بنیامین نتانیاهو: تفاوت میان نسخه‌ها

بنیامین نتانیاهو، رهبر حزب لیکود و نخست‌وزیر اسراییل، فعالیت سیاسی خود را از ۱۹۸۸م با عضویت در کنست و تصدی پست‌هایی همچون سفیر در سازمان ملل و معاون وزیر خارجه آغاز کرد. وی در ۱۹۹۶م برای نخستین‌بار به نخست‌وزیری رسید و پس از یک دوره کناره‌گیری، از ۲۰۰۹م تا ۲۰۲۱م و مجدداً از ۲۰۲۲م به ‌عنوان نخست‌وزیر فعالیت کرده است. سبک رهبری وی مبتنی بر عملگرایی، انعطاف‌پذیری و توانایی در تشکیل ائتلاف توصیف شده و او طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری در تاریخ اسرائیل را ثبت کرده است. از اقدامات مهم دوران نخست‌وزیری او می‌توان به توسعۀ سیستم دفاع موشکی گنبد آهنین، عادی‌سازی روابط با چند کشور عربی از طریق توافق‌نامه‌های ابراهیم و تشدید درگیری‌ها با فلسطینیان، حزب‌الله لبنان و ایران اشاره کرد. نتانیاهو همچنین با چندین پروندۀ فساد مالی در اسرائیل و حکم بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی به اتهام جنایات جنگی مواجه است.

مادر نتانیاهو، تزیلا سگال، در پتخ تیکوا (در متصرفات اورشلیم) زاده شد. خانوادهٔ او ریشه در لیتوانی دار و در ۱۹۱۱م از مینیاپولیس به فلسطین مهاجرت کردند.<ref>[https://www.mekomit.co.il/%D7%9E%D7%A9%D7%A4%D7%97%D7%AA-%D7%A0%D7%AA%D7%A0%D7%99%D7%94%D7%95-%D7%A2%D7%9C-%D7%94%D7%A6%D7%99%D7%A8-%D7%91%D7%99%D7%9F-%D7%90%D7%9E%D7%A8%D7%99%D7%A7%D7%94-%D7%9C%D7%A7%D7%95%D7%9C%D7%95%D7%A0/ "משפחת נתניהו: על הציר בין אמריקה לקולוניה בפלסטין," Local Conversation,.]</ref> پدرش، بن‌صیون نتانیاهو (میلیکوفسکی)، زادهٔ ورشو و مورخ متخصص در عصر طلایی یهودیان اسپانیا بود. پدربزرگ پدری‌اش، ناتان میلیکوفسکی، خاخام و نویسندهٔ صهیونیست بود. بن‌صیون با مهاجرت به فلسطین، نام خانوادگی عبری نتانیاهو به‌معنای خدا بخشیده است را برگزید.<ref>[https://lp.israelbiblicalstudies.com/lp_iibs_biblical_hebrew_netanyahu_in_the_bible-en.html "What does Netanyahu Actually Mean?," Israel Biblical Studies.][https://www.jerusalemprayerteam.org/2015/12/17/a-rendezvous-with-destiny/ "A Rendezvous with Destiny," Jerusalem Prayer Team]؛ [https://www.timesofisrael.com/netanyahu-reveals-roots-go-back-to-spain/ "Netanyahu reveals his roots go back to Spain," The Times of Israel,] </ref> اگرچه خانوادهٔ او به اشکنازی معروف هستند، اما  آزمایش دی‌ان‌ای نشان داده است که نسبی سفاردی (یهودی‌های اسپانیایی) نیز دارد.<ref>[https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4807687,00.html "Netanyahu: I have Sephardic roots as well," Ynetnews,].

دوران نوجوانی نتانیاهو میان اسرائیل و آمریکا سپری شد. او در مدرسه‌ای در پنسیلوانیا تحصیل کرد و پس از پایان دبیرستان، در ۱۹۶۷م به اسرائیل بازگشت تا وارد ارتش شود. این بازگشت، مسیر زندگی او را دگرگون کرد. او به یگان ویژه «سایرت متکل»، یکی از نخبه‌ترین واحدهای کماندویی ارتش اسرائیل، پیوست و به‌عنوان سرباز و سپس فرمانده تیم فعالیت کرد.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/966994/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA «بنیامین نتانیاهو کیست؟»، وب‌سایت عصر ایران.]</ref> نتانیاهو در ۱۹۷۲م در عملیات آزادسازی هواپیمای ربوده‌شده سابنا شرکت کرد و در جریان آن زخمی شد. یوناتان نتانیاهو، برادر بزرگتر او، نیز فرمانده نظامی بود و در عملیات انتبه در ۱۹۷۶م کشته شد.<ref>[https://didebaneghtesad.com/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%DB%8C/ «بیوگرافی بنیامین نتانیاهو/ از کماندوی سایرت متکل تا طولانی‌ترین نخست‌وزیر اسرائیل»، وب‌سایت دیده‌بان اقتصاد.]</ref>

