تنب بزرگ؛ جزیرهای در شمال شرقی جزیره ابوموسی با موقعیت راهبردی در خلیج فارس و آبهای سرزمینی ایران..
تنب بزرگ یا تمب گپ، جزیرهای به وسعت ۱۰٫۳ کیلومتر مربع یکی از جزایر ایرانی خلیج فارس و از توابع شهرستان ابوموسی در استان هرمزگان است. این جزیرهٔ صخرهای در نزدیکی تنگهٔ هرمز واقع شده و بهعنوان یکی از جزایر سهگانه خلیج فارس در کنار تنب کوچک و جزیره ابوموسی، نقش مهمی در کنترل مسیرهای دریایی دارد. تنب بزرگ با وجود اقلیم خشک، سکونتگاه بومیان و نیروهای نظامی است و امروزه به زیرساختهایی نظیر فرودگاه و بیمارستان مجهز شده است.
موقعیت جغرافیایی
تنب بزرگ در فاصلهٔ ۱۵۶ کیلومتری از شهر بندرعباس، ۴۳٫۵ کیلومتری از شمال شرقی جزیره ابوموسی،[۱] در شرق تنب کوچک، شمال ابوموسی و رأسالخیمه، حدود پنجاه کیلومتری بندرلنگه و ۳۱ کیلومتری جنوب جزیرهٔ قشم قرار دارد.[۲] همچنین از رأسالخیمه و جزیرهٔ حمرا در امارات متحدهٔ عربی بیش از ۷۰ کیلومتر فاصله دارد و در بخش شمالی خط منصف خلیج فارس واقع شده است.[۳] این جزیره بین ۵۵/۱۶ و ۵۵/۱۹ درجهٔ طول شرقی نسبت به نصفالنهار گرینویچ و بین ۲۶/۱۵ و ۲۶/۱۹ درجهٔ عرض شمالی قرار گرفته است. نیمهٔ شمالی جزیره نسبت به نیمهٔ جنوبی آن ارتفاع بیشتری دارد و زمین آن اغلب پوشیده از سنگ و صخره است.[۴] شکل این جزیره تقریباً دایرهای با قطری نزدیک به ۴٫۶ کیلومتر و با وسعت تقریبی ۱۰٫۳ کیلومتر مربع است.[۵]
نامهای جزیره
تنب بزرگ به نامهای تنب مار، تنب مار بزرگ و تلمار نیز شناخته میشود.[۶] دریانوردان نیز این جزیره را بهنام تمب گپ یعنی تنب بزرگ مینامیدند.[۷]
اهمیت
اگرچه تنب بزرگ بهدلیل فاصلهٔ نسبتاً زیاد از تنگهٔ هرمز، ارزش استراتژیک مستقیم چندانی ندارد؛ اما حلقهای حیاتی در زنجیرهٔ دفاعی ایران در این تنگه محسوب میشود[۸] و در شکلدهی بخشی از خط دفاعی ایران در ورودی تنگه هرمز اهمیت دارد.[۹] اهمیت و موقعیت راهبردی جزیره تنب بزرگ بههمراه دو جزیره ابوموسی و تنب کوچک در دهانه خلیج فارس، موجب شده است که کشور تازهتأسیس امارات متحده عربی (۱۹۷۱م) خواستار مالکیت این جزایر سهگانه در خلیج فارس شود و حاکمیت تاریخی ایران بر این جزایر را به چالش بکشد. گفته شده است که دایرهای بودن جزیره تنب بزرگ، بهترین حالت دفاعی را فراهم کرده است و در مسیر ورود و خروج از خلیج فارس دارای نقش کنترلی است.[۱۰] بخش جنوبی جزیره هموار و مناسبترین لنگرگاه جزیره است.[۱۱]
جمعیتشناسی
طبق سرشماری مرکز آمار در سال ۱۳۹۵ش، این منطقه جمعیتی حدود ۶۹۰ نفر و شامل ۳۸ خانوار داشته است[۱۲] که از ایرانیان با اصالت بندرلنگهای و عربهایی از قبیلهٔ بنییاس دبی تشکیل شده است.[۱۳] مردم بومی در کنار نیروهای نظامی سکونت دارند.[۱۴]
پوشش گیاهی و جانوری
تنب بزرگ با پوششی از شنزار، سرزمینی تقریباً خشک و فاقد پوشش گیاهی قابل توجه است. بلندای برخی رشتهتپههای بخش شمالی به ۵۳ متر میرسد. جزیره تقریباً فاقد منابع آب شیرین است و آب آشامیدنی آن از جزیرهٔ قشم تأمین میشود. چاهای آب نیمهشور در جنوب جزیره همگی خشک شدهاند.[۱۱] مارهای کوچک و سمی در این جزیره فراوان هستند.[۱۵]
امکانات
در سال ۱۴۰۲ش مدیرکل دفتر سیاسی، انتخابات و تقسیمات کشوری استانداری هرمزگان از ارتقای روستای جزیرهٔ تنب بزرگ به شهر خبر داد. امکانات و خدمات جزیرهٔ تنب بزرگ شامل ساختمان بخشداری، بیمارستان، مرکز بهداشتی-درمانی، مراکز آموزشی، کتابخانهٔ عمومی، کانون فرهنگی-مذهبی، پنج باب مسجد، پارک و فضای سبز، پایگاه مقاومت بسیج، سالن ورزشی چندمنظوره، زمین خاکی و چمن مصنوعی برای فوتبال، زمین والیبال ساحلی، شبکهٔ برق و مرکز مخابرات[۱۶] و فرودگاه بینالمللی است.[۱۷]
