بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
نتانیاهو فعالیت سیاسی خود را در ۱۹۸۸م با ورود به کنست از حزب لیکود و تصدی معاونت وزیر امور خارجه آغاز کرد و پس از آن در ۱۹۹۳م به رهبری لیکود رسید. پس از شکست در انتخابات ۱۹۹۹م و کنارهگیری موقت از سیاست، در ۲۰۰۲م بهعنوان وزیر امور خارجه و در ۲۰۰۳م بهعنوان وزیر دارایی در دولت آریل شارون منصوب شد؛ او در این جایگاه با اجرای سیاستهای لیبرالسازی اقتصادی از جمله خصوصیسازی بانکها و شرکتهای دولتی، اصلاح نظام مالیاتی و کاهش یارانهها، نقش کلیدی در بهبود شاخصهای اقتصادی اسرائیل ایفا کرد. نتانیاهو در ۲۰۰۵م در اعتراض به طرح خروج از غزه از دولت استعفا داد و پس از سکتهٔ شارون در دسامبر همان سال، رهبری لیکود را به دست گرفت. وی در انتخابات ۲۰۰۶م رهبری اپوزیسیون را بر عهده داشت و در ۲۰۰۷م مجدداً بهعنوان رهبر لیکود انتخاب شد.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]؛[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | نتانیاهو فعالیت سیاسی خود را در ۱۹۸۸م با ورود به کنست از حزب لیکود و تصدی معاونت وزیر امور خارجه آغاز کرد و پس از آن در ۱۹۹۳م به رهبری لیکود رسید. پس از شکست در انتخابات ۱۹۹۹م و کنارهگیری موقت از سیاست، در ۲۰۰۲م بهعنوان وزیر امور خارجه و در ۲۰۰۳م بهعنوان وزیر دارایی در دولت آریل شارون منصوب شد؛ او در این جایگاه با اجرای سیاستهای لیبرالسازی اقتصادی از جمله خصوصیسازی بانکها و شرکتهای دولتی، اصلاح نظام مالیاتی و کاهش یارانهها، نقش کلیدی در بهبود شاخصهای اقتصادی اسرائیل ایفا کرد. نتانیاهو در ۲۰۰۵م در اعتراض به طرح خروج از غزه از دولت استعفا داد و پس از سکتهٔ شارون در دسامبر همان سال، رهبری لیکود را به دست گرفت. وی در انتخابات ۲۰۰۶م رهبری اپوزیسیون را بر عهده داشت و در ۲۰۰۷م مجدداً بهعنوان رهبر لیکود انتخاب شد.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]؛[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | ||
== سیاستهای | == سیاستهای داخلی == | ||
وی در ۲۰۰۹م برای نخستینبار بهطور مشروط از راهحل دو دولت حمایت کرد، اما آن را منوط به غیرنظامیبودن دولت فلسطین و بهرسمیتشناختن اسرائیل بهعنوان دولت یهودی نمود. در ۲۰۲۳م دولت او با طرح اصلاحات قضایی جنجالبرانگیز برای کاهش نظارت دادگاهها بر قوهٔ مقننه، اعتراضات گسترده و مخالفت وزیر دفاع یوآو گالانت را برانگیخت. به نظر تحلیلگران نتانیاهو همواره با رویکردی عملگرایانه، طیف وسیعی از واکنشهای داخلی را برانگیخته و نقش او در سیاست اسرائیل بهعنوان نیرویی قطبیکننده توصیف شده است.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]؛[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | |||
== دوران نخستوزیری == | == دوران نخستوزیری == | ||
بنیامین نتانیاهو تا کنون ۶ دورهٔ نخستوزیری داشته که خلاصهٔ هر دوره در پایین آمده است: | بنیامین نتانیاهو تا کنون ۶ دورهٔ نخستوزیری داشته که خلاصهٔ هر دوره در پایین آمده است: | ||
* '''دورهٔ نخست (۱۹۹۶-۱۹۹۹م):''' نتانیاهو در انتخابات ۱۹۹۶م با شعار «نتانیاهو – صلحی امن» پیروز شد و | * '''دورهٔ نخست (۱۹۹۶-۱۹۹۹م):''' نتانیاهو در انتخابات ۱۹۹۶م با شعار «نتانیاهو – صلحی امن» پیروز شد و اولین نخستوزیری بود که در سرمینهای اشغالی متولد شده است.<ref>[https://www.nytimes.com/1996/05/30/world/israeli-vote-overview-election-for-prime-minister-israel-dead-heat.html "THE ISRAELI VOTE: THE OVERVIEW; Election for Prime Minister of Israel Is a Dead Heat,".]</ref> چالشهای اصلی او در این دوره شامل حملات استشهادی جنبش اسلامی حماس پیش از انتخابات، توافق هبرون (۱۹۹۷م)، حادثهٔ تونل دیوار غربی و درگیریهای فلسطینیان، توافق وای ریور (۱۹۹۸م) و عملیات ناموفق موساد در اردن بود که به آزادی شیخ احمد یاسین انجامید. او در ۱۹۹۹م در انتخابات به ایهود باراک باخت و از سیاست کنارهگیری کرد.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]</ref> | ||
