پرش به محتوا

اعتیاد به فضای مجازی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر
دیداریویکی‌متن
جز علی شاهرودی صفحهٔ اعتیاد اینترنتی را به اعتیاد به فضای مجازی منتقل کرد
بدون خلاصۀ ویرایش
 
خط ۳۴: خط ۳۴:


اعتیاد اینترنتی اشاره به‌عنوان زیاده‌روی در استفاده از فضای مجازی و نداشتن هدف خاص در استفادۀ اینترنت دارد و نوعی اختلال است که به استفادۀ بیمارگونه و وسواسی از اینترنت اطلاق می‌شود.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»،  1395ش، ص100.]</ref>
اعتیاد اینترنتی اشاره به‌عنوان زیاده‌روی در استفاده از فضای مجازی و نداشتن هدف خاص در استفادۀ اینترنت دارد و نوعی اختلال است که به استفادۀ بیمارگونه و وسواسی از اینترنت اطلاق می‌شود.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»،  1395ش، ص100.]</ref>
اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی نوعی وابستگی به اینترنت و فضای مجازی است، به‌طوری که در انجام کار‌های روزانه افراد مشکلات متعددی ایجاد می‌کند و سلامت جسمی و روانی افراد را به ‌خطر می‌اندازد. این وابستگی، افراد گروه‌های سنی مختلف به‌خصوص نسل جوان را گرفتار می‌کند. آنها زمان زیادی را صرف وب‌گردی و پرسه‌زنی در فضای مجازی کرده و از انجام فعالیت‌های بدنی و استراحت فکری باز می‌مانند.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>  از این منظر، پرسه‌زنی در شبکه‌های اجتماعی اگرچه یک سرگرمی بی‌خطر انگاشته می‌شود اما همانند انواع اعتیاد‌های رفتاری، وابستگی شدیدی را در پی دارد. راحتی دسترسی به فضای مجازی سبب ‌شده است که افراد زیادی در دوره‌ای از زندگی خود به پیگیری رویدادهای رسانه‌های اجتماعی معتاد شوند.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>  در سال‌های اخیر، فراگیری بیماری کرونا در گسترۀ جهانی موجب شد که افراد به‌دلیل محدودیت‌های حضور در جمع‌های خانوادگی و به‌منظور پر‌کردن اوقات فراغت، وابستگی بیشتری به فضای مجازی پیدا کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1035397/fa . قائمیه، «رابطه اضطراب کرونا با انزوای اجتماعی و وابستگی به فضای مجازی نوجوانان»، 1401ش، ص3.]</ref>


==تاریخچه==
==تاریخچه==
خط ۵۹: خط ۶۱:
کارشناسان بیان می‌کنند که حد مناسب استفاده از اینترنت، از هر فردی به دیگری متغیر است و بر اساس میزان نیاز به فضای مجازی تعیین می‌شود.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»،  1395ش، ص112.]</ref>
کارشناسان بیان می‌کنند که حد مناسب استفاده از اینترنت، از هر فردی به دیگری متغیر است و بر اساس میزان نیاز به فضای مجازی تعیین می‌شود.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»،  1395ش، ص112.]</ref>


==ویژگی‌های افراد مبتلا به اعتیاد اینترنتی==
=== ویژگی‌های افراد مبتلا به اعتیاد اینترنتی ===
افراد معتاد به اینترنت ویژگی‌هایی مانند وابستگی به اینترنت، ناکامی در توقف استفاده از اینترنت، احساس بی‌قراری در صورت استفاده نکردن، استفادۀ بیش از مقدار موردنظر، ناتوانی در تنظیم مدت برخط بودن، غفلت از امور و تعهدات، کاهش روابط اجتماعی و ورود به فضای مجازی برای رفع اضطراب، گناه، افسردگی و فرار از مشکلات دنیای حقیقی دارند.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»،  1395ش، ص101 و 102.]</ref>


افراد معتاد به اینترنت ویژگی‌هایی مانند وابستگی به اینترنت، ناکامی در توقف استفاده از اینترنت، احساس بی‌قراری در صورت استفاده نکردن، استفادۀ بیش از مقدار موردنظر، ناتوانی در تنظیم مدت برخط بودن، غفلت از امور و تعهدات، کاهش روابط اجتماعی و ورود به فضای مجازی برای رفع اضطراب، گناه، افسردگی و فرار از مشکلات دنیای حقیقی دارند.<ref>[https://jpt.isca.ac.ir/article_22276_e758f171fa99a10633cf4566c1187fb0.pdf آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص101 و 102.]</ref>  
کارشناسان بهداشت روان معتقدند یکی از علائم اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، اثرات منفی آن بر کار یا تحصیل افراد است. چنین افرادی در محل کار یا تحصیل خود به‌جای پرداختن به مسئولیت خود یا مطالعه‌کردن به وب‌گردی و مشارکت در شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌پردازند. از دیگر علائم اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی استفاده از آن برای فراموشی یا کنار‌آمدن با مشکلات خانوادگی و اجتماعی است. چنین افرادی زمانی که از رسانه‌های اجتماعی استفاده نمی‌کنند،<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref> دچار نوعی بی‌قراری، تحریک‌پذیری و عصبانیت مزمن می‌شوند.<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/addiction-to-internet-and-social-media/ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.]</ref>  


==اعتیاد به بازی‌های اینترنتی==
==اعتیاد به بازی‌های اینترنتی==
خط ۱۲۵: خط ۱۲۸:
کارشناسان معتقدند که داشتن هدف برای زندگی، مانعی برای انجام دادن رفتارهای پرخطر مانند اعتیاد اینترنتی است و باعث استفادۀ بهتر از فرصت زندگی می‌شود. معنویت‌گرایی موجب ایجاد آرامش درونی، افزایش [[اعتماد به نفس زنان|اعتمادبه‌نفس]] و افزایش روحیۀ سرزندگی و استفادۀ حساب‌شده از اینترنت می‌شود.<ref>[https://soci.rihu.ac.ir/article_2079_5a2c317d8a036eb2d6c0f9095fc290da.pdf گراوند و نظری، «مرور نظام‌مند و فراتحیلیل مطالعات دربارۀ اعتیاد به اینترنت با رویکرد شناسایی پیشایندها و پیامدهای اعتقادی به آن»،  1402ش، ص68 و 69.]</ref>
کارشناسان معتقدند که داشتن هدف برای زندگی، مانعی برای انجام دادن رفتارهای پرخطر مانند اعتیاد اینترنتی است و باعث استفادۀ بهتر از فرصت زندگی می‌شود. معنویت‌گرایی موجب ایجاد آرامش درونی، افزایش [[اعتماد به نفس زنان|اعتمادبه‌نفس]] و افزایش روحیۀ سرزندگی و استفادۀ حساب‌شده از اینترنت می‌شود.<ref>[https://soci.rihu.ac.ir/article_2079_5a2c317d8a036eb2d6c0f9095fc290da.pdf گراوند و نظری، «مرور نظام‌مند و فراتحیلیل مطالعات دربارۀ اعتیاد به اینترنت با رویکرد شناسایی پیشایندها و پیامدهای اعتقادی به آن»،  1402ش، ص68 و 69.]</ref>


