عید مردگان: تفاوت میان نسخه‌ها

خط ۱۵:

ایرانیان مسلمان، عید مردگان را معمولا در آخرین پنج‌شنبۀ سال با هدف خشنودی و آرامش روح نیاکان و درگذشتگان برگزار می‌کنند. مراسم عید مردگان در نقاط مختلف ایران، ویژگی‌های خاصی دارد؛

#لرستان: مردمان لُر در شب جمعۀ آخر سال به یاد مردگان و برای شادی روح آنها [[حلوا]] می‌پزند و خیرات می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/851123/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 . «"الفه"؛ سنت قدردانی از درگذشتگان در لرستان»، خبرگزاری مهر.]</ref> در مناطق لک‌نشین این عید به «عید مِردِیَل»<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> یا «اَلِفَه» مشهور است در این روز، نزدیک غروب مردم به زیارت اهل قبور رفته، سپس در خانه غذایی به نیت درگذشتگان فراهم می‌کنند.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/851123/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 . «"الفه"؛ سنت قدردانی از درگذشتگان در لرستان»، خبرگزاری مهر.]</ref> اعضای خانواده به‌صورت دسته‌جمعی دور یک سفره جمع شده و پس از تناول غذا دست خود را روی کاسه‌ها و ظروف خالی غذا گذاشته و برای آمرزش اموات فاتحه می‌خوانند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref>

#[[مازندران]]: مازندرانی‌ها عید مردگان را با نام «مِزار سَر» یک‌بار در فصل [[بهار]] و بار دیگر پس از برداشت محصول برگزار می‌کنند.<ref> [https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/915366-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B9% . «عید مردگان در ایران چه روزی است؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران-تهران.]</ref> آنها در این روز با گل، شیرینی و خوراکی به قبرستان رفته و از روح درگذشتگان، طلب دعای خیر برای بازماندگان و خیر و برکت در زندگی و محصول می‌کنند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/508964/fa . میرکتولی و همکاران، «تحلیلی بر آیین‌های فرهنگی-مذهبی بومی و نقش آن در توسعه گردشگری؛ آیین عید مرده‌ها در شهرستان سوادکوه»، 1394ش، ص78.]</ref> اهالی سواد‌کوه هر‌ساله در روز 28 تیرماه به مناسبت عید مردگان به برپایی جشن در [[امام‌زاده]] حسن می‌پردازند. بانوان از چند روز قبل به پختن نان و غذا‌های محلی پرداخته و آن را به نیابت خیرات برای اموات پخش می‌کنند. آنها علاوه بر خیرات کردن برای اموات خود و روشن کردن شمع روی مزارها، در این روز به تماشای مسابقۀ مهیج و سرگرم‌کنندۀ کُشتی سنتی لوچو نیز می‌پردازند.<ref> [https://www.isna.ir/photo/1402042818697/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D9%88%D9%87-%D . «آیین عید ماه ۲۶ طبری-عید مردگان در سوادکوه مازندران»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref>

#[[مازندران]]: مازندرانی‌ها عید مردگان را با نام «مِزار سَر» یک‌بار در فصل [[بهار]] و بار دیگر پس از برداشت محصول برگزار می‌کنند.<ref> [https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/915366-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B9% . «عید مردگان در ایران چه روزی است؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران-تهران.]</ref> آنها در این روز با گل، شیرینی و خوراکی به قبرستان رفته و از روح درگذشتگان، طلب دعای خیر برای بازماندگان و خیر و برکت در زندگی و محصول می‌کنند.<ref> [https://www.sid.ir/paper/508964/fa . میرکتولی و همکاران، «تحلیلی بر آیین‌های فرهنگی-مذهبی بومی و نقش آن در توسعه گردشگری؛ آیین عید مرده‌ها در شهرستان سوادکوه»، 1394ش، ص78.]</ref> اهالی سواد‌کوه هر‌ساله در روز 28 تیرماه به مناسبت عید مردگان به برپایی جشن در [[امام‌زاده]] حسن می‌پردازند. بانوان از چند روز قبل به پختن نان و غذا‌های محلی پرداخته و آن را به نیابت خیرات برای اموات پخش می‌کنند. آنها علاوه بر خیرات کردن برای اموات خود و روشن کردن شمع روی مزارها، در این روز به تماشای مسابقۀ مهیج و سرگرم‌کنندۀ [[کشتی لوچو|کُشتی سنتی لوچو]] نیز می‌پردازند.<ref> [https://www.isna.ir/photo/1402042818697/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D9%88%D9%87-%D . «آیین عید ماه ۲۶ طبری-عید مردگان در سوادکوه مازندران»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref>

