کند. خدیجه میردامادی را زنی شجاعی توصیف کرده‌اند که زندان و تبعید فرزندانش را با شکیبایی تحمل می‌کرد.[۲۴] وی در ۱۵ مرداد ۱۳۶۸ش درگذشت. پیکر او در حرم امام رضا و در کنار قبر همسرش به خاک سپرده شد.[۲۵]

فرزندان سید جواد خامنه‌ای

حاصل ازدواج اول سید جواد خامنه‌ای سه دختر به نام علویه، بتول و فاطمه‌سلطان بود. فاطمه‌سلطان که در شهر قم می‌ریست، در سوم فروردین ۱۳۹۴ش درگذشت و خواهرانش پیش از وی، از دنیا رفته بودند.[۲۶] ثمره ازدواج دوم سید جواد خامنه‌ای، پنج فرزند به نام محمد، علی، بدرالسادات، هادی و محمدحسن بود. از میان این فرزندان، سید علی خامنه‌ای به‌عنوان دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، تعیین شد.

سید محمد خامنه‌ای

سید محمد حسینی خامنه‌ای متولد ۳ دی ۱۳۱۴ش در مشهد، فرزند ارشد سید جواد خامنه‌ای، دارای مدرک لیسانس حقوق از دانشگاه تهران،[۲۷] حقوق‌دان، وکیل پایه یک دادگستری در دههٔ پنجاه، مجتهد و استاد دانشگاه است. وی از جمله چهره‌هایی است که در نگارش پیش‌نویس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران با فرمان امام خمینی مشارکت داشته است. او در مراکز آموزش عالی نظیر دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه الزهرا و دانشکده روابط بین‌الملل مربوط به وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران تدریس کرده است.[۲۸] سید محمد خامنه‌ای از سال ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۱ش، رئیس بنیاد ایران‌شناسی بود.[۲۹] وی مؤسس و رئیس بنیاد حکمت اسلامی صدرا است.[۳۰] وی همچنین در جامعه روحانیت مبارز تهران عضویت داشته و در مجلس خبرگان قانون اساسی، نماینده مردم مشهد بود. او در دوره‌های اول و دوم مجلس شورای اسلامی نیز نمایندگی مردم مشهد را بر عهده داشت.[۳۱]

سید علی خامنه‌ای

سید علی خامنه‌ای، زاده ۲۹ فروردین ۱۳۱۸ش در مشهد، دانش‌اندوزی را از چهارسالگی با آموزش روخوانی قرآن در مکتب‌خانه آغاز کرد. وی مقدمات علوم دینی و حوزوی را نزد پدر و استادان حوزهٔ علمیه مشهد فراگرفت؛ سپس در حوزه علمیه قم از آموزش‌های سید حسین طباطبائی بروجردی، امام خمینی و علامه طباطبائی بهره برد. سید علی خامنه‌ای از سال ۱۳۴۲ش در مشهد به‌عنوان خطیبی توانا و طلبه‌ای مبارز شناخته می‌شد.[۳۲] سید علی خامنه‌ای پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیت‌های بسیاری را بر عهده گرفت، ازجمله: عضویت در شورای انقلاب، معاونت امور انقلاب در وزارت دفاع، سرپرستی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، عضویت در حزب جمهوری اسلامی، نمایندگی مردم تهران در دوره اول مجلس شورای اسلامی، امام جمعه تهران، نماینده امام خمینی در شورای عالی دفاع و عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی. او پس از ترور محمدعلی رجایی، در مهرماه ۱۳۶۰ش به‌عنوان سومین رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد و پس از درگذشت امام خمینی، از سوی مجلس خبرگان رهبری در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ش، به‌عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران تعیین شد. وی در کنار این مسئولیت، به تدریس سطوح عالی دانش‌های حوزوی و تفسیر قرآن اشتغال داشت. او افزون بر نگارش و ترجمه آثار مختلف، با شعر و ادبیات فارسی نیز مأنوس بود و با تخلص امین، شعر می‌سرود. مجموعهٔ سخنان و نوشته‌های او در دورهٔ رهبری با عنوان حدیث ولایت منتشر شده است.[۳۳] حمله تروریستی ایالات متحده آمریکا و اسراییل در ۹ اسفند ۱۴۰۴ش و در آغاز جنگ رمضان، به شهادت سیدعلی خامنه‌ای انجامید.[۳۴]