در سطح فردی و خانوادگی، اقداماتی مانند آموزش استفادۀ صحیح اینترنت در زمان کودکی، اِعمال محدودیت زمانی با نرم‌افزارهای کنترل والدین،<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5966881/%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C «خطرهای فضای مجازی برای کودکان/ هشدار دربارۀ اعتیاد اینترنتی»،  خبرگزاری مهر.]</ref> فیلتر کردن وب‌سایت‌های غیراخلاقی، مساعد کردن محیط خانه برای تبادل‌اندیشه، هویت‌بخشی به فرزندان در خانواده<ref>[https://www.sid.ir/paper/89255/ خسروجردی و میرزایی، «بررسی اعتیاد اینترنتی در نوجوان: مطالعۀ متغیرهای جنس، مقطع تحصیلی و‌اندازۀ سازمان آموزشی»،  1388ش، ص222.]</ref> و پر کردن [[اوقات فراغت]] با تفریح و ورزش در جلوگیری از استفادۀ افراطی از اینترنت مؤثر است. برپایی دوره‌ها و کارگاه‌هایی برای آگاه‌سازی کاربران و آموزش مهارت‌های حل مسئله، تصمیم‌گیری و ارتباط مؤثر و برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی برای پیشگیری از آسیب‌های اعتیاد اینترنتی مؤثر است.<ref>[https://journals.qom.ac.ir/article_1376_a884381318e25882d43c94e3e354c7ac.pdf جعفری هرندی و بهرامی، «تاثیر اعتیاد اینترنتی، سلامت روانی و معنوی دانشجویان دانشگاه قم»،  1398ش، ص73 و 74.]</ref>  
در سطح فردی و خانوادگی، اقداماتی مانند آموزش استفادۀ صحیح اینترنت در زمان کودکی، اِعمال محدودیت زمانی با نرم‌افزارهای کنترل والدین،<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5966881/%D8%AE%D8%B7%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AA%DB%8C «خطرهای فضای مجازی برای کودکان/ هشدار دربارۀ اعتیاد اینترنتی»،  خبرگزاری مهر.]</ref> فیلتر کردن وب‌سایت‌های غیراخلاقی، مساعد کردن محیط خانه برای تبادل‌اندیشه، هویت‌بخشی به فرزندان در خانواده<ref>[https://www.sid.ir/paper/89255/ خسروجردی و میرزایی، «بررسی اعتیاد اینترنتی در نوجوان: مطالعۀ متغیرهای جنس، مقطع تحصیلی و‌اندازۀ سازمان آموزشی»،  1388ش، ص222.]</ref> و پر کردن [[اوقات فراغت]] با تفریح و ورزش در جلوگیری از استفادۀ افراطی از اینترنت مؤثر است. برپایی دوره‌ها و کارگاه‌هایی برای آگاه‌سازی کاربران و آموزش مهارت‌های حل مسئله، تصمیم‌گیری و ارتباط مؤثر و برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی برای پیشگیری از آسیب‌های اعتیاد اینترنتی مؤثر است.<ref>[https://journals.qom.ac.ir/article_1376_a884381318e25882d43c94e3e354c7ac.pdf جعفری هرندی و بهرامی، «تاثیر اعتیاد اینترنتی، سلامت روانی و معنوی دانشجویان دانشگاه قم»،  1398ش، ص73 و 74.]</ref>
 
== پیامدهای اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی ==
وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی با پیامد‌های منفی روان‌شناختی و غیر‌روان‌شناختی همراه است. <ref>[https://www.sid.ir/paper/93151/fa . صادق‌زاده و همکاران، «اثربخشی بسته تلفیقی درمان شناختی-رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت در کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی»، 1398ش، ص659.]</ref> شیوع این سبک زندگی اثرات نامطلوبی بر سلامت جسم و روان افراد دارد<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/addiction-to-internet-and-social-media/ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.]</ref>  و حتی ممکن است موجب معضلات اخلاقی ‌شود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/122725/fa . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.]</ref>  از مهم‌ترین پیامدهای اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی عبارت‌اند از:
 
# تأثیر منفی بر مغز انسان: بر خلاف تصوری که شبکه‌های اجتماعی را سرگرم‌کننده و آرامش‌بخش می‌پندارد، استفادۀ مداوم و بیش‌از‌حد از این فضای غیر‌‌ حقیقی تأثیر نامطلوبی بر مغز دارد. احساسات مثبتی که هنگام استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط افراد تجربه می‌شود، احساسی موقتی است که  در سایر اعتیاد‌ها نیز دیده می‌شود.
# پر‌کردن تنهایی موقت: کاربر فضای مجازی هرچه بیشتر با آن درگیر شود، بیشتر تمایل پیدا می‌کند که برای کاهش احساس تنهایی خود به آن روی آورد. این در حالی است که طبق نتایج تحقیقات گوناگون، فضای مجازی کمک چندانی به برطرف‌شدن احساس تنهایی افراد نمی‌کند.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>
# افزایش انزوا و افسردگی: اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، سبب پایین‌آمدن عزت نفس و افزایش انزوا در افراد می‌شود. همچنین میان میزان [[افسردگی]] و اضطراب افراد با مدت‌زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز رابطه مستقیم وجود دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/122725/fa . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.]</ref>
# مختل‌شدن الگوهای خواب: اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی سبب می‌شود، افراد زمان مناسبی را که بدن برای خواب و استراحت نیاز دارد در اختیار آن قرار نداده و همین امر منجر به اختلال در خواب و عملکرد کاری پایین آنها در زندگی فردی و اجتماعی ‌شود.
# افزایش مشکلات جسمانی: اعتیاد به شبکه‌های مجازی و بازی‌های آنلاین، می‌تواند تبعات مختلفی از جمله تهدید سیستم اسکلتی عضلانی در این افراد برجای بگذارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/103316/fa . بابامیری و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین: بررسی درد در ناحیه مچ دست در دانشجویان»، 1397ش، ص33.]</ref>
# افزایش فردگرایی: با گذر زمان استفاده افراد از فضای مجازی به یک سرگرمی فردی تبدیل شده است.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>
# کاهش تعاملات خانوادگی و اجتماعی: در بسیاری از موارد اعتیاد افراد به شبکه‌های اجتماعی، سبب نادیده‌گرفتن روابط در زندگی واقعی و کاهش توانایی همدلی افراد با دیگران و نابودی جمع‌ها و دورهمی‌های خانوادگی و خویشاوندی رایج در فرهنگ اصیل ایرانی شده است.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>
# کاهش میزان رضایت افراد از زندگی: تحقیقات نشان می‌دهد هر‌چه میزان اعتیاد افراد به شبکه‌های اجتماعی افزایش پیدا کند، میزان رضایت آنها از زندگی شخصی و خانوادگی کاهش پیدا می‌کند. <ref>[https://www.sid.ir/paper/122725/fa . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.]</ref>
# ممانعت از اشتغال افراد: وابستگی به شبکه‌های اجتماعی سبب تنبلی افراد ‌شده و تمایل جوانان را به اشتغال کاهش می‌دهد.
# کاهش تمایل افراد به ازدواج: پرسه‌زنی در شبکه‌های مجازی و تأمین نیازهای عاطفی گذرای خود در این فضا، مانعی برای تشکیل زندگی و عامل مهمی در کاهش تمایل جوانان به [[ازدواج]] است.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>
# شروع اختلال اضطراب اجتماعی: گرایش افراد به شبکه‌های اجتماعی و دوری آنها از محافل خانوادگی و دوستانه، سبب ایجاد اختلال اضطراب اجتماعی در افراد به‌خصوص نوجوانان و جوانان می‌شود. آنها به‌دلیل قرار‌نگرفتن در این جمع‌های حقیقی و واقعی، توانایی لازم را برای برقراری ارتباط با اطرافیان خود‌ نداشته و از قرار‌گرفتن در فضای حقیقی دوری می‌کنند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/122725/fa . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.]</ref>
# تغییرات فرهنگی: کارشناسان معتقدند بین میزان اعتیاد افراد به شبکه‌های اجتماعی موبایلی و عدم‌ پایبندی به فرهنگ و همبستگی ملی رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/424044/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-% . دادرس و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی موبایلی و اثرات فرهنگی و رفتاری ناشی از آن (مورد مطالعه: دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه)»، 1398ش، ص151.]</ref>
# افزایش ناهنجاری‌های اجتماعی: وابستگی بیش‌از‌حد به فضای مجازی سبب شده که دشمنان جامعه، از این فضا برای راه‌اندازی انواع جنبش‌ها، تظاهرات، بحران‌ها و اغتشاشات استفاده کنند. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که رابطۀ معنی‌داری بین تمسک اقشار مختلف جامعه خصوصاً جوانان به شبکه‌های اجتماعی و گرایش آنها به اغتشاشات وجود دارد. این امر نقش بسزایی در کاهش امنیت ملی دارد. بزرگ‌نمایی اعتراضات در جامعه، سیاه‌نمایی و القای وجود فساد گسترده در جامعه و انتشار شایعه، از روش‌های سوءاستفاده از شبکه‌های اجتماعی است.<ref>[https://ns.sndu.ac.ir/article_1538.html . عبدالرحمانی و همکاران، «بررسی رابطه کاربری پیام‌های فضای مجازی با گرایش به اغتشاشات»، 1400ش، ص418.]</ref>
 
