خانواده در اسلام: تفاوت میان نسخه‌ها
+ رده:مصورسازی (هاتکت) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
[[خانواده]] از ابتدای تاریخ بشر تاکنون به‌عنوان اصلی‌ترین نهاد اجتماعی، زیربنای جوامع و خاستگاه فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تاریخ بشر بوده است. نهاد خانواده را باید اولین نهاد اجتماعی نامید که انسان به آن پایبندی نشان داده است و عقل و شرع بر آن صحه گذارده‌اند. اسلام توجه خاصی به مقام والای خانواده دارد و هدف از تشکیل خانواده را امنیت، کمال و بقای نسل بشری می‌داند. اصالت، [[ایمان]]، آگاهی، مدیریت، شیوه صحیح زندگی و تربیت نسل صالح از ویژگی‌های خانواده در اسلام است. از دیدگاه قرآنی، حیات و کمال انسان، در محیط خانواده سامان می‌یابد و انسان به‌تنهایی نمی‌تواند از ظرفیت‌های وجودی خود بهره‌برداری کند. | [[خانواده]] از ابتدای تاریخ بشر تاکنون به‌عنوان اصلی‌ترین نهاد اجتماعی، زیربنای جوامع و خاستگاه فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تاریخ بشر بوده است. نهاد خانواده را باید اولین نهاد اجتماعی نامید که انسان به آن پایبندی نشان داده است و عقل و شرع بر آن صحه گذارده‌اند. اسلام توجه خاصی به مقام والای خانواده دارد و هدف از تشکیل خانواده را امنیت، کمال و بقای نسل بشری می‌داند. اصالت، [[ایمان]]، آگاهی، مدیریت، شیوه صحیح زندگی و تربیت نسل صالح از ویژگی‌های خانواده در اسلام است. از دیدگاه قرآنی، حیات و کمال انسان، در محیط خانواده سامان می‌یابد و انسان به‌تنهایی نمی‌تواند از ظرفیت‌های وجودی خود بهره‌برداری کند. | ||
== | == خانواده == | ||
خانواده در لغت به معنای اهل خانه، خاندان و دودمان است<ref>معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خانواده.</ref> و در اصطلاح، به گروهی از افراد گفته می‌شود که از طریق پیوندهای سببی (خویشاوندی از طریق [[ازدواج]])، نسبی (خویشاوندی خونی) یا فرزندخواندگی به هم مرتبط بوده و زیر یک سقف زندگی می‌کنند.<ref name=":0">سید مصطفی محقق داماد و دیگران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، درج: 18 دی 1398ش.</ref> خانواده کوچک‌ترین<ref>عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه خانواده.</ref> و درعین‌حال پایدارترین و همگانی‌ترین نهاد اجتماعی در تاریخ بشر محسوب می‌شود.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خانواده.</ref> براساس باورهای اسلامی، قدمت تشکیل خانواده به اندازهٔ خلقت انسان و زمان آفرینش آدم و حوا بازمی‌گردد.<ref>«تاریخچه تشکیل خانواده»، مجله ویستا، بازدید: 23 آذر 11401ش.</ref> در طول تاریخ، خانواده به اشکال گوناگونی ظاهر شده است که ازجملهٔ آنها می‌توان به گروه‌های مختلط، خانواده‌های پدرسالار با چند زن، نظام مادرسالاری و خانوادهٔ متشکل از پدر، مادر و فرزندان اشاره کرد.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خانواده.</ref> | خانواده در لغت به معنای اهل خانه، خاندان و دودمان است<ref>معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خانواده.</ref> و در اصطلاح، به گروهی از افراد گفته می‌شود که از طریق پیوندهای سببی (خویشاوندی از طریق [[ازدواج]])، نسبی (خویشاوندی خونی) یا فرزندخواندگی به هم مرتبط بوده و زیر یک سقف زندگی می‌کنند.