ایران پدیا

ازدواج موقت: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
ابرابزار
 
خط ۳۸: خط ۳۸:
== پیشینه ==
== پیشینه ==
براساس مطالعات جامعه‌شناختی و تاریخی، ازدواج موقت یا اشکال مشابهی از همسری موقت، پیش از اسلام در برخی فرهنگ‌های عربی و حتی ایران باستان وجود داشته است و اسلام با اعمال مقررات جدید، آن را ضابطه‌مند کرد. مطالعات تاریخی نشان می‌دهد که ازدواج موقت در طول زمان، چهار دوره مشخص را پشت سر گذاشته است:
براساس مطالعات جامعه‌شناختی و تاریخی، ازدواج موقت یا اشکال مشابهی از همسری موقت، پیش از اسلام در برخی فرهنگ‌های عربی و حتی ایران باستان وجود داشته است و اسلام با اعمال مقررات جدید، آن را ضابطه‌مند کرد. مطالعات تاریخی نشان می‌دهد که ازدواج موقت در طول زمان، چهار دوره مشخص را پشت سر گذاشته است:
* آغاز تشریع در عصر رسول: ازدواج موقت در زمان پیامبر اسلام مشروع و رایج بود. صحابه و عموم مسلمانان در زمان پیامبر و خلافت ابوبکر آن را انجام می‌دادند و احکامش نزد همگان پذیرفته شده بود.
* آغاز تشریع در عصر رسول: ازدواج موقت در زمان پیامبر اسلام مشروع و رایج بود. صحابه و عموم مسلمانان در زمان پیامبر و خلافت ابوبکر آن را انجام می‌دادند و احکامش نزد همگان پذیرفته شده بود.
* خلافت خلیفه دوم:‌ بر اساس منابع تاریخی، عمر بن خطاب ازدواج موقت را نه به‌دلیل نسخ آیه قرآنی، بلکه با تکیه بر ملاحظات اجتماعی و حکومتی ممنوع اعلام کرد و برای کسانی که مرتکب آن می‌شدند، مجازات سنگینی تعیین کرد.
* خلافت خلیفه دوم: بر اساس منابع تاریخی، عمر بن خطاب ازدواج موقت را نه به‌دلیل نسخ آیه قرآنی، بلکه با تکیه بر ملاحظات اجتماعی و حکومتی ممنوع اعلام کرد و برای کسانی که مرتکب آن می‌شدند، مجازات سنگینی تعیین کرد.
* استمرار در فقه امامیه و کمرنگ شدن میان اهل‌سنت:‌ شیعیان مبنی بر اجماع فقهای امامیه همواره ازدواج موقت را مشروع و از احکام مسلّم اسلامی و تحریم آن را بدعت می‌دانستند.
* استمرار در فقه امامیه و کمرنگ شدن میان اهل‌سنت: شیعیان مبنی بر اجماع فقهای امامیه همواره ازدواج موقت را مشروع و از احکام مسلّم اسلامی و تحریم آن را بدعت می‌دانستند.
* دوران معاصر در ایران:‌ با گسترش مذهب شیعه در ایران، ازدواج موقت جایگاه شرعی و حقوقی خود را حفظ کرد و از دوره صفویه به بعد بار دیگر رسمیت یافت؛ جایگاهی که در قانون مدنی معاصر نیز تثبیت شده است.
* دوران معاصر در ایران: با گسترش مذهب شیعه در ایران، ازدواج موقت جایگاه شرعی و حقوقی خود را حفظ کرد و از دوره صفویه به بعد بار دیگر رسمیت یافت؛ جایگاهی که در قانون مدنی معاصر نیز تثبیت شده است.


== در فقه اسلامی ==
== در فقه اسلامی ==
خط ۱۱۱: خط ۱۱۰:


== کارکردها ==
== کارکردها ==
=== ایجاد محرمیت ===
=== ایجاد محرمیت ===
صیغه محرمیّت به معنای ازدواج موقّت با هدف حصول محرمیت است. تزویج دختر یا پسر نابالغ توسط ولیّ به قصد حصول محرمیت است که از آن در باب نکاح سخن گفته‌اند. گاهی هدف از اجرای عقد نکاح موقت، بهره جنسی نیست؛ بلکه صرف ایجاد محرمیّت است. به عنوان مثال، مردی جهت محرم‌شدن با زنی، با دختر او که به‌طور معمول در این‌گونه موارد دختر بچه انتخاب می‌شود با اذن ولیّ دختر، برای مدتی کوتاه مثلاً یک ساعت صیغه ازدواج موقت می‌خواند تا مادر این دختر، مادر زن او به‌شمار رود و برای همیشه به او محرم گردد، یا بین پسر بچه‌ای توسط ولیّ یا با اذن او و زنی برای مدتی کوتاه صیغه خوانده می‌شود تا آن زن، عروس پدر بچه به‌شمار رود و برای همیشه به او محرم گردد.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، 1426ق، ج‏5، ص125</ref> از آن‌جا که محرمیت مادر زن و عروس به صرف عقد ازدواج؛ اعم از دائم و موقت حاصل می‌شود و پس از انحلالِ نکاح نیز به قوت خود باقی است، در دو مورد یاد شده، ازدواج موقت تنها با هدف ایجاد محرمیت صورت می‌گیرد و مقصود اصلی در این‌گونه ازدواج خود ازدواج نیست. بلکه محرمیتی است که به تبع ازدواج حاصل می‌شود؛ از این‌رو، به آن صیغه محرمیّت اطلاق می‌شود. البته در عرف بر ازدواج موقتی که میان دختر و پسر، پیش از ازدواج دائم به منظور آشنایی بیشتر صورت می‌گیرد نیز صیغه محرمیت اطلاق می‌شود که در واقع همان ازدواج موقّت است.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، 1426ق، ج‏5، ص125</ref> در فرهنگ مسلمانان گاهی با استفاده از عقد موقت، روابطی رسمیت می‌یابد که نیازمند وجود محرمیت میان دو نفر است. در این موارد، تکالیف وتعهدات ازدواج با شرط ضمن عقد ساقط می‌شود و تنها کارکردهای تنقیص شدهٔ آن مورد توجه قرار می‌گیرد.
صیغه محرمیّت به معنای ازدواج موقّت با هدف حصول محرمیت است. تزویج دختر یا پسر نابالغ توسط ولیّ به قصد حصول محرمیت است که از آن در باب نکاح سخن گفته‌اند. گاهی هدف از اجرای عقد نکاح موقت، بهره جنسی نیست؛ بلکه صرف ایجاد محرمیّت است. به عنوان مثال، مردی جهت محرم‌شدن با زنی، با دختر او که به‌طور معمول در این‌گونه موارد دختر بچه انتخاب می‌شود با اذن ولیّ دختر، برای مدتی کوتاه مثلاً یک ساعت صیغه ازدواج موقت می‌خواند تا مادر این دختر، مادر زن او به‌شمار رود و برای همیشه به او محرم گردد، یا بین پسر بچه‌ای توسط ولیّ یا با اذن او و زنی برای مدتی کوتاه صیغه خوانده می‌شود تا آن زن، عروس پدر بچه به‌شمار رود و برای همیشه به او محرم گردد.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، 1426ق، ج‏5، ص125</ref> از آن‌جا که محرمیت مادر زن و عروس به صرف عقد ازدواج؛ اعم از دائم و موقت حاصل می‌شود و پس از انحلالِ نکاح نیز به قوت خود باقی است، در دو مورد یاد شده، ازدواج موقت تنها با هدف ایجاد محرمیت صورت می‌گیرد و مقصود اصلی در این‌گونه ازدواج خود ازدواج نیست. بلکه محرمیتی است که به تبع ازدواج حاصل می‌شود؛ از این‌رو، به آن صیغه محرمیّت اطلاق می‌شود. البته در عرف بر ازدواج موقتی که میان دختر و پسر، پیش از ازدواج دائم به منظور آشنایی بیشتر صورت می‌گیرد نیز صیغه محرمیت اطلاق می‌شود که در واقع همان ازدواج موقّت است.<ref>هاشمی شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، 1426ق، ج‏5، ص125</ref> در فرهنگ مسلمانان گاهی با استفاده از عقد موقت، روابطی رسمیت می‌یابد که نیازمند وجود محرمیت میان دو نفر است. در این موارد، تکالیف وتعهدات ازدواج با شرط ضمن عقد ساقط می‌شود و تنها کارکردهای تنقیص شدهٔ آن مورد توجه قرار می‌گیرد.
# محرمیت در دوران نامزادی؛ امروزه بسیاری از خانواده‌های ایرانی برای دختر و پسر در دوران نامزدی، عقد موقت می‌خوانند تا آنها به یکدیگر مَحرَم شوند و آشنایی عروس و داماد و خانواده‌های آنها در چارچوب شرعی، شکل بگیرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83288770/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%8 تحلیل جامعه‌شناسانۀ مخاطرات ازدواج‌های موقت، سفید وصیغه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
# محرمیت در دوران نامزادی؛ امروزه بسیاری از خانواده‌های ایرانی برای دختر و پسر در دوران نامزدی، عقد موقت می‌خوانند تا آنها به یکدیگر مَحرَم شوند و آشنایی عروس و داماد و خانواده‌های آنها در چارچوب شرعی، شکل بگیرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/83288770/%D8%AA%D8%AD%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%8 تحلیل جامعه‌شناسانۀ مخاطرات ازدواج‌های موقت، سفید وصیغه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref>
# محرمیت دو خانواده؛ در فرهنگ شیعیان، گاهی از طریق عقد موقت [[کودک]]، دو خانواده که به‌ضرورت، نیازمند تعامل نزدیک هستند، به یکدیگر محرم می‌شوند تا معاشرت دو خانواده با محدودیت‌های کمتری انجام شود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1309654/%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D «انگیزه‌های زن‌ها و مردها از ازدواج موقت چیست/ مزایا و معایب صیغه»، خبرآنلاین.]</ref>
# محرمیت دو خانواده؛ در فرهنگ شیعیان، گاهی از طریق عقد موقت [[کودک]]، دو خانواده که به‌ضرورت، نیازمند تعامل نزدیک هستند، به یکدیگر محرم می‌شوند تا معاشرت دو خانواده با محدودیت‌های کمتری انجام شود.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/1309654/%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%85%D9%88%D9%82%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D «انگیزه‌های زن‌ها و مردها از ازدواج موقت چیست/ مزایا و معایب صیغه»، خبرآنلاین.]</ref>
=== نیاز جنسی ===
=== نیاز جنسی ===
اسلام برای نیاز جنسی، تشکیل خانواده و حفظ نسل، اصل را بر ازدواج دائم می‌داند، و ازدواج موقت تنها در موارد ضرورت مجاز است. ازدواج موقت در کنترل غرایز جنسی، جلوگیری از زنا و صیانت جامعه از فحشا کارکرد مثبت دارد.