بدرالسادات خامنه‌ای

بدرالسادات خامنه‌ای، زاده ۱۳۲۱ش در مشهد، همسر علی مرادخانی معروف به شیخ علی تهرانی است. وی پس از ازدواج، با افکار همسرش که از چهره‌های مخالف جمهوری اسلامی ایران بود، همراه شد. شیخ علی تهرانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی به مخالفت با رهبران حزب جمهوری اسلامی چون اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد بهشتی و سید علی خامنه‌ای پرداخت و به ابوالحسن بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق ایران نزدیک شد. وی در سال ۱۳۶۳ش مخفیانه به عراق گریخت و در اردیبهشت ۱۳۶۴ش نیز بدرالسادات به‌همراه پنج فرزندش از طریق ترکیه به همسرش در عراق ملحق شد. در دوران جنگ عراق با ایران، هر دو در رادیو و تلویزیون عراق، علیه نظام جمهوری اسلامی فعالیت تبلیغاتی می‌کردند.[۳۵] پس از مدتی، بدری خامنه‌ای و فرزندانش با درخواست شیخ علی تهرانی از حکومت ایران، به ایران بازگشتند.[۳۶] پس از درگذشت علی تهرانی، بدری خامنه‌ای در پاییز ۱۴۰۱ش بیانیه‌ای در مخالفت با برادرش سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران و در حمایت از اعتراضات اجتماعی صادر کرد. دو تن از فرزندان او نیز مواضع ضدحکومتی دارند؛ محمود مرادخانی مقیم فرانسه و فریده مرادخانی ساکن تهران که به دلیل فعالیت‌های اعتراضی و حمایت از چهره‌هایی چون فرح پهلوی، چندین بار بازداشت شده است.[۳۷]

سید هادی خامنه‌ای

سید هادی خامنه‌ای، زاده ۵ بهمن ۱۳۲۶ش در مشهد و دانش‌آموختهٔ حوزهٔ علمیه مشهد و قم است. او فعالیت‌های سیاسی علیه حکومت پهلوی را از اواسط دههٔ ۱۳۴۰ش آغاز کرد و در هفده‌سالگی، زندانی شد.[۳۸] پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در راهپیمایی ۲۲ بهمن ۱۳۶۵ش، بر اثر حملهٔ سازمان مجاهدین خلق از ناحیهٔ پا مجروح شد. عضویت در هیئت امنای آستان قدس رضوی و شورای تأمین استان خراسان از جمله سوابق وی به‌شمار می‌رود. او در سال ۱۳۶۰ش به‌دلیل بروز اختلاف با عباس واعظ طبسی، مشهد را ترک کرد و در تهران مستقر شد. در اوایل دههٔ شصت، وی به همراه سید محمود دعایی و محمدعلی هادی، از سوی امام خمینی مأموریت یافت تا با بازرسی از زندان اوین، وضعیت زندانیان و نحوهٔ برخورد با آنان را بررسی و گزارش کند.[۳۹] سید هادی خامنه‌ای در دوره‌های اول، دوم، سوم و ششم مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نماینده حضور داشت؛ با این حال، صلاحیت وی برای شرکت در انتخابات دورهٔ چهارم مجلس شورای اسلامی و دورهٔ دوم مجلس خبرگان رهبری توسط شورای نگهبان تأیید نشد. در سپهر سیاسی ایران، وی از چهره‌های شاخص جناح اصلاح‌طلب است. او از بنیان‌گذاران مجمع روحانیون مبارز و دبیرکل مجمع نیروهای خط امام بوده و در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۸ش از حامیان میرحسین موسوی به‌شمار می‌رفت. در عرصهٔ مطبوعات نیز، وی مدیر مسئول روزنامه‌هایی نظیر جهان اسلام و حیات نو بوده است. روزنامهٔ جهان اسلام در اوایل دههٔ ۱۳۷۰ش توقیف شد، اما پس از رخداد دوم خرداد ۱۳۷۶ش انتشار خود را از سر گرفت.[۴۰]