<ref name=":0">سید مصطفی محقق داماد و دیگران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، درج: 18 دی 1398ش.</ref> خانواده کوچک‌ترین<ref>عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه خانواده.</ref> و درعین‌حال پایدارترین و همگانی‌ترین نهاد اجتماعی در تاریخ بشر محسوب می‌شود.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خانواده.</ref> براساس باورهای اسلامی، قدمت تشکیل خانواده به اندازهٔ خلقت انسان و زمان آفرینش آدم و حوا بازمی‌گردد.<ref>«تاریخچه تشکیل خانواده»، مجله ویستا، بازدید: 23 آذر 11401ش.</ref> در طول تاریخ، خانواده به اشکال گوناگونی ظاهر شده است که ازجملهٔ آنها می‌توان به گروه‌های مختلط، خانواده‌های پدرسالار با چند زن، نظام مادرسالاری و خانوادهٔ متشکل از پدر، مادر و فرزندان اشاره کرد.<ref>دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خانواده.</ref> | ||
خانواده به چهار شکل زیر دسته‌بندی شده است:<ref>«شکلها و نقشهای خانوادگی»، پیام زن، 1385ش، شماره 177.</ref> | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
!'''نوع خانواده''' | !'''نوع خانواده''' | ||
| خط ۵۰: | خط ۴۹: | ||
|اعضای اصلی خانواده به‌همراه خویشاوندان دیگر؛ | |اعضای اصلی خانواده به‌همراه خویشاوندان دیگر؛ | ||
|- | |- | ||
|خانوادهٔ | |خانوادهٔ تک‌والد | ||
|خانواده‌ای که | |خانواده‌ای که پدر یا مادر را از دست داده است. | ||
|} | |} | ||
== جایگاه خانواده | == جایگاه خانواده == | ||
از نگاه اسلام، خانواده نهادی مهم، مقدس و بی‌همتا است؛ محبوب‌ترین بنا نزد خداوند و بر پایه مودت و رحمت.<ref>[http://amiralmvmnyyn.blogfa.com/post/14 کمساری، « نظام خانواده در اسلام »، شماره 158، 1433ق]</ref> خانواده کانون تربیت و رشد انسان است و سلامت یا تباهی جامعه به صلاح یا فساد آن بستگی دارد.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=21429 خامنه‌ای، «کانون گرم خانواده»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.]</ref> تشکیل خانواده ریشه در [[فطرت]] انسان دارد و ازدواج، سنت [[حضرت محمد|پیامبر]] است که آرامش روانی و معنوی می‌آورد، غریزه جنسی را سالم ارضا می‌کند، به خوش‌خلقی و فضایل اخلاقی کمک می‌کند، انسان را از گناه دور می‌سازد و زمینه رشد معنوی را فراهم می‌کند. از نظر اجتماعی نیز ازدواج باعث افزایش جمعیت، پویایی و اصلاح جامعه، جلوگیری از فساد و انتقال فرهنگ و تمدن از راه تربیت درست فرزندان می‌شود. پس خانواده در اسلام هم نیازهای فردی را پاسخ می‌دهد و هم در سلامت و تعالی تمدن اسلامی نقش اصلی دارد.<ref>تقوی و دیگران، «الگوی جامع خانواده تراز در اندیشه اسلامی»، 1396ش، ص222.</ref> | |||
== | == هدف از تشکیل خانواده == | ||
از | از نگاه اسلام، هدف خانواده ایجاد هماهنگی و همکاری میان انسان‌ها، رشد و تعالی فرد و جامعه و تأمین امنیت و آرامش است. خانه محیطی امن برای ابراز احساسات، رازها و رفع نیازهای جسمی و روحی است. زن و مرد مکمل یکدیگرند و خداوند میان آنان مودت و رحمت قرار داده تا پیوند خانوادگی محکم‌تر شود.