#خراسان: مردمان خراسان نیز با خرده‌فرهنگ‌های متنوع، آداب و رسوم خاصی برای عید مردگان دارند؛ در خراسان روز عید مردگان به «روز بی‌بی حور» معروف است. عموم مردم این منطقه بر این باورند که ارواح مردگان در این روز آزاد‌ند تا نزد [[خانواده|خانوادۀ]] خود آمده و به آنها سر بزنند. آنها در این روز آتش روشن کرده و چراغ‌های خانه‌های خود را تا سپیده‌دم روشن می‌گذارند.<ref> [https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> مردمان منطقۀ شیرخان طبس نزدیک‌ترین جمعه به [[نوروز|عید نوروز]] را «جمعۀ نزدیکان» می‌نامند و در این روز به زیارت اهل‌قبور و مزار نزدیکان و خویشاوندان درگذشته می‌روند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref>

#[[اصفهان]]: زنان اسفرجان اصفهان در شب جمعۀ آخر سال که به «شب خیرات اموات» معروف است، کاسه‌هایی را پر از آب و گل سرخ کرده و با آن قبور مردگان را شسته و معطر می‌کنند. برخی دیگر از مردم اصفهان نیز در صبح روز عید مردگان به صحرا رفته و سبزه، گندم و گل‌های صحرایی را می‌چینند و بر سر مزار اموات خود می‌برند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> در منطقۀ ابیانه برای شادی روح مردگان نوعی [[آش]] محلی به‌نام کاشکاوا پخته و آن را میان خانواده و نزدیکان به نیت خیرات پخش می‌کنند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> مردم منطقه انارک نایین، روز عید مردگان را «روز علفه» می‌نامند. خانواده‌هایی که به تازگی شخصی از آنها فوت کرده، [[پرچم]] سیاهی بر سر‌در [[خانه]] زده و جلوی خانه را آب‌وجارو می‌کنند. در طول روز، چند نفر از مردان خانه، جلوی درب منزل ایستاده و به کسانی که برای تسلیت می‌آیند، خوشامد می‌گویند. همچنین در خانه سفره‌ای پهن کرده و به نیت خیرات در آن شیرینی، انجیر، [[خرما]] و نُقل می‌چینند. سپس نزدیک ظهر هرچه در سفره باقی مانده باشد را بر سر مزار می‌برند. <ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref>