سید محمدحسن خامنه‌ای

سید محمدحسن خامنه‌ای، زاده ۱۳۲۹ش در مشهد و معروف به سید حسن، کوچک‌ترین و تنها پسر خانواده سید جواد خامنه‌ای است که تحصیلات حوزوی ندارد و در حد فوق دیپلم علوم انسانی تحصیل کرده است. سید حسن در مبارزه علیه حکومت پهلوی فعالیت داشت و در اسفند ۱۳۵۳ش به اتهام پخش اعلامیه در مشهد دستگیر و پس از یک هفته بازداشت، به کمیته مشترک ضدخرابکاری در تهران و پس از مدتی به زندان قصر انتقال یافت. دوران حبس او با زندانی شدن دو برادر دیگرش سید علی خامنه‌ای و سید هادی خامنه‌ای هم‌زمان بود. او در سال ۱۳۵۶ش به‌عنوان معلم مدرسه دوره راهنمایی استخدام شد، اما در ۱۳۵۷ش به‌دلیل سوابق سیاسی برکنار گردید؛ پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اسفند ۱۳۵۷ش به‌عنوان معلم و مربی پرورشی، به آموزش و پرورش برگشت. او همچنین دوره‌های مختلفی را به‌عنوان مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان، ناظر بر هتل‌ها، میراث فرهنگی، سینماها و تئاتر مشهد، قائم‌مقام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران و عضو شورای برنامه‌ریزی، شورای بررسی فیلم و سریال شبکهٔ یک سیما و شورای فیلمنامه و سناریو و نیز عضو هیئت‌مدیرهٔ انجمن سینمای جوانان ایران، فعالیت کرده است. او بر این باور است که در تمام این مسئولیت‌ها از جایگاه برادر خود، سید علی خامنه‌ای که رهبر جمهوری اسلامی ایران بوده است، بهره‌ای نگرفته است.[۴۱]

خانواده سید علی خامنه‌ای

سید علی خامنه‌ای در سال ۱۳۴۳ش با منصوره خجسته باقرزاده ازدواج کرد. حاصل این ازدواج چهار پسر و دو دختر[۴۲] به شرح زیر است:

دربارهٔ نوه‌های سیدعلی خامنه‌ای، اطلاعات اندکی وجود دارد. در برخی منابع از فرزندان سید مجتبی خامنه‌ای با نام‌های محمدباقر، محمدامین و فاطمه‌سادات یاد شده است.[۵۳] همچنین تصویر و مشخصات زهرا محمدی کلپایگانی کوچک‌ترین نوهٔ سید علی خامنه‌ای تا زمان حیات او، پس از شهادتش منتشر شد.[۵۴]

رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران

بعد از شهادت سیدعلی خامنه‌ای، فرزند دوم او، سید مجتبی خامنه‌ای به‌عنوان رهبر سوم جمهوری اسلامی ایران از سوی مجلس خبرگان رهبری در ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش معرفی شد.[۵۵]

