پیشنویس:روز وحدت حوزه و دانشگاه: تفاوت میان نسخهها
| خط ۲۲: | خط ۲۲: | ||
== دستاوردها و کارکردهای اجتماعی == | == دستاوردها و کارکردهای اجتماعی == | ||
در دهههای پس از نامگذاری این روز، ساختارهای رسمی گوناگونی برای پیگیری ارتباط دو نهاد ایجاد شد.<ref>{{پک/بن|دانشجو1|ک=خبرگزاری دانشجو|ف=علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود}}</ref> تأسیس نهاد نمایندگی مقام رهبری در دانشگاهها، راهاندازی پژوهشگاههای مشترک، شکلگیری رشتههای تلفیقی، استفاده از ابزارهای فناوری در آموزشهای حوزوی<ref>{{پک/بن|حوزه1|ک=پایگاه اطلاعرسانی حوزه|ف=از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> و تشکیل دبیرخانهٔ دائمی همکاری حوزه و دانشگاه از دستاوردهای عملی این رویکرد است.<ref>{{پک/بن|مرکز1|ک=مرکز مدیریت حوزههای علمیه|ف=بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> همچنین، مشارکت حوزویان و دانشگاهیان در مسئولیتهای اجتماعی و ارائهٔ خدمات بهداشتی و عمومی، از دیگر جلوههای این پیوند بهشمار میرود.<ref name=":0">{{پک/بن|حوزه1|ک=پایگاه اطلاعرسانی حوزه|ف=از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> | در دهههای پس از نامگذاری این روز، ساختارهای رسمی گوناگونی برای پیگیری ارتباط دو نهاد ایجاد شد.<ref>{{پک/بن|دانشجو1|ک=خبرگزاری دانشجو|ف=علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود}}</ref> تأسیس نهاد نمایندگی مقام رهبری در دانشگاهها، راهاندازی پژوهشگاههای مشترک، شکلگیری رشتههای تلفیقی، استفاده از ابزارهای فناوری در آموزشهای حوزوی<ref>{{پک/بن|حوزه1|ک=پایگاه اطلاعرسانی حوزه|ف=از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> و تشکیل دبیرخانهٔ دائمی همکاری حوزه و دانشگاه از دستاوردهای عملی این رویکرد است.<ref>{{پک/بن|مرکز1|ک=مرکز مدیریت حوزههای علمیه|ف=بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> همچنین، مشارکت حوزویان و دانشگاهیان در مسئولیتهای اجتماعی و ارائهٔ خدمات بهداشتی و عمومی، از دیگر جلوههای این پیوند بهشمار میرود.<ref name=":0">{{پک/بن|حوزه1|ک=پایگاه اطلاعرسانی حوزه|ف=از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> | ||
== چالشها و اقدامات پیشنهادی== | |||
در مسیر تحقق اهداف تعیینشده برای این مناسبت، چالشها و موانع متعددی شناسایی شده است: | |||
# تلاش رسانههای بیگانه برای ایجاد بیاعتمادی میان دانشجویان و روحانیون، تسلط گفتمان انزواطلبی در برخی بخشهای حوزوی و سکولاریسم در برخی بخشهای دانشگاهی.<ref>{{پک|دلاورپور اقدام|1386|ک=پگاه حوزه|ف=حوزه و دانشگاه: چالشهای وحدت|ص=}}</ref> | |||
# تقلیل اقدامات عملی به همایشهای سالانه،<ref>{{پک/بن|حوزه1|ک=پایگاه اطلاعرسانی حوزه|ف=از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> کاهش خروجیهای کاربردی،<ref>{{پک/بن|مرکز1|ک=مرکز مدیریت حوزههای علمیه|ف=بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> سیاستزدگی علم و دین،<ref>{{پک/بن|آیین1|ک=وبسایت دانشگاه بیرجند|ف=آیین گرامیداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> محدود شدن همکاریها به تدریس متقابل استادان به جای تحول در متون درسی، نفوذ مدرکگرایی در حوزهها و ناآگاهی بدنه دو نهاد از ظرفیتهای یکدیگر.<ref>{{پک/بن|حوزه1|ک=پایگاه اطلاعرسانی حوزه|ف=از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه}}</ref> | |||
برای مواجهه با این آسیبها، محورها و برنامههای زیر در دستور کار مسئولان قرار گرفته است: | |||
# ایجاد ستاد وحدت حوزه و دانشگاه در وزارت علوم و تدوین منشور وحدت برای سیاستگذاری منسجم. | |||
# راهاندازی دفاتر همکاری حوزوی در دانشگاههای معتبر جهت ارائهٔ مشاوره و اجرای برنامههای فرهنگی. | |||
# بهرهگیری از دیپلماسی رسانهای برای انعکاس پیوند علم و دین و تقویت ارتباط حوزه با آموزش و پرورش. | |||
# کاربردی کردن دروس خارج حوزه، بازنگری متون درسی بر اساس نیازهای روز و اجتناب از برنامههای غیرکاربردی.<ref>{{پک|دلاورپور اقدام|1386|ک=پگاه حوزه|ف=حوزه و دانشگاه: چالشهای وحدت|ص=}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ ۶ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۰۹:۰۸
روز وحدت حوزه و دانشگاه؛ نماد همپیمانی علم و دین برای پیوند تخصص، اخلاق و حل مسائل جامعه.