== راهکار‌های تعدیل استفاده از شبکه‌های اجتماعی ==
از جمله راهکار‌های مهم در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی عبارت‌اند از:
 
# حذف‌کردن برخی برنامه‌های رسانه‌های اجتماعی غیر‌ضروری از تلفن هوشمند خود؛
# خاموش‌کردن گوشی موبایل هنگام کار، حضور در مراکز آموزشی و اوقات فراغت مانند صرف وعده‌های غذایی و فعالیت‌های تفریحی؛
# اختصاص‌دادن زمان معین و محدود روزانه به شبکه‌های اجتماعی؛<ref>[https://subhekabul.com/%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87/addiction-to-internet-and-social-media/ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.]</ref>
# خارج‌کردن موبایل، تبلت و رایانه از اتاق خواب؛
# افزایش معاشرت با [[خانواده]] و دوستان؛
# افزایش دورهمی‌های خانوادگی و دید‌و‌بازدید از اقوام؛
# پر‌کردن اوقات فراغت با ورزش، هنر و کلاس‌های مهارت‌افزایی؛
 
همچنین کارشناسان معتقدند با استراحت‌های مکرر و تعیین مرز‌های مشخص برای خود و فرزندان، می‌توان از فشار فزاینده به مغز برای حضور در شبکه‌های اجتماعی، جلوگیری کرد.<ref>[https://zendegiebartar.com/social-media-addiction/ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.]</ref>  برخی محققان نیز معتقدند تلفیق درمان شناختی- رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت، نقش مؤثری در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی داشته و راه‌گشای مشاورین, اولیا و سیاست‌گذاران آموزشی در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی مجازی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/93151/fa . صادق‌زاده و همکاران، «اثربخشی بسته تلفیقی درمان شناختی-رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت در کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی»، 1398ش، ص659.]</ref>


==پانویس==  
==پانویس==  
خط ۱۵۸: خط ۱۹۱:
*موسوی، سید ولی‌اله، «شیوع اعتیاد به اینترنت و وضعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در نوجوانان و جوانان ایرانی در سال 1397ش»، طب نظامی، شمارۀ 3، خرداد 1399ش.
*موسوی، سید ولی‌اله، «شیوع اعتیاد به اینترنت و وضعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در نوجوانان و جوانان ایرانی در سال 1397ش»، طب نظامی، شمارۀ 3، خرداد 1399ش.
*نیک‌اندیش، حدیث، «راه‌های ترک اعتیاد به اینستاگرام»، وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه، تاریخ درج مطلب: 2 تیر 1403ش.
*نیک‌اندیش، حدیث، «راه‌های ترک اعتیاد به اینستاگرام»، وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه، تاریخ درج مطلب: 2 تیر 1403ش.
* اسمعیلی‌ راد، مهسا و احمدی، فرید، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روان‌شناختی»، اخلاق در علوم و فناوری، شماره 2، 1398ش.
* «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر، تاریخ بازدید: 8 تیر 1402ش.
* بابامیری و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین: بررسی درد در ناحیه مچ دست در دانشجویان»، ارگونومی، شماره 3، 1397ش.
* دادرس، زهرا و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی موبایلی و اثرات فرهنگی و رفتاری ناشی از آن (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر دوره متوسطه)»، مطالعات رسانه‌های نوین، شماره 19، 1398ش.
* دانش‌یار، حشمت الله، «اعتیاد به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 25 ژوئن 2020م.
* صادق‌زاده، رقیه و همکاران، «اثربخشی بسته تلفیقی درمان شناختی-رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت در کاهش وابستگی به شبکه های اجتماعی مجازی»، مجله علوم روانشناختی، شماره 78، 1398ش.
* عبدالرحمانی، رضا و همکاران، «بررسی رابطه کاربری پیام‌های فضای مجازی با گرایش به اغتشاشات»، امنیت ملی، شماره 40، 1400ش.
* قائمیه، نیره، «رابطه اضطراب کرونا با انزوای اجتماعی و وابستگی به فضای مجازی نوجوانان»، کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی، 1401ش.
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}

نسخهٔ کنونی تا ۱۵ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۳۶

اعتیاد به فضای مجازی


اعتیاد اینترنتی؛ وابستگی به فضای مجازی در اثر زیاده‌روی در استفاده از آن.

اعتیاد اینترنتی که به حضور افراط‌گونه در بستر فضای مجازی اطلاق می‌شود، موجب کاهش کیفیت سلامت جسمی و روانی، افت تحصیلی، تغییر سبک زندگی و وابستگی به فضای مجازی می‌شود.

مفهوم‌شناسی

اعتیاد اینترنتی اشاره به‌عنوان زیاده‌روی در استفاده از فضای مجازی و نداشتن هدف خاص در استفادۀ اینترنت دارد و نوعی اختلال است که به استفادۀ بیمارگونه و وسواسی از اینترنت اطلاق می‌شود.[۱]

اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی نوعی وابستگی به اینترنت و فضای مجازی است، به‌طوری که در انجام کار‌های روزانه افراد مشکلات متعددی ایجاد می‌کند و سلامت جسمی و روانی افراد را به ‌خطر می‌اندازد. این وابستگی، افراد گروه‌های سنی مختلف به‌خصوص نسل جوان را گرفتار می‌کند. آنها زمان زیادی را صرف وب‌گردی و پرسه‌زنی در فضای مجازی کرده و از انجام فعالیت‌های بدنی و استراحت فکری باز می‌مانند.[۲] از این منظر، پرسه‌زنی در شبکه‌های اجتماعی اگرچه یک سرگرمی بی‌خطر انگاشته می‌شود اما همانند انواع اعتیاد‌های رفتاری، وابستگی شدیدی را در پی دارد. راحتی دسترسی به فضای مجازی سبب ‌شده است که افراد زیادی در دوره‌ای از زندگی خود به پیگیری رویدادهای رسانه‌های اجتماعی معتاد شوند.[۳] در سال‌های اخیر، فراگیری بیماری کرونا در گسترۀ جهانی موجب شد که افراد به‌دلیل محدودیت‌های حضور در جمع‌های خانوادگی و به‌منظور پر‌کردن اوقات فراغت، وابستگی بیشتری به فضای مجازی پیدا کنند.[۴]

تاریخچه

اعتیاد اینترنتی، برای اولین بار در ۱۹۹۶م از سوی یک روان‌پزشک در نیویورک با نام گُلدِنبِرگ مطرح شد.[۵] انجمن پزشکی آمریکا در ۲۰۰۶م، اعتیاد اینترنتی را به‌عنوان اختلالی روانی معرفی کرد.[۶]

انواع اعتیاد اینترنتی

بازی‌های اینترنتی؛ ۷۰درصد اعتیاد اینترنتی در جهان ناشی از بازی و سرگرمی‌های برخط است.

گفت‌وگوی اینترنتی؛ کاربران معتاد به گپ اینترنتی، بیش‌ازحد درگیر روابط اینترنتی هستند و به‌طور دائم به فضای مجازی سر می‌زنند.

اعتیاد به گردآوری اطلاعات؛ در این اعتیاد، فرد شیفتۀ غنای محتوای اینترنت می‌شود و به جست‌وجوی بیش از حد، وبلاگ‌گردی، اینترنت‌گردی، خرید اینترنتی بیش‌ازحد و آشغال‌جمع‌کنی اینترنتی می‌پردازد.