اسلام برای نیاز جنسی، تشکیل خانواده و حفظ نسل، اصل را بر ازدواج دائم می‌داند، و ازدواج موقت تنها در موارد ضرورت مجاز است. ازدواج موقت در کنترل غرایز جنسی، جلوگیری از زنا و صیانت جامعه از فحشا کارکرد مثبت دارد.
خط ۱۴۱: خط ۱۴۰:


=== آسیب به خانواده ===
=== آسیب به خانواده ===
ازدواج موقت مرد متأهل، حتی اگر با هدف ثواب یا حمایت مالی از زنان انجام شود، می‌تواند موجب کاهش مودت و رحمت در خانواده، سردی روابط زناشویی، کاهش مسئولیت‌پذیری و تعهد خانوادگی، افزایش تعارضات، کاهش جایگاه اجتماعی مرد و ایجاد تنش‌های روانی و عاطفی برای زن و فرزندان شود. بنابراین، این نوع ازدواج با حسن معاشرت زوجین در تعارض است. علاوه بر این، عدم الزام به ثبت ازدواج موقت، ممکن است ناعدالتی بین همسران ایجاد کند. فقها با وجود مشروعیت ازدواج موقت، با استناد به احادیثی که تک‌همسری را برتر می‌دانند، استفاده از این حکم شرعی را تنها در شرایط اضطرار واقعی مجاز می‌دانند تا سوءاستفاده رخ ندهد.
ازدواج موقت مرد متأهل، حتی اگر با هدف ثواب یا حمایت مالی از زنان انجام شود، می‌تواند موجب کاهش مودت و رحمت در خانواده، سردی روابط زناشویی، کاهش مسئولیت‌پذیری و تعهد خانوادگی، افزایش تعارضات، کاهش جایگاه اجتماعی مرد و ایجاد تنش‌های روانی و عاطفی برای زن و فرزندان شود؛ بنابراین، این نوع ازدواج با حسن معاشرت زوجین در تعارض است. علاوه بر این، عدم الزام به ثبت ازدواج موقت، ممکن است ناعدالتی بین همسران ایجاد کند. فقها با وجود مشروعیت ازدواج موقت، با استناد به احادیثی که تک‌همسری را برتر می‌دانند، استفاده از این حکم شرعی را تنها در شرایط اضطرار واقعی مجاز می‌دانند تا سوءاستفاده رخ ندهد.


=== مسئولیت‌پذیری ===
=== مسئولیت‌پذیری ===
خط ۱۴۹: خط ۱۴۸:


== دیدگاه‌ها ==
== دیدگاه‌ها ==
=== منتقدان ===
=== منتقدان ===
از دیدگاه موافقان، ازدواج موقت می‌تواند به پیشگیری از انحراف جنسی، کاهش فشار مالی و فراهم شدن فرصت برای شناخت پیش از ازدواج دائم کمک کند. در مقابل، مخالفان بر این باورند که این نوع ازدواج ممکن است موجب تأخیر در ازدواج دائم، تضعیف بنیان خانواده و ترویج فساد جنسی شود. به طور کلی سه دیدگاه در مواجهه با ازدواج موقت وجود دارد:
از دیدگاه موافقان، ازدواج موقت می‌تواند به پیشگیری از انحراف جنسی، کاهش فشار مالی و فراهم شدن فرصت برای شناخت پیش از ازدواج دائم کمک کند. در مقابل، مخالفان بر این باورند که این نوع ازدواج ممکن است موجب تأخیر در ازدواج دائم، تضعیف بنیان خانواده و ترویج فساد جنسی شود. به‌طور کلی سه دیدگاه در مواجهه با ازدواج موقت وجود دارد:
# متعه مشروعیت نداشته و حرام است، این رویکرد در میان اهل سنت وجود دارد.<ref>شریفی، ازدواج موقت و چالش‌ها، ۱۳۹۳ش، ص۹</ref>
# متعه مشروعیت نداشته و حرام است، این رویکرد در میان اهل سنت وجود دارد.<ref>شریفی، ازدواج موقت و چالش‌ها، ۱۳۹۳ش، ص۹</ref>
# متعه مشروعیّت دارد، اما ظالمانه و مخالف با حقوق و شخصیت زنان است و معقول نیست. این رویکرد بین متجددان متمایل به فمینیسم رواج دارد.<ref>شریفی، ازدواج موقت و چالش‌ها، ۱۳۹۳ش، ص۹</ref>
# متعه مشروعیّت دارد، اما ظالمانه و مخالف با حقوق و شخصیت زنان است و معقول نیست. این رویکرد بین متجددان متمایل به فمینیسم رواج دارد.<ref>شریفی، ازدواج موقت و چالش‌ها، ۱۳۹۳ش، ص۹</ref>
خط ۱۶۱: خط ۱۵۹:
== منابع ==
== منابع ==
{{آغاز منابع}}
{{آغاز منابع}}
* * «از مرزبندی‌های ازدواج موقت تا برپایی مراکز صیغه‌ای مجاز در جامعه»، شبکهٔ اجتهاد، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
* «ازدواج موقت و کرامت زن، پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی، دفتر۳۹ (حقوق خانوادگی زن)»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، ۲۱ فروردین ۱۳۹۷ش.
* «ازدواج موقت و کرامت زن، پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی، دفتر۳۹ (حقوق خانوادگی زن)»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، ۲۱ فروردین ۱۳۹۷ش.
** احمد بن عیسی، رأب الصدع، بیروت، دار المحجة البیضاء، ۱۴۲۸ق.
* «ازدواج موقت، فرصتی که تهدید شد»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ش.
** آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، بیروت، دارالکتب العلمیه، منشورات محمدعلی بیضون، ۱۴۱۵ق.
** امینی، عبدالحسین، الغدیر، ترجمه محمدباقر بهبودی، تهران، کتابخانه بزرگ اسلامی، ۱۳۶۸ ش.
** بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسة البعثه، ۱۴۱۵ق.
** بشیری خطیبی، بهنام و دیگران، «بررسی جامعهشناختی نگرش جوانان مجرد به مسئله ازدواج موقت: ارائه یک نظریهٔ مبنایی»، مطالعات جامعهشناختی، ش۴۸، ۱۳۹۹ش.
** بن‌عاشور، محمدطاهر، تفسیر التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، ۱۴۲۰ق.
** ترجمان‌زاده، م، فقه و روان‌شناسی خانواده، قم، حوزوی، ۱۳۹۹ش.
** ثمنی، لیلا و دیگران، «امکان‌سنجی ضابطهمندی ازدواج موقت بر مبنای شاخصه‌های سبکزندگی اسلامی»، پژوهشنامه سبک زندگی، ش۱۷، ۱۴۰۲ش.
** ثمنی، لیلا، برقعی، مریم، سدیدپور، سمانه سادات، «آثار حق زوجه نسبت به منع از عزل در روابط زناشویی»، مطالعات اسلامی زنان و خانواده، ش۲۰، ۱۴۰۳ش.
** جصاص، ابوبکر احمد بن علی، احکام القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۴۱۵ق.
** جمعی از نویسندگان، الموسوعة الفقهیة الکویتیة، کویت، دارالسلاسل، ۱۴۲۷ق.
** جمعی از نویسندگان، موسوعة الفقه الاباضی، عمان، وزارة الاوقاف و الشؤون الدینیة، ۱۴۳۸ق.
** جورکویه، علی محمد، «سیاست جنایی اسلام در جرایم جنسی»، حقوق اسلامی، ش۲۴، ۱۳۸۸ش.
** حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث، بی‌تا.
** خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیلة (ترجمه فارسی)، مترجم مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۵ش.
** خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیله (موسوعة الإمام الخمینی ۲۲ و ۲۳)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ق.
** الزاوی، احمد، ترتیب القاموس المحیط علی طریقل المصباح المنیر و اساس البلاغه، بیروت، دارالکتب علمیه، ۱۳۹۹ق.
** زمانی مقدم، مسعود، «مطالعهٔ جامعه‌شناختی نهاد ازدواج موقت در تاریخ اجتماعی ایران (از ایران باستان تا پایان قاجاریه)»، فصلنامه علوم اجتماعی، ش۸۲، ۱۳۹۷ش.
** زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۰۷ق.
** سبزواری، سید عبدالاعلی، مهذب الاحکام، قم، دارالتفسیر، بی‌تا.
** سجادی امین، «اذن ولی در عقد موقت باکره رشیده». مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، سال اول، ش۱، ۱۳۹۷ش.
** سرخسی، محمد بن احمد، المبسوط، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۱۴ق.
** شرف الدین، عبدالحسین، النص و الاجتهاد، بیروت، ابومجتبی، ۱۴۰۴ق.
** شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، سلطان العلماء، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۴۱۲ق.
** شهید ثانی، زینالدین، مسالک الافهام، قم، بنیاد المعارف اسلامی، ۱۴۱۳ق.
** شهیدی، مهدی، ارث، تهران، مجد، ۱۳۸۵ش.
** صابونی، محمدعلی، روائع‌البیان تفسیر آیات الاحکام، دمشق، مناهل العرفان، ۱۴۰۰ق.
** صادقی فسایی، سهیلا و دیگران، «مطالعهٔ جامعهشناختی رابطهٔ مدیریت بدن و ارزش سرمایهٔ جنسی در بین زنان»، مطالعات اجتماعی-روانشناختی زنان، ش۳، ۱۳۹۶ش.
** صالحی، زینب، بررسی ازدواج موقت مردان متأهل و آثار آن بر روابط زوجین، پایاننامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه الزهرا (س)، ۱۴۰۰ش.
** طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
** طبری، أبو جعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، ۱۳۸۷ق.
** عاملی، سیدجعفر مرتضی، زواج المتعة، بیروت، المرکز الإسلامی لدراسات، ۱۴۲۳ق.
** عبداللهی، ک، پژوهش‌های روان‌شناسی خانواده. تهران، انتشارات علمی، ۱۳۹۷ش.
** عسقلانی، احمد بن علی، فتح الباری، بیروت، دار المعرفة، ۱۳۷۹ق.
** علامه حلی، مختلف الشیعه، قم، مؤسسه نشر اسلامی، ۱۴۱۸ق.
** علی محمدی، طاهر، ازدواج موقت در فقه امامیه، تهران، دانشگاه پیام نور، ۱۳۸۹ ش.
** فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۳ش.
** قاسمی، افسانه، «مطالعه کیفی نگرش و ادراکات زنان از بدن با تأکید بر جراحیهای زیبایی»، جامعه‌شناسی کاربردی، ش۴، ۱۳۹۵ش.
** قرطبی، شمس الدین، تفسیر القرطبی، قاهره، دار الکتب المصریة، چاپ دوم، ۱۳۸۴ق.
** قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، محمدفواد عبدالباقی، قاهره، دارالحدیث، ۱۴۱۲ق.
** کاتوزیان، ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران، میزان، ۱۳۸۲ش.
** کلانتر، سیدمحمد، «حاشیه»، در کتاب الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، تألیف شهید ثانی، قم، داوری، ۱۴۱۰ق.