روز وحدت حوزه و دانشگاه، همزمان با ۲۷ آذرماه، برگزار میشود. هدف اصلی این روز، پیوند زدن دانش روز و تخصصهای علمی با ارزشهای اخلاقی و دینی بوده تا نخبگانِ هر دو نهاد بتوانند با همکاری هم، گرهی از مشکلات واقعی جامعه باز کنند.
معرفی
روز وحدت حوزه و دانشگاه یکی از مناسبتهای رسمی در تقویم جمهوری اسلامی ایران است که هر ساله در بیست و هفتم آذرماه برگزار میشود. این روز همزمان با سالگرد شهادت محمد مفتح در سال ۱۳۵۸ش است که از چهرههای فعال در پیوند میان روحانیون و دانشگاهیان بهشمار میرفت.[۱]
تاریخچه[دیدگاه ۱]
در سنّت آموزشی ایران کهن و در مراکزی مانند نظامیهها، علوم دینی و علوم تجربی بهصورت همزمان و یکپارچه تدریس میشدند. با این حال، با ورود علوم جدید و تأسیس نهادهای آموزشی مدرن نظیر دارالفنون و سپس دانشگاه تهران در دورههای قاجار و پهلوی، گسستی میان آموزشهای جدید و معارف دینی پدید آمد که به تقابل میان نهادهای سنت و مدرنیته[۲][دیدگاه ۲] و توسعهٔ الگوی سکولار در نظام آموزشی انجامید.[۳][دیدگاه ۳] این جدایی دو علت عمده داشت: از یکسو بدبینی برخی علمای دینی به علوم جدید بهدلیل ترویج آنها توسط دولتهای غربی و نفوذ سیاستهای غیردینی که سبب روگردانی حوزهها از دانشهای روز شد و از سوی دیگر شکلگیری دانشگاهها بر مبنای الگوی غربی قرن نوزدهم و طرد دین از عرصهٔ مدیریت جامعه که به بیتوجهی به پیشینههای معنوی انجامید.[۴]
با این حال، در دوران مبارزات پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ش، نخستین زمینههای تقریب عملی با برگزاری همایشها و تجمعهای مشترک میان طلاب و دانشجویان در مراکزی مانند دانشگاه تهران شکل گرفت.[۵] در این برهه، چهرههایی همچون مرتضی مطهری، محمد حسینی بهشتی، محمدجواد باهنر و محمد مفتح با نگارش مقالات و حضور فعال در محیطهای دانشگاهی، مسیر ارتباطی دو نهاد را هموار ساختند.[۶] همچنین در میان جریانهای فکری، موضوع نحوهٔ حضور دین در اجتماع محل بحث بود؛ از جمله نقدهای علی شریعتی به کارکردهای اجتماعی روحانیت و پاسخهای امام خمینی که بر لزوم پیوند علم و ایمان تأکید میکرد. در کنار این مباحث نظری، اقدامات انقلابی نظیر اقامهٔ نماز عید فطر قیطریه در سال ۱۳۵۷ش و تحصن روحانیون در دانشگاه تهران به رهبری چهرههایی مانند محمد مفتح، زمینهساز تقریب عملی حوزویان و دانشگاهیان شد.[۷]
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، سالگرد شهادت محمد مفتح با پیشنهاد و تأیید سید روحالله خمینی بهعنوان روز وحدت حوزه و دانشگاه نامگذاری شد.[۸] این نامگذاری علاوه بر پاسداشت اقدامات علمی و مبارزاتی محمد مفتح، با هدف بسترسازی برای همفکری دو قشر اندیشمند،[۹] ارزیابی سالانه روشهای علمی،[۱۰] همراه ساختن دانش با اخلاق جهت جلوگیری از علمگرایی صرف[۱۱] و نیز حفظ هویت بومی در برابر نفوذ ارزشهای غربی صورت گرفت.[۱۲]
ابعاد و محورهای یادبود[دیدگاه ۴]
