سیدجواد حسینی خامنهای؛ یکی از مجتهدین شیعه و پدر سید علی خامنهی رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران.
سید جواد حسینی خامنهای (۱۶ آذر ۱۲۷۴ش – ۱۴ تیر ۱۳۶۵ش) از علما و مجتهدان شیعه و پدر سیدعلی خامنهای، رهبر دوم جمهوری اسلامی ایران است. وی که نسبش به امام سجاد میرسد، در نجف زاده شد و پس از گذراندن دوران کودکی در تبریز، تحصیلات حوزوی خود را در تبریز، مشهد و نجف پی گرفت. او پس از کسب اجازۀ اجتهاد از مراجعی چون محمدحسین نائینی و سید ابوالحسن اصفهانی، به ایران بازگشت و برای همیشه در مشهد ساکن شد و به تدریس و امامت جماعت در مساجدی از جمله مسجد جامع گوهرشاد پرداخت. سید جواد خامنهای از همسر دومش خدیجه میردامادی صاحب پنج فرزند شد و با وجود رسیدن فرزندانش به مقامات عالی پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، تا زمان وفات و خاکسپاری در حرم امام رضا، سبک زندگی زاهدانهای را حفظ کرد.
ولادت و نسب
سید جواد خامنهای ۱۶ آذر ۱۲۷۴ش در نجف متولد شد. پدر وی حاج سید حسین خامنهای فقه و عالم بزرگ تبریز و امام جماعت مسجد جامع این شهر بود که در سال ۱۳۲۵ قمری رحلت نمود. سید جواد خامنهای درکودکی همراه خانواده به تبریز مهاجرت کرد. وی در نوجوانی که همزمان با آغاز جنبش مشروطیت بود، تحصیل مقدماتی علوم دینی را آغاز کرد و از نزدیک شاهد رویدادهای تلخ و سرنوشتسازی مانند به دار آویختن جمعی از بزرگان تبریز به دست نیروهای روسی در روز عاشورا بود. سید جواد خامنهای در جوانی دو سفر داشت: یکی به عتبات عالیات و دیگری به مشهد. در همین سفر دوم بود که تحت تأثیر فضای معنوی علمای مشهد و نیز همجواری با حرم امام رضا قرار گرفت و تصمیم گرفت که در این شهر بماند و تحصیلات خود را ادامه دهد.[۱]
نسب وی به سادات حسینی و سلطان سید محمد میرسد که با پنج واسطه فرزند امام سجاد است.[۲] سید محمد به دلیل ظلم و جور عباسیان به مناطق مرکزی ایران و تفرش، آشتیان و فراهان مهاجرت کرد و از سوی مردم آن مناطق مورد استقبال قرار گرفت ولی مأموران عباسی در تفرش او را دستگیر و شهید کردند. مزار او در میقان اراک است.
سید محمد فرزند سید محمدتقی، فرزند سید میرزا علی، فرزند سید میرزا اکبر، فرزند سید فخرالدین از شجره سلطان سید محمد است که از تفرش به آذربایجان مهاجرت کرد و در شهر خامنه ۸۰ کیلومتری شمال غربی تبریز ساکن شد.
پس از وی سید حسین، فرزند سید محمد در خامنه مشغول هدایت و ارشاد مردم شد و سپس به نجف سفر کرد و در آنجا به درس و بحث اشتغال ورزید. وی جد آیتالله خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ایران است.
همسر و فرزندان
در آستانه چهارمین دهه زندگی سید جواد خامنهای همسرش که از او ۳ دختر داشت، درگذشت. پس از مرگ همسر اولش با خدیجه میردامادی دختر آیتالله سید هاشم میردامادی نجفآبادی ازدواج کرد. آیتالله سید جواد خامنهای از بانو خدیجه میردامادی دارای چهار پسر و یک دختر به نامهای سید محمد، سید علی، بدر السادات، سید هادی و سید محمدحسن شد. خدیجه میردامادی در ۱۵ مرداد سال ۱۳۶۸ بر اثر سکته قلبی درگذشت و در حرم امام رضا در کنار شوهرش به خاک سپرده شد.
تحصیلات
سید جواد خامنهای علوم مقدماتی را در مدارس تبریز خواند. حدود ۹ ماه در مشهد اقامت کرد و سپس به تبریز بازگشت. گفته میشود در این زمان جاده تهران-مشهد ناامن بود. سید جواد به بادکوبه رفت و از طریق دریای خزر راهی عشقآباد شد و سپس به خراسان رسید.[۳] در مشهد تحصیلات خود را ادامه داد و در ۱۳۴۵ق به نجف رفت.