اعتیاد به محتوای پورنوگرافی؛ در این اعتیاد، فرد به‌طور مداوم به گشت‌وگذار در اینترنت برای تحریک جنسی و یافتن محتوای مستهجن می‌پردازد.[۷]

دلایل اعتیاد به اینترنت

دسته‌ای از افراد درون‌گرا که دارای مشکلات شخصیتی و مهارت ارتباطی پایین هستند، بیشتر جذب اینترنت می‌شوند. ارتباط ضعیف با خانواده و ناهنجاری‌های اجتماعی در گرایش به اعتیاد اینترنتی سهیم هستند. امکان گمنام ماندن کاربران در اینترنت، فاصله گرفتن از وضعیت واقعی وجودی خود، تجربۀ بودن در یک جمع صمیمی و نداشتن محدودیت مکانی و زمانی و امکان بیان خواسته‌ها بدون ترس از طردشدگی و مخالفت سایرین از دلایل اعتیاد اینترنتی کاربران است.[۸]

پژوهش‌ها حاکی از این است که حدود ۳۰درصد کاربران از اینترنت به‌عنوان نوعی مادۀ مخدر برای تغییر حالات منفی روانی استفاده می‌کنند.[۹] تحقیقات نشان می‌دهند نوجوانان گوشه‌گیر نیز برای فرار از افسردگی به اینترنت پناه می‌برند و آسیب‌پذیری نوجوانان در فضای مجازی در این میان قابل توجه است.[۱۰]

حد اعتدال استفاده از اینترنت

کارشناسان بیان می‌کنند که حد مناسب استفاده از اینترنت، از هر فردی به دیگری متغیر است و بر اساس میزان نیاز به فضای مجازی تعیین می‌شود.[۱۱]

ویژگی‌های افراد مبتلا به اعتیاد اینترنتی

افراد معتاد به اینترنت ویژگی‌هایی مانند وابستگی به اینترنت، ناکامی در توقف استفاده از اینترنت، احساس بی‌قراری در صورت استفاده نکردن، استفادۀ بیش از مقدار موردنظر، ناتوانی در تنظیم مدت برخط بودن، غفلت از امور و تعهدات، کاهش روابط اجتماعی و ورود به فضای مجازی برای رفع اضطراب، گناه، افسردگی و فرار از مشکلات دنیای حقیقی دارند.[۱۲]

کارشناسان بهداشت روان معتقدند یکی از علائم اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، اثرات منفی آن بر کار یا تحصیل افراد است. چنین افرادی در محل کار یا تحصیل خود به‌جای پرداختن به مسئولیت خود یا مطالعه‌کردن به وب‌گردی و مشارکت در شبکه‌های اجتماعی مجازی می‌پردازند. از دیگر علائم اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی استفاده از آن برای فراموشی یا کنار‌آمدن با مشکلات خانوادگی و اجتماعی است. چنین افرادی زمانی که از رسانه‌های اجتماعی استفاده نمی‌کنند،[۱۳] دچار نوعی بی‌قراری، تحریک‌پذیری و عصبانیت مزمن می‌شوند.[۱۴]

اعتیاد به بازی‌های اینترنتی

اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای با مؤلفۀ اولویت دادن به بازی نسبت به سایر فعالیت‌ها، به بخشی از سبک‌ زندگی برخی افراد تبدیل شده است. سهولت دسترسی و تنوع این بازی‌ها در جذب کاربران اینترنتی مؤثر است. سازمان جهانی بهداشت اختلالِ اعتیاد به بازی‌های مجازی را نوعی بیماری می‌داند. این بازی‌ها با دقت بالا در جلوه دادن واقعی چهره‌ها و نمایش آنها، گرایش بالایی به ارائۀ صحنه‌های مرگ‌بار و خشن دارند و دسترسی نداشتن به آنها موجب تشویش ذهنی و سردرگمی می‌شود.[۱۵] تلاش برای ترک اعتیاد به بازی‌های اینترنتی تفاوتی با ترک مشروبات الکلی ندارد و با ناتوانی، مقاومت و بهانه‌های یکسان از سوی معتادان به بازی‌ها روبه‌رو است.[۱۶]

اعتیاد به اینستاگرام

اینستاگرام جزو اعتیادآورترین شبکه‌های اجتماعی است و لذت و تسکین آن مشابه لذتی است که از تماشای محتوای مستهجن حاصل می‌شود؛ بر اساس تحقیقات، پسند کردن و دنبال کردن شبکه‌های اجتماعی موجب ترشح دوپامین و احساس نشاط می‌شود که در نتیجۀ آن، کاربران سعی در جذب پسند بیشتر برای کسب احساس شادتر دارند. ترس ازدست‌دادن دنبال‌کننده موجب استفادۀ هرچه بیشتر از اینستاگرام و به‌دنبال آن دوری از خانواده، انزوا، اضطراب و افسردگی می‌شود.[۱۷]

محققان معتقدند که اعتیاد به اینستاگرام موجب کاهش اعتمادبه‌نفس و کاهش احساس خوشبختی می‌شود؛ رصد بیش از حد صفحات افراد موفق و مشهور موجب مقایسۀ اجتماعی و به‌دنبال آن ایجاد حسرت و نارضایتی از زندگی می‌شود. همچنین به‌دلیل اینکه در این صفحات، تنها موفقیت مدل‌ها نمایش داده می‌شود و تلاش‌های آنها پنهان است، کاربران همواره آنها را موفق‌تر می‌بینند و تکرار این حس موجب ازبین‌رفتن اعتمادبه‌نفس آنها می‌شود.[۱۸]

اعتیاد اینترنتی مادران

مادرانی که زمان زیادی از روز را در فضای مجازی سپری می‌کنند، علاوه بر محروم کردن فرزند خود از ارتباط سالم و عاطفی موجب بروز مشکل رفتاری در آنها می‌شوند. این کودکان، به‌دلیل الگوپذیری از مادر، فضای اینترنت را به‌عنوان اصلی‌ترین بخش زندگی می‌پذیرند و شخصیتی گوشه‌گیر و تکامل‌نایافته می‌یابند.[۱۹]

اعتیاد اینترنتی در ایران

کارشناسان معتقدند که دلیل اصلی اعتیاد اینترنتی در ایران، محدود بودن سرگرمی جوانان به اینترنت و هزینۀ کمتر آن نسبت به تعاملات حضوری است. بر اساس آمار، ایران در رتبۀ ششم اعتیاد موبایلی قرار دارد[۲۰] و ایرانی‌ها چهار برابر میانگین جهانی از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند.[۲۱]

طبق نتایج پژوهشی در سال ۱۳۹۷ش، میزان اعتیاد اینترنتی شدید نوجوانان و جوانان، بر اساس جنسیت در پسران ۳درصد و در دختران ۲درصد بوده است. شیوع اعتیاد اینترنتی در نوجوانان حدود ۳درصد و در جوانان حدود ۵.۲درصد گزارش شده[۲۲] و این پدیده در افراد مجرد چند برابر متاهل‌ها است.[۲۳]

اعتیاد اینترنتی در کشورهای دیگر

در کشورهایی مانند آمریکا، تعداد معتادان اینترنتی از معتادان به مواد مخدر بیشتر است و کاربران بیشتر از هجده ساعت از زمان خود را در اینترنت سپری می‌کنند.[۲۴] بر اساس پژوهشی در ۲۰۰۵م، از هر هشت کاربر اینترنتی در آمریکا، یک نفر معتاد به اینترنت است و از هر یازده نفر، یکی اعتیاد خود به اینترنت را کتمان می‌کند.[۲۵] در کرۀ جنوبی ۳۰درصد و در چین ۱۴درصد افراد زیر هجده سال به اینترنت اعتیاد دارند.[۲۶]