@@ خط ۱۵: / خط ۱۵: @@
 ایرانیان مسلمان، عید مردگان را معمولا در آخرین پنج‌شنبۀ سال با هدف خشنودی و آرامش روح نیاکان و درگذشتگان برگزار می‌کنند. مراسم عید مردگان در نقاط مختلف ایران، ویژگی‌های خاصی دارد؛
 #لرستان: مردمان لُر در شب جمعۀ آخر سال به یاد مردگان و برای شادی روح آنها [[حلوا]] می‌پزند و خیرات می‌کنند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/851123/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 . «"الفه"؛ سنت قدردانی از درگذشتگان در لرستان»، خبرگزاری مهر.]</ref> در مناطق لک‌نشین این عید به «عید مِردِیَل»<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> یا «اَلِفَه» مشهور است در این روز، نزدیک غروب مردم به زیارت اهل قبور رفته، سپس در خانه غذایی به نیت درگذشتگان فراهم می‌کنند.<ref>  [https://www.mehrnews.com/news/851123/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 . «"الفه"؛ سنت قدردانی از درگذشتگان در لرستان»، خبرگزاری مهر.]</ref> اعضای خانواده به‌صورت دسته‌جمعی دور یک سفره جمع شده و پس از تناول غذا دست خود را روی کاسه‌ها و ظروف خالی غذا گذاشته و برای آمرزش اموات فاتحه می‌خوانند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref>
-#[[مازندران]]: مازندرانی‌ها عید مردگان را با نام «مِزار سَر» یک‌بار در فصل [[بهار]] و بار دیگر پس از برداشت محصول برگزار می‌کنند.<ref>  [https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/915366-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B9% . «عید مردگان در ایران چه روزی است؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران-تهران.]</ref> آنها در این روز با گل، شیرینی و خوراکی به قبرستان رفته و از روح درگذشتگان، طلب دعای خیر برای بازماندگان و خیر و برکت در زندگی و محصول می‌کنند.<ref>  [https://www.sid.ir/paper/508964/fa . میرکتولی و همکاران، «تحلیلی بر آیین‌های فرهنگی-مذهبی بومی و نقش آن در توسعه گردشگری؛ آیین عید مرده‌ها در شهرستان سوادکوه»، 1394ش، ص78.]</ref> اهالی سواد‌کوه هر‌ساله در روز 28 تیرماه به مناسبت عید مردگان به برپایی جشن در [[امام‌زاده]] حسن می‌پردازند. بانوان از چند روز قبل به پختن نان و غذا‌های محلی پرداخته و آن را به نیابت خیرات برای اموات پخش می‌کنند. آنها علاوه بر خیرات کردن برای اموات خود و روشن کردن شمع روی مزارها، در این روز به تماشای مسابقۀ مهیج و سرگرم‌کنندۀ کُشتی سنتی لوچو نیز می‌پردازند.<ref>  [https://www.isna.ir/photo/1402042818697/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D9%88%D9%87-%D . «آیین عید ماه ۲۶ طبری-عید مردگان در سوادکوه مازندران»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref>
+#[[مازندران]]: مازندرانی‌ها عید مردگان را با نام «مِزار سَر» یک‌بار در فصل [[بهار]] و بار دیگر پس از برداشت محصول برگزار می‌کنند.<ref>  [https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%B4%D8%B1-59/915366-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%86%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%B9% . «عید مردگان در ایران چه روزی است؟»، پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران-تهران.]</ref> آنها در این روز با گل، شیرینی و خوراکی به قبرستان رفته و از روح درگذشتگان، طلب دعای خیر برای بازماندگان و خیر و برکت در زندگی و محصول می‌کنند.<ref>  [https://www.sid.ir/paper/508964/fa . میرکتولی و همکاران، «تحلیلی بر آیین‌های فرهنگی-مذهبی بومی و نقش آن در توسعه گردشگری؛ آیین عید مرده‌ها در شهرستان سوادکوه»، 1394ش، ص78.]</ref> اهالی سواد‌کوه هر‌ساله در روز 28 تیرماه به مناسبت عید مردگان به برپایی جشن در [[امام‌زاده]] حسن می‌پردازند. بانوان از چند روز قبل به پختن نان و غذا‌های محلی پرداخته و آن را به نیابت خیرات برای اموات پخش می‌کنند. آنها علاوه بر خیرات کردن برای اموات خود و روشن کردن شمع روی مزارها، در این روز به تماشای مسابقۀ مهیج و سرگرم‌کنندۀ [[کشتی لوچو|کُشتی سنتی لوچو]] نیز می‌پردازند.<ref>  [https://www.isna.ir/photo/1402042818697/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%A7%D9%87-%DB%B2%DB%B6-%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%A9%D9%88%D9%87-%D . «آیین عید ماه ۲۶ طبری-عید مردگان در سوادکوه مازندران»، خبرگزاری دانشجویان ایران: ایسنا.]</ref>
 #خراسان: مردمان خراسان نیز با خرده‌فرهنگ‌های متنوع، آداب و رسوم خاصی برای عید مردگان دارند؛ در خراسان روز عید مردگان به «روز بی‌بی حور» معروف است. عموم مردم این منطقه بر این باورند که ارواح مردگان در این روز آزاد‌ند تا نزد [[خانواده|خانوادۀ]] خود آمده و به آنها سر بزنند. آنها در این روز آتش روشن کرده و چراغ‌های خانه‌های خود را تا سپیده‌دم روشن می‌گذارند.<ref>  [https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> مردمان منطقۀ شیرخان طبس نزدیک‌ترین جمعه به [[نوروز|عید نوروز]] را «جمعۀ نزدیکان» می‌نامند و در این روز به زیارت اهل‌قبور و مزار نزدیکان و خویشاوندان درگذشته می‌روند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref>
 #[[اصفهان]]: زنان اسفرجان اصفهان در شب جمعۀ آخر سال که به «شب خیرات اموات» معروف است، کاسه‌هایی را پر از آب و گل سرخ کرده و با آن قبور مردگان را شسته و معطر می‌کنند. برخی دیگر از مردم اصفهان نیز در صبح روز عید مردگان به صحرا رفته و سبزه، گندم و گل‌های صحرایی را می‌چینند و بر سر مزار اموات خود می‌برند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> در منطقۀ ابیانه برای شادی روح مردگان نوعی [[آش]] محلی به‌نام کاشکاوا پخته و آن را میان خانواده و نزدیکان به نیت خیرات پخش می‌کنند.<ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref> مردم منطقه انارک نایین، روز عید مردگان را «روز علفه» می‌نامند. خانواده‌هایی که به تازگی شخصی از آنها فوت کرده، [[پرچم]] سیاهی بر سر‌در [[خانه]] زده و جلوی خانه را آب‌وجارو می‌کنند. در طول روز، چند نفر از مردان خانه، جلوی درب منزل ایستاده و به کسانی که برای تسلیت می‌آیند، خوشامد می‌گویند. همچنین در خانه سفره‌ای پهن کرده و به نیت خیرات در آن شیرینی، انجیر، [[خرما]] و نُقل می‌چینند. سپس نزدیک ظهر هرچه در سفره باقی مانده باشد را بر سر مزار می‌برند. <ref>[https://www.farhangpress.af/%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%B1%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86/ . محمدی شاری، «عید مردگان»، خبرگزاری فرهنگ.]</ref>