* '''دورهٔ دوم (۲۰۰۹-۲۰۱۳م):''' پس از پیروزی حزب لیكود در انتخابات ۲۰۰۹م نتانیاهو دولت ائتلافی را تشكیل داد. چالشهای این دوره شامل فشارهای آمریکا برای توقف شهرکسازی، سخنرانی ۲۰۰۹م در دانشگاه بار-ایلان كه بهطور مشروط از راهحل دو دولت حمایت كرد، بحران بر سر شهرکسازی در بیتالمقدس شرقی در جریان سفر بایدن و مذاكرات مستقیم با فلسطینیان در ۲۰۱۰م در ۲۰۱۲م حزب لیكود با «یسرائیل بیتینو» ادغام شد.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]</ref> | * '''دورهٔ دوم (۲۰۰۹-۲۰۱۳م):''' پس از پیروزی حزب لیكود در انتخابات ۲۰۰۹م نتانیاهو دولت ائتلافی را تشكیل داد. چالشهای این دوره شامل فشارهای آمریکا برای توقف شهرکسازی، سخنرانی ۲۰۰۹م در دانشگاه بار-ایلان كه بهطور مشروط از راهحل دو دولت حمایت كرد، بحران بر سر شهرکسازی در بیتالمقدس شرقی در جریان سفر بایدن و مذاكرات مستقیم با فلسطینیان در ۲۰۱۰م در ۲۰۱۲م حزب لیكود با «یسرائیل بیتینو» ادغام شد.<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/biography/benjamin-netanyahu "Benjamin Netanyahu," EBSCO website.]</ref> | ||
* '''دورهٔ سوم (۲۰۱۳-۲۰۱۵م):''' نتانیاهو پس از انتخابات ۲۰۱۳م ائتلافی با ۱۱ كرسی كمتر از دورهٔ قبل تشكیل داد. در این دوره، قانون تمرکززدایی کسبوکار برای افزایش رقابت تصویب شد و روند خصوصیسازی بنادر آغاز گردید. تنش با کاخ سفید بر سر سیاستهای شهرکسازی بالا گرفت و در دسامبر ۲۰۱۴م كابینۀ او منحل و انتخابات زودهنگام برگزار شد.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | * '''دورهٔ سوم (۲۰۱۳-۲۰۱۵م):''' نتانیاهو پس از انتخابات ۲۰۱۳م ائتلافی با ۱۱ كرسی كمتر از دورهٔ قبل تشكیل داد. در این دوره، قانون تمرکززدایی کسبوکار برای افزایش رقابت تصویب شد و روند خصوصیسازی بنادر آغاز گردید. تنش با کاخ سفید بر سر سیاستهای شهرکسازی بالا گرفت و در دسامبر ۲۰۱۴م كابینۀ او منحل و انتخابات زودهنگام برگزار شد.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | ||
* '''دورهٔ چهارم (۲۰۱۵-۲۰۱۹م):''' نتانیاهو در انتخابات مارس ۲۰۱۵م با ۳۰ كرسی حزب لیكود را به پیروزی رساند و دولت ائتلافی با احزاب راستگرا تشكیل داد. اصلاحات اقتصادی برای کاهش هزینهها و افزایش رقابت تصویب شد. در اکتبر ۲۰۱۵م اظهارات جنجالی او دربارهٔ نقش مفتی بیتالمقدس در هولوکاست با واکنش شدید مورخان مواجه شد. در دسامبر ۲۰۱۶م قطعنامهٔ ۲۳۳۴ شورای امنیت علیه شهرکسازی تصویب شد و جان کری آن را محکوم کرد. در اوایل ۲۰۱۹م دادستان کل قصد خود برای اتهامزنی به نتانیاهو در پروندههای فساد را اعلام كرد.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | * '''دورهٔ چهارم (۲۰۱۵-۲۰۱۹م):''' نتانیاهو در انتخابات مارس ۲۰۱۵م با ۳۰ كرسی حزب لیكود را به پیروزی رساند و دولت ائتلافی با احزاب راستگرا تشكیل داد. اصلاحات اقتصادی برای کاهش هزینهها و افزایش رقابت تصویب شد. در اکتبر ۲۰۱۵م اظهارات جنجالی او دربارهٔ نقش مفتی بیتالمقدس در هولوکاست با واکنش شدید مورخان مواجه شد. در دسامبر ۲۰۱۶م قطعنامهٔ ۲۳۳۴ شورای امنیت علیه شهرکسازی تصویب شد و جان کری آن را محکوم کرد. در اوایل ۲۰۱۹م دادستان کل قصد خود برای اتهامزنی به نتانیاهو در پروندههای فساد را اعلام كرد.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | ||