شیوه‌های مواجهه کشورها با اعتیاد اینترنتی

چین، برای جلوگیری از اعتیاد اینترنتی، مدت زمان مجاز استفاده از اینترنت را برای افراد زیر هجده سال به سه ساعت در هفته محدود کرده است.[۲۷]

در کرۀ جنوبی، معتادان اینترنتی برای کنترل استفادۀ بیش از حد از اینترنت به کمپ‌ها مراجعه می‌کنند. هدف تأسیس کمپ‌ها، افزایش رضایت افراد، بدون استفاده از اینترنت است. در این کمپ‌ها، دوره‌های آموزشی، بازی، ورزش، جلسات مشاوره و فعالیت‌های جمعی برای دور شدن نوجوانان از اینترنت طراحی شده است.[۲۸]

در دولت آمریکا، شبکه‌های اجتماعی ملزم به انجام دادن اقداماتی برای کنترل اعتیاد اینترنتی هستند.[۲۹] آمریکا در ۲۰۱۳م، مرکزی را برای درمان اعتیاد به اینترنت تأسیس کرد.[۳۰]

اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی

اعتیاد به فضای مجازی از نظر اخلاقی، رذیلتی اخلاقی و خروج از اعتدال و از مصادیق اسراف است.[۳۱]

آسیب‌های اعتیاد اینترنتی

اختلال کنترل تکانش؛ اعتیاد به فضای مجازی موجب ازدست‌رفتن کنترل فرد در استفاده از اینترنت و بروز اختلال در زمینه‌های گوناگون زندگی و دشواری در انجام دادن امور فردی و حرفه‌ای می‌شود.[۳۲]

نارضایتی از تصویر بدنی؛ افراد به‌دلیل تمایل به داشتن تصویر بدنی برتر و ایده‌آل، به‌ جست‌وجوی افراطی در اینترنت می‌پردازند و این کار زمینۀ درهم‌ریختگی تصویر بدنی، وسواس ظاهری و انجام دادن عمل‌های جراحی برای رسیدن به ظاهری ایده‌آل را فراهم می‌کند.[۳۳]

آسیب‌های روانی؛ آسیب‌های روانی با اعتیاد به فضای مجازی رابطه‌ای دوسویه دارند؛ محققان معتقدند افراد مبتلا به آسیب‌های روانی، زمانی که از فضای مجازی برای بهبودی استفاده می‌کنند به آن اعتیاد پیدا می‌کنند و استفاده افراطی از اینترنت موجب تشدید آسیب‌های روانی می‌شود. ترجیح دادن ارتباط برخط برای تعامل به‌جای ارتباط رودررو، موجب دور ماندن از خانواده و دوستان و انزوای اجتماعی می‌شود. انزوا باعث آسیب‌های روحی زیادی مانند وسواس، توهم، ناامیدی و کاهش مهارت‌های اجتماعی می‌شود.[۳۴] افراد معتاد حس تنهایی و حرمت کمتر، مشکل هویت‌یابی[۳۵] و مشکل مدیریت زمان و مدیریت هیجانات مانند استرس دارند. کارشناسان معتقدند که برخلاف اعتیاد به مواد مخدر که جسم انسان آسیب بیشتری می‌بیند، در اعتیاد اینترنتی روح و روان افراد آسیب می‌بیند.[۳۶]

اعتیاد اینترنتی موجب افزایش مشکلات خواب و خودکارآمدی نسبت به کاربران عادی می‌شود.[۳۷] اضطراب در زمان‌های بدون اینترنت،[۳۸] تخریب احساسات،[۳۹] تعارض با اعضای خانواده در معتادان اینترنتی مشهود است.[۴۰] میزان ترس اجتماعی، خودکشی، رفتارهای ضداجتماعی و خشونت در معتادان اینترنتی بیشتر از کاربران عادی است.[۴۱]

آسیب‌های جسمی؛ استفادۀ طولانی‌مدت از فضای مجازی موجب کمبود زمان برای پرداختن به مسائل بهداشتی و ورزش منظم می‌شود. زندگی بی‌تحرک معتادان اینترنتی در تنبلی جسمی، ناآگاهی از نحوۀ صحیح نشستن و اختلال در تغذیه و توجه نکردن به وعده‌های غذایی در ابتلا بیماری‌های جسمی مؤثر است.[۴۲] آسیب جسمانی مانند تورم و سوزش چشم، سردرد، بی‌خوابی یا کم‌خوابی و کمردرد در این افراد شایع است.[۴۳]

کاهش ارتباط با خانواده و خویشان؛ دسترسی به اینترنت، موجب ازبین‌رفتن مرز محل کار و خانواده می‌شود. والدین با صرف زمان بیشتر در اینترنت، به‌تدریج از خانواده دورتر می‌شوند و در تربیت فرزندان کوتاهی می‌کنند دوری از خانواده به‌واسطۀ حضور بیشتر در اینترنت، منجر به کاهش عاطفۀ زوجین، طلاق عاطفی و فروپاشی خانواده می‌شود.

آسیب‌های اخلاقی؛ نیازهای عاطفی و جنسی تنها در بستر خانواده رفع می‌شوند. کاهش ارتباط با خانواده، باعث رفع نشدن نیازهای افراد از مسیر صحیح می‌شود. کاربرانی که به‌واسطۀ حضور زیاد در فضای مجازی ارتباط خانوادگی کمی دارند؛ برای رفع نیاز عاطفی به‌دنبال ارتباط با غیرهم‌جنس هستند و برای ارضای نیاز جنسی به هرزه‌نگاری روی می‌آورند.

تغییر سبک زندگی؛ بیدار ماندن کاربران برای استفاده از خدمات اینترنتی مانند اینترنت رایگان شبانه و مکالمۀ ارزان‌قیمت، زمینۀ شب‌بیداری آنها و مصرف مواد کافیئن‌دار را مهیا می‌کند. شب‌بیداری موجب کمبود خواب، ازدست‌رفتن نشاط، خستگی مفرط و تمرکز پایین می‌شود.[۴۴]

اعتیاد به اینترنت در محل کار موجب اظهار ناتوانی، کاهش کارایی، نارضایتی از انجام دادن وظیفه، کاهش وجدان اخلاقی، احساس مسئولیت و تعهد[۴۵] و از دست ‌دادن شغل می‌شود.[۴۶] اعتیاد اینترنتی در دانش‌آموزان منجر به افت تحصیلی و تمایل نداشتن برای حضور در کلاس‌ها و جمع هم‌سالان و خانواده می‌شود.[۴۷]

اعتیاد اینترنتی همچنین موجب وابستگی به فضای مجازی،[۴۸] پرداخت هزینه‌های بالا،[۴۹] حذف زمان برای انجام دادن سایر فعالیت‌ها،[۵۰] ازدست‌رفتن اراده، مواجهه با اختلال در زندگی و روابط اجتماعی، کاهش باورهای مذهبی، کاهش التزام به خواندن نماز و دین‌داری[۵۱] و اتلاف فرصت‌های زندگی می‌شود.[۵۲]

شیوه‌های مقابله با اعتیاد اینترنتی

کارشناسان معتقدند که داشتن هدف برای زندگی، مانعی برای انجام دادن رفتارهای پرخطر مانند اعتیاد اینترنتی است و باعث استفادۀ بهتر از فرصت زندگی می‌شود. معنویت‌گرایی موجب ایجاد آرامش درونی، افزایش اعتمادبه‌نفس و افزایش روحیۀ سرزندگی و استفادۀ حساب‌شده از اینترنت می‌شود.[۵۳]

در سطح فردی و خانوادگی، اقداماتی مانند آموزش استفادۀ صحیح اینترنت در زمان کودکی، اِعمال محدودیت زمانی با نرم‌افزارهای کنترل والدین،[۵۴] فیلتر کردن وب‌سایت‌های غیراخلاقی، مساعد کردن محیط خانه برای تبادل‌اندیشه، هویت‌بخشی به فرزندان در خانواده[۵۵] و پر کردن اوقات فراغت با تفریح و ورزش در جلوگیری از استفادۀ افراطی از اینترنت مؤثر است. برپایی دوره‌ها و کارگاه‌هایی برای آگاه‌سازی کاربران و آموزش مهارت‌های حل مسئله، تصمیم‌گیری و ارتباط مؤثر و برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های فرهنگی و مذهبی برای پیشگیری از آسیب‌های اعتیاد اینترنتی مؤثر است.[۵۶]