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/267134/حقوق-خانواده-در-اسلام-66-حقوق-خانواده-در-اسلام- حقانی زنجانی، «حقوق خانواده در اسلام»، 1346ش، ص563]</ref><ref>[https://quran.isca.ac.ir/fa/Article/Detail/12543/پژوهشی%20قرآنی%20در%20خصوص%20جایگاه%20خانواده%20در%20اسلام حسینی کوهساری، «پژوهشی قرآنی در خصوص جایگاه خانواده در اسلام» 1384ش، ص150]</ref><ref>کمساری، «نظام خانواده در اسلام»، 1433ق، ص79</ref> خانواده همچنین در کمال جامعه اثر دارد؛ صلاح یا تباهی آن بر قدرت ملی و سرنوشت ملت‌ها اثر می‌گذارد و وحدت جامعه از وحدت زوجین و اعضای خانواده شکل می‌گیرد.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1059863/نقش-تربیتی-خانواده-در-اسلام- حاجی بابایی، «نقش تربیتی خانواده دراسلام»، 1389ش، ص59]</ref> هدف دیگر، بقای نسل بشر است؛ ازدواج بستر تولید و تربیت فرزند است، فرزند میوه وحدت پدر و مادر است و زن همچون کشتزار و مرد همچون بذرافشان مایه بقای نسل‌اند. لذت جنسی نیز پاداشی برای تحمل زحمت تولید و پرورش فرزند است و قرآن انسان را به هدف‌دار کردن رابطه زناشویی و آوردن فرزندان شایسته برای آخرت تشویق می‌کند.<ref>کمساری، «نظام خانواده در اسلام»، 1433ق، صفحه 83</ref> | ||
== | == ویژگی‌های خانواده == | ||
از نگاه اسلام، خانوادهٔ برتر خانواده‌ای است که ارکان آن با استانداردهای دینی هماهنگ باشند، روابط‌شان بر آموزه‌های اسلامی استوار باشد و نتیجه‌اش انسان‌هایی شایسته و مؤثر برای جامعهٔ اسلامی باشد.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/223198/ویژگی-های-خانواده-برتر-در-اسلام یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 103]</ref> ویژگی‌های چنین خانواده‌ای عبارت است از: | |||
* اصالت و پاکی نسب؛<ref>حسینی کوهساری، «پژوهشی قرآنی در خصوص جایگاه خانواده در اسلام»، 1384ش، ص147</ref> | |||
* ایمان و دین‌داری زن و شوهر؛<ref>یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 109</ref> | |||
* آگاهی و علم، هم در امور دینی و هم در مهارت‌های زندگی و خانه‌داری؛<ref>یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 111</ref> | |||
* مدیریت و تقسیم کار: مسئولیت بیرون خانه بر دوش مرد و مدیریت درون خانه بر عهده زن و تصمیم‌های مشترک، با استقلال کامل در احکام خدا؛<ref>[http://ensani.ir/fa/article/104613/بنیاد-خانواده-در-اسلام-و-غرب- قایمی، «بنیاد خانواده در اسلام و غرب»، 1378 ش، ص 508]</ref> | |||
* میانه‌روی و پرهیز از تجمل‌گرایی و اسراف؛<ref>یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 117</ref> | |||
* تربیت [[فرزند صالح]] از بدو تولد با برنامه‌هایی مانند انتخاب نام نیکو، محبت، آموزش زبان، تعالیم دینی، آداب معاشرت، عدالت‌خواهی و کمک به دیگران.<ref>حاجی بابایی، «نقش تربیتی خانواده دراسلام»، 1389ش، ص57</ref> | |||
== | == تحکیم خانواده == | ||
خانوادهٔ مسلمان خانواده‌ای خدامحور، ولایت‌مدار و معادباور است که اعضای آن اهل علم و تقوا هستند و برای تحکیم خانواده از تعالیم اسلام پیروی می‌کنند؛ در چنین خانواده‌ای آرامش، شادمانی، رضایت، تدبیر، عقلانیت و مدارا حاکم است و همه حقوق متقابل دارند.<ref>شریفی و لطفی، «سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنت پیشوایان معصوم (علیهمالسلام)»، 1392ش، ص100 – 81.</ref><ref>یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، بازدید: 2 آذر 1401ش.</ref><ref>غفرانی، «اسلام و خانواده»، 1354ش، ص21.