* '''دورهٔ پنجم (۲۰۲۰-۲۰۲۱م):''' در مه ۲۰۲۰م نتانیاهو با بنی گانتس دولت اتحاد اضطراری تشکیل داد و سوگند یاد كرد. چالش عمدهٔ این دوره، همهگیری كووید-۱۹ و اعتراضات گسترده به سیاستهای قرنطینه بود. در مه ۲۰۲۱م پس از تنشهای بیتالمقدس، عملیات «نگهبان دیوارها» علیه جنبش حماس در غزه آغاز شد. در ژوئن ۲۰۲۱م نفتالی بنت و یائیر لاپید دولت ائتلافی تشكیل دادند و نتانیاهو پس از ۱۲ سال از قدرت بركنار شد.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | * '''دورهٔ پنجم (۲۰۲۰-۲۰۲۱م):''' در مه ۲۰۲۰م نتانیاهو با بنی گانتس دولت اتحاد اضطراری تشکیل داد و سوگند یاد كرد. چالش عمدهٔ این دوره، همهگیری كووید-۱۹ و اعتراضات گسترده به سیاستهای قرنطینه بود. در مه ۲۰۲۱م پس از تنشهای بیتالمقدس، عملیات «نگهبان دیوارها» علیه جنبش حماس در غزه آغاز شد. در ژوئن ۲۰۲۱م نفتالی بنت و یائیر لاپید دولت ائتلافی تشكیل دادند و نتانیاهو پس از ۱۲ سال از قدرت بركنار شد.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | ||
* '''دورهٔ ششم (۲۰۲۲م-تاکنون):''' پس از انتخابات نوامبر ۲۰۲۲م نتانیاهو با ائتلافی سختگیرانه سوگند یاد كرد. مهمترین رویدادهای این دوره عبارتند از: اصلاحات قضایی جنجالبرانگیز (۲۰۲۳م) كه اعتراضات گسترده و مخالفت وزیر دفاع گالانت را در پی | * '''دورهٔ ششم (۲۰۲۲م-تاکنون):''' پس از انتخابات نوامبر ۲۰۲۲م نتانیاهو با ائتلافی سختگیرانه سوگند یاد كرد. مهمترین رویدادهای این دوره عبارتند از: اصلاحات قضایی جنجالبرانگیز (۲۰۲۳م) كه اعتراضات گسترده و مخالفت وزیر دفاع گالانت را در پی داشت؛ عملیات طوفان الاقصی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و آغاز جنگ غزه؛ صدور حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی در نوامبر ۲۰۲۴م؛ حملات هوایی به ایران در ژوئن ۲۰۲۵م؛ و اعلام مخالفت با تشکیل دولت فلسطین در غرب رود.<ref>[https://www.britannica.com/biography/Benjamin-Netanyahu Benjamin Netanyahu," Britannica website.]</ref> | ||
== سبک رهبری == | == سبک رهبری == | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۰: | ||
== رابطه با آمریکا == | == رابطه با آمریکا == | ||
به گزارش منابع، رابطه بنیامین نتانیاهو با روسای جمهور ایالات متحده در طول دوران نخستوزیری او فرازونشیبهای متعددی داشته است. در دوره باراک اوباما، روابط دو طرف به دلیل اختلاف بر سر توافق هستهای برجام و سیاست شهرکسازی در کرانه باختری، با تنش همراه بود؛<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/27/1297855/%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86-%D8%AE%D8%B4%D9%85%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «اوباما: نتانیاهو به علت توافق هستهای بارها از من خشمگین شده است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> اوج این اختلافات در ۲۰۱۵م با سخنرانی نتانیاهو در کنگره آمریکا علیه سیاستهای دولت اوباما در قبال ایران رخ داد.<ref>[https://www.bbc.com/persian/blogs/2015/03/150304_l39_pol_blog_netanyahu_usa «سخنرانی نتانیاهو علیه ایران؛ 'توهین به شعور آمریکا»، وبسایت بی بی سی فارسی.]</ref> در مقابل، روابط نتانیاهو با دونالد ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری وی (۲۰۱۷-۲۰۲۱م) بسیار نزدیک بود؛ | به گزارش منابع، رابطه بنیامین نتانیاهو با روسای جمهور ایالات متحده در طول دوران نخستوزیری او فرازونشیبهای متعددی داشته است. در دوره باراک اوباما، روابط دو طرف به دلیل اختلاف بر سر توافق هستهای برجام و سیاست شهرکسازی در کرانه باختری، با تنش همراه بود؛<ref>[https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/27/1297855/%D8%A7%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%85%D8%A7-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86-%D8%AE%D8%B4%D9%85%DA%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «اوباما: نتانیاهو به علت توافق هستهای بارها از من خشمگین شده است»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> اوج این اختلافات در ۲۰۱۵م با سخنرانی نتانیاهو در کنگره آمریکا علیه سیاستهای دولت اوباما در قبال ایران رخ داد.