** گوهررستمی، فریبا، «بررسی عوامل اقتصادی و اجتماعی بر ازدواج موقت دختران جوام شهر رامسر»، مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، ۱۴۰۱ش.
** ماوردی، علی بن محمد، الحاوی الکبیر، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
** مجلسی، محمدباقر، مرآهٔ العقول فی شرح آخبار آل رسول، تهران، دارالکتب اسلامی، ۱۳۶۳ش.
** محقق داماد، سید مصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده - نکاح و انحلال آن''،'' قم''،'' بی‌تا''.''
** محقق داماد، سیدمصطفی، نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی، ج۱، مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۳۸۸ش.
** محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، قم، مؤسسه آل البیت (ع)، ۱۴۱۴ق.
** مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، احمدی جلفایی، حمید، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۴۳۴ق.
** مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، ۱۴۰۲ش.
** مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
** مکارم شیرازی، ناصر، احکام بانوان، تحقیق ابوالقاسم علیان‌ژادی، قم، مدرسه امام امیرالمؤمنین (ع)، ۱۳۸۶ش.
** مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، مدرسة الامام علی بن ابی طالب (ع)، ۱۴۲۴ق.
** موراتا، ساچیکو، ''متعه''، تهران، همدمی، ۱۳۵۸ش.
** مؤسسه دایرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسی، قم، دایرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۳۸۷ش.
** موسوی، موسی. الشیعة و التصحیح، تهذیب سعد بن عبدالرحمن حصین، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
** نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، محمود قوچانی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۲۶۲ش.
** نعمان مغربی، محمد، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الاحکام عن اهل‌بیت رسول‌الله علیه‌وعلیهم افضل‌السلام، تحقیق آصف بن علی اصغر فیضی، قاهره، دارالمعارف، ۱۳۸۳ق.
** الهی، محمد علی، حیدری، محمد علی و شکرچی زاده، محسن، «سیاست جنائی پیشگیرانه ناظر بر جرائم جنسی در فقه اسلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، ش۲۴، ۱۴۰۰ش.
{{پایان منابع}}
 
*«ازدواج موقت، فرصتی که تهدید شد»، وب‌سایت تبیان، تاریخ درج مطلب: ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ش.
* «از مرزبندی‌های ازدواج موقت تا برپایی مراکز صیغه‌ای مجاز در جامعه»، شبکهٔ اجتهاد، تاریخ درج مطلب: ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ش.
* «انگیزه‌های زن‌ها و مردها از ازدواج موقت چیست/ مزایا و معایب صیغه»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۳۹۸ش.
* «انگیزه‌های زن‌ها و مردها از ازدواج موقت چیست/ مزایا و معایب صیغه»، خبرآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۰ مهر ۱۳۹۸ش.
* «تحلیل جامعه‌شناسانهٔ مخاطرات ازدواج‌های موقت، سفید و صیغه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
* «تحلیل جامعه‌شناسانهٔ مخاطرات ازدواج‌های موقت، سفید و صیغه»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اردیبهشت ۱۳۹۸ش.
* حاجی‌آقا، مرضیه، خیری، مهدی، «بررسی آسیب‌شناختی اجتماعی بالا رفتن سن ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، مجلهٔ مطالعات جامعه‌شناسی، شمارهٔ ۳۰، بهار ۱۳۹۵ش.
* شهید ثانی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، تحقیق: سید محمد کلانتر، بی‌جا، بی‌نا، ۱۳۸۶–۱۳۹۸ش.
* «صیغهٔ ازدواج»، ویکی زندگی، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مارس ۲۰۲۳م.
* «صیغهٔ ازدواج»، ویکی زندگی، تاریخ درج مطلب: ۱۴ مارس ۲۰۲۳م.
* قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، مصوب ۱۳۰۷ش.
* آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، بیروت، دارالکتب العلمیه، منشورات محمدعلی بیضون، ۱۴۱۵ق.
* میرخانی، عزت‌السادات، «مرزشناسی در ازدواج موقت»، پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: ۲۶ تیر ۱۴۰۲ش.
* انیس، ابراهیم؛ خلف احمد، محمد؛ صوالحی، عطیه؛ منتصر، عبدالرحیم؛ فرهنگ المعجم الوسیط، ترجمه: محد بندرریگی، قم، انتشارات اسلامی، قم، ۱۳۸۶ش.
* بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی احکام العترة الطاهرة، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۶۳ش.
* دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران، مؤسسه لغت نامه دهخدا، ۱۳۶۵ش.
* رمضان نیا سماکوش، لیلا، متعه در نگاه شیعه، مازندران، انتشارات درسا قلم، چاپ اول، ۱۳۹۷ش.
* سیاح، احمد، فرهنگ جامع نوین؛ ترجمه المنجد، تهران، انتشارات الفتح، جلد دوم، ۱۳۸۴ش.
* شریفی، حسن، ازدواج موقت و چالش‌ها، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ چهارم، ۱۳۹۳ش.
* صافی، لطف‌الله، جامع الاحکام، قم، دفتر تنظیم و نشر آثار آیت الله العظمی صافی گلپایگانی، ۱۳۸۵ش.
* طباطبایی حکیم، محمد سعید، توضیح المسائل، قم، مهر ثامن الائمه (علیه السلام)، ۱۳۹۱ش.
* قریشی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب اسلامیه، چاپ ششم، ۱۳۷۱ش.
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، قم، صدرا، چاپ هشتم، ۱۳۷۲ش.