</ref> زن عنصر اصلی خانه، امانت الهی، مظهر زیبایی و ظرافت و تکیه‌گاه روحی خانواده است و مرد مظهر اعتماد، نقطه اتکا و سرپرست امور خانواده.<ref>تقوی و دیگران، «الگوی جامع خانواده تراز در اندیشه اسلامی»، 1396ش، ص999.</ref> ارضای نیاز جنسی همسر، حفظ او از انحراف، تربیت فرزندان و خوش‌رفتاری وظایف مشترک زوجین است؛<ref>بهرامی و نمازی، «عوامل تحکیم بنیان خانواده از دیدگاه اسلام»، 1395ش.</ref> تأمین امنیت و نیازهای مالی وظیفهٔ مرد و اطاعت از همسر وظیفهٔ زن است.<ref>جعفری، «وظایف زوجین نسبت به یکدیگر»، 1390ش، ص102–114.</ref> | |||
خانوادهٔ مسلمان فرزند را گلی از بهشت می‌داند،<ref>طبرسی، مکارم الاخلاق، 1412ق، ص219.</ref> به او محبت می‌کند، برایش دعا و تلاش می‌کند، نیکو تربیتش می‌کند، حلال و حرام را به او می‌آموزد و نام نیکو برایش برمی‌گزیند؛ فرزندان نیز والدین را اطاعت می‌کنند و نسبت به آنان شکرگزار، فروتن، مهربان، نیکوکار، دعاگو و محترم‌اند.<ref>کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص158.</ref><ref>نهج البلاغه، ترجمه دشنی، نامه 31، ص370.</ref><ref>بوالحسنی، عظیمی‌زاده، «الگوی سبک زندگی خانواده مسلمان با بهره‌گیری از سبک زندگی خانواده امیر المؤمنین»، 1397ش، ص7.</ref> | |||
مهم‌ترین عوامل تحکیم خانواده عبارت‌اند از رضایت زوجین و خانواده‌ها از ازدواج، آشنایی با حقوق و وظایف، درک متقابل، حفظ حرمت و شخصیت، تقویت صبر، عفو، صداقت، رازداری، وفاداری، مهرورزی و قناعت، و رابطهٔ خوب با والدین همسر.<ref>بهرامی و نمازی، «عوامل تحکیم بنیان خانواده از دیدگاه اسلام»، 1395ش.</ref><ref>بازیار اصفهانی و دیگران، «مدیریت ارتباط با خانواده اصلی و خانواده همسر از دید مشاور»، 1398ش، ص26.</ref> اگر رابطهٔ عاطفی به‌دلیل پرخاشگری یا بی‌اعتنایی سرد شود، می‌توان با رفع سوءتفاهم، پذیرش عذرخواهی و گذشت مشکل را حل کرد.<ref>حسین‌پور، «نظر اسلام در حل اختلافات خانوادگی»، 1397ش،</ref> اگر زن وظایف همسری را رعایت نکند، مرد می‌تواند برای متنبه‌کردن او مراحلی را پیش بگیرد؛ اگر مرد کوتاهی کند، زن می‌تواند با نصیحت یا کمک گرفتن از متخصصان و مراجع قانونی مشکل را حل کند؛ و اگر ترس جدایی باشد، یک داور از طرف مرد و یک داور از طرف زن میان آنان داوری می‌کنند.<ref>«راهکارهای حل اختلافات خانوادگی بر اساس تعالیم اسلام»، سایت راسخون، بازدید: 1 آذر، 1401ش.</ref> | |||
مهم‌ترین عوامل | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۵۷: | خط ۱۲۹: | ||
[[رده:خانواده در اسلام| ]] | [[رده:خانواده در اسلام| ]] | ||
[[رده:اصلاح رباتیک+عکس]] | [[رده:اصلاح رباتیک+عکس+تایید]] | ||
[[رده:مفاهیم اجتماعی در اسلام]] | [[رده:مفاهیم اجتماعی در اسلام]] | ||
[[رده:مصورسازی]] | [[رده:مصورسازی]] | ||
نسخهٔ ۱۸ مهر ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۱۲
 مجید شهریاری، دانشمند هسته‌ای ایرانی، در حال اقامه نماز جماعت به همراه فرزندانش. | |
| مشخصات مفهوم | |
|---|---|
| نوع مفهوم | خانواده |
| معنای اصطلاحی | گروهی از افراد که از طریق پیوندهای سببی، نسبی یا فرزندخواندگی به هم مرتبط بوده و زیر یک سقف زندگی می‌کنند |
| اهمیت و ارتباط | |
| اهمیت | اصلی‌ترین نهاد اجتماعی و زیربنای جوامع |
| مرتبط با | ازدواج |
خانواده در اسلام؛ مهم‌ترین نهاد برای تربیت، رشد و تعالی بشر.