<ref>[https://www.bbc.com/persian/blogs/2015/03/150304_l39_pol_blog_netanyahu_usa «سخنرانی نتانیاهو علیه ایران؛ 'توهین به شعور آمریکا»، وبسایت بی بی سی فارسی.]</ref> در مقابل، روابط نتانیاهو با دونالد ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری وی (۲۰۱۷-۲۰۲۱م) بسیار نزدیک بود؛ ترامپ با انتقال سفارت آمریکا به بیتالمقدس، به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان و خروج از برجام، خواستههای دیرینه نتانیاهو را تحقق بخشید.<ref>[https://farhikhteganonline.ir/news/201011 «زوایای پنهان رابطه ترامپ و نتانیاهو»، وبسایت فرهیختگان.]</ref> با روی کارآمدن جو بایدن در ۲۰۲۱م روابط دو طرف دوباره با تنش مواجه شد؛ دولت بایدن ضمن حمایت نظامی و سیاسی از اسرائیل در جنگ غزه، بر سر نحوه مدیریت جنگ، تلفات غیرنظامیان و ورود کمکهای انسانی به غزه، فشارهایی را بر نتانیاهو وارد کرد.<ref>[https://www.dw.com/fa-ir/%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%88%D9%82%D9%81%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%BA%D8%B2%D9%87/live-67319036 «فشار بایدن بر نتانیاهو برای وقفه در حملات به غزه»، وبسایت دویچهوله.]</ref> با بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ۲۰۲۵م، روابط دو طرف بار دیگر نزدیک شد؛<ref>[https://www.irna.ir/news/86177795/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D9%88-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D9%88%D9%87%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D9%88%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C «ترامپ و نتانیاهو؛ از تمجید تا توهین و واگرایی راهبردی»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> اما به گفته تحلیلگران، نزدیکی بیش از حد نتانیاهو به ترامپ و جمهوریخواهان، باعث تضعیف حمایت دوحزبی از اسرائیل در ایالات متحده شده و این موضوع در آینده روابط دو کشور تأثیرگذار خواهد بود.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/amp/news/6418175 «کاهش حمایت دموکراتهای آمریکا از نتانیاهو پس از روی کار آمدن ترامپ»، وبسایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> همچنین در جریان جنگ رمضان، اختلافاتی میان نتانیاهو و ترامپ بر سر راهبرد نظامی و مذاکرات با ایران به وجود آمد که نشاندهنده شکاف در منافع راهبردی دو طرف بود.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6857411/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%85%D9%BE-%D9%88-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%DA%A9%D8%AA%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF «ترامپ و نتانیاهو؛ از اختلاف در تاکتیک تا اتفاق نظر در راهبرد»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== افتخارات == | == افتخارات == | ||
در ۲۰۱۰م نشریه انگلیسی «نیو استیتسمن» بنیامین نتانیاهو را در رتبه یازدهم فهرست پنجاه چهره تأثیرگذار جهان سیاست قرار داد. همچنین در ۲۰۱۲، نشریه صهیونیستی «جروزالم پست» نام وی را در میان پنجاه یهودی تأثیرگذار جهان معرفی کرد.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%DA%A9%D9%8A%D8%B3%D8%AA%D8%9F/149809 «بنیامین نتانیاهو کیست؟»، وبسایت پرسمان دانشگاهی.]</ref> | در ۲۰۱۰م نشریه انگلیسی «نیو استیتسمن» بنیامین نتانیاهو را در رتبه یازدهم فهرست پنجاه چهره تأثیرگذار جهان سیاست قرار داد. همچنین در ۲۰۱۲، نشریه صهیونیستی «جروزالم پست» نام وی را در میان پنجاه یهودی تأثیرگذار جهان معرفی کرد.<ref>[https://www.porseman.com/article/%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88-%DA%A9%D9%8A%D8%B3%D8%AA%D8%9F/149809 «بنیامین نتانیاهو کیست؟»، وبسایت پرسمان دانشگاهی.]</ref> | ||