نتانیاهو فعالیت سیاسی خود را در ۱۹۸۸م با ورود به کنست از حزب لیکود و تصدی معاونت وزیر امور خارجه آغاز کرد و پس از آن در ۱۹۹۳م به رهبری لیکود رسید. پس از شکست در انتخابات ۱۹۹۹م و کناره‌گیری موقت از سیاست، در ۲۰۰۲م به‌عنوان وزیر امور خارجه و در ۲۰۰۳م به‌عنوان وزیر دارایی در دولت آریل شارون منصوب شد؛ او در این جایگاه با اجرای سیاست‌های لیبرال‌سازی اقتصادی از جمله خصوصی‌سازی بانک‌ها و شرکت‌های دولتی، اصلاح نظام مالیاتی و کاهش یارانه‌ها، نقش کلیدی در بهبود شاخص‌های اقتصادی اسرائیل ایفا کرد. نتانیاهو در ۲۰۰۵م در اعتراض به طرح خروج از غزه از دولت استعفا داد و پس از سکتهٔ شارون در دسامبر همان سال، بارها رهبری لیکود را به دست گرفت وی در انتخابات ۲۰۰۶م رهبری اپوزیسیون را بر عهده داشت و در ۲۰۰۷ مجدداً به‌عنوان رهبر لیکود انتخاب شد.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]؛[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref>

نتانیاهو در دوران وزارت دارایی (۲۰۰۳-۲۰۰۵م) اصلاحات اقتصادی گسترده‌ای شامل خصوصی‌سازی بانک‌ها و شرکت‌های دولتی، کاهش نرخ مالیات و کاهش یارانه‌ها را اجرا کرد که به رشد اقتصادی و کاهش بیکاری انجامید. وی در ۲۰۰۹م برای نخستین‌بار به‌طور مشروط از راه‌حل دو دولت حمایت کرد، اما آن را منوط به غیرنظامی‌بودن دولت فلسطین و به‌رسمیت‌شناختن اسرائیل به‌عنوان دولت یهودی نمود. در ۲۰۲۳م دولت او با طرح اصلاحات قضایی جنجال‌برانگیز برای کاهش نظارت دادگاه‌ها بر قوهٔ مقننه، اعتراضات گسترده و مخالفت وزیر دفاع یوآو گالانت را برانگیخت. نتانیاهو به‌عنوان طولانی‌ترین نخست‌وزیر تاریخ اسرائیل و باسابقه‌ترین رهبر حزب لیکود، همواره با رویکردی عمل‌گرایانه، طیف وسیعی از واکنش‌های داخلی را برانگیخته و نقش او در سیاست اسرائیل به‌عنوان نیرویی قطبی‌کننده توصیف شده است.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]؛[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref>

* '''دورهٔ نخست (۱۹۹۶-۱۹۹۹م):''' نتانیاهو در انتخابات ۱۹۹۶م با شعار «نتانیاهو – صلحی امن» پیروز شد و جوان‌ترین نخست‌وزیر تاریخ اسرائیل و نخستین متولدشده در سرزمین‌های اشغالی شد.<ref>[https://www.nytimes.com/1996/05/30/world/israeli-vote-overview-election-for-prime-minister-israel-dead-heat.html "THE ISRAELI VOTE: THE OVERVIEW; Election for Prime Minister of Israel Is a Dead Heat,".]</ref> چالش‌های اصلی او در این دوره شامل حملات استشهادی جنبش اسلامی حماس پیش از انتخابات، توافق هبرون (۱۹۹۷م)، حادثهٔ تونل دیوار غربی و درگیری‌های فلسطینیان، توافق وای ریور (۱۹۹۸م) و عملیات ناموفق موساد در اردن بود که به آزادی شیخ احمد یاسین انجامید. او در ۱۹۹۹م در انتخابات به ایهود باراک باخت و از سیاست کناره‌گیری کرد.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]</ref>

* '''دورهٔ ششم (۲۰۲۲م-تاکنون):''' پس از انتخابات نوامبر ۲۰۲۲م نتانیاهو با ائتلافی سخت‌گیرانه سوگند یاد كرد. مهم‌ترین رویدادهای این دوره عبارتند از: اصلاحات قضایی جنجال‌برانگیز (۲۰۲۳م) كه اعتراضات گسترده و مخالفت وزیر دفاع گالانت را در پی داشت.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref>

به‌گفتۀ پژوهشگران، سبک رهبری بنیامین نتانیاهو با تاب‌آوری سیاسی و توانایی در تشکیل ائتلاف مشخص می‌شود که او را به یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های تاریخ اسرائیل تبدیل کرده است. از منظر آنان، رویکرد او مبتنی بر عملگرایی و انعطاف‌پذیری است و در طول دوران سیاسی خود، ائتلاف‌هایی را در سراسر طیف سیاسی شکل داده است. این انعطاف‌پذیری اگرچه گاهی به امتیازات سیاستی انجامیده، اما به او امکان داده تا مسیری مستقل را دنبال کند. به‌گفتۀ تحلیلگران، نتانیاهو نقش خود را در سیاست اسرائیل بارها بازتعریف کرده و از سوی حامیان به‌دلیل زیرکی استراتژیک و رهبری قاطع تحسین شده، در حالی که منتقدان او را نیرویی قطبی‌کننده و تفرقه‌انگیز ارزیابی کرده‌اند.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref>