بدخشان: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱۹۲: / خط ۱۹۲: @@
 ===آموزش===
 [[پرونده:بدخشان۲.jpg|جایگزین=مکتبی در ولسوالی کشم بدخشان|بندانگشتی|مکتبی در ولسوالی کشم بدخشان]]
-بر اساس گزارش رسانه‌ها در ۱۳۹۱ش ولایت بدخشان بیش از ۶۴۰ باب مکتب ابتدائیه، متوسطه و لیسه داشت که بیش از ۳۲۸ هزار شاگرد، شامل ۱۵۰ هزار [[دختر]]، در آن مشغول به تحصیل بودند و توسط حدود ۱۰ هزار معلم از جمله ۳ هزار معلم زن، تدریس می‌شدند.<ref>[https://pajhwok.com/fa/2015/04/25/معارف-بدخشان-در-سردرگمی-مطلق-قرار-دارد/ «معارف بدخشان در سردرگمی مطلق قرار دارد»، خبرگزاری پژواک.]</ref> با تسلط مجدد [[طالبان]]، [[آموزش و پروش]] در ولایت بدخشان به سمت آموزش دینی سوق داده شده است. این تغییر، ضمن تأکید بر تفکیک کامل جنسیتی در محیط‌های آموزشی، دسترسی دختران بالاتر از صنف ششم به مکتب را به‌شدت محدود کرده و بر کیفیت زندگی و آیندهٔ تحصیلی آنان تأثیر منفی گذاشته است. علاوه‌بر این، نگرانی‌ها دربارهٔ کادر معلمین افزایش یافته و تأکید بر به‌کارگیری طلاب علوم دینی در امر آموزش، افزایش یافته است.<ref>[https://8am.media/fa/changing-the-curriculum-taliban-converted-25-schools-in-takhar-and-badakhshan-into-schools/ «تغییر نصاب معارف؛ طالبان ۲۵ مکتب را در تخار و بدخشان به مدرسه تبدیل کردند»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>
+بر اساس گزارش رسانه‌ها در ۱۳۹۱ش ولایت بدخشان بیش از ۶۴۰ باب مکتب ابتدائیه، متوسطه و لیسه داشت که بیش از ۳۲۸ هزار شاگرد، شامل ۱۵۰ هزار [[دختر]]، در آن مشغول به تحصیل بودند و توسط حدود ۱۰ هزار معلم از جمله ۳ هزار [[معلم زن]]، تدریس می‌شدند.<ref>[https://pajhwok.com/fa/2015/04/25/معارف-بدخشان-در-سردرگمی-مطلق-قرار-دارد/ «معارف بدخشان در سردرگمی مطلق قرار دارد»، خبرگزاری پژواک.]</ref> با تسلط مجدد [[طالبان]]، [[آموزش و پروش]] در ولایت بدخشان به سمت آموزش دینی سوق داده شده است. این تغییر، ضمن تأکید بر تفکیک کامل جنسیتی در محیط‌های آموزشی، دسترسی دختران بالاتر از صنف ششم به مکتب را به‌شدت محدود کرده و بر کیفیت زندگی و آیندهٔ تحصیلی آنان تأثیر منفی گذاشته است. علاوه‌بر این، نگرانی‌ها دربارهٔ کادر معلمین افزایش یافته و تأکید بر به‌کارگیری طلاب علوم دینی در امر آموزش، افزایش یافته است.<ref>[https://8am.media/fa/changing-the-curriculum-taliban-converted-25-schools-in-takhar-and-badakhshan-into-schools/ «تغییر نصاب معارف؛ طالبان ۲۵ مکتب را در تخار و بدخشان به مدرسه تبدیل کردند»، وب‌سایت روزنامۀ 8 صبح.]</ref>
 دانشگاه بدخشان در ۱۳۷۷ش در شهر فیض‌آباد تأسیس شد. این دانشگاه دارای ۹ دانشکده شامل دانشکده اقتصاد، ادبیات، علوم اجتماعی، تعلیم و تربیه، زراعت، حقوق، شرعیات، کامپیوتر ساینس، مهندسی و ۲۶ گروه علمی شامل گروه ریاضی، فیزیک، کیمیا، بیولوژی، دری، عربی، پشتو، ژورنالیزم، انگلیسی، مالداری، باغداری، جنگلات و منابع طبیعی، اگرانومی، امورمالی و بانکی، اداره و مدیریت، فقه و قانون، تعلیمات اسلامی، جغرافیه، تاریخ، جامعه‌شناسی، قضا، اداره و دیپلوماسی، تکنالوژی معلوماتی، دیتابیس سیستم، مهندسی و جیولوژی (زمین‌شناسی) و معدن است. این دانشگاه، همچنین، دارای یک مجلهٔ علمی‌پژوهشی است که در آن پژوهش‌های کادرهای علمی به نشر می‌رسد. در این دانشگاه بیش از پنج هزار دانشجوی دختر و پسر مصروف تحصیل هستند که ۶۶ درصد آن را پسران و ۳۴ درصد آن را دختران تشکیل می‌دهند.<ref>[https://mohe.gov.af/sites/default/files/2020-10/اندبوک.pdf «کتلاک دانشگاه‌ها و موسسات تحصیلات عالی دولتی»، وب‌سایت وزارت تحصیلات عالی افغانستان، ص۲۹.]</ref>
@@ خط ۲۲۴: / خط ۲۲۴: @@
 ==اقتصاد ولایت بدخشان==
-بیشتر مردم در نقاط مختلفی از بدخشان، به کشاورزی، دام‌داری، صنایع‌دستی و معدن‌کاری مشغول هستند. از جمله محصولات عمدهٔ کشاورزی در این ولسوالی می‌توان به [[گندم]]، [[جو]]، جواری ([[ذرت]])، باقلی، ارزن، برنج لک، کنجد، تخمه آفتاب‌گردان و حبوبات اشاره کرد.<ref>[https://lajward.blogsky.com/J «ولسوالی‌های ولایت بدخشان»، وبلاک سرزمین لعل و لاجورد.]</ref>
+بیشتر مردم در نقاط مختلفی از بدخشان، به کشاورزی، دام‌داری، صنایع‌دستی و معدن‌کاری مشغول هستند. از جمله محصولات عمدهٔ کشاورزی در این ولسوالی می‌توان به [[گندم]]، [[جو]]، جواری ([[ذرت]])، باقلی، ارزن، برنج لک، [[کنجد]]، تخمه آفتاب‌گردان و حبوبات اشاره کرد.<ref>[https://lajward.blogsky.com/J «ولسوالی‌های ولایت بدخشان»، وبلاک سرزمین لعل و لاجورد.]</ref>
 ===صنایع دستی===
@@ خط ۲۳۸: / خط ۲۳۸: @@
 ولایت بَدَخشان با طبیعت کوهستانی و دست‌نخورده، کانون ظرفیت‌های عظیم [[گردشگری]] در شمال شرق افغانستان است. ساختار جغرافیایی و زیست‌محیطی، این ولایت را به یک مقصد منحصر به فرد تبدیل کرده است.<ref>[https://tourism.gov.af/persian/badakhshan.php «آثار تاریخی ولایت بدخشان»، وب‌سایت ولایت بدخشان.]</ref>
-ولسوالی واخان، که با چین، [[پاکستان]] و تاجیکستان هم‌مرز است، به تاج افغانستان معروف است. این منطقه، دومین پارک ملی کشور و پناهگاه حیات وحش شناخته می‌شود و میزبان گونه‌های جانوری کمیاب مانند پلنگ برفی، آهوی مارکوپولو و خرس نصواری است. با مشارکت فعال ساکنان بومی، از ۱۳۸۴ش شکار حیوانات در این منطقه به‌شدت کنترل می‌شود.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/34530 «معرفی واخان بدخشان، به عنوان دومین پارک ملی کشور»، خبرگزاری شفقنا.]</ref>
+ولسوالی واخان، که با چین، [[پاکستان]] و تاجیکستان هم‌مرز است، به تاج [[افغانستان]] معروف است. این منطقه، دومین پارک ملی کشور و پناهگاه حیات وحش شناخته می‌شود و میزبان گونه‌های جانوری کمیاب مانند پلنگ برفی، آهوی مارکوپولو و خرس نصواری است. با مشارکت فعال ساکنان بومی، از ۱۳۸۴ش شکار حیوانات در این منطقه به‌شدت کنترل می‌شود.<ref>[https://af.shafaqna.com/FA/34530 «معرفی واخان بدخشان، به عنوان دومین پارک ملی کشور»، خبرگزاری شفقنا.]</ref>
-وزارت اطلاعات و فرهنگ در دوران جمهوری اسلامی افغانستان، ۲۵ ساحهٔ جدید گردشگری را در ۹ منطقه از ولایت بدخشان ثبت کرده و ظرفیت‌های گردشگری ولایت را افزایش داده است. ثبت رسمی این جاذبه‌ها، یک هدف استراتژیک برای رشد صنعت گردشگری را دنبال می‌کند. پیش‌بینی می‌شود که رونق اقتصادی ناشی از حضور گردشگران داخلی و خارجی، مستقیماً به بهبود معیشت و کیفیت زندگی مردم بومی کمک شایانی کند. به‌دلیل صعب‌العبور بودن بخش‌هایی از این ولایت، مناطق گردشگری کشف‌نشدهٔ دیگری نیز وجود دارند که ظرفیت گردشگری بدخشان را در آینده افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8820542/معرفی-۲۵-ساحه-جدید-گردشگری-در-ولایت-بدخشان «معرفی ۲۵ ساحه جدید گردشگری در ولایت بدخشان»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
+وزارت اطلاعات و فرهنگ در دوران جمهوری اسلامی افغانستان، ۲۵ ساحهٔ جدید گردشگری را در ۹ منطقه از ولایت بدخشان ثبت کرده و ظرفیت‌های گردشگری ولایت را افزایش داده است. ثبت رسمی این جاذبه‌ها، یک هدف استراتژیک برای رشد [[گردشگری|صنعت گردشگری]] را دنبال می‌کند. پیش‌بینی می‌شود که رونق اقتصادی ناشی از حضور گردشگران داخلی و خارجی، مستقیماً به بهبود معیشت و کیفیت زندگی مردم بومی کمک شایانی کند. به‌دلیل صعب‌العبور بودن بخش‌هایی از این ولایت، مناطق گردشگری کشف‌نشدهٔ دیگری نیز وجود دارند که ظرفیت گردشگری بدخشان را در آینده افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8820542/معرفی-۲۵-ساحه-جدید-گردشگری-در-ولایت-بدخشان «معرفی ۲۵ ساحه جدید گردشگری در ولایت بدخشان»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>
 ==زیرساخت‌های ولایت بدخشان==
-ولایت بدخشان، به دلیل اقلیم کوهستانی، همواره با چالش‌های اساسی در زمینهٔ زیرساخت‌های حمل‌ونقل مواجه بوده است. راه‌های مواصلاتی این ولایت اغلب تحت تأثیر بارش سنگین برف و ریزش بهمن قرار می‌گیرند و در فصل زمستان، راه‌های چندین ولسوالی به‌طور کامل مسدود می‌شود.<ref>[https://swn.af/residents-of-badakhshan-and-the-problems-of-their-travels/ «باشنده‌گان بدخشان و مشکلات راه‌های رفت‌وآمدشان»، وب‌سایت سلام وطن‌دار.]</ref> جاده پنجشیر-بدخشان، اصلی‌ترین مسیر ارتباطی ولایت بدخشان به [[کابل]] است. این جاده با ۲۱۰ کیلومتر درازا، جایگزین گذرگاه سالنگ می‌شود.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/provincial-194530#:~:text=را%20ارائه%20می‌کند.-,لوای%20پنجشیر:%20۱۴۸%20کیلومتر%20جاده%20پنجشیر-بدخشان%20هموار‌%20و%20جغل‌اندازی،%20و%20کابل%20را%20کوتاه%20می‌سازد.&text=شبکه%20خبری-,طلوع‌نیوز%20برنامه‌های%20گونه‌گون،%20مانند%20گفتمان‌ها%20و%20نیز%20گزارش‌های%20اقتصادی،%20منطقه‌یی،%20و%20جهانی%20را%20ارائه%20می‌کند. «لوای پنجشیر: ۱۴۸ کیلومتر جاده پنجشیر-بدخشان هموار و جغل‌اندازی شده است»، وب‌سایت طلوع نیوز].</ref> همچنین ساخت سرک واخان آغاز شده است که بخشی از مسیر تاریخی جادهٔ ابریشم تلقی می‌شود و قرار است واخان را به مرز چین متصل سازد.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan-194613 «کار جغل‌اندازی فاز اول و دوم سرک واخان تا پایان سال جاری تکمیل می‌شود»، وب‌سایت طلوع نیوز.]</ref> ولایت بدخشان دارای یک فرودگاه در مرکز ولایت است که برای شرایط اضطراری یا پروازهای سبک کاربرد دارد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/287517/تکمیل-۹۷-درصدی-کار-بازسازی-میدان-هوایی-فیض-آباد «تکمیل ۹۷ درصدی کار بازسازی میدان هوایی فیض‌آباد»، خبرگزاری آوا.]</ref>
+ولایت بدخشان، به دلیل اقلیم کوهستانی، همواره با چالش‌های اساسی در زمینهٔ زیرساخت‌های حمل‌ونقل مواجه بوده است. راه‌های مواصلاتی این ولایت اغلب تحت تأثیر بارش سنگین برف و ریزش بهمن قرار می‌گیرند و در فصل زمستان، راه‌های چندین ولسوالی به‌طور کامل مسدود می‌شود.<ref>[https://swn.af/residents-of-badakhshan-and-the-problems-of-their-travels/ «باشنده‌گان بدخشان و مشکلات راه‌های رفت‌وآمدشان»، وب‌سایت سلام وطن‌دار.]</ref> جاده [[پنجشیر]]-بدخشان، اصلی‌ترین مسیر ارتباطی ولایت بدخشان به [[کابل]] است. این جاده با ۲۱۰ کیلومتر درازا، جایگزین گذرگاه سالنگ می‌شود.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan/provincial-194530#:~:text=را%20ارائه%20می‌کند.-,لوای%20پنجشیر:%20۱۴۸%20کیلومتر%20جاده%20پنجشیر-بدخشان%20هموار‌%20و%20جغل‌اندازی،%20و%20کابل%20را%20کوتاه%20می‌سازد.&text=شبکه%20خبری-,طلوع‌نیوز%20برنامه‌های%20گونه‌گون،%20مانند%20گفتمان‌ها%20و%20نیز%20گزارش‌های%20اقتصادی،%20منطقه‌یی،%20و%20جهانی%20را%20ارائه%20می‌کند. «لوای پنجشیر: ۱۴۸ کیلومتر جاده پنجشیر-بدخشان هموار و جغل‌اندازی شده است»، وب‌سایت طلوع نیوز].</ref> همچنین ساخت سرک واخان آغاز شده است که بخشی از مسیر تاریخی جادهٔ ابریشم تلقی می‌شود و قرار است واخان را به مرز چین متصل سازد.<ref>[https://tolonews.com/fa/afghanistan-194613 «کار جغل‌اندازی فاز اول و دوم سرک واخان تا پایان سال جاری تکمیل می‌شود»، وب‌سایت طلوع نیوز.]</ref> ولایت بدخشان دارای یک فرودگاه در مرکز ولایت است که برای شرایط اضطراری یا پروازهای سبک کاربرد دارد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/287517/تکمیل-۹۷-درصدی-کار-بازسازی-میدان-هوایی-فیض-آباد «تکمیل ۹۷ درصدی کار بازسازی میدان هوایی فیض‌آباد»، خبرگزاری آوا.]</ref>