پانویس

  1. «امامزاده سلطان سید احمد – هزاوه»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه؛ «زندگینامه آیت‌الله سید حسین خامنه‌ای پدربزرگ مقام معظم رهبری»، وب‌سایت شانجان.
  2. «امامزاده محمد تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین.
  3. «از زادگاه امیرکبیر تا قطب گردشگری مذهبی؛ روایت هزاوه تاریخی»، خبرگزاری تسنیم؛ «امامزاده سلطان سید احمد – هزاوه»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه.
  4. «امامزاده محمد تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین.
  5. «امامزاده محمد تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین.
  6. «نسب و والدین حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، وب‌سایت بصیرت.
  7. «شجره‌نامه رهبر معظم انقلاب اسلامی»، نافع پایگاه خبری استان همدان.
  8. «نسب و والدین آیت‌الله خامنه‌ای»، وب‌سایت بصیرت.
  9. «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
  10. «زندگینامه آیت‌الله سید حسین خامنه‌ای پدربزرگ مقام معظم رهبری»، وب‌سایت شانجان.
  11. «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
  12. بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱2.
  13. «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
  14. «زندگینامه آیت‌الله سید حسین خامنه‌ای پدربزرگ مقام معظم رهبری»، وب‌سایت شانجان.
  15. «خاندان سید علی خامنه‌ای»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  16. بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱2.
  17. قلی‌زاده، گلشن ابرار، 1379، ج۲، ص۹۷۱–۹۷۲.
  18. بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱2.
  19. «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
  20. «خاطرات و روابط مشترک امام و پدر رهبر انقلاب عالم، متعهد، باتقوا»، وب‌سایت جامع امام خمینی.
  21. «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
  22. بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص26-27.
  23. خامنه‌ای، «گفت‌وگو با جمعی از جوانان و نوجوانان و اعضای گروه کودک و نوجوان سیمای جمهوری اسلامی ایران و برنامه نیمرخ»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای؛ «نگاهی گذرا به زندگینامه حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
  24. بهبودی، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص25-27.
  25. «گفت‌وگوی منتشرنشده با مادر رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک.
  26. نیز%20شب%20گذشته%20به%20دیار%20باقی%20شتافت. «زندگینامه خانم سیده فاطمه‌سلطان حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت صدای میانه.
  27. «ناگفته‌های هادی خامنه‌ای از زندگی با خواهر ناتنی»، وب‌سایت تابناک.
  28. «آیت‌الله سید محمد خامنه‌ای»، وب‌سایت بنیاد ایران‌شناسی؛ «زندگینامه: سید محمد حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت همشهری آنلاین.
  29. «معرفی بنیاد»، وب‌سایت بنیاد ایران‌شناسی.
  30. «آشنایی با ریاست بنیاد حکمت اسلامی صدرا»، وب‌سایت بنیاد حکمت صدرا.
  31. «ناگفته‌های سید محمد خامنه‌ای از تحولات اوایل انقلاب تاکنون»، وب‌سایت تابناک.
  32. «ناگفته‌های برادی کمتر شناخته شده رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک.
  33. «نگاهی گذرا به زندگینامه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای.
  34. «آیت‌الله خامنه‌ای به شهادت رسید/ اعلام 40 روز عزای عمومی و یک هفته تعطیلی»، وب‌سایت عصر ایران.
  35. «خواهر آیت‌الله خامنه‌ای کیست؟ / شیخ علی تهرانی چگونه ضدانقلاب شد؟»، پایگاه خبری جماران.
  36. «ماجرای بدری خامنه‌ای خواهر آیت‌الله خامنه‌ای چیست؟»، خبرگزاری تسنیم، انتشار در اقتصادنیوز.
  37. «خواهر آیت‌الله خامنه‌ای کیست؟ / شیخ علی تهرانی چگونه ضدانقلاب شد؟»، پایگاه خبری جماران.
  38. «ناگفته‌های هادی خامنه‌ای از زندگی با خواهر ناتنی»، وب‌سایت تابناک.
  39. «ناگفته‌های هادی خامنه‌ای از زندگی با خواهر ناتنی»، وب‌سایت تابناک.
  40. «زندگینامه حجت‌الاسلام و المسلمین سید هادی خامنه‌ای»، وب‌سایت جماران.
  41. «ناگفته‌های برادر کمتر شناخته‌شده رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک.
  42. «ناگفته‌های زندگی مقام معظم رهبری در مصاحبه با حجت‌الاسلام مروی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  43. «با همه فرزندان رهبر انقلاب آشنا شوید؛ از سید میثم تا سید مجتبی خامنه‌ای»، وب‌سایت خبر فوری.
  44. «فرزندان رهبر انقلاب این روزها چه می‌کنند؟»، خبرگزاری مهر.
  45. ««مجتبی خامنه‌ای» و «مهدی هاشمی» همرزمان دوران دفاع مقدس»، وب‌سایت تابناک.
  46. «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم.
  47. «تأیید شهادت دختر حداد عادل و عروس رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک.
  48. «فرزندان رهبر انقلاب این روزها چه می‌کنند؟»، خبرگزاری مهر؛ «با همه فرزندان رهبر انقلاب آشنا شوید؛ از سید میثم تا سید مجتبی خامنه‌ای»، وب‌سایت خبر فوری.
  49. «فرزندان رهبر انقلاب این روزها چه می‌کنند؟»، خبرگزاری مهر.
  50. «اولین پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای»، خبرگزاری مهر.
  51. «فرزندان رهبر انقلاب این روزها چه می‌کنند؟»، خبرگزاری مهر.
  52. «اولین پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای»، خبرگزاری مهر.
  53. «بیوگرافی آیت‌الله سید علی خامنه‌ای و همسرش+ عکس فرزندان ایشان به ترتیب سن»، وب‌سایت ستاره.
  54. «عکس: شهیده زهرا محمدی گلپایگانی نوه ۱۴ماهه رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک.
  55. «مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به عنوان رهبر انتخاب کرد»، وب‌سایت یورو نیوز.