* مودی، ملیحه؛ گرایلی، علی؛ «بررسی ازدواج موقت از دیدگاه فقه و حقوق»، کنگره بین‌المللی علوم اسلامی، علوم انسانی، تهران، آذرماه ۱۳۹۵ش.
* موسوی خمینی، سید روح‌الله، توضیح المسائل امام و مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، ۱۳۸۱ش.
* موسوی خوئی، سید حجت، احکام ازدواج موقت و دائم، قم، انتشارات نسیم انتظار، ۱۳۸۳ش.
* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، بیروت- لبنان، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
* هاشمی شاهرودی، محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام‏، مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، قم، مرکز پژوهش‌های فارسی الغدیر، ۱۴۲۶ق.
* یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم، العروة الوثقی، بیروت- لبنان، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۹ق.
* «ازدواج موقت و کرامت زن، پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی، دفتر۳۹ (حقوق خانوادگی زن)»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، ۲۱ فروردین ۱۳۹۷ش.
* احمد بن عیسی، رأب الصدع، بیروت، دار المحجة البیضاء، ۱۴۲۸ق.
* احمد بن عیسی، رأب الصدع، بیروت، دار المحجة البیضاء، ۱۴۲۸ق.
* آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی، بیروت، دارالکتب العلمیه، منشورات محمدعلی بیضون، ۱۴۱۵ق.
* الزاوی، احمد، ترتیب القاموس المحیط علی طریقل المصباح المنیر و اساس البلاغه، بیروت، دارالکتب علمیه، ۱۳۹۹ق.
* الهی، محمد علی، حیدری، محمد علی و شکرچی زاده، محسن، «سیاست جنائی پیشگیرانه ناظر بر جرائم جنسی در فقه اسلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، ش۲۴، ۱۴۰۰ش.
* امینی، عبدالحسین، الغدیر، ترجمه محمدباقر بهبودی، تهران، کتابخانه بزرگ اسلامی، ۱۳۶۸ ش.
* امینی، عبدالحسین، الغدیر، ترجمه محمدباقر بهبودی، تهران، کتابخانه بزرگ اسلامی، ۱۳۶۸ ش.
* انیس، ابراهیم؛ خلف احمد، محمد؛ صوالحی، عطیه؛ منتصر، عبدالرحیم؛ فرهنگ المعجم الوسیط، ترجمه: محد بندرریگی، قم، انتشارات اسلامی، قم، ۱۳۸۶ش.
* بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسة البعثه، ۱۴۱۵ق.
* بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسة البعثه، ۱۴۱۵ق.
* بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره فی احکام العترة الطاهرة، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۳۶۳ش.
* بشیری خطیبی، بهنام و دیگران، «بررسی جامعهشناختی نگرش جوانان مجرد به مسئله ازدواج موقت: ارائه یک نظریهٔ مبنایی»، مطالعات جامعهشناختی، ش۴۸، ۱۳۹۹ش.
* بشیری خطیبی، بهنام و دیگران، «بررسی جامعهشناختی نگرش جوانان مجرد به مسئله ازدواج موقت: ارائه یک نظریهٔ مبنایی»، مطالعات جامعهشناختی، ش۴۸، ۱۳۹۹ش.
* بن‌عاشور، محمدطاهر، تفسیر التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، ۱۴۲۰ق.
* بن‌عاشور، محمدطاهر، تفسیر التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، ۱۴۲۰ق.
خط ۲۶۲: خط ۱۸۲:
* جمعی از نویسندگان، موسوعة الفقه الاباضی، عمان، وزارة الاوقاف و الشؤون الدینیة، ۱۴۳۸ق.
* جمعی از نویسندگان، موسوعة الفقه الاباضی، عمان، وزارة الاوقاف و الشؤون الدینیة، ۱۴۳۸ق.
* جورکویه، علی محمد، «سیاست جنایی اسلام در جرایم جنسی»، حقوق اسلامی، ش۲۴، ۱۳۸۸ش.
* جورکویه، علی محمد، «سیاست جنایی اسلام در جرایم جنسی»، حقوق اسلامی، ش۲۴، ۱۳۸۸ش.
* حاجی‌آقا، مرضیه، خیری، مهدی، «بررسی آسیب‌شناختی اجتماعی بالا رفتن سن ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، مجلهٔ مطالعات جامعه‌شناسی، شمارهٔ ۳۰، بهار ۱۳۹۵ش.
* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث، بی‌تا.
* حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، قم، مؤسسة آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث، بی‌تا.
* خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیلة (ترجمه فارسی)، مترجم مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۵ش.
* خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیلة (ترجمه فارسی)، مترجم مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۵ش.
* خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیله (موسوعة الإمام الخمینی ۲۲ و ۲۳)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ق.
* خمینی، سید روح‌الله، تحریرالوسیله (موسوعة الإمام الخمینی ۲۲ و ۲۳)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ق.
* الزاوی، احمد، ترتیب القاموس المحیط علی طریقل المصباح المنیر و اساس البلاغه، بیروت، دارالکتب علمیه، ۱۳۹۹ق.
* دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، تهران، مؤسسه لغت نامه دهخدا، ۱۳۶۵ش.
* رمضان نیا سماکوش، لیلا، متعه در نگاه شیعه، مازندران، انتشارات درسا قلم، چاپ اول، ۱۳۹۷ش.
* زمانی مقدم، مسعود، «مطالعهٔ جامعه‌شناختی نهاد ازدواج موقت در تاریخ اجتماعی ایران (از ایران باستان تا پایان قاجاریه)»، فصلنامه علوم اجتماعی، ش۸۲، ۱۳۹۷ش.
* زمانی مقدم، مسعود، «مطالعهٔ جامعه‌شناختی نهاد ازدواج موقت در تاریخ اجتماعی ایران (از ایران باستان تا پایان قاجاریه)»، فصلنامه علوم اجتماعی، ش۸۲، ۱۳۹۷ش.
* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۰۷ق.
* زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دارالکتاب العربی، ۱۴۰۷ق.
خط ۲۷۱: خط ۱۹۳:
* سجادی امین، «اذن ولی در عقد موقت باکره رشیده». مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، سال اول، ش۱، ۱۳۹۷ش.
* سجادی امین، «اذن ولی در عقد موقت باکره رشیده». مطالعات فقهی حقوقی زن و خانواده، سال اول، ش۱، ۱۳۹۷ش.
* سرخسی، محمد بن احمد، المبسوط، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۱۴ق.
* سرخسی، محمد بن احمد، المبسوط، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۱۴ق.
* سیاح، احمد، فرهنگ جامع نوین؛ ترجمه المنجد، تهران، انتشارات الفتح، جلد دوم، ۱۳۸۴ش.
* شرف الدین، عبدالحسین، النص و الاجتهاد، بیروت، ابومجتبی، ۱۴۰۴ق.
* شرف الدین، عبدالحسین، النص و الاجتهاد، بیروت، ابومجتبی، ۱۴۰۴ق.
* شریفی، حسن، ازدواج موقت و چالش‌ها، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ چهارم، ۱۳۹۳ش.
* شهید ثانی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، تحقیق: سید محمد کلانتر، بی‌جا، بی‌نا، ۱۳۸۶–۱۳۹۸ش.
* شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، سلطان العلماء، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۴۱۲ق.
* شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، سلطان العلماء، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۴۱۲ق.
* شهید ثانی، زینالدین، مسالک الافهام، قم، بنیاد المعارف اسلامی، ۱۴۱۳ق.
* شهید ثانی، زینالدین، مسالک الافهام، قم، بنیاد المعارف اسلامی، ۱۴۱۳ق.
خط ۲۷۷: خط ۲۰۲:
* صابونی، محمدعلی، روائع‌البیان تفسیر آیات الاحکام، دمشق، مناهل العرفان، ۱۴۰۰ق.
* صابونی، محمدعلی، روائع‌البیان تفسیر آیات الاحکام، دمشق، مناهل العرفان، ۱۴۰۰ق.
* صادقی فسایی، سهیلا و دیگران، «مطالعهٔ جامعهشناختی رابطهٔ مدیریت بدن و ارزش سرمایهٔ جنسی در بین زنان»، مطالعات اجتماعی-روانشناختی زنان، ش۳، ۱۳۹۶ش.
* صادقی فسایی، سهیلا و دیگران، «مطالعهٔ جامعهشناختی رابطهٔ مدیریت بدن و ارزش سرمایهٔ جنسی در بین زنان»، مطالعات اجتماعی-روانشناختی زنان، ش۳، ۱۳۹۶ش.
* صافی، لطف‌الله، جامع الاحکام، قم، دفتر تنظیم و نشر آثار آیت الله العظمی صافی گلپایگانی، ۱۳۸۵ش.
* صالحی، زینب، بررسی ازدواج موقت مردان متأهل و آثار آن بر روابط زوجین، پایاننامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه الزهرا (س)، ۱۴۰۰ش.
* صالحی، زینب، بررسی ازدواج موقت مردان متأهل و آثار آن بر روابط زوجین، پایاننامه کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه الزهرا (س)، ۱۴۰۰ش.
* طباطبایی حکیم، محمد سعید، توضیح المسائل، قم، مهر ثامن الائمه (علیه السلام)، ۱۳۹۱ش.
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
* طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصرخسرو، ۱۳۷۲ش.
* طبری، أبو جعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، ۱۳۸۷ق.
* طبری، أبو جعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت، دارالتراث، ۱۳۸۷ق.
خط ۲۸۷: خط ۲۱۴:
* فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۳ش.
* فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله، کنز العرفان فی فقه القرآن، تهران، مرتضوی، ۱۳۷۳ش.
* قاسمی، افسانه، «مطالعه کیفی نگرش و ادراکات زنان از بدن با تأکید بر جراحیهای زیبایی»، جامعه‌شناسی کاربردی، ش۴، ۱۳۹۵ش.
* قاسمی، افسانه، «مطالعه کیفی نگرش و ادراکات زنان از بدن با تأکید بر جراحیهای زیبایی»، جامعه‌شناسی کاربردی، ش۴، ۱۳۹۵ش.
* قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، مصوب ۱۳۰۷ش.
* قرطبی، شمس الدین، تفسیر القرطبی، قاهره، دار الکتب المصریة، چاپ دوم، ۱۳۸۴ق.
* قرطبی، شمس الدین، تفسیر القرطبی، قاهره، دار الکتب المصریة، چاپ دوم، ۱۳۸۴ق.
* قریشی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب اسلامیه، چاپ ششم، ۱۳۷۱ش.
* قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، محمدفواد عبدالباقی، قاهره، دارالحدیث، ۱۴۱۲ق.
* قشیری نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، محمدفواد عبدالباقی، قاهره، دارالحدیث، ۱۴۱۲ق.
* کاتوزیان، ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران، میزان، ۱۳۸۲ش.
* کاتوزیان، ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران، میزان، ۱۳۸۲ش.