اساتید
سید جواد خامنهای در مشهد از آقا حسین قمی، میرزا محمد آقازاده خراسانی (کفائی)، میرزا مهدی اصفهانی و فاضل خراسانی فقه و اصول آموخت. و در فلسفه نیز نزد آقا بزرگ حکیم شهیدی و اسدالله یزدی شاگردی کرد.[۴]
وی در نجف نزد محمدحسین نائینی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاء عراقی شاگردی کرد و از آنان اجازه اجتهاد گرفت.[۵]
اقامت در مشهد
پس از تحصیلات در نجف و کسب اجتهاد به ایران بازگشته و راهی مشهد شد و ضمن تدریس، امامت مسجد صدیقیهای بازار مشهد (مسجد آذربایجانیها) را عهدهدار گردید.[۶] او همچنین از امامان جماعت مسجد جامع گوهرشاد نیز بود.[۷]
وی علاقه زیادی به مطالعه داشت. مباحثات علمی روزانه وی با همردیفان از جمله میرزا حسین عبایی، سید علیاکبر خویی (پدر آیتالله خویی)، میرزا حبیب ملکی و... دهها سال ادامه داشت.
ویژگیهای فردی
وی فردی پرهیزگار و بیتوجه به امور دنیوی بود و زندگی زاهدانهای داشت.[۸] پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با آنکه فرزندانش به مقامات عالی سیاسی و اجرایی رسیدند، همچنان به زندگی زاهدانه خود ادامه داد و به دلیل بهرهمندی از کمالات انسانی همواره مورد وثوق مردم بود.
وفات
سید جواد خامنهای در ۱۴ تیر سال ۱۳۶۵ش برابر با (۲۷ شوال ۱۴۰۶ق) درگذشت.[۹] آیتالله ابوالحسن شیرازی (۱۲۹۳-۱۳۷۹ش) امام جمعه مشهد، بر او نماز گزارد و در رواق پشت ضریح امام رضا(ع) جنب دارالفیض به خاک سپرده شد.[۱۰]
امام خمینی در پیام تسلیتی به آیتالله خامنهای به مناسبت درگذشت پدرش، آیتالله سید جواد خامنهای را عالمی باتقوا و متعهد برشمرد.[۱۱]
رونمایی از کتاب زندگی اینجاست
همزمان با روز قلم و طی آئینی ویژه، کتاب «زندگی اینجاست» نوشته مهدی قزلی، با محوریت زندگی آیتالله سید جواد خامنهای در مسجد جامع تبریز رونمایی شد.[۱۲]
منابع
«سید جواد خامنهای»، وبسایت شورای عالی حوزه علمیه خراسان، تاریخ بازدید: 2 فروردین 1405ش.
«نگاهی گذرا به زندگینامه حضرت آیتاللهالعظمی شهید سیدعلی حسینی خامنهای»، دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله سیدعلی خامنهای، تاریخ بارگذاری: ۱ فروردین ۱۳۹۳ش.
پانویس
- ↑ «سید جواد خامنهای»، وبسایت شورای عالی حوزه علمیه خراسان.
- ↑ «نگاهی گذرا به زندگینامهی حضرت آیتاللهالعظمی شهید سیدعلی حسینی خامنهای»، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله العظمی سیدعلی خامنهای.
- ↑ بهبودی، هدایتالله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۹۱ش.
- ↑ شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، تهران: اسلامیه، ج۷، ص۱۲۷-۱۲۹؛ زنگنه، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج۱، ص۱۳۲.
- ↑ شریف رازی، محمد، گنجینه دانشمندان، تهران: اسلامیه، ج۷، ص ۱۲۷.
- ↑ بهبودی، هدایتالله، شرح اسم، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۹۱ش، ص۱۵.
- ↑ زنگنه، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج ۱، ص ۷۷.
- ↑ پژوهشکده باقرالعلوم (ع)، گلشن ابرار، ج۲، ص ۹۷۱.
- ↑ حائری، علی، روزشمار شمسی، ۱۳۸۶ش، ص۲۵۴.
- ↑ زنگنه، ابراهیم، مشاهیر مدفون در حرم رضوی، ۱۳۸۶ش، ج ۱، ص ۷۷.
- ↑ صحیفه امام، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۷۸ش، ج ۲۰، ص ۷۱.
- ↑ رونمایی از کتاب زندگی اینجاست، خبرگزاری ایرنا.