پیامدهای اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی

وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی با پیامد‌های منفی روان‌شناختی و غیر‌روان‌شناختی همراه است. [۵۷] شیوع این سبک زندگی اثرات نامطلوبی بر سلامت جسم و روان افراد دارد[۵۸] و حتی ممکن است موجب معضلات اخلاقی ‌شود.[۵۹] از مهم‌ترین پیامدهای اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی عبارت‌اند از:

  1. تأثیر منفی بر مغز انسان: بر خلاف تصوری که شبکه‌های اجتماعی را سرگرم‌کننده و آرامش‌بخش می‌پندارد، استفادۀ مداوم و بیش‌از‌حد از این فضای غیر‌‌ حقیقی تأثیر نامطلوبی بر مغز دارد. احساسات مثبتی که هنگام استفاده از شبکه‌های اجتماعی توسط افراد تجربه می‌شود، احساسی موقتی است که در سایر اعتیاد‌ها نیز دیده می‌شود.
  2. پر‌کردن تنهایی موقت: کاربر فضای مجازی هرچه بیشتر با آن درگیر شود، بیشتر تمایل پیدا می‌کند که برای کاهش احساس تنهایی خود به آن روی آورد. این در حالی است که طبق نتایج تحقیقات گوناگون، فضای مجازی کمک چندانی به برطرف‌شدن احساس تنهایی افراد نمی‌کند.[۶۰]
  3. افزایش انزوا و افسردگی: اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، سبب پایین‌آمدن عزت نفس و افزایش انزوا در افراد می‌شود. همچنین میان میزان افسردگی و اضطراب افراد با مدت‌زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی نیز رابطه مستقیم وجود دارد.[۶۱]
  4. مختل‌شدن الگوهای خواب: اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی سبب می‌شود، افراد زمان مناسبی را که بدن برای خواب و استراحت نیاز دارد در اختیار آن قرار نداده و همین امر منجر به اختلال در خواب و عملکرد کاری پایین آنها در زندگی فردی و اجتماعی ‌شود.
  5. افزایش مشکلات جسمانی: اعتیاد به شبکه‌های مجازی و بازی‌های آنلاین، می‌تواند تبعات مختلفی از جمله تهدید سیستم اسکلتی عضلانی در این افراد برجای بگذارد.[۶۲]
  6. افزایش فردگرایی: با گذر زمان استفاده افراد از فضای مجازی به یک سرگرمی فردی تبدیل شده است.[۶۳]
  7. کاهش تعاملات خانوادگی و اجتماعی: در بسیاری از موارد اعتیاد افراد به شبکه‌های اجتماعی، سبب نادیده‌گرفتن روابط در زندگی واقعی و کاهش توانایی همدلی افراد با دیگران و نابودی جمع‌ها و دورهمی‌های خانوادگی و خویشاوندی رایج در فرهنگ اصیل ایرانی شده است.[۶۴]
  8. کاهش میزان رضایت افراد از زندگی: تحقیقات نشان می‌دهد هر‌چه میزان اعتیاد افراد به شبکه‌های اجتماعی افزایش پیدا کند، میزان رضایت آنها از زندگی شخصی و خانوادگی کاهش پیدا می‌کند. [۶۵]
  9. ممانعت از اشتغال افراد: وابستگی به شبکه‌های اجتماعی سبب تنبلی افراد ‌شده و تمایل جوانان را به اشتغال کاهش می‌دهد.
  10. کاهش تمایل افراد به ازدواج: پرسه‌زنی در شبکه‌های مجازی و تأمین نیازهای عاطفی گذرای خود در این فضا، مانعی برای تشکیل زندگی و عامل مهمی در کاهش تمایل جوانان به ازدواج است.[۶۶]
  11. شروع اختلال اضطراب اجتماعی: گرایش افراد به شبکه‌های اجتماعی و دوری آنها از محافل خانوادگی و دوستانه، سبب ایجاد اختلال اضطراب اجتماعی در افراد به‌خصوص نوجوانان و جوانان می‌شود. آنها به‌دلیل قرار‌نگرفتن در این جمع‌های حقیقی و واقعی، توانایی لازم را برای برقراری ارتباط با اطرافیان خود‌ نداشته و از قرار‌گرفتن در فضای حقیقی دوری می‌کنند.[۶۷]
  12. تغییرات فرهنگی: کارشناسان معتقدند بین میزان اعتیاد افراد به شبکه‌های اجتماعی موبایلی و عدم‌ پایبندی به فرهنگ و همبستگی ملی رابطۀ معنی‌داری وجود دارد.[۶۸]
  13. افزایش ناهنجاری‌های اجتماعی: وابستگی بیش‌از‌حد به فضای مجازی سبب شده که دشمنان جامعه، از این فضا برای راه‌اندازی انواع جنبش‌ها، تظاهرات، بحران‌ها و اغتشاشات استفاده کنند. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که رابطۀ معنی‌داری بین تمسک اقشار مختلف جامعه خصوصاً جوانان به شبکه‌های اجتماعی و گرایش آنها به اغتشاشات وجود دارد. این امر نقش بسزایی در کاهش امنیت ملی دارد. بزرگ‌نمایی اعتراضات در جامعه، سیاه‌نمایی و القای وجود فساد گسترده در جامعه و انتشار شایعه، از روش‌های سوءاستفاده از شبکه‌های اجتماعی است.[۶۹]

راهکار‌های تعدیل استفاده از شبکه‌های اجتماعی

از جمله راهکار‌های مهم در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی عبارت‌اند از:

  1. حذف‌کردن برخی برنامه‌های رسانه‌های اجتماعی غیر‌ضروری از تلفن هوشمند خود؛
  2. خاموش‌کردن گوشی موبایل هنگام کار، حضور در مراکز آموزشی و اوقات فراغت مانند صرف وعده‌های غذایی و فعالیت‌های تفریحی؛
  3. اختصاص‌دادن زمان معین و محدود روزانه به شبکه‌های اجتماعی؛[۷۰]
  4. خارج‌کردن موبایل، تبلت و رایانه از اتاق خواب؛
  5. افزایش معاشرت با خانواده و دوستان؛
  6. افزایش دورهمی‌های خانوادگی و دید‌و‌بازدید از اقوام؛
  7. پر‌کردن اوقات فراغت با ورزش، هنر و کلاس‌های مهارت‌افزایی؛

همچنین کارشناسان معتقدند با استراحت‌های مکرر و تعیین مرز‌های مشخص برای خود و فرزندان، می‌توان از فشار فزاینده به مغز برای حضور در شبکه‌های اجتماعی، جلوگیری کرد.[۷۱] برخی محققان نیز معتقدند تلفیق درمان شناختی- رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت، نقش مؤثری در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی داشته و راه‌گشای مشاورین, اولیا و سیاست‌گذاران آموزشی در کاهش وابستگی افراد به شبکه‌های اجتماعی مجازی است.[۷۲]