در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی ایران، مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه بهمعنای یکسانسازی رشتههای تحصیلی یا ادغام اداری این دو نهاد نیست بلکه حوزه و دانشگاه بهعنوان دو بال از یک مجموعهٔ علمی و معنوی واحد برای دستیابی به جامعهای مستقل و الگو تعریف میشوند.[۱۳] پروژهٔ وحدت حوزه و دانشگاه بیشتر در دو ساحت دنبال میشود: ساحت بنیادین که بر گفتوگوی فلسفی میان علم و دین، تبیین مبانی هستیشناختی علوم انسانی و جهتدهی دانش بر اساس عقلانیت دینی تمرکز دارد و ساحت کاربردی که هدف آن همافزایی دو نهاد برای حل چالشهای واقعی و پاسخگویی به نیازهای مادی و معنوی جامعه است.[۱۴] محورهای اصلی که در برنامهها و یادبودهای این مناسبت مورد تأکید قرار میگیرند عبارتاند از:
- ایجاد پیوند میان علوم تجربی، انسانی و فنی با ارزشهای اخلاقی؛[۱۵] بهگونهای که حوزه مرکز شناخت معارف اسلامی و دانشگاه مرکز تحلیل پدیدههای طبیعی و علوم تجربی شناخته میشود.[۱۶]
- انتقال سنتهای اصیل اخلاقی و زهد حوزوی به دانشگاه و در مقابل، بهرهگیری حوزه از دیدگاههای نو، وسعت بینش و روشهای جدید پژوهشی دانشگاه.[۱۷]
- پرورش متخصصانی در رشتههای مختلف که علاوه بر دانش روز، از معارف دینی برخوردار بوده[۱۸] و توانایی مواجهه با مسائل اجتماعی، فرهنگی و خانوادگی را داشته باشند.[۱۹]
- راهاندازی رشتهها و مراکز پژوهشی مشترک، تبادل روشهای تدریس،[۲۰] تدوین کتب علوم انسانی کاربردی توسط دانشگاه برای حوزه[۲۱] و تأمین اساتید معارف و مبلغان توسط حوزه برای محیطهای دانشگاهی.[۲۲][دیدگاه ۵]
دستاوردها و کارکردهای اجتماعی
در دهههای پس از نامگذاری این روز، ساختارهای رسمی گوناگونی برای پیگیری ارتباط دو نهاد ایجاد شد.[۲۳] تأسیس نهاد نمایندگی مقام رهبری در دانشگاهها، راهاندازی پژوهشگاههای مشترک، شکلگیری رشتههای تلفیقی، استفاده از ابزارهای فناوری در آموزشهای حوزوی[۲۴] و تشکیل دبیرخانهٔ دائمی همکاری حوزه و دانشگاه از دستاوردهای عملی این رویکرد است.[۲۵] همچنین، مشارکت حوزویان و دانشگاهیان در مسئولیتهای اجتماعی و ارائهٔ خدمات بهداشتی و عمومی، از دیگر جلوههای این پیوند بهشمار میرود.[۲۶]
چالشها و اقدامات پیشنهادی
در مسیر تحقق اهداف تعیینشده برای این مناسبت، چالشها و موانع متعددی شناسایی شده است:
- تلاش رسانههای بیگانه برای ایجاد بیاعتمادی میان دانشجویان و روحانیون، تسلط گفتمان انزواطلبی در برخی بخشهای حوزوی و سکولاریسم در برخی بخشهای دانشگاهی.[۲۷]
- تقلیل اقدامات عملی به همایشهای سالانه،[۲۸] کاهش خروجیهای کاربردی،[۲۹] سیاستزدگی علم و دین،[۳۰] محدود شدن همکاریها به تدریس متقابل استادان به جای تحول در متون درسی، نفوذ مدرکگرایی در حوزهها و ناآگاهی بدنه دو نهاد از ظرفیتهای یکدیگر.[۳۱]
برای مواجهه با این آسیبها، محورها و برنامههای زیر در دستور کار مسئولان قرار گرفته است:
- ایجاد ستاد وحدت حوزه و دانشگاه در وزارت علوم و تدوین منشور وحدت برای سیاستگذاری منسجم.
- راهاندازی دفاتر همکاری حوزوی در دانشگاههای معتبر جهت ارائهٔ مشاوره و اجرای برنامههای فرهنگی.
- بهرهگیری از دیپلماسی رسانهای برای انعکاس پیوند علم و دین و تقویت ارتباط حوزه با آموزش و پرورش.
- کاربردی کردن دروس خارج حوزه، بازنگری متون درسی بر اساس نیازهای روز و اجتناب از برنامههای غیرکاربردی.[۳۲]
پانویس
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «وحدت حوزه و دانشگاه در کلام مقام معظم رهبری»، وبسایت دانشکدهٔ فنی و مهندسی کبودآهنگ، دانشگاه بوعلی سینا.