خانواده از ابتدای تاریخ بشر تاکنون به‌عنوان اصلی‌ترین نهاد اجتماعی، زیربنای جوامع و خاستگاه فرهنگ‌ها، تمدن‌ها و تاریخ بشر بوده است. نهاد خانواده را باید اولین نهاد اجتماعی نامید که انسان به آن پایبندی نشان داده است و عقل و شرع بر آن صحه گذارده‌اند. اسلام توجه خاصی به مقام والای خانواده دارد و هدف از تشکیل خانواده را امنیت، کمال و بقای نسل بشری می‌داند. اصالت، ایمان، آگاهی، مدیریت، شیوه صحیح زندگی و تربیت نسل صالح از ویژگی‌های خانواده در اسلام است. از دیدگاه قرآنی، حیات و کمال انسان، در محیط خانواده سامان می‌یابد و انسان به‌تنهایی نمی‌تواند از ظرفیت‌های وجودی خود بهره‌برداری کند.
خانواده
خانواده در لغت به معنای اهل خانه، خاندان و دودمان است[۱] و در اصطلاح، به گروهی از افراد گفته می‌شود که از طریق پیوندهای سببی (خویشاوندی از طریق ازدواج)، نسبی (خویشاوندی خونی) یا فرزندخواندگی به هم مرتبط بوده و زیر یک سقف زندگی می‌کنند.[۲] خانواده کوچک‌ترین[۳] و درعین‌حال پایدارترین و همگانی‌ترین نهاد اجتماعی در تاریخ بشر محسوب می‌شود.[۴] براساس باورهای اسلامی، قدمت تشکیل خانواده به اندازهٔ خلقت انسان و زمان آفرینش آدم و حوا بازمی‌گردد.[۵] در طول تاریخ، خانواده به اشکال گوناگونی ظاهر شده است که ازجملهٔ آنها می‌توان به گروه‌های مختلط، خانواده‌های پدرسالار با چند زن، نظام مادرسالاری و خانوادهٔ متشکل از پدر، مادر و فرزندان اشاره کرد.[۶]
خانواده به چهار شکل زیر دسته‌بندی شده است:[۷]
| نوع خانواده | توضیحات |
|---|---|
| خانوادهٔ هسته‌ای | شامل زن و شوهر بدون فرزند، یا همراه با فرزندان ازدواج‌نکرده؛ |
| خانوادهٔ گسترده | شامل پدر، مادر و فرزندان متأهل آنها که با یکدیگر زندگی می‌کنند. |
| خانوادهٔ زن و شوهری با ملحقات | اعضای اصلی خانواده به‌همراه خویشاوندان دیگر؛ |
| خانوادهٔ تک‌والد | خانواده‌ای که پدر یا مادر را از دست داده است. |
جایگاه خانواده
از نگاه اسلام، خانواده نهادی مهم، مقدس و بی‌همتا است؛ محبوب‌ترین بنا نزد خداوند و بر پایه مودت و رحمت.[۸] خانواده کانون تربیت و رشد انسان است و سلامت یا تباهی جامعه به صلاح یا فساد آن بستگی دارد.[۹] تشکیل خانواده ریشه در فطرت انسان دارد و ازدواج، سنت پیامبر است که آرامش روانی و معنوی می‌آورد، غریزه جنسی را سالم ارضا می‌کند، به خوش‌خلقی و فضایل اخلاقی کمک می‌کند، انسان را از گناه دور می‌سازد و زمینه رشد معنوی را فراهم می‌کند. از نظر اجتماعی نیز ازدواج باعث افزایش جمعیت، پویایی و اصلاح جامعه، جلوگیری از فساد و انتقال فرهنگ و تمدن از راه تربیت درست فرزندان می‌شود. پس خانواده در اسلام هم نیازهای فردی را پاسخ می‌دهد و هم در سلامت و تعالی تمدن اسلامی نقش اصلی دارد.[۱۰]
هدف از تشکیل خانواده