پانویس

  1. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص100.
  2. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  3. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  4. ↑ . قائمیه، «رابطه اضطراب کرونا با انزوای اجتماعی و وابستگی به فضای مجازی نوجوانان»، 1401ش، ص3.
  5. ↑ خراسانی و فرهادی، «فراتحلیل درمان‌های اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و اعتیاد به کار»، 1402ش، ص23.
  6. ↑ «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  7. ↑ «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  8. ↑ عسگری و مرعشیان، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، 1387ش، ص24 و 31.
  9. ↑ سلطانی و دیگران، «رابطۀ هویت و هیجان‌خواهی با اعتیاد اینترنتی»، 1389ش، ص192.
  10. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص103.
  11. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص112.
  12. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص101 و 102.
  13. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  14. ↑ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.
  15. ↑ خراسانی و فرهادی، «فراتحلیل درمان‌های اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و اعتیاد به کار»، 1402ش، ص20 و 21 و 24.
  16. ↑ «انجمن پزشکی آمریکا اعلام کرد: بازی‌های ویدئویی موجب اعتیاد نوجوانان نمی‌شوند»، خبرگزاری ایسنا.
  17. ↑ نیک‌اندیش، «راه‌های ترک اعتیاد به اینستاگرام»، وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه.
  18. ↑ «اعتیاد به اینستاگرام. بلای جان خوشبختی»، خبرگزاری ایسنا.
  19. ↑ گلی‌زاده و دیگران، «رابطۀ اعتیاد مادران به اینترنت و مشکلات رفتاری با نقش میانجی‌گری سبک دلبستگی دانش‌آموزان دختر پایۀ سوم ابتدایی»، 1399ش، ص8.
  20. ↑ «رتبۀ ایران در وابستگی به موبایل»، وب‌سایت دنیای اقتصاد.
  21. ↑ «استفادۀ 4 برابری ایرانیان از شبکه‌های اجتماعی در مقایسه با متوسط جهانی/ افزایش «اعتیاد اینترنتی» در کشور»، خبرگزاری تسنیم.
  22. ↑ موسوی، «شیوع اعتیاد به اینترنت و وضعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در نوجوانان و جوانان ایرانی در سال 1397ش»، 1399ش، ص282.
  23. ↑ «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  24. ↑ سلطانی و دیگران، «رابطۀ هویت و هیجان‌خواهی با اعتیاد اینترنتی»، 1389ش، ص192.
  25. ↑ عسگری و مرعشیان، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، 1387ش، ص26.
  26. ↑ «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  27. ↑ «صیانت از کودکان در فضای مجازی به سبک آمریکایی و اروپایی»، خبرگزاری مهر.
  28. ↑ «زندگی در کمپ‌های ترک اعتیاد به اینترنت در کرۀ جنوبی چگونه است؟»، وب‌سایت برتینا.
  29. ↑ «قوانین 13 کشور برای اینترنت/ آمریکا و چین پرچم‌دار حکمرانی مجازی»، خبرگزاری مهر.
  30. ↑ «آمار معتادان اینترنت اعلام شد»، خبرگزاری مهر.
  31. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص110 و 111.
  32. ↑ احمدی و دیگران، «برازش روابط علی- ساختاری خودکارآمدی و خودتنظیمی با اعتیاد به اینترنت با میانجی‌گری کیفیت زندگی در نوجوانان شهر تهران»، 1402ش، ص39.
  33. ↑ رضوانیان و رحیم‌زاده، «نقش اعتیاد به اینترنت در سلامت روانی و تصویر بدنی»، 1403ش، ص146.
  34. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص103.
  35. ↑ رضوانیان و رحیم‌زاده، «نقش اعتیاد به اینترنت در سلامت روانی و تصویر بدنی»، 1403ش، ص139.
  36. ↑ «اعتیاد به اینترنت: علائم، علل و پیامدها»، وب‌سایت دکتر محمدخانی.
  37. ↑ بزرگ‌خو و دیگران، «مقایسۀ خودکارآمدی، کیفیت زندگی و کیفیت خواب دانشجویان پزشکی با اعتیاد و بدون اعتیاد اینترنتی»، 1400ش، ص198.
  38. ↑ احمدی و دیگران، «برازش روابط علی- ساختاری خودکارآمدی و خودتنظیمی با اعتیاد به اینترنت با میانجی‌گری کیفیت زندگی در نوجوانان شهر تهران»، 1402ش، ص39.
  39. ↑ خراسانی و فرهادی، «فراتحلیل درمان‌های اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و اعتیاد به کار»، 1402ش، ص19.
  40. ↑ کشاورز و دیگران، «نقش‌ عامل‌های شخصیتی و منشی شخصیت در پیش‌بینی اعتیاد اینترنتی دانشجویان»، 1400ش، ص2.
  41. ↑ رضوانیان و رحیم‌زاده، «نقش اعتیاد به اینترنت در سلامت روانی و تصویر بدنی»، 1403ش، ص139.
  42. ↑ بزرگ‌خو و دیگران، «مقایسۀ خودکارآمدی، کیفیت زندگی و کیفیت خواب دانشجویان پزشکی با اعتیاد و بدون اعتیاد اینترنتی»، 1400ش، ص203.
  43. ↑ احمدی و دیگران، «برازش روابط علی- ساختاری خودکارآمدی و خودتنظیمی با اعتیاد به اینترنت با میانجی‌گری کیفیت زندگی در نوجوانان شهر تهران»، 1402ش، ص39.
  44. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص104 و 105 و 118.
  45. ↑ عسگری و مرعشیان، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، 1387ش، ص32.
  46. ↑ کشاورز و دیگران، «نقش‌ عامل‌های شخصیتی و منشی شخصیت در پیش‌بینی اعتیاد اینترنتی دانشجویان»، 1400ش، ص2.
  47. ↑ احمدی و دیگران، «برازش روابط علی- ساختاری خودکارآمدی و خودتنظیمی با اعتیاد به اینترنت با میانجی‌گری کیفیت زندگی در نوجوانان شهر تهران»، 1402ش، ص39.
  48. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص102.
  49. ↑ سلطانی و دیگران، «رابطۀ هویت و هیجان‌خواهی با اعتیاد اینترنتی»، 1389ش، ص192.
  50. ↑ عسگری و مرعشیان، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، 1387ش، ص23.
  51. ↑ گراوند و نظری، «مرور نظام‌مند و فراتحیلیل مطالعات دربارۀ اعتیاد به اینترنت با رویکرد شناسایی پیشایندها و پیامدهای اعتقادی به آن»، 1402ش، ص54.
  52. ↑ آل بویه و شاملی، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، 1395ش، ص118.
  53. ↑ گراوند و نظری، «مرور نظام‌مند و فراتحیلیل مطالعات دربارۀ اعتیاد به اینترنت با رویکرد شناسایی پیشایندها و پیامدهای اعتقادی به آن»، 1402ش، ص68 و 69.
  54. ↑ «خطرهای فضای مجازی برای کودکان/ هشدار دربارۀ اعتیاد اینترنتی»، خبرگزاری مهر.
  55. ↑ خسروجردی و میرزایی، «بررسی اعتیاد اینترنتی در نوجوان: مطالعۀ متغیرهای جنس، مقطع تحصیلی و‌اندازۀ سازمان آموزشی»، 1388ش، ص222.
  56. ↑ جعفری هرندی و بهرامی، «تاثیر اعتیاد اینترنتی، سلامت روانی و معنوی دانشجویان دانشگاه قم»، 1398ش، ص73 و 74.
  57. ↑ . صادق‌زاده و همکاران، «اثربخشی بسته تلفیقی درمان شناختی-رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت در کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی»، 1398ش، ص659.
  58. ↑ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.
  59. ↑ . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.
  60. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  61. ↑ . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.
  62. ↑ . بابامیری و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین: بررسی درد در ناحیه مچ دست در دانشجویان»، 1397ش، ص33.
  63. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  64. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  65. ↑ . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.
  66. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  67. ↑ . اسمعیلی راد و احمدی، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روانشناختی»، 1398ش، ص31.
  68. ↑ . دادرس و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی موبایلی و اثرات فرهنگی و رفتاری ناشی از آن (مورد مطالعه: دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه)»، 1398ش، ص151.
  69. ↑ . عبدالرحمانی و همکاران، «بررسی رابطه کاربری پیام‌های فضای مجازی با گرایش به اغتشاشات»، 1400ش، ص418.
  70. ↑ . دانش‌یار، « اعتیاد به انترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل.
  71. ↑ . «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر.
  72. ↑ . صادق‌زاده و همکاران، «اثربخشی بسته تلفیقی درمان شناختی-رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت در کاهش وابستگی به شبکه‌های اجتماعی مجازی»، 1398ش، ص659.