پانویس
- ↑ «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وبسایت همشهری آنلاین.
- ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
- ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص70.
- ↑ وثوقی، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی.
- ↑ جالینوسی و رستمی، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، 1395ش، ص78.
- ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشهبرداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ حیدری موصلو و کاویانیراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، 1393ش، ص70.
- ↑ امیری و نادری، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، 1399ش، ص167.
- ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وبسایت مرکز آمار ایران.
- ↑ مجتهدزاده، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، 1371ش، ص4.
- ↑ «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تیننیوز.
- ↑ «نتایج تحقیقات سازمان نقشهبرداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
- ↑ «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز.
- ↑ «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران.
منابع
- «آشنایی با جزیره تنب بزرگ - هرمزگان»، وبسایت همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ش.
- امیری، علی و نادری، حجت، «نقش جزایر سهگانه در سیادت دریایی ایران در خلیج فارس»، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، شمارهٔ ۵۶، بهار ۱۳۹۹ش.
- «اهمیت دو تنب بزرگ و کوچک»، وبسایت دنیای اقتصاد، تاریخ درج مطلب: ۲۴ آبان ۱۳۸۹ش.
- جالینوسی، احمد و رستمی، طیبه، «بررسی دلایل سیاسی و تاریخی ادعاهای امارات متحده عربی و استدلال ایران در مورد مالکیت ایران بر جزایر سهگانة تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی»، فصلنامهٔ تخصصی مطالعات خلیجفارس، سال دوم، شمارهٔ سوم، پاییز ۱۳۹۵ش.
- «جزیره «تنب بزرگ» به شهر ارتقا یافت»، نورنیوز، تاریخ درج مطلب: ۱۴ اسفند ۱۴۰۲ش.
- حیدری موصلو، طهمورث و کاویانیراد، مراد، «تأثیر چالش ژئوپلیتیک بر همبستگی ملی (مطالعه موردی: جزایر سهگانه)»، تحقیقات سیاسی و بینالمللی، شمارهٔ ۲۱، زمستان ۱۳۹۳ش.
- «دستور مقام معظم رهبری برای مسکونی شدن جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلی خبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۹ش.
- «شرایط زندگی در جزایر ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک چگونه است؟»، تیننیوز، تاریخ درج مطلب: ۴ آبان ۱۴۰۳ش.
- مجتهدزاده، پیروز، «تاریخ و جغرافیای سیاسی جزایر «تنب» و «ابوموسی»»، اطلاعات سیاسی-اقتصادی، شمارهٔ ۵۹ و ۶۰، مرداد و شهریور ۱۳۷۱ش.
- «نتایج تحقیقات سازمان نقشهبرداری در زمینه حاکمیت ایران بر جزایر خلیج فارس»، وبسایت تحلیلیخبری عصر ایران، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۴۰۳ش.
- «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن-نتایج سال ۱۳۹۵ش»، وبسایت مرکز آمار ایران، تاریخ بازدید: ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ش.
- وثوقی، محمدباقر، «تنب، جزایر»، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۳ اسفند ۱۴۰۴ش.