از نگاه اسلام، هدف خانواده ایجاد هماهنگی و همکاری میان انسان‌ها، رشد و تعالی فرد و جامعه و تأمین امنیت و آرامش است. خانه محیطی امن برای ابراز احساسات، رازها و رفع نیازهای جسمی و روحی است. زن و مرد مکمل یکدیگرند و خداوند میان آنان مودت و رحمت قرار داده تا پیوند خانوادگی محکم‌تر شود.[۱۱][۱۲][۱۳] خانواده همچنین در کمال جامعه اثر دارد؛ صلاح یا تباهی آن بر قدرت ملی و سرنوشت ملت‌ها اثر می‌گذارد و وحدت جامعه از وحدت زوجین و اعضای خانواده شکل می‌گیرد.[۱۴] هدف دیگر، بقای نسل بشر است؛ ازدواج بستر تولید و تربیت فرزند است، فرزند میوه وحدت پدر و مادر است و زن همچون کشتزار و مرد همچون بذرافشان مایه بقای نسل‌اند. لذت جنسی نیز پاداشی برای تحمل زحمت تولید و پرورش فرزند است و قرآن انسان را به هدف‌دار کردن رابطه زناشویی و آوردن فرزندان شایسته برای آخرت تشویق می‌کند.[۱۵]
ویژگی‌های خانواده
از نگاه اسلام، خانوادهٔ برتر خانواده‌ای است که ارکان آن با استانداردهای دینی هماهنگ باشند، روابط‌شان بر آموزه‌های اسلامی استوار باشد و نتیجه‌اش انسان‌هایی شایسته و مؤثر برای جامعهٔ اسلامی باشد.[۱۶] ویژگی‌های چنین خانواده‌ای عبارت است از:
- اصالت و پاکی نسب؛[۱۷]
- ایمان و دین‌داری زن و شوهر؛[۱۸]
- آگاهی و علم، هم در امور دینی و هم در مهارت‌های زندگی و خانه‌داری؛[۱۹]
- مدیریت و تقسیم کار: مسئولیت بیرون خانه بر دوش مرد و مدیریت درون خانه بر عهده زن و تصمیم‌های مشترک، با استقلال کامل در احکام خدا؛[۲۰]
- میانه‌روی و پرهیز از تجمل‌گرایی و اسراف؛[۲۱]
- تربیت فرزند صالح از بدو تولد با برنامه‌هایی مانند انتخاب نام نیکو، محبت، آموزش زبان، تعالیم دینی، آداب معاشرت، عدالت‌خواهی و کمک به دیگران.[۲۲]
تحکیم خانواده
خانوادهٔ مسلمان خانواده‌ای خدامحور، ولایت‌مدار و معادباور است که اعضای آن اهل علم و تقوا هستند و برای تحکیم خانواده از تعالیم اسلام پیروی می‌کنند؛ در چنین خانواده‌ای آرامش، شادمانی، رضایت، تدبیر، عقلانیت و مدارا حاکم است و همه حقوق متقابل دارند.[۲۳][۲۴][۲۵] زن عنصر اصلی خانه، امانت الهی، مظهر زیبایی و ظرافت و تکیه‌گاه روحی خانواده است و مرد مظهر اعتماد، نقطه اتکا و سرپرست امور خانواده.[۲۶] ارضای نیاز جنسی همسر، حفظ او از انحراف، تربیت فرزندان و خوش‌رفتاری وظایف مشترک زوجین است؛[۲۷] تأمین امنیت و نیازهای مالی وظیفهٔ مرد و اطاعت از همسر وظیفهٔ زن است.[۲۸]
خانوادهٔ مسلمان فرزند را گلی از بهشت می‌داند،[۲۹] به او محبت می‌کند، برایش دعا و تلاش می‌کند، نیکو تربیتش می‌کند، حلال و حرام را به او می‌آموزد و نام نیکو برایش برمی‌گزیند؛ فرزندان نیز والدین را اطاعت می‌کنند و نسبت به آنان شکرگزار، فروتن، مهربان، نیکوکار، دعاگو و محترم‌اند.[۳۰][۳۱][۳۲]
مهم‌ترین عوامل تحکیم خانواده عبارت‌اند از رضایت زوجین و خانواده‌ها از ازدواج، آشنایی با حقوق و وظایف، درک متقابل، حفظ حرمت و شخصیت، تقویت صبر، عفو، صداقت، رازداری، وفاداری، مهرورزی و قناعت، و رابطهٔ خوب با والدین همسر.[۳۳][۳۴] اگر رابطهٔ عاطفی به‌دلیل پرخاشگری یا بی‌اعتنایی سرد شود، می‌توان با رفع سوءتفاهم، پذیرش عذرخواهی و گذشت مشکل را حل کرد.[۳۵] اگر زن وظایف همسری را رعایت نکند، مرد می‌تواند برای متنبه‌کردن او مراحلی را پیش بگیرد؛ اگر مرد کوتاهی کند، زن می‌تواند با نصیحت یا کمک گرفتن از متخصصان و مراجع قانونی مشکل را حل کند؛ و اگر ترس جدایی باشد، یک داور از طرف مرد و یک داور از طرف زن میان آنان داوری می‌کنند.[۳۶]
پانویس
- ↑ معین، فرهنگ فارسی، ذیل واژه خانواده.