منابع

* «آشنایی با ریاست بنیاد حکمت اسلامی صدرا»، وب‌سایت بنیاد حکمت صدرا، تاریخ بازدید ۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • «آیت‌الله خامنه‌ای به شهادت رسید/ اعلام ۴۰ روز عزای عمومی و یک هفته تعطیلی»، وب‌سایت عصر ایران. تاریخ درج مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
  • «آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای رهبر جدید ایران کیست»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ش.
  • «آیت‌الله سید محمد خامنه‌ای»، وب‌سایت بنیاد ایران‌شناسی، تاریخ بازدید مطلب: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • «از زادگاه امیرکبیر تا قطب گردشگری مذهبی؛ روایت هزاوه تاریخی»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ش.
  • «امامزاده سلطان سید احمد – هزاوه»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه، تاریخ بارگذاری مطلب: ۸ شهریور ۱۳۹۳ش.
  • «امامزاده محمد تفرش ظرفیت تبدیل به قطب فرهنگی منطقه را دارد»، وب‌سایت قدس آنلاین، تاریخ بارگذاری مطلب: ۴ بهمن ۱۳۹۴ش.
  • «اولین پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای»، خبرگزاری مهر، تاریخ بارگذاری مطلب: ۲۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
  • «با همه فرزندان رهبر انقلاب آشنا شوید؛ از سید میثم تا سید مجتبی خامنه‌ای»، وب‌سایت خبرفوری، تاریخ بارگذاری مطلب: ۶ شهریور ۱۴۰۱ش.
  • بهبودی، هدایت‌الله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، ۱۳۹۱ش.
  • «بیوگرافی آیت‌الله سید علی خامنه‌ای و همسرش+ عکس فرزندان ایشان به ترتیب سن»، وب‌سایت ستاره، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
  • «تأیید شهادت دختر حداد عادل و عروس رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
  • «خاطرات و روابط مشترک امام و پدر رهبر انقلاب عالم، متعهد، باتقوا»، وب‌سایت جامع امام خمینی، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • «خاندان سید علی خامنه‌ای»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری: ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵ش.
  • خامنه‌ای «گفت‌وگو با جمعی از جوانان و نوجوانان و اعضای گروه کودک و نوجوان سیمای جمهوری اسلامی ایران و برنامه نیمرخ»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۴ بهمن ۱۳۷۶ش.
  • «خواهر آیت‌الله خامنه‌ای کیست؟ / شیخ علی تهرانی چگونه ضدانقلاب شد؟»، پایگاه خبری جماران، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۹ آذر ۱۴۰۱ش.
  • «زندگینامه آیت‌الله سید حسین خامنه‌ای پدربزرگ مقام معظم رهبری»، وب‌سایت شانجان، تاریخ بازدید: ۴ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • «زندگینامه: سید محمد حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت همشهری آنلاین، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۱ آبان ۱۳۹۲ش.