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ شیخلو، «27 آذر، روز وحدت حوزه و دانشگاه»، مؤسسهٔ مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «روز وحدت حوزه و دانشگاه گرامی باد»، وبسایت روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی همدان.
- ↑ «مراسم بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه»، وبسایت مدرسهٔ عالی و دانشگاه شهید مطهری.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «روز وحدت حوزه و دانشگاه گرامی باد»، وبسایت روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی همدان.
- ↑ «وحدت حوزه و دانشگاه در کلام مقام معظم رهبری»، وبسایت دانشکدهٔ فنی و مهندسی کبودآهنگ، دانشگاه بوعلی سینا.
- ↑ «آیین گرامیداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه»، وبسایت دانشگاه بیرجند.
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «مراسم بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه»، وبسایت مدرسهٔ عالی و دانشگاه شهید مطهری.
- ↑ «وحدت حوزه و دانشگاه در کلام مقام معظم رهبری»، وبسایت دانشکدهٔ فنی و مهندسی کبودآهنگ، دانشگاه بوعلی سینا.
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «مراسم بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه»، وبسایت مدرسهٔ عالی و دانشگاه شهید مطهری.
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ دلاورپور اقدام، «حوزه و دانشگاه: چالشهای وحدت»، پگاه حوزه.
- ↑ «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود»، خبرگزاری دانشجو.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه»، مرکز مدیریت حوزههای علمیه.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ دلاورپور اقدام، «حوزه و دانشگاه: چالشهای وحدت»، پگاه حوزه.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ «بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه»، مرکز مدیریت حوزههای علمیه.
- ↑ «آیین گرامیداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه»، وبسایت دانشگاه بیرجند.
- ↑ «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.
- ↑ دلاورپور اقدام، «حوزه و دانشگاه: چالشهای وحدت»، پگاه حوزه.
- ↑ دو بند اول این پاراگراف مربوط به روز وحدت است یا نفس وحدت؟ وحدت حوزه و دانشگاه طبیعتا مدخل دیگری است شما این دو بند را خیلی خلاصه در یکی دو جمله بیاورید و بعد متصل کنید به پاراگراف نهایی این بخش
- ↑ منبع دیگری برای این مطلب بیاورید. ادبیات این منبع به شدت سوگیری دارد و شما مجبور شده اید به متن وفادار نمانید
- ↑ این تعابیر در متن منبع وجود دارد؟
- ↑ بند اول این پاراگراف مربوط به روز وحدت است یا نفس وحدت؟ وحدت حوزه و دانشگاه طبیعتا مدخل دیگری است
- ↑ اطلاعات این منبع در بخش منابع تکمیل شود: صفحه شروع و پایان را وارد کنید
منابع
- «آیین گرامیداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه». وبسایت دانشگاه بیرجند. ۳۰ آذر ۱۴۰۴. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- «از مفاهیم کاربردی تا بیان ساده مفهوم وحدت حوزه و دانشگاه». پایگاه اطلاعرسانی حوزه. ۲۷ آذر ۱۳۹۹. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- «بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه». مرکز مدیریت حوزههای علمیه. ۲۸ آذر ۱۴۰۲. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- «تحولات وحدت حوزه و دانشگاه؛ لازمهٔ تلاش برای حل مشکلات کشور». خبرگزاری رسمی حوزه. ۲۹ آذر ۱۴۰۳. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- دلاورپور اقدام، مصطفی (۱۳۸۶). «حوزه و دانشگاه: چالشهای وحدت». پگاه حوزه (دویست و بیست و یکم).
- «روز وحدت حوزه و دانشگاه گرامی باد». وبسایت روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی همدان. ۴ آبان ۱۴۰۱. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- شیخلو، مهدی. «27 آذر، روز وحدت حوزه و دانشگاه». مؤسسهٔ مطالعات و پژوهشهای سیاسی. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- «علت نامگذاری روز وحدت حوزه و دانشگاه تحقق یک انقلاب در عرصهٔ علم بود». خبرگزاری دانشجو. ۲۸ آذر ۱۳۹۲. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- «مراسم بزرگداشت روز وحدت حوزه و دانشگاه». وبسایت مدرسهٔ عالی و دانشگاه شهید مطهری. ۲۷ آذر ۱۴۰۱. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.
- «وحدت حوزه و دانشگاه در کلام مقام معظم رهبری». وبسایت دانشکدهٔ فنی و مهندسی کبودآهنگ، دانشگاه بوعلی سینا. دریافتشده در ۳ مرداد ۱۴۰۵.