منابع

  • آل‌بویه، علیرضا و شاملی، علی‌اکبر، «اعتیاد اینترنتی از منظر اخلاقی و آسیب‌های اخلاقی آن»، فصلنامۀ فلسفه و الهیات، شمارۀ 3، پاییز 1395ش.
  • «آمار معتادان اینترنت اعلام شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 7 دی 1393ش.
  • احمدی، ملیحه و دیگران، «برازش روابط علی- ساختاری خودکارآمدی و خودتنظیمی با اعتیاد به اینترنت با میانجی‌گری کیفیت زندگی در نوجوانان شهر تهران»، فصلنامۀ روش‌ها و مدل‌های روان‌شناسی، شمارۀ 52، 1402ش.
  • «استفادۀ 4 برابری ایرانیان از شبکه‌های اجتماعی در مقایسه با متوسط جهانی/ افزایش «اعتیاد اینترنتی» در کشور»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: 28 شهریور 1396ش.
  • «اعتیاد به اینترنت: علائم، علل و پیامدها»، وب‌سایت دکتر محمدخانی، تاریخ درج مطلب: 2 جولای 2020.
  • «اعتیاد به اینستاگرام؛ بلای جان خوشبختی»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 24 خرداد 1402ش.
  • «انجمن پزشکی آمریکا اعلام کرد: بازی‌های ویدئویی موجب اعتیاد نوجوانان نمی‌شوند»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: 5 تیر 1386ش.
  • بزرگ‌خو، زهره و دیگران، «مقایسۀ خودکارآمدی، کیفیت زندگی و کیفیت خواب دانشجویان پزشکی با اعتیاد و بدون اعتیاد اینترنتی»، پژوهشکدۀ علوم بهداشتی جهاد دانشگاهی، شمارۀ 2، اردیبهشت 1400ش.
  • «پدیده‌ای خطرناک به نام اعتیاد اینترنتی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 14 مهر 1394ش.
  • تیمورزاده، حسن و دیگران، «مدل‌یابی روابط ساختاری اعتیاد به اینترنت بر اساس خودتنظیمی تحصیلی با نقش واسطه‌ای تاب‌آوری تحصیلی»، اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، شمارۀ 3، 1401ش.
  • جعفری هرندی، رضا و بهرامی، سوسن، «تاثیر اعتیاد اینترنتی، سلامت روانی و معنوی دانشجویان دانشگاه قم»، فصلنامۀ علوم و فنون مدیریت اطلاعات، شمارۀ 14، بهار 1398ش.
  • خراسانی، مریم و فرهادی،‌هادی، «فراتحلیل درمان‌های اعتیاد به اینترنت، اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای و اعتیاد به کار»، روان‌شناسی اجتماعی، شمارۀ 68، تابستان 1402ش.
  • خسروجردی، محمود و میرزایی، سید آیت‌الله، «بررسی اعتیاد اینترنتی در نوجوان: مطالعۀ متغیرهای جنس، مقطع تحصیلی و‌اندازۀ سازمان آموزشی»، فصلنامۀ راهبرد، شمارۀ 53، زمستان 1388ش.
  • «خطرهای فضای مجازی برای کودکان/ هشدار دربارۀ اعتیاد اینترنتی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 24 آذر 1402ش.
  • «رتبۀ ایران در وابستگی به موبایل»، وب‌سایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: 23 بهمن 1400ش.
  • رضوانیان، لیلا و رحیم‌زاده، سوسن، «نقش اعتیاد به اینترنت در سلامت روانی و تصویر بدنی»، روان‌شناسی بالینی و شخصیت، شمارۀ 1، بهار و تابستان 1403ش.
  • «زندگی در کمپ‌های ترک اعتیاد به اینترنت در کرۀ جنوبی چگونه است؟»، وب‌سایت برتینا، تاریخ بازدید: 8 شهریور 1403ش.
  • سلطانی، مهری و دیگران، «رابطۀ هویت و هیجان‌خواهی با اعتیاد اینترنتی»، مجلۀ علوم رفتاری، شمارۀ 3، پاییز 1389ش.
  • «صیانت از کودکان در فضای مجازی به سبک آمریکایی و اروپایی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 16 خرداد 1401ش.
  • عسگری، پرویز و مرعشیان، فاطمه، «رابطۀ بین ویژگی‌های شخصیتی و اضطراب کامپیوتر با اعتیاد به اینترنت در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز»، یافته‌های نو در روان‌شناسی، 1387ش.
  • «قوانین 13 کشور برای اینترنت/ آمریکا و چین پرچم‌دار حکمرانی مجازی»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 7 فروردین 1401ش.
  • کشاورز، ندا و دیگران، «نقش‌ عامل‌های شخصیتی و منشی شخصیت در پیش‌بینی اعتیاد اینترنتی دانشجویان»، ایده‌های نوین روان‌شناسی، شمارۀ 14، پاییز 1400ش.
  • گراوند، هوشنگ و نظری، محمدرضا، «مرور نظام‌مند و فراتحلیل مطالعات دربارۀ اعتیاد به اینترنت با رویکرد شناسایی پیشایندها و پیامدهای اعتقادی به آن»، اسلام و علوم اجتماعی، شمارۀ 29، بهار و تابستان 1402ش.
  • گلی‌زاده، زهرا و دیگران، «رابطۀ اعتیاد مادران به اینترنت و مشکلات رفتاری با نقش میانجی‌گری سبک دلبستگی دانش‌آموزان دختر پایۀ سوم ابتدایی»، علوم اجتماعی و روان‌شناسی ایران، اسفند 1399ش.
  • موسوی، سید ولی‌اله، «شیوع اعتیاد به اینترنت و وضعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی در نوجوانان و جوانان ایرانی در سال 1397ش»، طب نظامی، شمارۀ 3، خرداد 1399ش.
  • نیک‌اندیش، حدیث، «راه‌های ترک اعتیاد به اینستاگرام»، وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه، تاریخ درج مطلب: 2 تیر 1403ش.
  • اسمعیلی‌ راد، مهسا و احمدی، فرید، «ارتباط بین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی آنلاین و اختلالات روان‌شناختی»، اخلاق در علوم و فناوری، شماره 2، 1398ش.
  • «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی چیست و چگونه درمان می‌شود»، وب‌سایت زندگی برتر، تاریخ بازدید: 8 تیر 1402ش.
  • بابامیری و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی و بازی‌های آنلاین: بررسی درد در ناحیه مچ دست در دانشجویان»، ارگونومی، شماره 3، 1397ش.
  • دادرس، زهرا و همکاران، «اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی موبایلی و اثرات فرهنگی و رفتاری ناشی از آن (مورد مطالعه: دانش آموزان دختر دوره متوسطه)»، مطالعات رسانه‌های نوین، شماره 19، 1398ش.
  • دانش‌یار، حشمت الله، «اعتیاد به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی»، وب‌سایت روزنامه صبح کابل، تاریخ درج مطلب: 25 ژوئن 2020م.
  • صادق‌زاده، رقیه و همکاران، «اثربخشی بسته تلفیقی درمان شناختی-رفتاری و آموزش مبتنی بر فراشناخت در کاهش وابستگی به شبکه های اجتماعی مجازی»، مجله علوم روانشناختی، شماره 78، 1398ش.
  • عبدالرحمانی، رضا و همکاران، «بررسی رابطه کاربری پیام‌های فضای مجازی با گرایش به اغتشاشات»، امنیت ملی، شماره 40، 1400ش.
  • قائمیه، نیره، «رابطه اضطراب کرونا با انزوای اجتماعی و وابستگی به فضای مجازی نوجوانان»، کنفرانس بین‌المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی، 1401ش.
برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=اعتیاد_به_فضای_مجازی&oldid=73899»