  • «زندگینامه حجت الاسلام و المسلمین سید هادی خامنه‌ای»، وب‌سایت جماران، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • «زندگینامه خانم سیده فاطمه‌سلطان حسینی خامنه‌ای»، وب‌سایت صدای میانه، تاریخ بارگذاری مطلب: ۴ فروردین ۱۳۹۴ش.
  • «سید هاشم میردامادی نجف‌آبادی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۸ اسفند ۱۳۹۹ش.
  • «شجره‌نامه رهبر معظم انقلاب اسلامی+تصویر»، نافع پایگاه خبری استان همدان، تاریخ بارگذاری مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۰ش.
  • «عکس: شهیده زهرا محمدی گلپایگانی نوه ۱۴ماهه رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۰ اسفند ۱۴۰۴ش.
  • «فرزندان رهبر انقلاب این روزها چه می‌کنند؟»، خبرگزاری مهر، تاریخ بارگذاری مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۹۱ش.
  • قلی‌زاده علیار، رضا، مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، چاپ‌شده در گلشن ابرار، قم، معروف، ۱۳۷۹ش.
  • «مجتبی خامنه‌ای و مهدی هاشمی همرزمان دوران دفاع مقدس»، وب‌سایت تابناک، تاریخ درج مطلب: ۱۲ آبان ۱۳۸۶ش.
  • «مجلس خبرگان مجتبی خامنه‌ای را به‌عنوان رهبر انتخاب کرد»، وب‌سایت یورو نیوز، تاریخ درج مطلب: ۹ مارچ ۲۰۲۶م.
  • «گفت‌وگوی منتشرنشده با مادر رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۲۸ خرداد ۱۳۹۷ش.
  • «ماجرای «بدری خامنه‌ای» خواهر آیت‌الله خامنه‌ای چیست؟»، وب‌سایت اقتصاد نیوز به نقل از تسنیم، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۷ آذر ۱۴۰۱ش.
  • «معرفی بنیاد»، وب‌سایت بنیاد ایران‌شناسی، تاریخ بازدید: ۵ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • «ناگفته‌های زندگی مقام معظم رهبری در مصاحبه با حجت‌الاسلام مروی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ بارگذاری مطلب: ۲۴ مهر ۱۴۰۴ش.
  • «ناگفته‌های سید محمد خامنه‌ای از تحولات اوایل انقلاب تاکنون»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۵ اردیبهشت ۱۳۹۰ش.
  • «ناگفته‌های برادر کمتر شناخته‌شده رهبر انقلاب»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۵ خرداد ۱۴۰۱ش.
  • «ناگفته‌های هادی خامنه‌ای از زندگی با خواهر ناتنی»، وب‌سایت تابناک، تاریخ بارگذاری مطلب: ۲۱ آذر ۱۳۹۵ش.
  • «نسب و والدین حضرت آیت‌الله خامنه‌ای»، وب‌سایت بصیرت، تاریخ بارگذاری مطلب: ۱۸ خرداد ۱۳۸۷ش.
  • «نگاهی به زندگینامهٔ حضرت آیت الله‌العظمی سید علی حسینی خامنه‌ای»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، تاریخ بازدید: ۶ فروردین ۱۴۰۵ش.
  • «نگاهی گذرا به زندگینامه حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سیدعلی حسینی خامنه‌ای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، تاریخ بارگذاری: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.