- ↑ سید مصطفی محقق داماد و دیگران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، درج: 18 دی 1398ش.
- ↑ عمید، فرهنگ فارسی عمید، ذیل واژه خانواده.
- ↑ دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خانواده.
- ↑ «تاریخچه تشکیل خانواده»، مجله ویستا، بازدید: 23 آذر 11401ش.
- ↑ دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه خانواده.
- ↑ «شکلها و نقشهای خانوادگی»، پیام زن، 1385ش، شماره 177.
- ↑ کمساری، « نظام خانواده در اسلام »، شماره 158، 1433ق
- ↑ خامنه‌ای، «کانون گرم خانواده»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
- ↑ تقوی و دیگران، «الگوی جامع خانواده تراز در اندیشه اسلامی»، 1396ش، ص222.
- ↑ حقانی زنجانی، «حقوق خانواده در اسلام»، 1346ش، ص563
- ↑ حسینی کوهساری، «پژوهشی قرآنی در خصوص جایگاه خانواده در اسلام» 1384ش، ص150
- ↑ کمساری، «نظام خانواده در اسلام»، 1433ق، ص79
- ↑ حاجی بابایی، «نقش تربیتی خانواده دراسلام»، 1389ش، ص59
- ↑ کمساری، «نظام خانواده در اسلام»، 1433ق، صفحه 83
- ↑ یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 103
- ↑ حسینی کوهساری، «پژوهشی قرآنی در خصوص جایگاه خانواده در اسلام»، 1384ش، ص147
- ↑ یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 109
- ↑ یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 111
- ↑ قایمی، «بنیاد خانواده در اسلام و غرب»، 1378 ش، ص 508
- ↑ یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، 1386ش، ص 117
- ↑ حاجی بابایی، «نقش تربیتی خانواده دراسلام»، 1389ش، ص57
- ↑ شریفی و لطفی، «سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنت پیشوایان معصوم (علیهمالسلام)»، 1392ش، ص100 – 81.
- ↑ یوسفیان، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، بازدید: 2 آذر 1401ش.
- ↑ غفرانی، «اسلام و خانواده»، 1354ش، ص21.
- ↑ تقوی و دیگران، «الگوی جامع خانواده تراز در اندیشه اسلامی»، 1396ش، ص999.
- ↑ بهرامی و نمازی، «عوامل تحکیم بنیان خانواده از دیدگاه اسلام»، 1395ش.
- ↑ جعفری، «وظایف زوجین نسبت به یکدیگر»، 1390ش، ص102–114.
- ↑ طبرسی، مکارم الاخلاق، 1412ق، ص219.
- ↑ کلینی، الکافی، 1407ق، ج2، ص158.
- ↑ نهج البلاغه، ترجمه دشنی، نامه 31، ص370.
- ↑ بوالحسنی، عظیمی‌زاده، «الگوی سبک زندگی خانواده مسلمان با بهره‌گیری از سبک زندگی خانواده امیر المؤمنین»، 1397ش، ص7.
- ↑ بهرامی و نمازی، «عوامل تحکیم بنیان خانواده از دیدگاه اسلام»، 1395ش.
- ↑ بازیار اصفهانی و دیگران، «مدیریت ارتباط با خانواده اصلی و خانواده همسر از دید مشاور»، 1398ش، ص26.
- ↑ حسین‌پور، «نظر اسلام در حل اختلافات خانوادگی»، 1397ش،
- ↑ «راهکارهای حل اختلافات خانوادگی بر اساس تعالیم اسلام»، سایت راسخون، بازدید: 1 آذر، 1401ش.
منابع
- قرآن.
- «تاریخچه تشکیل خانواده»، مجله ویستا، بازدید: ۲۳ آذر ۱۱۴۰۱ش.
