بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
== اهمیت و جایگاه == | == اهمیت و جایگاه == | ||
از منظر پژوهشگران حقوق اساسی، مقام رهبری مهمترین و اصلیترین نهاد نظام جمهوری اسلامی ایران است که مطابق قانون اساسی در اعمال مستقیم و غیرمستقیم قدرت سیاسی نقش اساسی دارد. نظریه امام خمینی مبانی فکری و نظری نظام را شکل داده و قانون اساسی بهعنوان ترجمان حقوقی این نظریه، بر اساس «ولایت امر و امامت مستمر»، زمینۀ تحقق رهبری فقیه جامعالشرایط را فراهم کرده است. بر اساس قانون اساسی، رهبری | از منظر پژوهشگران حقوق اساسی، مقام رهبری مهمترین و اصلیترین نهاد نظام جمهوری اسلامی ایران است که مطابق قانون اساسی در اعمال مستقیم و غیرمستقیم قدرت سیاسی نقش اساسی دارد. نظریه امام خمینی مبانی فکری و نظری نظام را شکل داده و قانون اساسی بهعنوان ترجمان حقوقی این نظریه، بر اساس «ولایت امر و امامت مستمر»، زمینۀ تحقق رهبری فقیه جامعالشرایط را فراهم کرده است. بر اساس قانون اساسی، رهبری در راس نظام قرار دارد و قوای سهگانه زیر نظر وی اداره میشوند. در سلسله مراتب قواعد حقوقی، موازین شرعی در راس قرار داشته و رهبر بهعنوان نماد عینی اجتهاد مستمر، نقش ضامن عدم انحراف سازمانها از وظایف اسلامی را بر عهده دارد. قانون اساسی محدودۀ اختیارات رهبر را مطلق و گسترده دانسته و در صورت تعارض میان حوزه حقوقی و نظری، حوزه حقوقی تابع حوزه نظری و فلسفی است. حاکمیت در جمهوری اسلامی ایران از طریق قوانین الهی و رهبری (ولایت فقیه) اعمال میشود.<ref>شفیعیفر، «جایگاه ولایت فقیه در حقوق اساسى جمهورى اسلامى ایران»، 1378ش، ص62-66.</ref> | ||
== شرایط و صفات == | == شرایط و صفات == | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
== وظایف و اختیارات == | == وظایف و اختیارات == | ||
* تعیین سیاستهای کلی نظام پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ | |||
* نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی نظام؛ | |||
* فرمان همهپرسی برای تجدیدنظر در قانون اساسی؛ | |||
* فرماندهی کل نیروهای مسلح شامل عزل و نصب فرماندهان عالی؛ | |||
* اعلان جنگ و صلح و بسیج نیروها؛ | |||
* نصب، عزل و قبول استعفای فقهای شورای نگهبان، عالیترین مقام قوه قضائیه، رئیس سازمان صداوسیما، رئیس ستاد مشترک، فرمانده کل سپاه پاسداران و فرماندهان عالی نیروهای نظامی و انتظامی؛ | |||
* حل اختلاف و تنظیم روابط قوای سهگانه؛ | |||
* حل معضلات نظام که از طرق عادی قابل حل نیست از طریق مجمع تشخیص مصلحت نظام. | |||
* امضای حکم ریاست جمهوری به عنوان تنفیذ انتخاب مردم؛ | |||
* عزل رئیس جمهور در صورت حکم دیوان عالی کشور یا رأی مجلس مبنی بر عدم کفایت؛ | |||
* عفو یا تخفیف مجازات محکومان در حدود موازین اسلامی پس از پیشنهاد رئیس قوه قضائیه؛ | |||
* تفویض برخی از وظایف و اختیارات خود به شخص دیگر؛ | |||
* تعیین اعضای ثابت و متغیر مجمع تشخیص مصلحت نظام؛ | |||
* ابتکار بازنگری در قانون اساسی و تأیید نهایی مصوبات شورای بازنگری؛ | |||
* انتخاب ۱۰ نفر از اعضای شورای بازنگری قانون اساسی.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20170422081234-10056-97.pdf سایبانی و سالاری، «بررسی جایگاه رهبری از منظرحکومت اسلامی و قانون اساسی»، 1395ش، ص112-113؛] | |||
[https://rc.majlis.ir/fa/content/iran_constitution «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | |||
== شیوۀ انتخاب و نظارت == | == شیوۀ انتخاب و نظارت == | ||
| خط ۱۳۶: | خط ۸۹: | ||
* روزها و رویدادها، تهیه و تنظیم دفتر عقیدتی سیاسی فرماندهی معظم کل قوا، تهران، نشر رامین، ۱۳۷۸ش. | * روزها و رویدادها، تهیه و تنظیم دفتر عقیدتی سیاسی فرماندهی معظم کل قوا، تهران، نشر رامین، ۱۳۷۸ش. | ||
* «رهبری»، پرتال امام خمینی، تاریخ بازدید: 14 شهریور 1405ش. | * «رهبری»، پرتال امام خمینی، تاریخ بازدید: 14 شهریور 1405ش. | ||
* سایبانی، علیرضا و سالاری، امین الله، «بررسی جایگاه رهبری از منظرحکومت اسلامی و قانون اساسی»، مجلۀ پژوهش ملل، شمارۀ 15، 1395ش. | |||
* شفیعیفر، محمد، «جایگاه ولایت فقیه در حقوق اساسى جمهورى اسلامى ایران»، مجلۀ حکومت اسلامی، شمارۀ 13، 1378ش. | * شفیعیفر، محمد، «جایگاه ولایت فقیه در حقوق اساسى جمهورى اسلامى ایران»، مجلۀ حکومت اسلامی، شمارۀ 13، 1378ش. | ||
* «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 14 شهریور 1405ش. | * «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، تاریخ بازدید: 14 شهریور 1405ش. | ||