* کلانتر، سیدمحمد، «حاشیه»، در کتاب الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، تألیف شهید ثانی، قم، داوری، ۱۴۱۰ق.
* کلانتر، سیدمحمد، «حاشیه»، در کتاب الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، تألیف شهید ثانی، قم، داوری، ۱۴۱۰ق.
* گوهررستمی، فریبا، «بررسی عوامل اقتصادی و اجتماعی بر ازدواج موقت دختران جوام شهر رامسر»، مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، ۱۴۰۱ش.
* گوهررستمی، فریبا، «بررسی عوامل اقتصادی و اجتماعی بر ازدواج موقت دختران جوام شهر رامسر»، مطالعات راهبردی علوم انسانی و اسلامی، ۱۴۰۱ش.
* مؤسسه دایرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسی، قم، دایرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۳۸۷ش.
* ماوردی، علی بن محمد، الحاوی الکبیر، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
* ماوردی، علی بن محمد، الحاوی الکبیر، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
* مجلسی، محمدباقر، مرآهٔ العقول فی شرح آخبار آل رسول، تهران، دارالکتب اسلامی، ۱۳۶۳ش.
* مجلسی، محمدباقر، مرآهٔ العقول فی شرح آخبار آل رسول، تهران، دارالکتب اسلامی، ۱۳۶۳ش.
خط ۲۹۸: خط ۲۲۸:
* محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، قم، مؤسسه آل البیت (ع)، ۱۴۱۴ق.
* محقق کرکی، علی بن حسین، جامع المقاصد، قم، مؤسسه آل البیت (ع)، ۱۴۱۴ق.
* مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، احمدی جلفایی، حمید، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۴۳۴ق.
* مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، احمدی جلفایی، حمید، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ۱۴۳۴ق.
* مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، قم، صدرا، چاپ هشتم، ۱۳۷۲ش.
* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، ۱۴۰۲ش.
* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، ۱۴۰۲ش.
* مطهری، مرتضی، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، صدرا، ۱۴۰۲ش.
* مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
* مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
* مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
* مکارم شیرازی، ناصر، احکام بانوان، تحقیق ابوالقاسم علیان‌ژادی، قم، مدرسه امام امیرالمؤمنین (ع)، ۱۳۸۶ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، احکام بانوان، تحقیق ابوالقاسم علیان‌ژادی، قم، مدرسه امام امیرالمؤمنین (ع)، ۱۳۸۶ش.
* مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، مدرسة الامام علی بن ابی طالب (ع)، ۱۴۲۴ق.
* مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، مدرسة الامام علی بن ابی طالب (ع)، ۱۴۲۴ق.
* مودی، ملیحه؛ گرایلی، علی؛ «بررسی ازدواج موقت از دیدگاه فقه و حقوق»، کنگره بین‌المللی علوم اسلامی، علوم انسانی، تهران، آذرماه ۱۳۹۵ش.
* موراتا، ساچیکو، ''متعه''، تهران، همدمی، ۱۳۵۸ش.
* موراتا، ساچیکو، ''متعه''، تهران، همدمی، ۱۳۵۸ش.
* مؤسسه دایرة المعارف الفقه الاسلامی، فرهنگ فقه فارسی، قم، دایرة المعارف الفقه الاسلامی، ۱۳۸۷ش.
* موسوی خمینی، سید روح‌الله، توضیح المسائل امام و مراجع، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، ۱۳۸۱ش.
* موسوی خوئی، سید حجت، احکام ازدواج موقت و دائم، قم، انتشارات نسیم انتظار، ۱۳۸۳ش.
* موسوی، موسی. الشیعة و التصحیح، تهذیب سعد بن عبدالرحمن حصین، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
* موسوی، موسی. الشیعة و التصحیح، تهذیب سعد بن عبدالرحمن حصین، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
* میرخانی، عزت‌السادات، «مرزشناسی در ازدواج موقت»، پرتال جامع علوم انسانی، تاریخ بازدید: ۲۶ تیر ۱۴۰۲ش.
* نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، محمود قوچانی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۲۶۲ش.
* نجفی جواهری، محمدحسن، جواهر الکلام، محمود قوچانی، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، ۱۲۶۲ش.
* نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، بیروت- لبنان، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
* نعمان مغربی، محمد، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الاحکام عن اهل‌بیت رسول‌الله علیه‌وعلیهم افضل‌السلام، تحقیق آصف بن علی اصغر فیضی، قاهره، دارالمعارف، ۱۳۸۳ق.
* نعمان مغربی، محمد، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الاحکام عن اهل‌بیت رسول‌الله علیه‌وعلیهم افضل‌السلام، تحقیق آصف بن علی اصغر فیضی، قاهره، دارالمعارف، ۱۳۸۳ق.
* الهی، محمد علی، حیدری، محمد علی و شکرچی زاده، محسن، «سیاست جنائی پیشگیرانه ناظر بر جرائم جنسی در فقه اسلامی»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، ش۲۴، ۱۴۰۰ش.
* هاشمی شاهرودی، محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام‏، مؤسسه دائره المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، قم، مرکز پژوهش‌های فارسی الغدیر، ۱۴۲۶ق.
* یزدی، محمد کاظم بن عبدالعظیم، العروة الوثقی، بیروت- لبنان، موسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۹ق.
* «ازدواج موقت و کرامت زن، پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی، دفتر۳۹ (حقوق خانوادگی زن)»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، ۲۱ فروردین ۱۳۹۷ش.
{{پایان منابع}}
 
{{ازدواج}}
{{ازدواج}}
برگرفته از «https://iranpedia.net/wiki/ازدواج_موقت»