- «راهکارهای حل اختلافات خانوادگی بر اساس تعالیم اسلام»، وب‌سایت راسخون، بازدید: ۱ آذر، ۱۴۰۱ش.
- «شکلها و نقشهای خانوادگی»، پیام زن، شماره ۱۷۷، ۱۳۸۵ش.
- بازیار اصفهانی و دیگران، «مدیریت ارتباط با خانواده اصلی و خانواده همسر از دید مشاوره»، فصلنامه فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده، شماره ۲۸، ۱۳۹۸ش.
- بوالحسنی، رحمان و عظیمی‌زاده، احمد، «الگوی سبک زندگی خانواده مسلمان با بهره‌گیری از سبک زندگی خانواده امیر المؤمنین»، چهارمین کنگره بین‌المللی فرهنگ و اندیشه دینی، ۱۳۹۷ش.
- بهرامی، سیده زهرا و نمازی، اسماعیل، «عوامل تحکیم بنیان خانواده از دیدگاه اسلام»، کنگره بین‌المللی علوم اسلامی و علوم انسانی، ۱۳۹۵ش.
- تقوی، محمدرضا و دیگران، «الگوی جامع خانواده تراز در اندیشه اسلامی»، فصلنامه فرهنگی - تربیتی زنان و خانواده، شماره ۳۸، ۱۳۹۶ش.
- جعفری، عابده‌بتول، «وظایف زوجین نسبت به یکدیگر»، نشریه پژوهش‌نامه اسلامی زنان و خانواده، شماره ۱۰، ۱۳۹۰ش
- حاجی بابایی، حمیدرضا، «نقش تربیتی خانواده دراسلام»، فصلنامه خانواده، شماره ۳و۴، سال ۱۳۸۹ش
- حسینی کوهساری، سید اسحاق، «پژوهشی قرآنی در خصوص جایگاه خانواده در اسلام»، اندیشه نوین دینی، شماره ۲، ۱۳۸۴ ش
- حسین‌پور، روح‌الله، «نظر اسلام در حل اختلافات خانوادگی»، راسخون، ۱۳۹۷ش.
- حقانی زنجانی، حسین، «حقوق خانواده در اسلام»، درس‌هایی از مکتب اسلام، شماره ۸، ۱۳۴۶ش
- خامنه‌ای، سیدعلی، «کانون گرم خانواده»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای، تاریخ سخنرانی: ۱۹ آبان ۱۳۸۶ش.
- دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، سایت واژه‌یاب، بازدید: ۱۹ آذر ۱۴۰۱ش.
- شریفی، عنایت‌الله و لطفی، مهرعلی، «سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنت پیشوایان معصوم»، پژوهش‌نامه معارف قرآنی، شماره ۱۴، ۱۳۹۲ش.
- طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الاخلاق، قم، شریف رضی، ۱۴۱۲ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، سایت واژه‌یاب، بازدید: ۲۴ آذر ۱۴۰۱ش.
- غفرانی، محمد، «اسلام و خانواده»، نشریه مکتب اسلام، شماره ۷۴، ۱۳۵۴ش.
- قایمی، علی، «بنیاد خانواده در اسلام و غرب»، پیوند، شماره ۲۳۵، ۱۳۷۸ش
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق.
- کمساری، عباس، «نظام خانواده در اسلام»، مبلغان ذی الحجه، شماره ۱۵۸، ۱۴۳۳ق
- مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- محقق داماد، سید مصطفی و دیگران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج: ۱۸ دی ۱۳۹۸ش.
- معین، محمد، فرهنگ فارسی، سایت واژه‌یاب، بازدید: ۱۶ آذر ۱۴۰۱ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۱ش.
- نهج البلاغه، قم، امیر المؤمنین، ۱۳۹۳ش.
- یوسفیان، نعمت‌الله، «ویژگی‌های خانواده برتر در اسلام»، فصلنامه پیام، شماره ۸۵، ۱۳۸۶ ش
| جامعه‌شناسی خانواده | |
|---|---|
| مسائل زنان و خانواده | |
| فرهنگ خانواده | |
| تربیت در خانواده | |
| اخلاق خانواده | |
| در باورهای دینی | |
| اقتصاد خانواده | |
| آثار مرتبط | |
| موارد مرتبط | |