-ولایت بدخشان دارای یک باب شفاخانهٔ دولتی بزرگ در فیض‌آباد است و در سطح ولسوالی‌ها، خدمات درمانی از طریق درمانگاه‌های دولتی کوچک تأمین می‌شود. در دو ولسوالی نیز دو شفاخانهٔ تخصصی با نام‌های «CSA» و «BSA» خدمات‌رسانی می‌کنند.<ref>[https://swn.af/patients-in-badakhshan-there-are-no-specialist-doctors-in-the-emergency-department-of-the-provincial-hospital/ «بیمارداران در بدخشان: در بخش عاجل شفاخانه‌ی ولایتی هیچ پزشک متخصص وجود ندارد»، وب‌سایت سلام وطن‌دار.]</ref> به‌دلیل کمبود امکانات درمانی کامل در مناطق دوردست این ولایت، بیماران بیش از حد انتظار به شفاخانهٔ ولایتی مراجعه می‌کنند.<ref>[https://8am.media/fa/critical-situation-in-badakhshan-hospital-320-patients-are-being-treated-in-128-beds/ «وضعیت بحرانی در شفاخانه بدخشان؛ ۳۲۰ مریض در ۱۲۸ بستر زیر درمانند»،  وب‌سایت 8 صبح.]</ref> در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای توسعهٔ فضاهای ورزشی نیز صورت گرفته است؛ ازجمله یک جمنازیوم ورزشی بزرگ در بدخشان برای مسابقات فوتسال ساخته شده که ظرفیت تماشای حدود هزار نفر را دارد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/270259 «ساخت یک جمنازیوم ورزشی با هزینه ۱۰ میلیون افغانی در بدخشان»، خبرگزاری آوا.]</ref>
+ولایت بدخشان دارای یک باب شفاخانهٔ دولتی بزرگ در فیض‌آباد است و در سطح ولسوالی‌ها، خدمات درمانی از طریق درمانگاه‌های دولتی کوچک تأمین می‌شود. در دو ولسوالی نیز دو شفاخانهٔ تخصصی با نام‌های «CSA» و «BSA» خدمات‌رسانی می‌کنند.<ref>[https://swn.af/patients-in-badakhshan-there-are-no-specialist-doctors-in-the-emergency-department-of-the-provincial-hospital/ «بیمارداران در بدخشان: در بخش عاجل شفاخانه‌ی ولایتی هیچ پزشک متخصص وجود ندارد»، وب‌سایت سلام وطن‌دار.]</ref> به‌دلیل کمبود امکانات درمانی کامل در مناطق دوردست این ولایت، بیماران بیش از حد انتظار به شفاخانهٔ ولایتی مراجعه می‌کنند.<ref>[https://8am.media/fa/critical-situation-in-badakhshan-hospital-320-patients-are-being-treated-in-128-beds/ «وضعیت بحرانی در شفاخانه بدخشان؛ ۳۲۰ مریض در ۱۲۸ بستر زیر درمانند»،  وب‌سایت 8 صبح.]</ref> در سال‌های اخیر تلاش‌هایی برای توسعهٔ فضاهای [[ورزش|ورزشی]] نیز صورت گرفته است؛ ازجمله یک جمنازیوم ورزشی بزرگ در بدخشان برای مسابقات [[فوتسال]] ساخته شده که ظرفیت تماشای حدود هزار نفر را دارد.<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/270259 «ساخت یک جمنازیوم ورزشی با هزینه ۱۰ میلیون افغانی در بدخشان»، خبرگزاری آوا.]</ref>
 ==بدخشان کوهستانی در تاجیکستان==